장음표시 사용
81쪽
64 DE RE METALLic Atunt, aut possunt obtinere.Quondam si quis dominos testibus conuincere poterat in tres operas continentes non misisse sestares eos iure fodinae pri uabat magi iter metallicorum, & eius ius accusatori peteti dabat. Quanquaaut metallici eam consuetudinem hodie seruant, ueteres tamen fodinae doamini. qui dederunt symbola, inuiti & recusantcs ius partium non amittunt. Praeterea quondam si aqua non exanclata ex altiori alicuius sodinae puteo per uenam aut libram iandebatur in alterius sodinae puteum, & labori erat impedimento. um domini fodinae damnu facientis adibant ad magistrum metallorum,& conquerebantur de damno qui ad puteos mittebat duum uiros iuratos:hi si ita se rem habere comperissent, ius fodinae damnum dantis dominus damnum facietibus dabatur. Sed mos iste quibusdam in lociselliinmutatus. Nam magister metallicorum si id ipsum de duobus puteis copertu habet, dominos putei damnum dantis iubet sumptu ex parte suppeditare dominis putei facientis damnu. uod si non secerint,tum eos pri. uat iure fodinae.Cotra domini ius fodinae obtinet, si sotares miserint in oα Peras,& aqua cx puteis exactauerint. At alicuius cuniculi ius domini quolidam obtinebant primum si in eius solo canales locarent, & expurgaret plenos coeni & arenae, ut aqua sine omni impeditione cfflueret, at* reficerenteos canales qui uitium seceran t: deinde si puteos uel soramina quae suppeditarent spiritum fossoribus, facerent,&restituerent ea quae corruerant: tum si tres fossores cuniculum agerent. Contra uero domini, qui non curarent,
ut haec tria fierent, ius cuniculi amittebant: maximὸ autem si per custiduum nullus solior eum ageret. Vbi igitur quis dominos cuniculi testibus c5uinacere poterat id comisisse, rem deserebat ad magistra metallicoru: qui post Iam de oppido exisset in cuniculu,& co siderasset canales & spiritales m ainas, alia omnia, atq3 ita sese rem habere comperisset, iureiurado fidem indicis stringebat & interrogabat: Cuius nunc est cuniculus c respondebat index regis uri principis. Ita* primo petenti magister metallicorum deditius cuniculi dura ista ratione domini quondam ius cuniculi amittebat quae nunc non paulo est mitior: siquidem domini statim ius cuniculi non amitistunt,propterea quod canales non expurgarim,et non resecerint puteos uel
foramina spiritalia, quae uitium secerunt, sed id praesectum facere iubet in ister metallicorum. Quod si dicto audiens non fiterit, eum praefecturata
inae mulctat:quinetiam satis est unu Hs rem agere cuniculum. Praeterea si dominus cuniculi signo in saxum inciso pangit terminos, & cuniculu apere desistit, usin eo ius ipsius obtinere potest, modo expurgentur canales Greficiantur foramina spiritalia. Verum aliis dominis licitu est a termino constituto ordiri & cuniculum ultra agere: si ueteribus cuniculi dominis dedearit tantam pecuniam, quantam ipsis in singulos tres menses danda esse maigister metallicoru decreuerit. Restat etiam de partibus sedinam 5c cunicuilorinquibus si quis quonda donabatur,semel Q dedisset symbola donatori standu erat promissis: quae c5suetudo hodie uim legis obtinet. Quod si donator symbola data csse negaret donatus uero partibus, diceret se symbola dedisse aliis dominis testibus couincere posse caussa in iudiciu deducta dominoru testimoniu plus ualeba quam donatoris iusiurandu. Hodie dona. - tus Paro
82쪽
tus partibus scripto, quod praesectus sodinae uel cuniculi unicuim dare alet testificatur se symbola dedisse. Si uero nulla pecunia combuisset no in eis cesse erat donatorem stare promissis: quondam aut singulis hebdomadis, ut supra dixi domini combuebant pecunia nunc singulis annis quater dantur synibola.Hodie igitur si quis menstruo spacio no postulauerit donatos rem de partibus donatis,ius postuladi amittit. Sed cu iam scriba partes do,
natas aut emptas retulisset in codice, propter Pecunia non combu tam, qua praesectus sodinae uel cuniculi a domino aut eius uicario non exegisset, nesmo ex dominis ius partiu amittebat, sed si praesecto exigenti pecunia , Iam non daret dominus aut eius uicarius, rem deserebat ad magistru metallico rum is iubebat dominu aut eius uicarist contribuere pecunia. Quod si tumelia tribus hebdomadis cotinentibus non combueret,ius paratu primo pestenti dabat: quae consuetudo hodie est immutata: etenim si domini symbo. la.quae ipsis praefectus fodinae uel cuniculi indixit, menstruo spacio non dederint stato die corii nomina magna uoce pronuciata eximuntur de domi. nom numero praesente magistro metallicoru iuratis scriba sodinarii item isque partiu: quorum uter eos refert in proscriptos. Attamen si triduo, ad Himmu quatriduo dederint symbola praefecto sodinae uel cuniculi, & seriis hae parti u pecunia,quae solet dari, numerauerint: eoru partes eximit de proscriptam numero: postea non restituuntur in integra nisi reliqui domini c5 senserin t: qua parte cosuetudo nuc trita est a ueteri diuersa: nam hodie si domini partiu paulo plus dimidiae sedi nar de proscriptis restituendis consen,
serint reliquis uelint nolint, est consentiendin quonda nisi res esset assensione dominoru centu parcium coprobata, proscripti non restituebantur in integrum.Sed ratio contendendi de partibus quondam haec suit. Is qui uocabat altera in ius, & intendebat ei litem partiu, si partes erant ueteris sodinae per triduum singulis diebus semel. si capitis sodinam per octiduum ter possessorem accusabat apud magistru metallicoru, siue domi esset siue in soro siue apud fodinas. Quod si eum in his locis no inuenisset, eundem possessorem partium accusare apud familia magistri metallicorum ratum at* firmuerat Cum aut tertio accusationem face L publicu signatorem secum adduiscebat quem magister interrogabat:merui ne argentuc qui respondebat meruisti:mox magister ius parti u dabat accusatori accusator uero magistro usitatam numerabat pecunia. Aestis his rebus si iste, cui magister ademerat partes habitaret in urbe unu ex dominis sodinae uel capitis fodinarum, mitte
bat ad eum qui facitu illud ipsi indicaret: sin alibi habitaret in soro uel apud
sed inam multis metallicis audientibus palam & maxima uoce praedicaba, tur.Hodie reo de pecuniis debitis aut partibus donatis dies statuitur quod ipsi si praesens est famulus significati sin absens,literae ad eum missae. nec ulli partiu ius adimitur sesquimensis spacio. Haec hactenus. Nunc an teaqua abeam ad rationes,quas in laborando habere conuenit, dicam de ossicio praesecti metalloru magistri metallicoru iuratoru scribae somnam,scribae partiu, praesectii sodinae uel cunicuit,praesidis sodinae uel cuniculi,operariorii. Veis
O praesectio metalloru,que rex uel princeps dat uicariu omnes omnium gemer aetatu,ordinu,homines pari ut & obediunt. Is omnia gubernat & mois deratur prudelia sua, imperans ea quae utilitatis studuim rei metallicae prae
83쪽
DE RE METALLIc Abent prohibensin contraria. Idem muleia irrogat & punit sontes: cotrouexsias quas magister metallicoru no potuit tollere,dirimit:quod si ne ipse qui de eas dirimere potest dominis, qui habet controuersia de aliqua re, concedit ut iure cotendant: quinetia iura describit mandat magistratus ab eis abire iubet decernit stipediu his qui alicui muneri at* ossicio praesunt. Adest praesens cu praesecti sodinam quadripartita accepti expensi rationem reddunt, omnino Φ gerit persona regis uel principis, eiusq; dignitate sustinet. Athenienses quide Thucydidem nobile illii historicu praefecerut Thasio
rum metallis. Proxima aut a metallorii praefecto potestate habet magister metallicorii: siquidem tenet imperi u in omnes metallicos, paucis exceptis, decumano scilicet distributore purgatore argenti, monetarioru magistro, ipsis monetarris. Ita homines fraudoletos uel negligentes 8c dissolutos, aut in carcere concit,aut orbat muneribus quae exequutur,aut pecunia mul stat de qua mulcita pars stipendii datur his qui cum potestate sunt: tum ubi domini fodinaru uenerint in cotrouersia de finibus,eam ut arbiter,dirimit: aut si tollere no potest ius una cum iuratis dicit a quibus tame ad praese stumetallorii licet appellare. At edicita sua essere in albu & proponit tabula in publico. Praeterea eius ossicium est ius fodinarum petetibus dare, atq;.id iopsum co firmare fodinas dimetiri, earumcp constituere terminos: cauere ne
fossiones fiant inutiles. Quaeda aut ex his muneribus statis diebus exequia tutinam die Mercuri j iuratis praesentibus ius sodinam datu confirmat, controuersias de limitibus dirimit, ius dicit Lunae, Martis, Iovis, Veneris dies bus obequitat sodinis: at in nonnullis descendens quid faciundum sit docet aut limites in cotrouersia positos cosiderat. Die uero Saturni omnes sosdinarii praesecti & praesides ipsi reddunt ratione pecuniae, qua praecedenti hebdomada impenderunt in fodinas: qua seriba Adinam in codice expens si resert. Quondam aut unius regni unus erat magister metallicor qui creare solebat omnes iudices at tenebat autoritate at* imperium in eos. Hasbebat enim quodin metallu seu iudicem,ut hodie eius loco, nomine solum mutato magistra metallicorii. Sed ad ueterem istum magistru metallicorures controuersae deserebantur,qui in Misena Fribergi habitabat: unde Friis bergris in hodiernum usin diem potestas iuris dicedi manet, cum ad eos domini fodinarum inter se litigantes appellauerint .Verum uetus metallicorumagister testis esse poterat omni u rem,quae se praesente in quibusvis metallis actae essent: Iudex uerd,quemadmodu hodiernus quis metallicoria magister, earu tantum quae in tuo metallo essent aetae. Cui aut magistro inestallicoru est scriba qui petenti ius fodinae scribit schedula significante diem 8c hora iuris dati nomen etia petetis & locu sodinae. Praeterea singulis quatuor anni temporibus schedas quibus significatur quantum symboli praesecto cuius* sodinae fit numerandum, in foribus figit: quas schedas quia cG.
muniter eum seriba sodinarum facit, comune cum eo sabet precium, quod singularum fodinarum praesecti per luunt. Iam ad iuratos uenio, qui uiri sunt experientes rei metallicae,& bonae fidei eorum aut numerus est pro se dinarum multitudine uel paucitate. Si igitur decem fuerint, quin* erut collegi j decemviralis paria: totidem p partes,in quas uniuersae sedinae tanqua
corpus quoddam sunt diuisae: quod aut par singulis diebus,quibus opes Tarq
84쪽
tarii laboriit alicuius partis,cuius procurationi praeficitur, fodinas solet inouisere: quo sene modo plerum* fit, ut quatuordecim dierum spacto inuisit
omnes. Contemplantur uero oc considerant singula & cum praeside cuius,
re fodinae deliberant & consultant de sessionibus, de machinis, de subis
ructionibus, deq; atris omnibus. Passus etiam aliquot uenae diendos interdum operariis una cum praeside sodinae locant magno uel paruo prescio prout saxa dura molliaue suerint,it uenae. Attamen si redemptos
ribus insperata nec opinata duricies occursat,at. iccirco difficilius & tar, dius perfieiunt opus, ipsis precium maius constituto pendunt: sin mollitiis es propter aquam labore suscepto facilius & citius persunguntur, aliquid de precio detrahunt. Praeterea iurati si manifesto negligentiam aut fraus dem praesidis alicuius uel operari' deprehendunt, eos primo de ossiciis 8c
muneribus exequendis monent aut obiurgant. Deinde si diligentiores 8c meliores laeti non fuerint, rem deserunt ad magistrum metallicorum, qui sua autoritate fretus,eos orbat ossiciis & muneribus aut si flagitium commi, serint,in carcerem coniicit. Postremo magister metallicorum absentibus iuratis,quia ei consiliarii & adiutores dati sunt ne* ius alicuius sodinae cos firmat, ne* sodinas dimetitur, earumcp terminos constituit: ne contros
uersias de limitibus dirimit: neo ius dicit: nec deni* ullam accepti expensscp rationem audit. Iam scriba sodinarum sed inas singulas resert in eodi,
ces,in unum nouas, in alterum ueteres renouatas. Id autem hoc modo fit.
Primo signat nomen eius,qui petissi ius fodinae: deinde quo die quave hoora id petierit: tum uenam, & locum in quo sita fuerit: mox qua conditione ius sit datum: postremo quo die magister metallicorum eam confirmarit. Quin etiam ei,cui sodinae ius est confirmatum scheda haec omnia in se conarinens datur. Praeterea cuius* dinae cuius ius iam confirmatum fuit, dos minos refert in alium codicem: item in alium intcrmissionem operarum, a magistro metallicorum alicui certis de caussis concessamnia alium pecusniam quam una fodina alteri suppeditat ad exanclandas aquas,aut ad maschinas fabricandas: in alium res a magistro metallicorum & iuratis iudica.tas &controuersias ab eisdem, ut honorariis arbitris, diremptas. Haec austem omnia in codices refert singulis hebdomadis die Mercurii. Quod si ea die seriae fuerint, id ipsum proxima Iouis die facit. At singulis Saturis
ni diebus refert in alium codicem summam expensi praecedentis hebdo, madae, cuius rationem cuiusq; sodinae praesectus reddidit: summam auistem trimestris expensi cuius dinae praesecti suo tempore refert in siti, gularem codicem: similiter in alium dominorum proscriptiones. Porrci nequis crimen falsi possit committere,omnes illi codices in cistam conclusduntur duabus seris quaru unius clauem scriba sedinaru habetisterius magister metallicorum.Scriba ured paratu cuius fodinae dominos, quos ipsa Primus uenae inuentor indicat,in codicem refert, 8c emptores partium semper in uenditorum loco reponit: qua ratione fit, ut interdum domini uioginti aut plures uenerint in alicuius partis possessionem: nisi uero uenditor praesens fuerit uel literas ad scribam sodinarum miserit cum suo signo, tum maxime praetoris eius oppidi , in quo habitat, obsignatas, alium in ipsi. us loco non reponit. Si enim parum prouidus suerit, ueterem do/
85쪽
minum in integrum restituere eum leges coguntmouo aut scribit schedula, atq; ita dat postessionis testimonium. Cum autem quater annuo spacio trismestris expensi ratio redditur, nouos dominos indicat praesecto cuius* sodinae,ut certior fiat, a quibus collectam exigere, S in quos sistisius sodinae distribuere debeat quem ob laborem tantundem precii persoluit ei sodinae praefectus:de cuius ossicio nunc dicam. Cuius* fodinae non seccundae metallo praefectus symbola dominis scheda in soribus publici aedificii fixa in,
dicit magna uel parua,prout magister metallicoru et duumviri iurati de his decreuerunt: quae si quis mensis acto non dederi .eum eximit e domino. rum numero eius partes reliquis dominis comunes facit. itaq; quem priunctus sodinae symboli non soluti nomine notauerit,eundem scriba sodinas rum scripto designat, itemq; scriba partium. Veru praefectus sodinae ex ea pensione partim praesidi & operari is soluit mercedem, partim res ad fossio.
riem neccilarias,quam minimo potest suo tempore coemit serramenta scili. cet,clauos ligna asseres,uasi stanes ductarios sevit. At praesecto sodinae metallo sotcundae decumanus singulis hebdomadis tanta pecuniam dat,quanta satis est uel ad tribuenda mercedem laborum operariis, uel ad comparandas res sessioni neces larias. Cuiusq; praeterea fodinae praesectius, praesente eiusdem preside singulis hebdomadis die Saturni magistro metallicorum
iuratisq; expensi ratione reddit:accepti uero siue pecunia fuerit a dominis contributa, siue a decumano accepta similiter trimestris expensi eisdem&praesectio metallorii scribae dinam quater annuo tempore. Vt enim anni quatuor sunt tempora uer scilicet,aestas autumnus,hyems,ita accepti ex pensicp rationes sunt quadripartitae. Primo aut mense cuiusq3 partis ratio redditur tum pecuniae,quam praesectus proxima anni parte impendit in sodinam, tum fructus quem ex cadem eo de tempore cepit: uerbi caussa, ratio
quae redditur initio ueris, est omnis accepti expensiq; singularum hybemitemporis hebdomadarum in tabulas relati a scriba sodinarum. Itaq; praese etiis scidinae si pecunia dominorum utiliter impendit in metallum, atin id fideliter curauit omnes ei diligentis & boni uiri laudem tribuunt: si per reruignorantiam damnu dedit plerumq; orbatur munere: si ipsius incuria & negligentia domini damnum fecerunt, id resarciri magistratus ipsum cogit: si
deniq3 fraudem aut furtum fecit, pecunia,uel uinculis, uel morte mulctatur.
Quinetia praesedit ossicium est & curare ut sodinae praeses praesto sit ad ini lium & finem operarum, uti utiliter sodiat uenas, & faciat substructiones
necessarias itemq; machinas α canales: & aliquid demere de mercede ope. rariorum, quos praeses negligetiae notauit. Deinde si fodina fuerit diues metalli, curat ut eius casa clausa sit hisce diebus quibus nihil laboris suscipitur. Quod si nobilis uena suerit auri uel argenti, curat ut eam fossores mox in cistam transferant ex puteo uel cuniculo, aut in conclaue proximi domicilij, in quo praeses habitat ne improbis hominibus occasio furandi detur: sed ea procurationem habet c5munem cum praeside: quae uero sequitur, propria ipsius est. Cum uena excoquitur coram adest uidet* ut excoctio diligens ter & utiliter sat. Quod si ex ea aurum uel argentum conflatur, cum in secundis sornacibus excoctium suerit, eius pondus in tabulas refert, atque
id ipsum portat ad decumanum: qui similiter eius pondus in tabulis in/
86쪽
seribit & notat.Tum desertur ad purgatorem. Vbi uero relatum suerit,iam decumanus quam ipse iterum eius pondus in tabulas refert: quid plura dominorum bona no aliter ac sua curat. Leges autem metallicae uni praesecto permittunt ut plurium fodinaria curationem sta scipiat attamen duaru tantuauro uel argento foecundarum. Veruntamen si plures sub eo metallum pri mo effundere ceperint, eas uso eo seruat, quoad a magistro metallicorii ab ipsisu procuratione amotus fuerit. Postremd cuius in fodinae praesedio mais ister metallicoru & duumviri iurati,cum consensu dominorum certam lastiorum mercedem constituunt. Sed de praesectit munere ossicioin satis, nue abeo ad praesidente operari is sodinae,qui ex eo nominatur praeses. Quama
uis nonnulli eum custodem uocant. Is autem operas partitur in mercenario
os, diligenter* curat ut qui 3 suum munus fideliter & utiliter exequaturi orbat etiam operarios propter inscientiam, Rus negligentiam muneribus, aliosin in eorum locum surrogat, si duumviri iurali consenserint Sc praeseis eius sodinae. Verum faber lignarius fit oportet, ut possit puteos extruere. columnas collocare,& facere substructones,quae montem sussossum sum,neant ne saxa tecsti uenaru non salina toto corpore montis resoluantur,ruis
nis Q opprimant operarios: fabricari & in cuniculos imponere canales, in quos aqua ex uenis, fibris, comissuris saxoru collecta, derivetur ut emuere possit. Praeterea cognoscat uenas 3c fibras ut utiliter fodiat puteos, & materiam estostam unam ab altera discernat,aut suos instituere possit, ut materia as rectie discernant: quinetiam habeat cognitam omnem lauandi rationem, ut lotores quomodo terrae metallicae aut arenae sint lauadae, docere possit.
Fossoribus aut cum operas iam daturi sunt in metallis dat serramenta & sesuum quidem ad certum pondus distribuit in lucernas: eosin ut fodiant utiliter in statuit ut fideli ter obseruat. Operis uero finitis recipit seu quod reo liquu fuit fossoribus:at propter tot & tanta munera labores nili una sodina unius praesidis fidei non c6mittitur imo interdum uni sodinae duo uel tres praesides dantur. Quonia uero operaru mentionem seci,quomodo sese habeant breuiter explicabo. Diei & noctis horae quatuor & uiginti diu ita sunt in tres operas, quae aut opera est septem hora ii. Tres uero reliquae horae in ter operas interie stae & tanquam mediae sunt, quibus operam accedunt ad fodinas aut ab eis discedunt.Prima opera incipitur quarta hora matutina, & durat usep ad horam undecimam: secunda duodecima inchoatur, 8c perficitur septima quae duae operae sunt diurnae, in matutinam & pomes
ridianam diuisae: tertia nociturna est quae octaua hora uespertina capit exordium & tertia finitur Eam uero magistratus non concedit operariis, nisi necessitas flagitauerit. Tunc aut siue ex puteis ex trahant aquam, siue sodiant uenit,ad nocturnas lucernas peruigilat: ne uero ex uigili jς aut ex lassitudine dormiant cantu nec rudi prorsus nec iniucundo duros & longos labores
solantur. Verum uni ias Iori duas operas complere alibi non licet quod pleminin soleat aut somnum capere in fodina de titigatus tantis laboribus:aut tardius accedere ad operas aut ab eis discedere ocrus, qua par siti alibi licet,
quod unius opere mercede praesertim si annona ingrauescasiuita produc re non possit. Attamen magistratus opera extraoriamariam non Prohibet,
87쪽
ubi unam tantummodo ordinariam concedit. Verum quando ad opemst accedendum sonitus magni tintinabuli,campanam barbari uocant ope rariis siqnificat, quo reddito uicatim hinc & hinc concurrunt ad sodinas. Similiter idem tintinabuli sonitus praesidi sisnificat operam iam esse pineinctam eo ioitur audito putei tabulata pulsat, signum euolandi dat opera,rin s. Itain proximi audientes sonitum malleis pulsant saxa, peruenitis sonus usq; ad extremos. Quin etiam lucerna si sevum sere combustum eas desecerit indicio sunt operam este persectam. Sed operarin die Saturni no laborauuerum mercantur ea, quae ad usus uitae sunt necessaria: nec die solis aut sestis diebus anni uinari js laborare cdsueuerunt sed tum sacris operam dant.At, tamen operarii non cessant S nihil agunt, si necessitas flagitauerit: nam aliisas aquae multitudo eos compellit ad labores alias ruina,quae impcdet alias aliud at in tum seriis laborare, ne religioni quide contrariu habetur. Porro totum hoc genus operariorum durii est & ad labores natum. Sunt uero in primis sos res ingestores,ue marim uectiores,discretores,lotores,excoctos res: de quorum muneribus in sequentibus libris suo loco dicam: nunc satis est unum hoc adiicere operarios, si a praeside negligentiae fuerint notat magister metallicoru uel etia ipse praeses una cum praefecto die Saturni orbat muneribus,aut parte mercedis mulctat: sin fraudis, in carcerem mittit. Do mini tamen ossicinarum in quibus metalla conflantur, & magister excocto rum in suos ani inaduertunt. Sed de repub. & officiis metallicorsi satis nunc dixi reliqua in opere De iure & legibus metallicis inscripto aperiam. De re Metallica Libri i ta l. FINIS.
GEORGII AGRICOLAE DE RE METALLICA
s proximo superiori libro exposui rationem ut nae cuiusw dimetiendae 8c ossicia metallicorum in hoc exponam praecepta uenae similiter cuiusq; festi diendae & artem mensorum. Sed ea quae ad prio rem parte pertinent, quia res & ordo hoc postillat, prius persequar. Ita* primo dieturus sum defossionibus uenae profundae, de puteis, de cuniculis,defossis latentibus: deinde de signis bonitatis quae dant canales,qua materiae sessiles, quae saxa: deinde quo modo & quibus serramentis uenae & saxa cavantur uel excindutur, qua
88쪽
qua ratione uenarum duritiam uis ignium frangit, quibus machinis aqua ex puteis hauritur,quibus aura altissimis puteis re longissimis cuniculis ins spiratur,nam alterius affluentia alterius defeetione impediuntur iassiones: deinde de duobus puteorum generibus,& de eorum atin cuniculi structu,
ra: tum ad extremum quo modo uena dilatata fodienda lit, quo cumulata, quo fibrae.Metallicus certe postquam uenam profundam aperuit, inchoat putei fossionem ato super eum statuit machinam tractoriain,item putealem casam: ne imbres in puteum decidant neu e homines qui ueriant machinam stigore obrigeant,aut ex pluuins trahant molestiam: quinetiam uersiantes machinam in ea ponui cisia: flares ferramenta aliam recondunt. Iuxta casam putealem aedificatur altera, quam habitat praeses fodinae alii in merce cenam: & in quam materia metallica, & caeterae res sessiles congeruntur. Quamuis autem non ulli unam tantuli modo casam faciant, quia tamen inoterdum pueri,interdum reliquar animantes incidunt in puteos, maxima metallicorum pars consulto seorsum unam ab altera collocat, aut eas saltem pariete disiungit. Verum puteus est fossa plerumΦ longa duos passus, lata duas tertias pallus partes,alta tredecim passus attamen cuniculi gratia, qui prior aetus fuit in montem, puteus in altitudinem passuum modo odio tantu, nunc uero plus minusue qua tuordecim deprimitur Rectus autem uel obliquus fieri solet prout uena,qua metallici fodiendo persequutur,reeta fuerit
uel obliqua. Sed cuniculus est fossa subterranea in longum acta, duplo fere
altior quam latior, ut operari' & caeteri per eum permeare Sc transire posα snt, oneracp esterre. Altus uero solet esse passum unum & quartam eius partem. Latus igitur circiter pedes tres Sc dodrantem: eum ferme duo fossores consueuerunt agere: quorum alter altiorem partem e dit, alter humilio σrem: atq; ille praecedit, hic subsequitur: uterm sedet in asserculis ex fundas mento aretius pertinentibus ad tectum: aut si uena mollis suerit, interdum in palis,superius latis,inferius cuneatis,S in ipsam uenam infixis. Metallici autem plures puteos tam obliquos quam rectos sodiunt : at utrorum is
alii non pertingunt ad cunicului partim ad eum use pertinent:ad quosd a cuniculus, cum iam in eam altitudinem,in qua illo suffodiunt montem, d es
89쪽
DΕ METALLIcΑTres putei recti: quorum Primus nondiam pertingit ad cumcolin A. Secundus pertinet ad cuniculum B. Ad tertium caniculas nondum et iactus c. cum M D.
90쪽
Tres putei oblispi: ε- Primus noniam pertingit ad ci culum A. secundus 73 pertinet adcumcidum B. Ad ternin cuniculus nondum est 49M c. Cunicitia D.
Puteu s quidem si a d cuniculis usep pertinet. bcne se res habet, se res cx reliqui operarii laborem susceptu facilius sit stinent: sia tam alius non est, alterum uel utrum in eius latus fodere A cauare conuenit: ex ovibus fossios nibu Si te in dominus aut praeses sodinae cognoscit uenas S fibras qua uel cum principali uena profunda de qua nunc mihi Termo est in si uutus, tunsguntur,uel eam transucrsae secant,ueI eam oblique diffindunt: ium maximὸs demas