장음표시 사용
461쪽
ctis imponit & percutit: sed recentem primis duabus hebdomadis ter, retia quis his.Quo modo crustae de iundo decidui: quae ni decussiae fuerint tardius uehementiore igni sal coficitur: qui Sc plus salsae cosumit & cortinae laminas adurit. Si tunc aliquae rimae, quibus cortina fathisci Lapparent, oblinuntur malitia. Sal qui primis duabus hebdomadis cdficitur, minus bonus est, quod serrugine fundi nondum crustas contrahentis soleat infici. Quanquauero sal isto modo ex salsis tantum putealibus & sontanis fit, tamen etiam eodem ex fluuialibus & lacu stribus 8c marinis potest confici quin ex his eatiam quae arte salsae sunt. Etenim in locis,in quibus sal estoditur, eius impii, ra stamenta & ramenta coninclutur in aquam dulcem, ipsam decocta spisis satur in salem. Quidam salem quoq; marinum,aqua dulci assula recoquut & in metarum paruarum figuram sermania
situla A. HOUM B. Cupa c. Hagister D. Atilescens E. uxor F. halba lignea G. Meres R. Corbes I. Batillum T. Rutrum L. Stramina M. Crathus N. V ascurum sanguinem continera O.
niuaria cerui iam continens P. . - . .
462쪽
Aliqui salem ex salsis, quae seruentes ex terra Muunt hoc modo consci unt. in lacunam scaturiginosam imponunt ollas si stiles,inψ eas tanta aqua, ex scas
463쪽
L I a 2 R o VcM D E c I Μ V s. 44 sex seaturigine cochlearibus haustam, infundunt ut semiplenae stant: quam perpetuus aquarum, quas lacuna continet seruor, non aliter ac ignis ardoriatum in cortinas infusam coquit. Quamprimum autem coeperit crassesces re, quod fit cum ad tertias aut amplius fuerit decocita, forcipibus ollas pres hendentes eam in ferreas cortinas paruas, 5c quadrangulas ite in lacuna collocatas estiandui: quarum cauum longum esse solet pedes tres,latum duos, altum digitos tres. Quoniam uero singulis quaterni sunt pedes graues, quibus insistun t aqua eas subit & undiq; cingiti nec tamen influit: quae quia c5tinenter & ex lacuna per canales esiluit, & scaturigines recentis copiam suppeditant semper seruet,at crassescentem aquam in cortinas infusam, in lasiem densare potessiqui moκ batillis eximitur,idemin labor saepius iteratur. Verum si saliae cum atris succis permisita fuerint, ut plerunU calidae esse Q. lent, ex eis sal non debet confici.
Alii aquas salsas, sed maxime marinas, in magnis ollis ferreis coquunt: qui quia plerun* stramina solent concremare, salem nigriorem conciunuquidam in ths scin ollis muriam salsamentorum decoquunt: hi uero salem es sciunt, qui pisces & sapit Sc olet.
464쪽
Eos autem, qui fatem ardentibus lignis aquas salsas insundendo conscia tint fossas in quibus collocem ligna,iacere oportet quas conuenit esse lonistas pedes duodecim latas septem, altas duos & dimidium, ne aquae in far effluant: undim lapidibus salsis,quamprimum haberi possunt,construetari ut nec aquas sorbeant, neq; terra ex earum fronte, tergo, lateribus decidat: sed quoniam carbones una cum liquore salso mutatur in salem, Hispani, ut Plinius scribit etiam lignu referre arbitrantur. Quercus optima,ut quae poese cinere syncero uim salis reddat: alibi corylus laudatur. Attamen sal, qui
cunq; ligno confit, non multum probatur, quod niger sit & parum sync rus: quocirca ista salis conficiendi ratio a Germanis & Hisp
ianis repudiata. Fossa A. vas is quoὀμφι derisatur P. Galear c. 1inita ea uulusam, fixa D.
465쪽
Sed dilutum ex quo conficitur laI, fit ex terra Lalsa, uel faliscunda lixivium uero ex cinere arundinis uel iunci . Verum ex terra salsatur dilutum ex quo decocto sal tantum odo confkituri ex altera de qua paulo poli plura dicam, ex quo sal & halinitrum. At ex cinere nascitur lixiuiu, ex quo etiam sal solus fit. Tam autem cinis quam terra primo coninciatur iri magnam cupam: deinde aqua dulcis ei affundaturiquae,cinere uel terra peristicis agitata horarum se e duodecim spatio imbibit salem: tum turbine in cupa extracto, colata excipiatur labro, mox siue dilutum fuerit falsum, siue lixivium vasculis haustum insundatur in paruas cupas ad extremum transisfundatur in cortinam ferream uel plumbeam, & coquatur, donec aquis exahalatis succus densetur in salem.
466쪽
Atq; hae serὰ salis coficiendi rationes sunt. Nitrii uero ite seri selet uel ex aqua nitrosiuuel ex diluto uel ex lixivio. Vt autem aqua maris,aut alia salsa.
467쪽
in salinas in si calore solis coquitur & mutatur in salem, ita nitrosa Nili in nitrarias infusa siue derivata ,-eodem ardore solis decocta uertitur in niatrum: quinetiam sicuti mare suaui influens in eiusdem Agypti solum abit in salem ita Nilus, cum circa caniculae ortum exunda in nitrarias influens,
in nitrum conuertitur. Nilus A. Nitrariae B. Tales vero esse conticio.
At dilutum,ex quo conficitur nitrum, fit ekaquis dulcibus terra nitrosa percolatis lixivium ex ijsdem percolatis cinere roboris uel quercus: utrum labris exceptum, & in aereas cortinas quadragulas ingestum coquitur iis ad eum finem dum in nitrum spissetur. Sed nitrum tam natiuum quam lacticium in cupis pueri impubis urina temperatum decoquitur in iisdem coetinis. Oecoctum infunditur in cupas,quiSus sunt fila oonea: ad quae adhaerescens concrescit,& fit chrysocolla,quam horacem Maurorum uocabulo nominamus. Quondam nitrum praeter urinam Cypria aerugine temperatum fuisse & tritum Cyprio aere in Cypriis mortareis, Plinius autor est. Quinetia in quidam chrysocollam ex alumine fossili, & sale ammoniaco conficiunt.
Cupa in qua nitrum misceturci murtiis A. Contra B. Cura in qua
chinocolla densitur c. Ru D. Hortarum eι verum
468쪽
DE RE METALLIc AVerum halinitrum conficitur ex terra sicca & subpingui: quae si aliquanstulum in ore retineatur gustatum salsedine,cum acrimonia quadam permiosta comouet.Ea terra & puluis mistus altitudine palmi, alternatim ponatue in cupis : puluis iste habeat duas portiones calcis ustae& aqua non restinis ,at. tres cinctis quernei,uel ilignei,uel roborei, ues cerret,uel similis: cuquae in cupa his,alternatim positis, tota excepto dodrante fuerit completa, tantae aquae astundantur ut plena fiat: quae postquam terra percolatae hali, nitru quod in ea era c5biberunt,turbine ex cupa extracto dilutum excipiatur labro & vasculis haustum in paruas cupas infundatur. Quod si saporei fuerit ualde salsus,& aliquatum acris, probatur: sin minus, improbatur: at
iccirco rursus eadem terra percoletur,uel altera receti:quinetiam aquae du:
uel tres una eadem in terra halinitri plena percolenturi sed diluta non comsceantur nisi idem sapor omnibus eis fuerit: quod raro, uel nunqua accidit. Verum prima quae in unam cupam infiindantu in altera secunda,in teratiam tertia. Quod* uero secundu uel tertiu dilutu loco simplicis aquauerora percoletur recenti:quo modo ex utro coficitur primu dilutu: cuius cyaPrimu copia habetur in aerea cortina quadrangula infundatur & decoqua/tur ad dimidias: mox traffundatur in cupa in qua,operculo tecta, cu id, terrenu est,subsederit,& dilutu suerit limpidu, in eandem cortina, uel altera refundatur ait recoquatur. Cum uero effervesces spumauerit ne effluat, Scmagis
469쪽
mastis purgetur in ipsum infundantur librae tres uel quatuor lixivis facti ex
tribus cinereis queriaci, uci assimilis portionibus, una calcis ustae, sed ais qua non restinctae. Verum aqua,prius quam infundatur, alumen sesside re, soluaturi sint uero illius librio cetum & uiginti huius quin*: paulo post diis Iutum uidebitur es Ie limpidum 8c caeruleum:sed coquatur usq; dum aquas, quae subtiles sunt, exhalci: maxima salis postea cochlearibus ferreis exhauriendi pars in fundo cortinae resideat. Succus autem traffundatur in cupam, in qua bacilla recta 5c transuersa sunt inclusa: ad quar rcfrigeratus ad hau eis scit: at , si multus fuerit,iribus quatuortae diebus densaturin halinitru : deis inde dilutum, non congelatu emundatur,& reseruetur atq; recoquatur. Has linitrum uel o excisum eo ipso diluto lauatu conficiatur in tabulas ut hoe destillet ipsum exiccctur. Halinitrum certe ex diluto, pro succi,quem comohibit multitudine uel paucitate,oritur multum uel paucum: ex lixivio astu,so quod ipsum purga quodam modo purum & limpidum. Sed purissimu& translucidum,quod magis a sale purgetur,& cras studine exuat hoc mois do conficituriquot amphorae diluti insunduntur in cortinam, tot con ij liis xiiii j de quo iam dixi,affundantur: sc in eandem cortinam coniiciatur haliis
nitrum factitium, quantum diluto & lixivio dissolui possit: quam primum
mistura effervescens si una auerit , transfundatur in cupam, in quam iniectast sabulum de fluuio sumptum & lauatum. ea panno tegatur: mox turbine ex sundi foramine extracto mistura fabulo percolata excipiatur labro: deinde in eandem uel altera cortina insula decoquatur,donec maiore diluti parate exhalet. Ucruntamen si quando ualde bullit & spuma lixivium paucum affundatur.Tum transfundatur in alteram cupana in qua bacilla sunt in ciuisse:ad quae etiam ipsa adhaerescens si pauca suerit biduo, si multa triduo, uel sum m ii quatriduo congelat quae uero densata non fuerit,in cortinam res datur & recoquatur ad diruidias at* in cupa transfusa restineretur: quod toties facere oporte quoties res hoc postulat ut fiat. AIn alio modo halini,
trum purgant: eo enim ollam,ex ψe caldario factam, complent, Sc opercus Io,item arrco tectam in prunis locant: ac ipsum coquut donec liquescat. Olis iam autem operculatam non oblinur ut operculo, cui ansa est sublato uide,
repollini utrum liquatum sit necne.Cum liquefactu fuerit suis ire, in puluerem resoluto conspergunt: Quod, si olla, in igni reposita, non arseri Caccen dum: quo simul cum crassa halinitri pinguitudine, quae supernatat & sola tunc ai de consumpto fit purum: mox ollam ex igni remouent: postea ex refrigerata cximunt hali nitrum purissimum:quod candidi marmoris specient perit: at in tuc etiam id quod terrenum est, in fundo residet. At terra, ex qua dilutum suit factum,& rami quernei uel consimilis arboris alternis sub dio. ponantur, & aqua, quae combibit halinitrum, conspergantur: quo modo quin in uel sex annis rursus apta fit ad conficiendum dilutum. Halinitrum. quod a inodo purum,quod dum terra tot annos quieuit interea ortum fuit'& quod lapidei parietes in cellis uinariis & locis opacis exudant, cum priamo diluto permistum decoquatur. V .
Cortilia A. Cupa inquam sibuli est iniecto B: Turbo c.
470쪽
Hactenus de nitri conficiendi rationibus, quae no minus ac salis uariae &multiplices sunt dixi: nunc dicam de ratione conficiendi aluminis, quae nce ipsa uniusmodi et simplex est. Etenim fit ex aqua aluminosa decocta usq; dudensetur in alumen uel ex diluto aluminoso, quod ex id genus terra, uel fas xo,uel pyrite, uel alio misto,coscitur.Terra citosia primo tanta quanta trocentis citiis uehi potest,coniiciatur in duo castella: deinde aquis in ea derivatis &, si atrameti sutor a particeps fuerit, nis puerorum impubium superfilsis diluatur. Operari j autem quotidie saepius uenam perticis oblongis Sccrassis comouean ut cum aquis et minis permisceatur: tu turbine ex utrocpcastello exti acto dilutum excipiatur lacu, ex una uel duabus arboribus cais Dato. Si uod locus aliquis talium uenarum copiam suppeditaverit, ipsae statim non coniiciantur in castella,sed primo couchantur in areas, atqῖ cumu lentur: quanto enim diutius aeri & pluui is expositae suerint,tanto meliores fiunt. Nam in eiusmodi cumulis,aliquot post in cnsibus,quam uenae in areMas fuerunt congestae, nascuntur sbrae longe uenis bonitate praestantes: deis inde vehatur in sex plurati e castella. longa & lata ad noue pedes, ad quin alta mox aquis in ea derivatis sinailiter diluantur: posteaquam aquae cobi herunt alumen turbinibus ex tractis, dilutum excipiat lacuna rotunda, lata