장음표시 사용
191쪽
ID Reu reentia Cardinalsui exhibenda.
Τ Anta est huius sacrosancti Miratus Dignitas, & Eminentia, ut sue boni, sine mali sint Cardinales , maxima nihilominus reuerentia illis adhibenda sit; etenim si mali, propter Dignitatis excellentiam; si boni, & ratione Dignitatis, & ratione resionae obsequiit in , &reuerentiam postulant, Manire so a teste, post Oui dilatuum a b nobiles enim, & ingenuos sibi rationabiliter honores arrogare scripsit Aristoteles. e. md si Iudicibus, alijsquὰ Magistratibus ob praecipuam, quam habent, gubemandae Eeipublicae curam, maximus semper a maioribus nostris honor haberi consueuit,ut est Callistrati I.C sententia, e 5 auctoritate Innocentii III. Pontificis a confirmatur; aliaoue multa congerit Tiraque lius . e in iis magis honor,& reuerentia S.R E Cardinalibus exhibenda erit, qui non unam Civitaten , fiue unam Prouinciam, aut Rempublicam regunt, & gubernant, sed uniuersum OG hem, uniuersainque Ecclesiam toto orbe diffusam eorum solicitudo, & cura complectitur, Eugenio IV. teste, f&supra *pe saepius diximus, optimeque declarat Paleottus, g dum ait, Cardinalem fieri publicum beneficium esse: immo si rem verius, atque exactius mi ipse inquio expendamus, hoc Cardinalis munus Deo ipsi in primis acceptum serendiam est, cuius beneficentia fuit ad Christiant Reipublicς utilitatem institutum &e. Verum quia, ut Callistratus 5 testatum haber, Magistratus auctoritatem Dignitatis ingenio sito augere debet, & ideo Praetor suae dignitatis tuendae,& decoris causa nonnulla statuit ab plano i relata,&ralis debet essedi ensatiori: minis, D. Gregorio A teste, ut is, qui priest, ea se circa subditos mensura moderetur, quatenus arridens timeri debeat,&iratus amari, ut nec nimia laetitia vilem redhi, aut immoderata saeuitia odiosiam; firmissimus namque, & sortissimus ihonoris custos ut Plutarchus I alta modestia est, quippe non tantum dictorum publice, factorum ab iis, qui Rempublicam gerunt, reposcuntur rationes, Verum etiam coenata . eorum cubile, nuptiae, ludicra, & scria actio excutitur omnis: quomodo enim in facie lentigo, de verrucae magis sunt, q uam notς, mutilationes, S cicatrices reliq u corporis odiosae, sic exigua re cata videntur, quando apparent in Principum, di politicorum vitis magna, propter existimationem, quam de Magistratu, & Republica habet vulsus, ut de re magnifica, quae omni vacare vitio, & delicto debeat: haec, & alia videnda congerit plutarcus. Studeant igitur S. R. E. Cardinales sacrae Purpurae maiestatem sustinere,& suam,vel potius uniuerialis Ecclesiae Dignitatem agnoscant. Nam licet in Carthaginensi Concili 0 a Gratiano m relato, sancitum liabeas, ut Episcopus in Ecclesia,&in consessu Presbyterorum sublimior sedeat, intra domum , tamen Collegam se Presbyterorum esse cognoscat, nam ut Diuus Hieronymus ait, relatus a Gratiano; n noscant Episcopi, se magis consuetudine, quam dispensationis Dominicae veritate Presbyteris esse maiores, & in commune debere Ecclesiam regere; qu omnia etiam ad Cardinales retulit Mansredus. o Haec autem , ut aduertit Glossator, p ita sunt intelligenda, ut non contemnatur, iuxta Callistratis sei tentiam q in haec verba. Obseruandum euius reddenti, ut in adeundo quid mD-cilem sepraebeat ,sae eontemni non patiatur, et de mandatis adiicitur, ne PraesisFrauisciarum in ulterioremfamiliaritatem prouiociales admittant; nam ex conue futione aequali contemptio Dignitatis nascittir ero Denique honorem , cultum, di reuerentiam exhibendam esse Praelatis, & Superioribus ratione excellentiae, etiam ex debito legali, sicuti aliis in Dignitatibus consitutis ex debito morali, ex Diuo Thoma rescripsit Barthol. Cassaneus videndus rVerum si quaeras, quid sit reuerentia, re quibus debeaturὸ idem Cassaneuς f docet: reuerentiam veris non esse honorem, sed motivum honorantis, ac finem aliorum, voluit D. Thom ab cod. Cassan. ibi celatus.
192쪽
NOTITIA CARDINALAI. CAP. XVI. PRIVIL. XX. 1 i
' De familiarium , O inseruientium numero Cardinabriae Dignitati necessmo.QVoniam ut Iustinianus Imperator a ait quanto quil1bet praeest melioribu ,
tanto niaior ipse, mionestior est, ideo vi CardinaIattis Dignitas magis elu-celcat, pluribus familiaribus, & inseruientibiis praeesse debent, & ab illis obsequia, Miamulitia, nedum in dometticis, sed in publicis quoque actibus exquirere, Man-fredo b teste, & Deum delectari honore seruorum, Macrob. e de Saturno affr-inat . Et in Romana Curia receptum essivi ille Cardinalis magis honorari dicatur,' ' qui maiori,&digniori aulicorum numero constipatus apparet ; iuxta illud Salo- monis d In multitudine populi Dignitas Rins, in paruitate plebis ignomini Lia ς Pμineipia. Et Diuus Hieronymus e telatus a Gratiano i Damna eonquiritis, diam 'fli otistis in Ere apotentari. Qua sorsitan ratione motus Honorius III Pontis Max. senti ut g non posse Canonicos numerii Canonicorum sine causa restringere, ne Diuini Numinis cultus minuatur. Et Virgilius is laudans Didonem in apparatu famulorum haec ait. Suinquaginta intus fama Iae, quibus ordine longo
Cura penum L puere flammis adolere penates Centum alis, totidemquepares aetate mini iri , Rui dapibus mensas onerent,'pocula ponant. . UEe Iuuehalis dum litigantes carpit, qui potius comitatum,&extrinsecos Adito rum apparatus, quam eloquentiam quaerunt , haec protulit.
R spicit boe primum , qui litigat, an tib erui Octo , decem comites, pos te ausit fella , togati
Ante pedes o e. vi amobrem Bonisecius VIII. A Episcopo Pietauens indulsitat Benefici a Clericorum sibi actu inseruientium per eorum obitum vacantia posset alijs ad libitum conferre ; de hoc idem a summis Pontificibus indultum else S. R. E. Cardinalibus dixit Rcita ι N post eam Gomessius m ita interpretandam esse regulam Cancellariae,deii, petrantibus Beneficia per obitum similiata Cardinal.dicit, ut magis invitentur, N animentur.Cardinales ad recipiendos famulos doctos, & venerabiles, quod ad Romanae Ecclesiae decus tendit ; ut in simili Honorius III. n Praelatis, & Capitulis iniunxit, quatenus scholares ad Theologiae studia transmitterent, qui cum docti D fuerint, in Dei Ecelesia vellit splendor sulgeant firmamenti, ex quibus postmodum eopia p&ssit haberi doctorum, qui velut stellae in perpetuas aeternitates mansuri ad iustitiam valeant plurimos erudiret haec Honorius. Et impensas in alendis familiaribus, &ministris a Cardinalibus facta intuitu Eeclesiae propter honorem inde resultante factas censeri voluit Philippus Francus, o Cauendum tamen est CardinaIibus Epistopis, aliisquὸ Ecclesiastita Beneficia conserentibus, lino & ipsis familiaribus, ne ob compensationem famulatus,&ob- Qq iiii Eeneficia constrant , vel recipiant, quia Simoniae crimen incurrerent, ut est Petri Rebum p sententia , qui etiam triplicem seruorum speciem assignat q primam secundum naturam, ut quilibet homo paruo dotatus ingenio aliis indituri I sis , 8e ingenio pollentibus natura seruire debet; secundam ex legis dispensatione E prouenire, ut qui a seruis nascuntur, vel in bello capiuntur; tertiam speciem seruorum esse dieit per denominationem extrinsecam, nam quilibet, qui alteri seruit,& ei ministrat, vocatur seruus & de hae tertia specie nos proprie loquimur, v pote hi sunt, qui Cardinalibus spontὰ seritiunt, illisquὰ ministrant, &obsequium praestant. Qiribus vero qualitatibus praediti esse debeant isti seriti, quos magis reiscepto vocabulo familiares vocant,idem Rebusis r docet; sed melius Ditius Bem nardus f sit tamen sua est epistola , duin ait. Famulum alti, em elati cordis repellem futurum inimicuin ; famuIum tuis moribus blandientem repelle; famulo, π Oiems temesente Iaudant dua res Has, alit/γ eogitant te decipere 1.famulum fede facili Uereeudant dilige vis Bum. Et solliciti sint DD. Cardi nates t. ales apud se reti-1 .ere seruos,de quibus Regius Propheta i studii Cusodit Dominus animar feruoru .
193쪽
De priuato carcere Cardinalibus permisso.
P Riuata carcerem exercentes laeta maiestatis crimen admittunt, e emi tali me- Ana plectuntur,ex Zenon, Imperat.Sanc tione a Et qui ex iniusta causa aliquem detinet, es msi minori si acto viginti horarum detineat , in hanc legem committit,poenamque meretur; qui vero ex iusta causa aliquem ceperit, si intra dictum , se actum viginti horarum hunc Iudici praesentaverit,poenam evadit; ita ex commu- a, ni Doctorum sententia scripsit Clarus b Canonico autem iure, si tale crimen exeruatum e re m. ceatur in clericum .non ligatum, sed tantum parietibus conclusum, vel detentum c iv ς πνρ' excommunicationis poena non euitatur , ex Innocentij III. c responsione. Et raso tio , qtiare priuatus carcer sit prohibitus, ea est, quia ius carcerandi sola lege permittitur,cum sit de gradibus meri imperii, Tiberio Deciano teste a de Farinacio e sed harum legum dispositiones non habere locum in Cardinalibus S. R. E. ilia Aquibus usus obtinuit, vi quicumque Cardinalis priuatum habeat carcerem ad puniendos domesticos, ut Manscedo f placuit; illique assentiri videtur Iulius Clarus g dum eius verba rescribit. Et ideo quaerit Zabar. b numquid incarias Papae, qui habet idem auditorium eum Papa, possit cognoscere de causis familiarium, &sabditorum Dominorum . Cardinalium ρ Et negati uὸ respondet, quia si bditi Cardinalium ad Vicarios ipsi
rum Cardinalium sunt remittendi; non enim procedit argumentum, Vicarius Pa-
rae habet inrisdictionem in Urbe, ergo habet etiam in omnes deVrbe etiam exem- ἡ τ in . I. pios : & hanc Zaban sententiam sequuti sunt Laudens. i &Mansiressi h cEt potest comprobari priuilegium hoe Cardinalibus concessum exercendi priuatum carcerem, ex iis, quae scribit Gigas I dum ait, poenam priuati carceris non incurrere dominum, qui seruum detinuerit, nec patrem, qui filii na, nec abbatem, qui monachum; hi namque non ut Principis maiestatem laedant, sed ut domesticos , de familiares corrigant, haec agere dicuntur, Nicolao Boerio m teste Quod etiam in Cardinalibus allirmare possumus, quamuis alia maior ratio in his militet, nam Cardinales sunt partes corporis papae,& ex Cardinatibus, ac Papa constituitur unum corpus, ut saepius dictum est, de ideo cessat ratio laesae maiestatis, quia nemo se ipsiam laedere velle putatur; argumento sumpto ex iis, quae scribit Petr .de Anchar. n dum ait, inter Papam, & Ordinales in diolubile vinculum esse, sicut inter virum, &vxorem,& quemadmodum Augusta Imperatoris viri priuilegio gaudet, ita Cardinales sentificis priuilegiorum participes esse debent. DHae , dc alia Ancharmus. Sed hodie familiares Card. non esse exemptos a iurisdictione ordinariorum,pr sertim si delicta, de crimitia committant, testis est Farinacius o ex cuius dictis reuocantur in dubium, quae diximus supra, Vicarium Vrbis non habere iurisdicti nem in familiares Cardinalium . Itaque Aristotelis p distinctionem in hoc sentandam puto, qui tria dominatus genera constituit, nempe Regalem, Politicum, Soeconomicum , itaut Cardinalibus hoc tertium competat, neque hoc etiam absolutum, ut antiquitus erat, ius icilicet vitae, & necis , sed c ut loquitur Germonius q hodiernum , correctionis tantisin.
De confugientibus ad Palatia Cardinalium.
Confugientes ad Ecclesiam, & Palatium Episcopi, si cohaeret Ecclesiae, nee distet ultra quadraginta passus, vel saltem habeat oratorium, immunitate gau f ,ris. crim. . dent . nec inde extrahi possunt, ut poli alios testatur Ambrosinus r Et hoc quo 'o priuilegio gaudere Palatia , α Domus D D. Cardinalium , scripsit Iulius
194쪽
NOTITIA CARDINALAT. CAP. XV. PRIVIL. XXII. 177
Verum licit hoc priuilegium de iure communi sustineri posset, prout ante Sixti V. Pontificatum liniatum fuisse auditi linus; tamen hodie de consuetudine Urbe Palatia Cardinalium non gaudere priuilegio immunitatis,testatur Baiardus a de post cum Farinacius b Post enim multas Summorum Pontificum Sanctiones pro. A hibentes has immunitates,& quibus per non usum abrogatum fuerat, tandem ema nauit Sixti V. Constitutio , e cui omnes S R E. Cardinales tunc in Vrbe existentes subscripserunt; quo, sit tale vi quam habuerunt priuilegium , illi renuncia runt, nec illo ad haec nostra tempora usi sunt. Quid utique summa prudentia sactum , nemo quidem sanae mentis, de publicae quietis cupidus negabit: non enim
in Domibus Cardinalium viri flagitiosi manere debent, sed virtute plaediti, ut Maia foedus d docet. Sed quae Diuus Bernardus e scribit, utique ignoranda non erunt ait enim sanctissimus vir. Domum Disopi deret fan titudo, decet modialia, δε- eet bouectas horum disio a misios. Sicerdotes domesties, aut eaeteris honestoribui cur uti omnibus sunt. Incultu, O babitu, in inesta illorum, qui circa te funinibi I, residere impudicum ni bilindecens patiaris; certὸ inter mitratos di υν-B rere Calamistratos non decet ; Haec de alia Bernardus videndus . Neque selum ab iis , qui Iesu Christi militiae nomen dederint, hec seruanda sunt, sed qui sola ciuili prudentia reguntur, ad optimam Rempublicam constituendam , seruandam litε, haec eadem necessaria putarunt; Tiberius quippe Caesar , Suetonio f teste, in priuniis tuendae pacis agrassaturis, ac latroci L. iis, seditionumque licentia curam habuit, aboleuitque do ius , moremquc asylorum, quae usquam erant. Invadentes vero Cardinalium Donaos, etiam tempore. Conclauis , eorumque
bona diripientes qua poena plectendi sint, Leo X g edixit. Iod autem dictum est supra, mos Episcoporum gaudere immunitate . itaut ex iis delinquentes extrahi nequeant, declara positam conclusionem duobus modis C primo nisi delinquentes stat in casibus exceptis a Cregorio xlV. b secundo declara, quando Domus sit intra quadraginta passus ab Ecclesia, vel in ipsa Domo adsit Ora torium ; ita post alios Farinacius i & Ambrosinus loco citi Sed quibus immunitatibus sit p munita Domus oratoris,seu Iegati Principis, satis .crii di id, & eleganter docet Anastas . Cermonius , h quem vide, poterunt enim, quae ab ipso scributitur, ad maiorem huius priuilegii cogini tironem
endens Cordinulam Imae maienatis reus e citur . TAntri ampliorem censeri dignitatem, quanto plures, seuerioresquὸ illam os- in sis
sendentibiis instigantur poenae, testatur Eugenius IV I Et ideo licet quaeli- nou. rom. i. pu hec offensio, ac iniuria ab hoc Eminentiss. Senatu semper aliena esse deberer,tainpn, qaia , ut Veritas ait, necesse eLi , Ut Urniant jcandala, si quis malo genio , vel sua- clerite diabolo siquem ex S R. E. Cardinalibus laeserit, vel offenderit, adeo huius p rsonam priuilegiatam esse sciat, ut non secus ac in Principem ipsum commi serit laeta matellatis crimen incurrat, perpetuo infamis ellicitur. in vicinas Vrbes, re Dioecesses denunciabitur excommunicatus, ut est Bonifacit VIII. San tio m quam E Postea Pius V. n ad scientes, de non reuelantes extendit. Et ne de illius ino- νι.xys. Dicru. tia, & non usu quoque tempore opponi possit, quolibet anno in die Coenae Domin innovatur,&m Porticu ad benedicendum populum extructo praesente , o C si Ponti fiee, de toto Ecclesiastico Coetu, uniuersaque plebe Dei , ab uno ex eiusdem . S. R. E. Dita cono Cardinali legitur; eamque Pauli v. iussu impressam videre pote- ῆxis σ'vem poena mulctandus sit, qui consilium, auxiliumve ad tale facinus p Dὸ a Areari Perpetrahitum Sederit, hic nochius p docet. 1 e. Et adso priuilegiatam esse personam Cardinalis scias, ut etiam Imperator ab om- erni Ilumana lege Glutus si Cardinalem ostendat, eiusdem criminis laesae maiestatis xcias eficiatur ita post multos ab eo relatos testatur Gigas, r qui nedum laesae , D' His maiestatis, sed Se sacrilegii crinicia esse probat. eis et Fin.
Et filios,nepotes' te illius qui cardinalem offenderit, omnibus legitimis acti- bii. Z bus,
195쪽
hus, ae omni beneficio, & eommodo iuris positivi inso iure priuatos esse, Ieaut ab intestato succedere nequeant, voluit, & testatum habet Mathesilanus, a Be ad eum Bolognetius: b aliaque multa ad rem facientia petenda sitnt a Tiberio Deciano, e& Prospero Farinacio, d qui beneficiis quoque Ecclesiasticis priuari assirmati remis peratur tamen poena, si quis ad sui defensionum offendat Cardinalem, quia nec iniuriose, nee temere id egisse dicetur, sed iure permittente; ita post glos& alios scribit Hieron. Gigas. e Temperatur etiam poena, si Cardinalis assiciatur Sedis Apostolicae rebellis,& ex hac causa ab aliquo ossundatur; audiorem habeo Carolum Rulianum, i qui ex hoc potissimum capite nititur defendere Franciscum Mariam Vrbini Ducem ab homicidio per eum commio in persenam Francisci Alidosii Cardinalis Papiensis nuncupati; hic enim cum esset in Ciuitate Bononiae Sedis Apostolieae Lewtus, patefecisse vicebatur Offcialibus Gallici exercitus secreta Iulii II. Pontifieis, ex quo Sedis Apostolicae rebellis erat, & ideo impunis offendi poterat,& Franciscus M ria Dux absoluendus, prout ab eodem Iulio II. absolutus ruit, praesentibus S. R. E. Cardinalibus in forma Consistorii congregatis, Gui tardino g teste , 3e coafirmat Gigas. is Quamuis huic absolutioni, quae,ut idem Gulaciardinus ait,non secundum iuris dispositionem, sed ex gratia processerat, non acquieuiset postea Leo x. qui ex hac, &. aliis causis animum suum mouentibus supradictum Franciscum Mariam Ducam priuauit, Iovio , i & aliis id in antibus. Denique si quis ollandat familiam Papae, vel Cardinalis, qua poena sit puniendus, latε scribit Menoch. K quem consule, si haec et ostendi desiderio sagras. Sed numquid offendens Cardinalem iniuria verbali puniatur, ac si eum percussis. set assirmatiuε respondet Farinacius. ιEt ex iuris communis dispositione, si quis Cardinalem offendit, violentas manus in eum iniiciendo, obsidendo, vel insequendo, non gaudere priuilegio immunitatis, si ad Ecclesiam confugiat, idem Farinacius m testatur: quamuis inspectis verbis Constitutionis Gregorii XIV. dubitandi locum relinquat; quia i ut ipse dicit Phaee Constitutio videtur res ridia ad eos, qui fuerint rei laesiae Maiestatis in persona ipsius-met Principis; putat tamen eueniente casu quod Deus auertae teneri Episcopum,& alium quemlibet Ecclesiae Rectorem hunc confugientem bene eustodire, de illico Papam tertiorem reddere, nec sine ipsius Pontificis licentia extrahi debere, iuxta ea, quae idem Farinacius n infra scribit.
Intrusum in Popatu possunt Cardinales expegere; sicut etiamsimonia cum, O haereticum Papam deponere . D
IN Lateranensi Concilio Nicolao II. Romano Pontifice sedente. celebrato, peculiari priuilegio donati sunt S. R. E. Cardinales; nimirum si quis pecunia . vel gratia humana, vel eopulari, seu militari tumultu, sine consordi, & can nica electione, ac benedictione Cardinalium Episcoporum, ae deinde sequentium ordinum religiosorum Clericorum fuerit Apostolicae Sedi inthronizatus, nona Apostolicus, sed apostaticus habeatur, liceatque Cardinalibus M. inuasorem etiam cum anathemate, & humano auxilio, ae studio a Sede Apostolica repellere, de quem dignum iudicauerint, praeponere: huius priuilegii mentionem nabes apud Ciaeonium, o AO a Gratiano p describitur. Declarat hoe priuilegium Glossa. qquando electio a non habentibus potestatem facta esset, & non a Cardinalibus, P nes quos, ut diximus, absoluta residet eligendi Pontificis lacultas; di ideo iuxta te minos huius Sanctionis intrusum expellere de papatu valent. Sed pulchra hic oritur quaestio . Giis, quae te,ntur in dictis Bonifacii Martyris a Gratiano ν relatis, nempe Summi Pontificis culpas nullus mortalium redargu re praesumat, quia cunctos ipse iudicaturus a nemine est iudicandus, nisi reprehendatur i Fide deuius, cuius delicti notionem ad Cocilium pertinere respondit Theodoricus Rex ab eodem Gratiano relatus; a nec posse CardinaIes deponere Papam etiam haereticum, scribit Archi d. st addens, quamuis tale erimen probetur in Con
cilio contra Papam, non tamen i Concilio serendam elle sententiam, sed ipse Papa
196쪽
NOTITIA CARDlNALAT. CAP. XVI. PRIUIL. XXII . I q
eontra se ipsum sentetitia promulgabit,ut in Marcellino Psirifice es numeroso Epileo' potu Concilio factu suisti: legimus, a qui onane eidem Potifici sepis sit ne dixerunt; tuo ore iudieaeaufam tuam,non nostro iudieis; 6e iterii: noli faiunt audiri in no Iroiisdicto,sed eoEste ins u tuo eaufum inae8e ruritis; quonia ex te inquiuno iustific r-berrsintit ex ore tuo eand haberisi e iterii dicunt; 'rim.s Sedes no iudicatur a quoqua- QxΗm Veritatem etia Imperatores agnouerunt;Valentinianus enim,cum ab Anicio
Basb Sixtus Pontifex huius nominis III Pontificatus secundo turpi calumnia ex gliatus esset, di in Concilio, eui Je ipse Augustus littererat, dii tum suisset, non licere aduersus Pontificem dare sententiam, surrexit idem protinus Imperator , R in a bitrio praefati Politis eis tribuit iudicare iudicium scium t etenim nullus Pontificum . minorum, vo' inferiorum Vrbium subactus iudicijs inuenitur. Flete omniastisius videnda sutit in epistolis Nieolai Pontificis, b & refert Gratianus . e Firma igitur videtur esse conclusio, in condemnando Pontifice Concilium esse conuocandum , neci .men ab eodem Concilio serendam esse sententiam; qua in re videndus est Caiettinus. d Vertim quia solus Romanus Pontifex Concilium congregare valet, e B fingamus Quod Deus auermo Pontificem haereticum nolentem conuocare Concilium , ne contra se seratur iudicium,quid erit agendum p Hanc mouet quaestionem D. Card. Zabaret. f & respondet, requirendum esse Papam , ut congreget Concilium, Rad hoe eum Ilicitabit Imperator, qui si neglexerit, Cardinalcs tunc con- pregabunt, ne pro indirecto impediatur tale iudicium, quod directe non potest Papa impedire, puta statuendo, quod non possit accusari de haeresi, quia per hoc periclitaretur tota Ecclesia. Haec Zabarci, in iη , quae pertinent ad conuocandum. Concilium. Sed alia modo superest difscultas, de sententia scilicet serenda contra Pontifice, qui, ut diximus, a nemine in hoc saeculo iudicatur. Primam huius difficultatis solutionem collige ex Archidiacono, g qui scribit, Concilium poste condemnare in Pontificcm haereti clim, & hoc esse indusitanter verum: ac eiusdem sententiae vide- trireste Zabaret B Aliam tamen solutionem magis metapliysicam affert Thomas de Vio Card Caietanus, i dum ait, quod Papa factus haereticus, & perseverans habet in terris porcstatem non stiperiorem se , sed ministerialem ad sui depositionem, ad cuius euidentiam altius exordiendo, tria praemittit. Primo , quod in Papa inueniuntiir tria, nempe Papatiis, persona, quae est Papa, puta Petrus , &coniunctio utriusque. scilicet Papatus in Petro, ex qua coniunctione resultat Petrus Papa Secundo, quod discernendo, & applicando proprias causas suis proprijs e Rctibus, inuenimus, quod Papatus est a Deo immediate , Petrus vero est a patre suo S c. coniunctio autem Inipatus in Petro, post Petrum primum a Christo immediate institutum, non est a Deo , sed ab homine , ut patet, quia hoc fit per electionem hominum. Tertio quia nihil tam naturale est, ut unaquaeque res per quascumqne cau- D sas fiat, per easdem contrario modo dissoluatur; idcirco Petrus Papa, qui ex consensu Electorum causatus est , ex consensibus eorundem dissolui poterit. D propter licet potestas supra Papam non inueniatur, nisi in Domino Iesu Christo , potestas tamen supra coniunctionem Papatus, & Petri reperitur in terris,& ideo sententia. quae serturὰ Concilio contra Papam haereticum, non dirigitur contra Papatum, sed contra coniunctionem Papatus, & Petri. Haec Caietanus videndus. Qui ad rem nostram , de potestate scilicet tradita a Iulio II. Cardinalibus expellendi a Papatu Pontificem simoniacum, dicit, fi hanc potestatem dispositivam non esse in Cardi natibus, quia in eis non est potestas super coniunctione Petri, de Papatus, nisi limita-ic, scilicet tempore, quo Papatus vacate in Ecclesia autem uniuersali est potestas su per coniunctione ista absque limitatione, si secluso iure positivo loquamur; R ideo E Cardinales non possint deponere Papam haereticum, vel simoniacum, sed hoc pertinet ad uniuersalem Ecclesiam Potest tamen haec potestas committi Dominis Cariadinalibus a iure statuto pontificis, sicut commissa est potestas eligendi per viam de. terminationis, ut ipsi repraesentent uniuersalem Ecclesiam , sicut in cligendo , ita in deponcndo, quando deponendus erit. Ex quibus sublata videtur omnis difficultas,nam licet Cardinales per se ipsos non valerent deponere intrusum in Papatu,
cx priuilegio tamen,& concessione Concilij Lateranensis , di Iuli j II. poterunt.
197쪽
Cardinalium Ccygium fama rectituere potessi A
Dtiimus supra, a Collegium Domi portim Cardinalium aequiparatum esse Se . natui Romano, & ideo sicut Senatus Romanus restituebat iam', b pari a- μὴ ' tione idem dicendum erit de Cardinalibus; ita Innocen. ς de alij relati ab Anton. Capyeio . d Uerum hoc priuilegium concessum esse Cardinalibus colle aliter c r. me,s C i. gregatis, & Sede vacante, scripsit Bartob e Sed Card. Zabadi s videtur velle, Cce- nun, Grei M. tui Cardinalium id permissum csse nedum Sede vacante, sed etiam vivente Papa neque dispositio illius , irritum, in aliquo resistit, qui solum interdicit pertinenuar Ghio . m. P-pam . Felsinus vero post Abb. Panormit. g negat, hoc priuilegium compet piab. re Cardinalibus, quia cum extincta sint hodie iura Senatus ex Nicolai IH San igne, . . b dc potissimum argumentum eorum, qui scribunt, Cardinales gaudere hoc prim- f δη et legio, sit, quia Collegium Cardinalium iura Senatus habet; igitur si haec iura sena sinit extimsta, cessat etiam priuilegium Cardinalium, nam aequiparatorum Oade ' a ' disciplina Sed pace tantorum virorum hoc argumentum non placer, ει Vt MςR. r. e. μαιε, sere sententia, nedum non ossicit, sed potius magis fauet, ponderando San tionem O t-νε-N icoles III. i quae firmat, di deducit in esse Summi Pontificis, ει sacri Cardinalium. Senatus potestatem: nam licet Constantinus Imperator Beato Sylvestro Vrbem Romam, & alia multa donasset, coetui vero DD. Cardinalium iura Senatus concessisset, . A non tamen legitur filisse tune harum rerum adeptam possessionem; imo cum Post Constantinum imperasset Constantius Arrianus, Iulianus apostata, de alii potius in-K Ine ma-- sensi, ne dicam hostes, quam fautores Romanae Ecclesiae, nee ipsa vires haberet t αν - , 4 m '7 Diuus Thomas ait; relatus a Belarmino I compescendi Prineipes terrenos, nedii Ci P ρ' β' priuilegiis, & iuribus a Constantino Magno concessis non utebatur, sed ut fideles
ad martyrium subeundum Episcopi, quam ad Principes coercedos parati esse deberenti at ubi vidit Ecclesia suae potestati locum aliquem aperiri, vel cum ipsorum Principum spirituali utilitate, vel cerae sine detrimento, & pernicie populorum, non sibi defiuit, sed conuocando Concilia,In peratores,de Reges male de Fide sentientes, di iura Ecclesiae perturbantes Imperio, de potestate priuarunt, uridem Belarminus -- m docet. QEorum vestigiis inhaerendo Nicolaus III. ut quorumdam Romanorum tabi. insolentiam, temeritatemque compesceret, ius illud, 3c potestatem , quam eligendi Senatorem, de Magistratus usurpaveranti ab illis abstulit, 3: Ecclesiae restituit , ut ex historicis liquet. Quapropter argumentum desumptum ex iam dicta Nicolai III. DSanctione, ad probandum, sacrum Collegium non hanere amplius iura Senatus, est omnino inualidum, ut diximus, imo aperte probat, haec iura in Ecclesiam transtatam I. e. Erit sim esse, quae Scipia Senatum habet, ut D. Hieronymus a Gratiano n relatus ait. Senatum vero hunc a S. R. E. Cardinalibus uni cum Summo Pontifice constitui quis neget Sed ad rem nostram redeundo, an scilicet Collegium Cardinalium Amae restitu
. rias abripis re possit, Videndus est Ssert Oddus, o qui de ipse silpra positam distinctionem as. 2 . d. stri, uiuente scilicet Pontifice, vel ipso mortuo, & Sede vacante;& post adductas pro
.si:- et Utraque parte rationeS, communem sententiam an picistitur, nempe Cardinales
ιε. edis s. gaudere hoc priuilegio Sede vacante;tunc enim potestas teporalis in subditos S R E. penes sacrum Collegium est , ex quo tres c Capita Ordinum nuncupati P eliguntur, ES hi subscribunt, de suo nomine, sigilloque firmant resolutiones, gratiam, vel iustitia respicientes, praesertim quae in Eminentissimo Tribunali, sacra Consulta nuncupato,&quod praecipue has restitutiones famae cognoscit,3e examinat, decernuntur, &fi- t. .sο- unt. Non negat tamen Oddus, ρ quandoque etiam vivente Pontifice, posse Ca dinales tanquam ab ipso Pontifice delegatos, lamae rectituerer quae quidem dei alio utique multis abhinc annis facta videtur nedum in uno Cardinali, quem totius Ecclesiasticae Ditionis Superintendentem vocant, & mod6 est Eminenti se ac Reue
rendi sis. Caes. Pamphilius, sed in aliis quoque Cardinalibus praedictae Γcrae Consultae praepositis; hi enim , ut diumus, exulum, di diri torum causas cognoscunt de
198쪽
NOTITIA CARDINAI AT. CAP. XVI. PRIV. XXVI. 181
decidunt, ut Iatilis sepra patet . a Denique ad probandum, sacrum Senatum vacante Sede posse restituere famae,quae diximus supra b de Francisco Caruinali Soderi-rio , qui ob crimen losae maiestatis ab Hadriano VI. in Arce S. Angeli detiliebatur,&a S R. E. Cardinalibus exempIo aliorum Cardita asium de Columna , & de Sabellis absolutus, & cum aliis in Coiiclaui ad electionena noui Pontificis admissus, omnem suidem tollere amaritudinem videntur
Cardinales tanquamspecilli nota Agnisubgenerali dispostione non sunt
omprehensi. Dreium est supra saepissime, Cardinales esse partes corporis Papax cu autem
in promulgatione legum nunquam intelligatur comprehelata persona legislatoris, sequitur propterea , in Constitutionibus Pontificis non esse comprehensos DD. Cardinales, nisi fiat illorum expresia mentior ita argumentatur Hieron. Gigas, e pulchram Iustiniani Imperacoris Sanetionem reserens, d ubi scribentes communiter notant, licet regularitῆr donatio inter virum,&VXorem non valeat, haec tamen regula non procedit, si Augusta donet Imperatori, di vice versa Imperator Augustae, no QIsim quia sunt duo in carne una,sed etia quia sunt speciali nota digni, & nemo Princeps suis ligatur legibus: hoc etiam scripsit Ludovicus Romanus videndus, e multa enim congerit in Iaudem huius fac muniacti Senatus. Hac posita regula, insere Gigas, j si Papa imponat decimam super fructibus, redditibus,& prouentibus eeclesiasticis, etiam super Pensionibus . cum appositione clausulae, quocumque priuilegio non obstante cte. nihilominus tamen si Cardinalis habeat Pensione insuper aliquo Beneficio reseruatam , ad solutionem Decimae lin-POsitae non tenebitur; de huic decisioni subscribit se Mansredus RInsertur secundo, Cardinales non esse comprehensos in Regulis Cancellariae , ut late disserit Ancharanus, b & post eum seribentes in praedictas regulas Cancellariae ;&estiam decisus casus hie a Clemente VII. i quem alij postmodum Pontifi- Cea sequuti sunt, de hoe priuilegium confirmarunt in suis Regulis. Insertur tertio, dispensationem quantumcumque generalem loquentem in materia prohibitiva non comprehendere Cardinales, ex eodem Gigante qui tamen limitat, hanc illationem non habere locum, quando factum esset in se malum, siab quo fieret prolii bitio, puta nequis rem alienam inuadat, tunc enim etiam Cariadinales sunt comprehensi, quod etiam scripsit Marcheianus. INodandum quoque est,quod scribit Romanus , m Cardinales non teneri contritibuere in solutione charitatiui subsidii impositi a Sede Apostolica Clero Regni Castellae, Sceuiuis alio Clero ad supplicationem Regis pro recuperatione Regni ab infidelibus occupati, rationibus apud cum videndis r quamuis hoc dictum non placeat Hieronymo Giganti, per ea, quae scribit Pelinus, n sequutus Bellencinum praeceptorem suum , o qui firmat regulam,ad Rbsidi tam generale impositum a Summo Pontifice quibuscumque Beneficiatis pro expeditione contra in fideles, teneri etiaordinales concurrere ratione suorum Beneficiorum; quae sententia pIacet etiam Mandosio , Sc aliis ab eo relatis. p Uerum Gigas loco supra relato contrarium amplectitur, Cardinales scilicet non teneri, nec esse comprehensos sub generali Constitutione, de hanc esse communem opinionem assirmati nec ulterius in hoc dubi. rari posse, perlaprast regulam Clementis VII.Videnda tamen est decisio Rotae Romanae apud Puteum , q quae multa ad rem congerit, Sc tandem concludit, Cardinales ligari Constitutione rationabili i quemadmodum etiam si versemur in casu, in quo factum esset in se malum, super quos acta est prohibitior tunc enim appellatione Clericorum esse comprehensos etiam S R E Cardinales voluit Iason , r reddens rationem, quia ex quo iactum est malum in se, tanto grauius peccat ille, qui contra- facit, quanto est maior, quae veritas ethnicis quoque probata est, Iuvenale teste. LOmne animi Gitium tismo connectius in se Crimen habet, quanto maior, qui peccat, habetur. Sed an Cardinales ligentur Regula Cancellariae de exprimendo valore in impe tratione Beneficiorum, videndus est Gonacsius. ε
199쪽
Occursus Carrinalis liberat ductos adfunticium,
SI ad suppliciu lucto Cardinalis oblitus fiat,&mper caput damnati imponatur ptirpureus Pileus D. Cardinalis, a poena mortis e imitur reus; ita scripterunt multi re Iati a TiraqueIl. a & CatcI. Cott. buused quidem priuilegium antiquissi naum esse , & paganorum quodue Pontificiabus concessum, quorum Occlirius saepe ad supplicium ductos seruabat, testis est Cui actus .e a Verum Iulius Clarus d post relatas multorum sententias, & auctoritates, dicit, se nunquam vidisse hoc in practica contigisse, sed si contingeret, putaret ipse , mi ligandam csse poenam mortis, & reum ad triremes transmittendum , Λ: hoc in reue-ientiam amplissimi ordinis Dominorum Cardinalium, qui Regibus aequiparas .eur 4 & hoc verum, nisi crimen eflet ex atrocissimis ; di hanc quoque sententiam sequu- otus videtur Menochius , e dum ait; si Cardinali fiat obvius falsaritis, non erit a poena mortis liberandus, atrocissimum quippe est hoc delictum, & homicidio, ac ve nescio grauius, ut Farinacius f probat. Verum si iudex hoc priuilegio motus damnatum a morte Iiberauerit, non dicetur errasse, di in sindicatu excusandus erit, ut post alios, quos adducit, scribit M istrillus. g a
Causarum cognitiones solus Pontifex Cardinasibus committit.
SI cognitio alicuius causae committenda sit S R E. Cardinali, supplex libelIus,
quem in Urbe Commissionem vocant,a solo Pontifice signari solet,qui prop- iter excellentiam Dignitatis Cardita alatus non apponit clausulam , iussitιam , Deiat, quemadmodum in aliis Commissionibus Praelatis dirigendis apponi di solet; sed his tantsim verbis rescripti serma continetur: de modulo Domini nostri P.in audiat N. Cardinalis, O decidat . ita Comesius B testatur,& alia decem pri m uilegia Cardinalibus in causarum Commissionibus concessa refert; aliaqiiὰ multa congerit Marehcsanus, i dum agit de Commissionibus causarum Eminentiss.Cardis. halibus directis. Huius priuilegis ratio desumenda videtur ex Aurelio Archadio Carisio Magistro libellorum, qui de offcio Praefecti Praetorio haec scribit. k Creditnr enim Princσι D ieos , qui obsingularem in Liriam, explorata eorum Me, 9 grauitate, ad buius Ouieij magnitudinem adbibentur , non aliter iudicaturos esse prosapientia, ae luee 'Dirnitatis suae, quam 'feforet iudicaturus Et Cassiod. I de eodem Praefecto Pr istorio sic ait. Tribuna Ituum ideo tam excelsum factum esse noueris, ut Beatus ibi, nibii humile, abiectumquὸ eogites. φVerum quia ubi causa commissa fuerit Cardinali, non alteri, qua in Cardinali c5 imitti potest, quia , ut moderni loquuntur, causa semel effecta Cardinalitia, semper in eadem praerogatiua durat, Marchesano post alios teste; na si ergo a sententia pria φmi Cardinalis prouocatum fuerit, & a Summo Pontifice cognitio secundae instan lix alteri Cardinali commissa metiri hic non inhibet Cardi tali a quo, sed illi suam tantummodo insinuat Commissionem; ita in sacro Rotae Romanae Tribunali deci. Esum liab S. nSed quoniam Magistratus Dignitas ex grauitate causarum , circa quas illius cognitio vcrsatur, potissimum elucet, itaut alii dicantur maiores , qui de maioribus rebus, & magis arduis iudicant: alii minores, qui causas minores dirimunt, ide stciuiles usque ad certam summam; alii denique minimi, qui viliora cognoscunt, di pedanei dicunturiudices , ut late, & Iuculenter docet Garetias Mastrii l. o Cardinales vero non alibi, quam inter maiores collocandi sint, ideo sancitum habes a Martino V. ρ causas non excedentes summam ducatorum auri sexaginta Cardinalibus committendas non esse , di si reperiantur commissae, inualida, & nu Mius
200쪽
NOTITIA CARDINALAT CAP. XVI. PRVIL. XXIX. 183
erit roboris haec Coni missio; licet alia reddatur ibi ratio . nempe ut laboribus, &expensis parcatur. Sciendum quoque est, si committatur caula Cardinali, qtiae prius aIicui ex Rotae Romanae Auditoribus commissa si ierat, e huiusmodi Commissio ad ipsius Auditoris notitiam absque alia inhibitione deducta sit, non poterit Auditor ob reuerentiai Cardinalis in causa ulterius proce re ; licῆesteus sit, si unus Auditor alteri Auditori Commissionem sine inhibitione insinuet, quia nihilominus primus Auditor non adhuc inhibitus procedere potest: ita decisum habes ab ijsdem Rotae Romanae Auditoribus, a &scribit etiam Gomesius. b
Minasia assertioni nandum esse in causis Micomm u.
C Ardinali asserenti, a Papa sibi aliquid commissum creditur plegae, etiamsi
literas suae commissionis non ostendat i ita Fatinacius, e quide communi stribentium sententia retiatur; & licet de Cardinali Levio praecipue loquatur, cum tamen asserat, hanc conclusionem habere etiam locum in quolibet alio excelso noto, & probato viro, ex Romano, d &Mandosio, e alijsq; multis, utique etiam de aliis Cardinalibus dicendum erit, itaui illis credendum sit in iis, quae per partes coram ipsis gestum suerit, Antonio Gabrielio teste. f Licet hoc potius de consiletudine Romanae Curiae, quam ex dispositione iuris procedat,vr Ancharanus y scribit, & nos diximus supra in s priuilegio et quae quidem consuetudo hule sortasse nititur sundamento, quia non praesumitur mentiri Cardinalis asserens aliquid etiam in praeiudicium tertij, Papa praesente in loco, ubi tale quid asserit, & hoe certὸ veri ficatur in Romana Curia, ubi facile ad ipsum Papam recurri potest; ita Farinacius, B &alii per eum relatit Et licet ex multorum sententia admittamus, Cardinali non esse credendum in praeiudicium tertii, negari tamen non potest . quin plus illi, quam alteri testi credatur, quia plus creditur duobus Cardianalibus, quam pluribus aliis septuaginta testibus: Mascardus i hoc notat, de post eum Parinacius. AInsuper sciendum est, permissum esse DD. Cardinalibus absq ue alia Iicen tia committere Auditoribus suis terminorum obseruantiam in causis sibi commissis, quod in aliis Praelatis sine speciali licentia ripae non procedit, Aegidio Bellamera testata, I quem refert, & sequitur Gomesius. m
Cardinales non citantur per edictum , neo inhibetur issis sub censuris ,
SI committenda sit causa contra Cardinalem, non apponitur in Commissione saeuitas iudici commissario citandi per edictum &c. etiamsi ratione alicuius Dominii,siue Castri contra Cardinalem agatur; ita Marchesanus n Oseruat. Neque Eminentiss. Cardinalibus sub Censuris inhibendum esse dixit Rota
Romana. OAt si in iudieio inter Cardinalem. & alium non Cardinalem intentato pares pro utraque parte rationes iudici videantur, solet Rota in dubio ad Cardinalis fauorem pronunciare sententiam; Gomesius, p qui se ita vidisse seruatum affirmat in causa Mediolanensi pro Cardinali Triuialtio, & in alia etiam Mediolanensi pro Cardinali Caesarino; adducitque etiam in testem Simonetiam , dicentem , ita quoque antiquis temporibus seruatum fuisse.