장음표시 사용
211쪽
Sriminis Pontificibus, ut hoc Olficium Cardinali, de non inferiori committatur, oste tulit Gomesius a qui ex grauitate muneris. N ex conueluctaria officii hanc veritatem probat. Ex grauitate quidem muneris, quia Vice ancellari iis propter sceptrum iustitiae, quod habet supromtim, inter onua dis debet habere Principatum, sic iit de ipsa iustitia alias omnes antecellit virtutes, ut Aristotelcs b leuatur, de Iustinianus Imperator e comprobat rex conuenientia autem ita Gomesius to uitur; conueniens igitur suit, non ut antea, simplicibus, de priuatis viris, sed personis magna , de illustri Dignitate praeditis, cuiusmodi sunt Cardinales, hoc officium commen3 re, ut sic de personae nutusmodi, ει Dignitatis accessione splendorem, δι nominis celebritatem caperet; haec Gomesius, quibus ex verbis innotescit , priuatos suoque viros ossicium hoc exeretiisse; de ad Bonifacis Octaui tempora durasse,ex prooemio Sexti Decrctalis collige, ibi, ae Hoctu Iium Riceardum de Senis Sin E. Vicerancellarium I. V. D ere. ubi glossat d notat, hunc Riccardum fuisserstea creatum Cardinalem, de Ecclesiam S Eustachii in Titulum Diaeonalem illiam aram , ut resert etiam Ciacconius e Sed ante Bonifacium modo a Cardinalibus ad priuatos viros, de iterum ad Cardinales reni easse Uicecancelli aratiis ossicium'atserit, multi Gque comprobat exemplis, de argumentis Mandosius, i qui etiam S. Hieronymum .dc Cardinalem , 5: Vicecancellarium anno Salutis 37o. Da naso papascoente ςsu Meammat; & paulo inferius 3 refert glossam exponentem Bibliothecarium , idest CI- cellarium e de antiquitus ita fuisse appellatum notat etiam Castaneus χ Ex c. na-drianus Papa secundus, tune a glos. ibi, in verb. Bibliothecarius. Verum Quaestoris quoque nomen Vicecancellario adaptari posse Lucas de Penna i aperte scribit in haec verba , aequum tamen eratfriniis onum p aeesse Magia Lirum, er erami, Ut bodie sunt, Secretari, D. Papae, qui circa talia Osscia post V cecancellisic,qui fungitur vice αἰ aeHoris,omnibus ni maiores m. Vt aute Quaestoris ossiciu ide Lucas designet, assiodori K verba refert. Et in triplici differentia esse inlaestores, ex Vlpiano I colligere fas est, de nos latὸ diximus in tradi. de Thesaurario Papae; quamuis ibi de Quaestore in ordine ad conquirendas pecunias dictum sit, hic vero de inaestore iuxta ibimu a Cassiodoro traditam intelligamus, iustitiae quippe sceptrum habente, de ii quid Princeps dubitet, a Quaestore requirat, qui est thesaurus famae publicae, armarium legum , imitator prudentissimus
antiquorum , mores alienos corrigens, de suos debita integritate cultodiens ; adesse debet in eo scientia iuris, cautela sermonis, firmitas animi, ut a iustitiae tramit- nullis muneribus, nullis terroribus auferatur; haec, aliaque multa Cassiodorus locis supra relatis i di videndus est etiam Guliel. Bened imSed de ea, quae Petrus Gregorius Tholosanus u de Cancellario Franciae congerit, non iniucunde Uiceeancellario Papae adaptantur, praecipue dum ait: es huius maximapotestas ,-Dignitas, Prineipis os , quod mentem Regis explicat, ct seges
eius nomine Agit, er refigit, Praefectus iuris , O AEquitatii cuHοι, di dispensator. supra iuris rigidas leges. His HI, qui I geι Regni eaneel at iniquas, Et mandata ρθ P incipis aequa facit, Si quid obest populo, aut legibus e H inimicum idquid ob sper eum de is esse noeen3.
Haec Tholosianus, qui, ve diximus , de Cancellario Regni Franciae loquitur. Verumo mwπ.e. RH Guliel. de Benedic. o post relatos Cancellarios, qui sub Imperatoribus, de Regibus - ε, diuersis sierunt, de quas habuerunt potestates, ac dignitates, tandem ad rem n stram se Ioquitur. p Similitis Babsis mel sis Romana. μγ Papa Caneelirwiti in . , Equs Bibliothecarius voeabat- , quia. eum semes e loria propter exeelZentiam tam ν u. Ma1. ω Dgnitatis eum Papa fatageret contendere de pari, Hatutum fuit pro lege, quda non Caneellarius, sed Uieeeaneel aritis Papae a catero vocaretur, quod hodie is fruatur. Et isto Viiraeasneinarius in Curia Romana eis ille, qui Regulas sonolia
eas regit, euius diis suom dantur in Curia , ct extra Beneficia cum subscriptione duorum Abbreuiatorum, O es iudex in pertinentibus ad expeditionem Buuarum. ira quὰd in Curia matre eis poH Papam, seut in Franeia Caneellarius est maioγροΠ Regem: edi invi eis, quia Uice arce arius Papa olim voeabatur Bibliothecarius, quia
212쪽
NOTITIA CARDINALAT CAP. XVII. i 9 s
. ad eum spectabat GL odire Iibros Bullarum. ct libros Regularum; D Extra-Mag.3ntium ; ex quo in Curia praestratur, quod certam eapit partem de RegiLI Bullarum , quia tenetur de omnibus ibi contentis reddere rationem e es enim Praeses tu titia in Curia , ponit deeretum irritans, ct alias Hausulas , ersedere potes, ae stare eum Auditoribus Rotae in deeisione norum , etiam in praesentia Papae , assent vidisis de Caneeuario Franciae, qui tanquam primus post Regem praesidet in omnibus Partamentis Regni oscut edi Mo Ues in Regno, ct Synagoga Iudaeorumpro Deo verus Caneellariusfuit os olus Papa in Ecclesia Dei Cdneellarius vocatur,euius , ct Dei vinum , ct idem dieitur Me CousHorium . Haec Guliel. videndirsrnatilla quoque ad rem congerit Gabriel Berari. b Et hoc idem scripsit etiam Barthol. Chaslaneus; e &Budeus, d Magistratu hunc Praesecto Praetorio similem esse scri-hie,& multa de illius dignitate, ossicio, iurisdictione refert; quos licet Gallos Ludovicus tamen Gomesius Hispanus sequutus cit, rei edio tamen somnio, quod ex glos antiq. ad Regulas Cancellariae hauserunt, de mutatione nominis Cancellarii in vicecancellarium , siquidem Gomesius e haec ait. Sed quam Uti , Deus immorta Iis , frigida flat, edi 2 Oero aliena, qui velaarism bis oriam eeeo Dicam eaiauerit, satis dignoscere poteH; nam quod Cardinalis Cancellariae eontenderit unquam de paritate eum Papa , vetas euatus fuerit unquam Cancellarius , ct posea ordinarum , quδd Vire neel artus diceretur, nullibi legimus, ined funt quaedam sumia ;ideo ego arbitror, aliunde hoc nomen Vieeeancella ν processisse : nam eonsat, Summum PontissemPlum in Eret si Dei a pellarι scut MVses Ganeellarium Dei timquο unum,diidem Consi orium)Deit; sigitur Papa eLI CanceIlirius , non videbatur eonueniens, alium se Caneeuarium Papae item nomine, sed potius Vieeeania Varium, qui eius visesgereret scut Rex in Regno suo non ficit Rexem. sed Vie regem e ct bye etiam alia ratione suadetur, quia, uisuperius dictum eri , Caueel aiamia A OLDMa ρηιο uit, quam Dic eaneel rν promotio, ἐν Cancellaria repraesentat Sedem Apostolieam , quae 5 ibetur pro Caneellario; bine est , qud quando Atidi- ων remittit eausam ad C tneestarium, dicitur eam remittere ad Gon Iorium Papae, qtaeod 5 ibetur pro Caucellario, non autem remittitu ad meeeancellarium , ut e Ide eisio Rotae notabilis ;er eodem modo dieimus, quδd in Curia Romana ntim parti-
eu laris stersona HVseus ineae infamet Sedes Apostoliea, er ideo qui hodie gerit in C uria o tu sci, non a peliatu Ascus ined vet Advocatus, GH Proeurator Asir se Uieeeaneellirius non dieitur CaueeuuPius, quia ipse Papa, ae Sedes A solica di
cuntur Canc cirν .e unt ija Caneellaria . Haec Gomesius. Vertim enimuero antiquis temporibus etiam aliquando CanceIIarium Iegimus . ut apud Ciaco trium, f qui Ioannem Cardinalem Cancellarium dicit; & hoc idem Obseruat Cherii hin. iunior, g & quendam Raynerium omnium primum Vicecancellari j nomen inuenisse idem Ciaconius B scribit, de confirmat Mandosius , addens, hoc contigisse anno salutis III 6. &ex Pan uino i hoc innotescere ; qui quide Pan uinus hoc idem repetit in vita Gregorii VIII. a quo nullum sitisse creatum Cardinalem assirmat, s ed quendam Dominum Moysem Canonicum Regularem Later nensem Subdiaconum hoc munus assia mpsisse, &cum non esset Cardinalis, non Cancellarius, ut antea,sed Vicecancellarius appellatus suit; vide Ciaconum. K At Cherubinus iunior I huius nominis variationem reddens sic loquitur r quando prius o elum hoe a Cardinati regebatur, Cancellarius dictus eLI, quando autem ad priuasos viμos defeendit, tune Vieeeaneellarij nomen inditum, Θ hoe ultimum nomen remanser Q. tamen ex Gambar. m mutuatus est, dum reprehendens Doctores in Clem. ne Romani, volentes reddere causam, cur magiS Vice cancellarius, quam Cancellarius dicatur, narrant somnia ut ipse ait=de B. Laurentio, item quia contentio potestatis erat inter ipsum , & Papam, quae Omnia a vero absunt; quia. veritas rei inquit. ex antiquis Regiitris colligitur a ducentis annis supra, quando Cardinalis gerebat hoc officium , voeabatur Cancellarius, quando inferior, Uice- cancellarius: δι cum so. atinis continuis accidisset, ut ossicium istud permanserit apud non Cardinales, nomen Cancellarii non est auditum, sed Vicecance IIarij,quod nomen postea remansit, de eo nuncupati etiam sunt Cardinales ; quae autem dixi , probantur ex in speetione antiquorum Regii rorum, quae ipse Gambarus viii iste te statur opera Reu. D. Baptistae Bini Regentis Cancellariae , qui primus rem hanc animaduertit; Hactenus Gambar. de Honorio III. sedente Raynerium quendam de
213쪽
Castro veteri Tudertinae Dioecesis Vicecancellarium non tamen Cardinalem si iis . di huius nominis variationem inuenisse scribit Ciaconius. a Ac Mandosius , o Bullis Benedicti IX. Gregorii VI. CIementis II. Damasi II. & Leonis IX. in Ecclesia Portuensii praediista quoque collegisse at firmat, & tandem concludit, negari non posse . quin i sso. annis citra officium huiusmodi in personam Cardinalis esse eo perit,licEt postea eum ex nonnullorum Pontificum negligetitia, nempe Leonis V.Chriitophori Sergii III. δή quorundam aliorum Pontificia Dignitas valde demissae . , Ο& diminuta esset, Vicecancellariatus etiam osticium vilescere coepisset, de ad priuatos viros rediisset; ex quo tamen Bonifacius VIII. B. Petri Successor fuit, Vice caneellarii osticium in personam Cardinalis restitutum semper ad haec nostra tempora permansit: quamuis Ferdinandus rihellus e dicat, Ioannem Borgiam sub Innocentio VIII. Vicecancellarium suisse, & postea ab Alexandro VI. Ponti pridie Kal. Septembris I sa. facra Purpura decoratum: di Ciaconius d scribit, sub Benediacto XI. Vicecancellarii munus exercuisse D. Papinianum Taurinas Canonicum Re gularem Episcopum Parmensem.
Sed iam satis didium est de nomine; ad iurisdictionem,& potestatem transeamus. Iurisdictio autem,& potestas Vicecancellarii maxima est, quippequi expeditionibus totius orbis in rebuς beneficialibus, & ossicialibus, ac Ministris Cancellariae Ap bstolicae de quibus dicemus infra ipse praeest, vi post Vestrium, & alios scribit -- έlius Zccchius e Neque solum in benesciatibus, sed etiam in causis prophanis, αβ Commissionibus eausarum, quod transgredi possit formam iuris, scripsit Gamb rus. f Et esse Pr fidem iustitiae in Curia , apponere decretum irritans, ex alias clausulas, ac sedere ,&stare posse cum Auditoribus Rotae in decisione causarum etiam in praesentia Papae, diximus supra ex Guliel. de Benedictis,&Chaslaneo, 'Summorumquὸ Pontificum Constitutiones legentibus notum erit. Fundamentum vero iurisdie ionis ipsius Uicecancellarii in Rescriptis, & Sam. ctionibus Summorum Pontificum iac hum est, Ae licde antiquissimum, ex Constitu tione tamen Martini R g nune masis elucescit, dum ait, quod si Notarii Aposto- illei, ac eorum Ab breuiatores, & alii in iustitia, ac etiam gratia literanim Apostolicarum Abbreuiatores laxam nimi m pro minutis suis petierint, ae etiam si litera, Apostolicae excessiud taxatae luerint, super excessibus huiusnodi per partes ad UL
eeeaneellarium, aut de mandato suo, vel ipso absente, ad eius Locum tenentem .,
seu Peaesidentem in Cancellaria praedi. 'a habeantur recursus&c. Ex quibus, alijsi quὰ in d. Constitutione sancitis pluribus in locis iurisdictio Viceean cellarii elucescit. Sed de ante Martinum V. de Ioannem XXII. qui Martinum per annos sem. Icentum in Pontiscatu praeuenerat, Vicecancellarium , scriptores, Se Correctiliterarum Apostolicarum extitisse, PoIydorus Virgilius h testature Regulastana P. Caneellariae nondum compositas, sed primum omnium ipsum Ioannem XXII. quam bonum Domus sitae patremfamilias eas introduxisse, nec solum Regulas etiam Beneficiorum elactivorum reseruationes, ac taxas, quibus aestimarentur. minuenisse, Collegium quoque scriptorum Apostolicorum antea sine ordine πι-
gans numero distrinxisse, Gomesius i scribit; & paulo insta haec addit aliud dese dignum Ioannespraefiitisset, illud tamen erit omnibus Deum men-dum , quodprimus omnium Cancellariam , ex Viceranuliarii Dignitatem, aerita tνibunali strauit, quaesunt duo in Urbe laminaria, ex Congia prae Iantista is quibus ambobus Vicecancellarius praeest. d attinet ad Regulas Cancellariae, habes inter easdem ReguIM O . in qua potellare D.Vicecancellarii ita cautum legimus. K Primo quod possit committo re absolutionem illorum, qui ignoranter in supplicationibus, vel in literis Apost blicis aliquid scriberent, corrigerent, vel dolerent. Item quod possit corrigere norimina, de cognomina personarum, non tamen eorum , quibus gratiae, & concessio- lnes fiunt, ac Beneficiorum, dum tamen de corpore constet. Item quod possit omnes curas beneficiales etiam non deuolutas committere in Curia, cum potestate citandi ad partes. Item quod processus Apostolica auctoritate decretos aggravare possit, cum inuocatione brachii secularis, sententiasquε executioni demandari sicere contra intrusos,&in trudendos per literas Apostolicas desuper eonficiendas, Nnon aliis. Item quod possit signare supplicationes manibus duorum Reserendario
ru signatas de Beneficiis Ecclesiasticis secularibus, & regularibus dispositioni Ap stolicae
214쪽
NOTITIA CARDINALAT CAP. XVII. I97
scol eae emi erat c r non reseruatis, quorum cuiuslibet valor centum florenorum auri de Camera , vel totidem librarum Turonen, paruorum , seu totidem in alia moneta secundium communem aestimationem valorem annuum non excedat. Item quod
possit signare silpplicationes etiam duorum Referendariorum manibus signatas de nouis prouisimilibus , si neutri, & subrogationibus pro collitigantibus , in quibus non detur clati sula generalem reseruationem importans . Item quod possit ad Ordines suseipiendos aristatis prorogare terminos de dictis suscipiendis Ordinibus usque ad proxima tunc a iure statuta tempora , in quibus sic aristati successive adipiss Ordines pronaoueantur. Super quibus, Saliis quoque Regulis cum Roderico de Mada breues quasdam notulas nouissimὰ ediderit, ad hanc Regulan. haec notat, ut scilicet in ea recenseantur, quae iurisdictionem Vicecancellarii concernunt, maximd in his, quae ad materiam expeditionis spectant. Quantum vero attinet ad Rotae Tribunal, in eoque D. Vicecancellarii saperioritatem, praeter ea, quae dicta sunt supra, ex eiusdem Ioannis XXII. Constitutionea innotescit, ubi sermulam iuramenti praestandi ab iisdem Rotae Auditoribus assignat, ibi, negocia, ct o ela mihi a D. P. pa, ver D.S. R E. Vicerancemrio commissa , vel committenda Velitis restam , e Mollietes exereebo, er necialit, os tum Auditorii sacri Palatij, reddendo tu filiam unicuique ebe. & insta plenius dicemus
Curam verὁ, Titulum Ecclesiae S. Laurentit in Damaso, de iii risdictionem in temporalibus, ac spiritualibi is regimen, & administrationem eidem Cardi irati Vicecancellario concedas esse , Clementis VII b Constitutio demonstrat, ubi praeter alia legis, officium hoc oculum Romani Pontificis dexterum appellari, itaut de iis, quς Papa concedit illi credatur, Rota Romana apud Puteum e sic testante. Colligitur Ctiam ex eadem CIementis Vll. Constitutione, d CVitulum, & Clericos praedictς Ecclesiae S. Laurentii in Damam, nec non omnes, & lingulos Cancellariae Apostolicae officiales ipsi subiacere, &in Superiorem agnoscere debere Cardinalem ipsum Vice cancellarium. Sed de Pius V. cum Scriptores, & Procuratores Poenitentiariae Apostolicae ad Cancellariam Apostolica in transtulisset, & Scriptores, Procuratoresque literarum minoris gratiae instituisset, locum in ipsa Cancellaria arbitrio Vicecancellarii assignauit, eidemque tanquam Capiti aliorum Collegiorum obedire, de obscquentes esse mandauit e Verum nedum superioritatem in omnes Cancellar, ae Apostolicae ossiciales , sed etiam, cum sere omnia ossicia haec in Curia Romana vendantur, ut dicemus infra, pretium ex noni ultorum venditione carere, siue percessum , siue decessum ut vocanu ad libitum voluntatis eadem conferre ,&de illis disponere posse Vice cancellarium Sixtiis V f edixit,sive potius antiquas confirmauit facultates. Osacia veros ibdispositione, & quorum pretium, ac emolumentum cedunt in commodum Vi-cecancella ij, sunt in irascripta. Abbreuiatores de Parco maiori num s. Abbreuiatores de Parco minori nti m. γα haec ex concessione Sixti IV. sea alios odio Abbreuiatores de Pareo minori sub collatione Vice cancellarii addidit Sixtus V. b itaut hodie sint num . is. Sollicitatores literarum Apostolicarum nun as. Notarii Rotae num. I 2. Cubicularii num.3. Scuti seri denumero participantium num PMilites S. Petri num. 26. Α Leone X. in Bullar. veteri iMilites S. Pauli num II Milites de Lilio num. a. Milites Pii num. 2 P. Custos Cancellariae.
Notarii, & Ostiarii eiusdem Cancellariae .
Notarius Contradidiarum num. I. Alius de consiletis nuncupatus.
Et alia nonnulla eiusdem Cancellariae officia, tam per obitum, resignationem fle priuationem, quam forsan alias pro tempore vacantia, personis eidem Vlcecancella-
215쪽
rio benicili sis ad vitam rccipientium conscrre, & assigilare,deque illis ad sui libit alii, simili modo, quo Romanus Pontifex de altis Roniani Curiae officiis disponere selee ipse quoque Vicecancellarius potest, ut praecitato Sixti V. Motta proprio . . Cum igitur tam cita incns, 5 tot decorata sit priuilegiis Vicecancellarii Dignitas. itaut post Papam prima sit in Urbc, rationibus per Gomesium a allatis, quaesitum aliquando fuit Alexandro VI. sede late, de Aseai,io Ssortia Card. Vicecancellario existente, an ipse Viceean cellarius possit per longum tempus extra Vrbem deger prout ipse Ascanius rationibu6 apud historicos videndis moram traxit & an Papa possit illum ad redeundum cogere sub poena priuationis ossicii, & Dignitatis nam , ut Cassiodorus b ait, piaculi genus est, absentem sibi Romam diutius sacere, qui in ea possunt consitutis laribus habitare . Haec quaestio a Serpnissimo Rege Federico, S ad instantiam praefati Reuerendiss. D. Ascanisi Cardinalis Vicecance larii Neapolitano Consilio pro decisione commissa, Matthaeus de Afflictis inter eosdem Consiliarios primus suis posteritati monumentis e consignauit, concludendo, ex iuxta ,& rationabili causa licere Cardinali Uicecancellario, sicut &aliis Cardinalibus a Romana Curia abesse ;& multas quidem enumerat causas, ex quibuS Iicita resultat absentia; potissima vero in Cardinali Ascaniosuit, ut fratrem Ludovi Cum Insubrum Ducem oppressum. spoliatum , 8c ab hostibus captum iuuaret, nam bnisi ex tam iusta causa Curiae residentiam dimisisset, profecto tanquam crudelis, &impins, Deum sibi ad iram prouocasset, ex iis, quae in sacra Pagina d leguntur his verbis ἰ odiosunt Deo impius,inimpietas eius, nam oppressio statris propria iudiacatur, ut notat Abbas ; e aliaque multa congerit Asilictus f videndus : neque a proposita conclusione sunt aliena, quae satis erudite congerit Cassaneus g ad probandum , honorem cunistis rebus praeferendum esse; adeo enim honor, & honestas in precio habendi sunt, ut pari passu cum vita ambulent, ex Marciani I.C. responso ; - α Diuus Augustinus i relatus a Gratiano, Κ crudelem esse, qui famam suam negligit, ait. Alia multa de Vicecancellario, eiusque Dignitate cognoscenda sunt ex Gundi luo Hispano Rotae Romanae olim Auditore. ι Sed non omittam hie inserere, officium Vieecaneellarij mortuo Pontifice, & Sede vacante silere; Via ccecancellarius enim, ut primiὶm Pontifex expirauit, Bullas, quibus literae Apost licae signari consueuerunt, a Plumbatoribus accipit ,& partem illam , in qua literae cum nomine Pontificis inscriptae sunt, public8, & coram pluribus per ipsos PIum-batores stangit,&ad signandum Omnino ineptas reddit; aliam vero partem , in qua Apostolorum Capita seulpta sunt, lineo panniculo inuolutam, alligatam ,&sia gillo suo signatam Camerario tradit, & diligentissime curat, ne aliquae literae signari possint post Pontificis obitum. Haec habes in Caeremoniali Romano m ad Cum autem tanto maior quis reputatur, quanto pluribus ,&dignioribus praeei ut est Iustiniani Imperatoris sententia, n εο nos latὰ diximus suprato ideo de
iis, qui Viceemeellario subsunt, & assistunt in gratia, vel iustitia exequenda , nunc agere incipiam. D
216쪽
NOTITIA CARDINALAT CAP. XVIII.
SAnctae Romanae Ecclesiae Vicecancellarium omnes in Romana Curia praelatos,& officiales tanquam eorum Caput agnoscere,verba Pii V. a Pont. Max.demonstrant, ibi, eidemque Vice cancellario scilicet, tanquam Capiti aliorum obedirecte. Verum inter Praelatos primum locum obtinere Prothonotarios
Apostolicos, quos de numero participantiu vocant, Sarnensis, , aliiqnὸ scribunt. Vt igitur Dunitatum ordo seruetur, prout in omnibus, & in EccIesia militanti pra sertim seruandum esse scribit, & probat Chaslaneus, e de Prothonotariis primo loco dicendum erit ; quos etiam Scriniarios quandoque appellatos fuisse, Innocentii Pontificis verba d indicant, ibi, quia nonfuerat in Camerano a receptus, ac Scriniarius alio modo seriesunt ero. ubi gIoc e exponit, Seriniaris a penantur Tabelliones , ct en vulgare Romanorum ;qilippequi ab Augusto, Moecenate suggeren te adinventi suerint, ut testatur Dio; f de latius prosequitur Gaspar Panci lus. gSed magis ad rem nostram, de ordine icilicet,& officio Protho notariorum haec scri hie Sarnensis. b Vt babeatur Uecta notitia antiquitatis temporum iniuria de e ditae, es notandum , quΘd initio orientis Ecelsae sub Clemente I. cre.it i fuere Not ι - νθ ptem, ad resonas Martyreum diligent)r conscribendas , quibusseptem Urbis Regiones , quae Paroebis disebantur, distribu fuerunt: er quia Antherus Papa aius nominis I statuerat res Martyrum gestis d Notari=ι conscriptas Serimis Eeue- recondi, fortass ab eo tempdire Seriniari sunt appellati. Venim quia te in rore Iulii Papae I. non ita Christianorum Martyria frequentabaotur, quia creuerat in immensiim iam decus Ecclesiae propter Constantini Magni conuersionem , ideo dicti Notarii nil sort8 habentes, quod iam de Martyribus scriberent, ex mandato eiusdem Iulii I. omnia , & quaecumque alia ad Ecclesiam pertinentia scribere coeperunt ut Damasus in vita Iuli j refert ubi de scrinio scripturarum Notariorum etiam me mi nit; inde verisimile est, praedictis Notariis, ut dixi , ab Scriniis reconditarum scrip turarum Scriniarios appellatu, atque, ut creditur, inter illa ad Ecclesiam pertinentia, quae Iulitas adnotare eo oluit, Apostolicas quoque literas scribere coepissae ;quod ex antiquis literis Apostolicis Sergii Papae IU. manifestum redditur, in ii iis vo his videlicetoeriptum per manus Benedicti Nota j Reetionarii, er Seriniar J S an E is R. E ere. quidem verba duo indicant, primo illius Bullae scriptorem viati fuisse ex illis septem Notariis a Clemente I. constitutis, ex eo quia appellatur Regionarius , secitndo quia appellatur Scriniarius, quia isti scribere solebintres dignas scrinio; vel quae escries in scrinio recondere debebant i quod etiam probatur ex alis antiquis Martini II. Apostolicis literis , ubi Notarius illarum Bullarum Scriniarius appellatur,in haec verba; scriptum per manus Hadriani Seriniari , S.R E Sed quemadmodum in Republica Romana, & apud Caesares Scribarum honor auctus es italitin Senatu Romano ex Senatoribus aliquando delecti essent Scribae, qui singulari fide posse reiit, ut Cicero i scribit, a Tholosano K relatus,ita etiam creuit deindε , auistis Eaclesiae diuitiis, illorum Notariorum honor, de ad differentiam aliorum No- rariorum Vrbis Prothonotarii appellati sunt, quasi primi inter alios . Haec, & alia Gonnesius apud ipsum videnda: multa quoque scripsit Chaslaticus , I addens, quod illud nomen, Proctonotimus, nunquam ponitur in Bullis , nec in alijs Di ' sitionibus Apostoli eis, sed tantum , Notariis, ita enim Pontilex illos appellat, ut eorundem Pontificum Constitutiones legentibus, & Romanan, Curiam sequentibus
Sed quoniam tres sunt species Protho notariorum,ut Rodericus de Miada maduertit. Prima participantium, de quibus nobis agendum proposuimus . Secunda creatorum a Papa, vel a Lcgatis de latere , & quandoque etiam ap ipsis Protho- notarijs participantibus collegialiter congregatis, ut diximus infra Ide cum magnus sit huius secundae speciei nu inerus,Sixto IV. n sic attellante,horum Dignitas prop
217쪽
ter numerum vilescit , ut notat Abbas Panormitanus . a Tertia species Prosiliouo tariorum est Lm one ossiciorum, quando scilicet quis ratione alicuius Osscii estici tur Prothanota vi in Scriptore Apostolico, Milite S. Petri,Milite de Lilio, & 'liis familiaribus Papae capacibus. Hactenus Qiresada. Et hos extraordinarios vocat Chas- sanctis ς b preseruntur tamen quibuscumque clericis secularibus, cum Dignitatem habeant; & rocchetium portare possunt, dum tamen Vigesimum annum habeant, hnec ante id tempus hane Dignitatem conseqiii valent, ex Pauli II Sanctione: clapso anno a die adeptae Dignitatis ad Subdiaconatus ordinem promouenili sinat, ut scribit, notatque Guliel. cie Benedi c. e vidcndus. . ε . o Sed iam ad primam Prothonotariorum speciem, participantium scili et reuer. tamur: hi numero septem a principio fuerunt, vi post alios mu Itos Polydorus Virgilius d in haee verba scribit. Sunt hodie ProthonotariJ Apostolici numeroseptem, qui, ot dierum est, in i d Colligium preeio eooptantur die. Verum Sixto V. seden te auctus est numerus, itaut hodie Collegium hoc ex duodecim constituatur, e &multis ab eodem Pontifice decoratum est priuilegiis, ut dicemus instar nunc do officio, & Dignitate dicendum est. Osicium igitur in prima ua illius in Etutione fuit, ut diximus , Sanctorum gesta perquirere , describere, cin scriniis Ecclesiae referre, ut dixit Rota Romana , s & dantiquiori, seu Decano illorum, qui Prothoscriniarius, vel Primicerius dicebatur, Gomessio g teste, commissa erat datandi facultas, ut ex Bullis Martini II. & Stephani VII. idem Gomesius h obseruat. Minutas etiam literarum Apostolicarum,ubi Patriarchales, Metropolitanae, aliatu. Cathedrales MeIesiae, & Monasteria Consist ri aliter conseruntur, eum aliae ad ipsos n6 pertineant, conficiunt ,& expediunt, Zelucrum capiunt, ut ex Martini R Constitutione ν satis liquet. de Chaslaneus , Nac alii quoque scripserunt Dignitas vero adeo excellens in Melesia Dei suit, ut ad dii II. tempora Episc pos praecessisse ex eiusdem Pontificis Sanctione I innotescat, dum ibidem decisuhabes , Episcopos ubique debere Prothonorariis praecedere, in Capella praesertim Pontificia, in Consistoriis vero publicis, ubi quatuor ex ipsis Prothonotariis, qui de Crebus ibi gestis rogari consueuerunt, honorabiliorem locum habeant, sediqud Pontificiae proximiores indeant; euius dictionis rationem reddens Cherubinus iunior,m post Iacobat.&alios,sic ait. Cur Dyrapis vepraecedentia debetur ρ via iasopi Deum tenent ApσHolorum, Protbonotarii vero assimilantur Euangelistis, eum t deputati addes ibendum acta Ponti eis, Ut ipse Pontifex ait ere. Uerlim ab Episcoporum, & ordinariorum iurisdictione exempros esse Proth notarios, uo Q n affirmat in haec verba. Ad Protbonotariatus incium assismpti habitum, Θ racebetium deferentes, er alii noctri , e d Sedis inciales actu sua
o cia exercentes , tam in ciuisibus, quam in eriminalibus ab omni Ordinariorum , iurisdictionesne exempti ov. quod etiam Sixtus V. o confirmauit. Sed quamuis maxima esset Prothonotariorum Dignitas, ex multis Summorum Pontificum Sm- Dctionibus coIligenda, Sixtus tamen in antiqua nedum confirmauit priuilegia, sed alia noua addidit, & omnia insimul oculis legenda obtrulit; p quae nos breuitur reserenda duximus. Ut decentius Dignitatem sestinere valeant,annuum redditum scutorum Is8o ex fructibus,&redditibus hanae, de Thesauraris Prouinciae Patrimonii percipienduauxit . s. q.
Omnia, & quaecumque priuilegia, exemptiones,de immunitates antiquitus huic Collegio concessa, quatenus sint in usu, es Concilii Tridentini Decretis minime contraria, nec sub vilis reumationibus comprehensi, iura quoque , emolumenta quaecumque percipi Blita confirmauit, ac denuo concessit - Quilibet ex ipsis Prothonorariis Doctores , Notarios , ac Tabe Ilones creare Πvalet , sine tamen praeiudicio si eatum Advocatorum Consistorialium . g. a.
Cum spuriis, bastardis, manseribus, incestuosis, & aliis ex quouis illicito, & dan- nato coitu procreatis, ut ad quaecumque bona, etiam ecclesiastica succedant, dispensare valent, & poslant, eum derogatione etiam Constitutionis Pii U. in illegit
Statuta vi prosperum statum ipsius Collegii condere , cum applicatione
218쪽
NOTITIA CARDINALAT CAP. XIX. ΣΟΙ
p aenarum ad con modum eiusdem Collegii permittitur 6. 6. Summi Pontificis familiares, & domestici Praelati ad instar,& aeque principaliter, ut illi, qui actu personae ipsius Pontificis continuo assistunt, declarantur S. Panem honoris c partem vocant ut intimi familiares, Ze Camerae Apostolicae Clerici, vestes lugubres in obitu, violaceas vero in Coronatione Pontificum habent, si-Pontifex solemni pompa equitet, duobus ex ipsis paludatis scum mantel Ionibus A dicunt immediate post Praelatos assistentes equitare permissum est R8. Literarum Apostolicarum expeditiones cuiusuis generis Beneficiorum gratis habent s. Emolumenta, quae pro expeditionibus Ecclesiariam in Consistoriis fieri solitis recipiunt , εe quarum ratione laxa huic Collegio solui solet, nullo unquam tempore diminuantur, sed integra semper accipiant. 6. IO. Consanguineias ines, familiares antiquiorum septem Prothonorariorum arma non tamen breuioris mensurae, per urbem, totamquὰ ecclesiasticam Ditionem deserre valent. s. II.
Pro samma duorum millium ducatorum auri de Camera etiam dimisso Protho- notariatus ossiciost de bonis quoque ecclesiasticis, tam inter vivos, quam in mO B tis articulo disponere permittitur. 9. I 2. Ab ordinariorum iurisdictione prou t etiam a Leone X. a sancitum diximus exempti, Summi Pontificis, de Sedis Apostolicae dumtaxat dominium, ac potestatem
Coi IegialitErcongregati prothonotarium unum extraordinatium, absque tamen emolumentorum participatione, quolibet anno creare possunt. 6 I . ex septem Prothotiotariis I. V Doctores fuerint, utriusque Signaturae etiam Referendariorum numero adscribantur, e ex ipsis unus antiquior in Signatura gratiae semper locum habeat. b. I S.
In quibuscumque a 'ibus in Consistorio publieo pro tempore iaciendis, unus ex ipsis vocetur, qui ad perpetuam rei memoriam, alijs etiam cum Prothonorariis in- C texuenientibus, si publica conficiant instrumenta, manum, de sigillum suum apponant, absque testibus in iudicio, de extra ubique locorum pIenὰ probent. 6 I In memoriam antiqui instituta, a Clemente I. sve diximus 2 ad Sanctorum gesta conscribenda, ordinati, unus ex ipsis Prothonorariis, Se unus saeri Palatii Aposto- Iiei causarum Auditor in Canoniratione sanctorum, & desuper processu fabricando , coniunctim intersunr. 9 I7. Consistoria,& Capellae a S.D N. Papae Cursoribus c ut Cardinalibus assoler illis insinuandae sunt. Candelas,Palmas,Agnus Dei, eiusdem qualitatis, prout Episcopi assistentes; aureas, argenteasque monetas in Coronatione Pontificis , ut Camerae Apostolicae Clerici recipiunt. 6. I 8. dc I9. Si Principes, vel eorum oratores, Patriare hae, Archiepiscopi, Episcopi assisten-D res non adsint, postpositis Baronibus, aliisque Praelatis, unus ex Protho notiti ijs caudam Pontificis sustinet. s. ao. Praesente vero ex praedictis aliquo, duo ex ipsis prothonorariis antiquioribus fimbrias ipsius pontificis in publicis actibus incedentis
deserunt; ex antiquo Romanae Ecclesiae ritu, ut dicemus infra. In sacro Presbyteratus ordine constituti, Mitra, &quibuscumque aliis pontificalibus ornamentis, etiam in Caledralibus Ecclesiis, de illorum tamen Pinsulum , si praesentes sint, si vero abserites, absque illorum consensu , ac illis irrequisitis, in Missis solemnibus extra Curiam uti possunt. 9 2I. Altare portatile in locis non lacris, ex quavis causa interdictis,etiam tempore ce sationis a Diuinis, dummodo ipsi causam Interdicti huiusmodi non dederint, erigere possunt, ibique ante diluculum, & circa meridiem, in ipsorum, ac familiarium,c domesticorumque praesentia celebrari facere, ac interesse permittitur . b. 22. Si per decennium septem praedicti ossicium Prothonorariatus obtinuerint,etiam illo postea resignato, iisdem gaudent priuilegiis; rocchetium tamen in urbe non deserunt, lotum in Capella non habent, post Auditores sacri Palati i, & Camerae Ap stolicae Clericos incedunt. s. 13. Pavet Theod. 8e Ualentasanctio videnda. bVt priuilegia praediasta inuiolabili lege seruetur,Vicecancellari iis, Camerariu Sumator,altiq. Sedis Apostolicς Minis ride mandato Pontificis inuigilare debent.b et . A solutione vectigalis, seu gabellae pro doliis, sex vini praedictos septem pretho- notarios idem Sixtus e exemit,& speciali Diplomate liberauit Laertio Cherubinoid
219쪽
teste, asserente , se consulto praetermisisse inter alias Constitutiones instrere .il Et quoniam indumentorum varietas ossicii quoque diuersitatem indicat, praescr- iiii in Romana Curia, vi Prothonorarii ab aliis dignoscantur, quemadmodum Patri archae, Archiepiscopi, A Episcopi,pileum nigrum cum resticula scordonem vocant)viridi,tta Prothonotarij violaceaserica deserunt; quod a Paulo V. indultum est,antea quippe nigra erat, ut nos vidimus, S Polydorus Virgilius a confirmat, dum ait. Omnes equitanis pileo utuntur =etra, qtiod introductu dixerim, ut a Cardinatibus
Episcopisper boe insine internoscernur, quando aequὸ omnes linea Rga induunt, Quod autem dictum est supra de facultate Prothonariis concessa promouendi ad Doctoratus gradum,ut Vniuersitati Studij Romani, Se Sacri Cosistorij Advocatorum Dignitati cossilium sit,Vrbanus VIII suo Diplomate declarauit,licere Dominis Pr thonorarijs quatuor tantum in urbe quolibet anno Doctoratus Dignitate insignire , di hos pauperes, de sine ulla mercede, aut praemij solutione . De facultatibiis A uocatorum Consistorialium. Vide supra. b . Denique non ab re visum est hic addere, quae Cassiodorus in sermula Notarioruscribit, e siquidem ad Prothonotarios quoque nostros referri possunt. Non ei dubium ornarestibiectos Prineipissecretum, dum nultis animantur necessaria positi
eommitti, nisi quisuerint e magna sosidati: publicum quidem en omne , quod am mussed multa nonsent a tescista, nis cum fuerint Deo auxiliante perfecta ἰ qu tanto plus debent oeuli quanto amplius desiderantur agnoseir Retis eonstitim μοι
eelseleegrauissimos , imitari debent Armaria,qua continent monumenta ebana P.
τι quando ab ipsi asiqua instructis quaeritur, tune sequantumi totum autem di ab mulare disent, quasi nestant entes, namsonicitis inquisitoinisu aepe edi Uustum Editur, quod tacetur. Adsit innocentia,quae euncta eommendat,qtita in placida menta retia duerare debent verba deponi,sed πιι onia e probatis moribus institutum venitrix bonae eonuersationissolicitudo nostra respexit, ab tua indictione Notarium tenosrum esse eensemus, ut ordine decurso militia, ad Primi νiatus desitirpertiens fiammitatem. Honor, qui es t Senatorem,cui Patrum aula referatur non iniuri
nam qui nubis euris iniistat assidua lumbratione, tuin videtti Ceniam libertatis intrarer addituν etiam perfuncti laboris aliud munus, visi quo modo ad illustratum
oel vaeantem merueritperuenire,omnibus debeat anteponi,qui Codicillam illuma e Meibus probantur ornari: Unde assolute colligitur Primiceriatuι meritis datum oti , minono, eodem. titulo dissar eset dignitas aquatit, aequisita. Animari debes se tur ad labores, quando tibi tale praemium propositum vidis,quale segati dent inuenibsesummates. Hactenus Cassiodorus, cuius verba nisi ad Notarios directa essent,ina regis ad Secretarios Principis dirigenda putarem . Verum quia Notarii quoque a Cassiodoro descripti post decursum fideliter ossicium ad Primi certatus summit tem perueniebant, quod etiam nomen ex nostris Prothonotarijs Decano inditui aliquando fuit,Gomesio d teste, placuit propterea ipsius Cassiodori verba referre. At si Primi certatus ossicium,&Dignitatem cognoscere cupis, eundem Cassiodoru . lpellege: sed magis late de Primicerijs, Secundocerisis, ac Tertioteriis ,varijsque D mus Augustae Notari ornm denominationibus , officius, B: dignitatibus agit Iacob Guther cuius verba, ne nimius sim,omittenda duxi r multa quoque scitu digr congerit Gasp. Panci rol. g apud ipsum videnda, agit enim de Primicerio Notarum 'rum, citi'. insignibus,3e laterculo maiori. Officium veroo dignitatem Prini ieeria tius militarem fuisse apud antiquos, nedum ex praenarratis auctoribus, sed etiam e Iniperialibus Sanctionibus in veroque Codice B eonstat, ubi Alciatus imdendo Accursium,qui scripsit,Primicerium di istum,quod primus serat cereum, veram hu- ο ius nomitiis ethi triologiam reddit. Sed Notariorum Primicerium apud Caesares sui se, sub cuius cura erat notitia omnium dignitatum, de administrationum, tam ciuilium quem militarium, Petrus Gregorius Tholosanus i scribit. Si maius A vero Iprimicerios fuisse Assetares Romani Pontificis, scribit in haec verba. Praestabat eo Empore in urbe opibusis auctoritate Cbristophorus Primiserius quidem Nimieeseius, ct Seeunte erius Afessores Ponti is erant, atque lasera eius ineeaentis Do-bant, ct proximum locum ρυ Praefectu urbis siue Duram tanebant Haee Sigonius i &hoe eodem munere langi Prothonorarios Apostolicos hodie quoque videmus; etenim ubi Summus Potifex incedit; duo ex antiquioribus Prothonorariis eius lateriacsistendo fimbrias vestimentorum regunt,&deserunt,ut indicauimus iupra. CAR
220쪽
De Auditoribus 'Rota. 203Post summum Pontificem primum obtinere locum Eminentist Caria. Vicerancellarium propter sceptrum iustitiae diximus t hoc vero sceptrum a sacri Palatii Amstolici Auditoribus sustineri , regiqud , nemo est, qui neget. Quamobrem post ipsiim Meecancellarium de Auditor1bus Rotae Romanae dicendum erat; v Tum quia Prothonorarii Apostosici inter Romanae Curiae Praelatos primum sibi l cum , ut vidimus, vindicarunt, ne contra Vlpiani a sententiam dignitatis prς- uerteretur ordo, de Prothonotarijs dicendum antea fuit; nunc autem de Auditoribus dicendum est. Gubernium,&directionem iudicii, quod in sacro Palatio per Dominos Audi-B tores exercetur , eorundem Auditorum examen, & receptionem ad Cardinalem Vicecancellarium pertinere, ex Martini U. Sanctione b notum fit; quod etiam a Sixto IV. confirmatum legimus, e & hodie seruatum videmus . In Palatio enim sius Cardinalis Vicecancellarii, toto etiam sacro Cardinalium Collegio, aliisque Romanae Curiae Pr latis, Advocatis Consistorialibus, & Curialibus interuenientibus, prilisquam aliquis eae ipsis Auditoribus ad sit premit m hoc iustitiae Tribunal accedere valeat, tanquam in arenam literariam descendit, ut arctissimos virilisque iuris nodos per iuniores Collegas, & Consitorialis Αυlς Λduocatos , seruata eiusdem Martini V. sorma, obiec tos soluat, & diluat. Et licet aliquando haec Martini Sanctio in desuetudinem abiisset, itaui etiam Card. Camerarius de mandato Pape Auditore s Rotς per dationem cappae , rocchetti,& bireti in matriculam receperit, C vi Bellam, d N Gomec e testantur. Attamen Sixtus Iv.f Vicecancellarium ad' sua primaeua ira restituit. Nobilissimi huius Tribunalis origo antiquissima est: ctenim v bii tyrannorum persecutione, & saeuitia Romana Ecclesia pacem obtinuit, Beatique Petri. dc Sue- celsorum dignitas, atque maiestas non amplius sub modio, sed super candelabrum Iuccre coepit, nedum priuati viri, sed Principes, & Reges de Beneficijs ecclesiasticit , rebusque aliis, vel sui natura, siue iuris dispositione, aut ipsortim Principum,et Rc-gum commissione, lites, et causas ab ipso Romano Ponti iee cognoscendas , et decidendas remittebant; adeo enim ut Vestrius ait, antiqua nostroriIm Patrum deuotio traxit populos, ut uniuersus orbis, etiam finitimς Regiones huic sponto sua Venirent, nedum peccatorum veniam, sed in eorum controuersijs sacrosancta. D accepturε rosponsa. Has vero causas dummodo Consistoriales non essent 2 Pol tifex per se ipsum, seorsum a Senatu in Capella audiebat, adhibitis in earum cxpς- ditionibus Iurisperitis, qui tune a loeo audientiae dicti suerunt Capellani, idemque nomen hodie apud aliquos retinent, Petro Gregorio Tholosano b teste; qui etiam cur modo communi vocabulo Rotς Auditores dicantur, rationem affert, nempe quia in orbem sedentes controuersias accurate rotant, et examinant. Et qtiamuis Ciaconius i dicat, a Ioanne XXII. lioe Tribunal institutum filisse, si1 de prina et Minstitutione inteIligit, eius opinio non recipitur; poterit tamen admitti, si de Br-ma procedendi in hoc Tribunali loquatur : Ioannes enim XXII. ordinationes ab Auditoribus Rotς Romanae , eorumquὸ notariis sertiandas stio diploinate, Ic sa ciuit, ut suo loco susius dicemus. Grauioribus vero superuenientibus negociis, E haud permissum fuit Summis Pontificibus omnes causas per se ipsos modo praedicto cognoscere, ac terminare; quapropter illas committere, et delegare coeperunt Per Verbum . Audiat N. iti Iliiamfaerae cte et hinc Auditores appellati sunt, ut Speculator I scribit in haec verba. In Curia Romana Auditores dicuntur, qui aliorum vice causu examinans inedi ne HArtim mandatopotestitem di orendi non babent ;-δε ergenerale/ Auditoris Palatis Domini ripae vise, ex Deo ipsius Domini causas examina ut, ct audiunt θαHinc etiam innotescit, quod ab hoc sacro Auditorio m alias dia tum sui r. nempe