장음표시 사용
131쪽
trumque magis aut minus, quatum dolor & reliqua symapboris . minusue inrestant, iuxta illud. Cum ita
que morbus peracutus est, extremos protinus labores habet, summeque tonuissimo victu est utendum. cum verynoin, sed pleniorem victum licet exhibere, tantum de ex
trema victus ratione remittendum, quantumZextremus
i. apri f. morbus fuerit remissor. illud perpetuo obseruando, vii 7. quibus semel, aut bis plus, minusue, aut minutatim es re conueniat, spectemus; demusque aliquid tempori, rogioni, aetati, & consuetudini ; tempori quidem, quia
tur tempora'Ius cibi dare oportet, si quidem plus natiui caloris habent; quo fit ut copi ori aIuuento aegeant, argumento sunt aetates, & auetae. Ideo etiam aestate, &autumno cibi copiam ferunt difficillime; hyeme, facilli-13 me; vere, minus. aetafi autem dandum est aliquid ; quia qui crescunt, plurimum habent innati calidi, itaque copioso cum aegrant alimento, abunde ipsa suppeditare
a bor. I . oportet . alioqui corpus consimitur. in senibus vero inest caloris parum, paucis propterea succendiculis egent: exiguus namque ignis Binitis extinguitur multitudine. ob eandem causam nec senibus febres perinde acute fiuci 3. frigidum enim corum corpus. proinde ieiunium senes non decrepiti serunt facillime, secundum, hos, qui com
. stantem aetatem agunt, minus adolescentes, minime omnium pueri, atque inter eos maxime, qui acriori, & vLuidiori sunt ingenio praediti. Consuetudini vero dandum aliquid est; quoniam h altera est natura in tantum ut facile quidem feramus cibos, quibus assueta sumus, etias natura non sint boni. Similiter cliam potus aegre vero
illos, quibus assueti non sumus, etiam si non siit mali i Regio autem multum ad cibum facit, alibi enim madii
sunt potatores, alibi crapulae vehementer dediti. C rum in acuta calculorum accessione nullus conuenietiori cibus
132쪽
,, cibus ipsa ptisana exhiberi potest: h c enim inter omnia ,, ibrmentacea aedulia , ait Hippocrates, palmam obliti et ,, in acutis pamrbis: humid enim est , continua, lubrica , --., , iucunda, facile distribuitui', nim eximit, nec pbstructi
,, nem parit, nec malam turbationem, nuc in vutre tumet.
intumuit enim in coctura. hςc igitur sola magna urgente accessione tussicit, prς cipue in renum calculo; si vero leuius sit malum ad pullorum iura transeundum, in quia bus optimus panis sit maceratus ad ignem; conueniunt&pullorum alς, coctaendiuia, quς tum parum nutrit, tum morbum respicit. potus, aqua mulsa, aut vinum album pauci serum, si febris non adsit; quibus usque ad morbi remissionem contentus esse debet : ubi enim in gni adsunt dolores, magnaeque vigiliae, victus extenuandus admodum est, Caeterum ubi aeger accessionem eu sit, quoniam laboribus stachis est, rinaurandus venit, tu Iud animaduertendo,. quod quae sensim euacuata sunt corpora, sensim reficere oportet; quae vero breui, repen- a. te. cibi vero ad restaurandum apti, liquidiores est e d is beot, iuxta illud Hippocratis, Facilius est potu refici, a. M. Dis quam cibo: nam eodem authore, humidum alimentum si facile magis transmutatur, quam siccum. Quicunque is autem loci appositione opus habent, i)s humidum ad re si ficiendas vires medicamen optimum est I quicunque ves,, ro adhuc velociori indigent,per olfactum. reficiunt a.
etiam somnus mediocris motus, quies, vim . tui ctiones, lenes fi ictiones, mentis iucun- i ib u
J..i ut ditas . sed de his satis. Accedon i l l naus ad illa, quibus calculus ' ,:nno t-i oli, a 2 praecaueri possit. quod hit ' ultimum faciedum H i
133쪽
calculi ac primum de . materia
Ateria vel genita est, veI ψPenda; si meurit genita, multaque cxtiterit, cRacu tionem postulatipli crassa; incisioneni; silenta, apstersionem. gignenda vero talis csse dcbet, ut substantia sit mediocris iminimeque crassa, aut lenta, ac denique cocta. genita materia vacuabitur iuxta gcnus abundat tis humoris. quapropter in homine, qui sanguine multo abundat, saltem semel in anno sanguinem mittemus huncque a vena pedis, crurumve. Si vero praui abu et i, dent humores purgandi sunt, idque non semel, sed bis, ct quater quoque in anno. tempus autem accommodam vians tissimum est vernum iuxta illud, Quibus venae sectio, aut purgatio competit, iss vere secanda est vena;& purga tio 4 imperada Poterit autem rursus purgat i in reliquis qua- tuor anni temporibus ς fiet vero purgatio ijs, qui per si scriora facile vomunt, per vomitum etiam, alijs vero per aluum. De medicamentis autem, quibus purgatio facienda sit, satis diximus, cap. de cvacuandis calculosis; ideo non in necesse, ut nunc superflue repetantur. illud admonere placet, euacuationem, quae per vomitum fit, non modo a calculo praeseruare posse hominem, si bis in mense fiat, sed ab alijs quampluribus longis affectionibus. Ideo Hippocrates eos elleboro purgare iubet, qui in renibus calculos concipere solent, iuuenes tamen dixit ; quia elleborus magnam habet purgandi vim; caelori vero vomitum a cibo sacere poterunt, aut leui vomib
134쪽
torio uti. Materia, quae remanet, si fuerit lenta, incisonem desidet i, quam xsus es prorstat assuiuui etnam,quae vehementer callis uni, resoluunt tenuem,&materiam incrassant. exercutium ite ad tenuandum humores , magnum cst praesidium, ob quam rationem dixit Hippocrates, iniescere non conducit, sed exerceri :Debet autem csse moderatum pro natura habitu, aetate, &assuetudine aegrotantis. Lentor materiae abstem gentia desiderat, quae per aquarum assumptionem the malium optime; fit; To cij scilicet, porretae, montis sanct Iuliani : poterit enim talis aqua ad onmem regi nem exportari, earum enim usus frequens est, & notissimus, utilitas multa. Abstergunt item renes, & venas repurgant stequens terebintinae usus, nec non cassiae fistulae, acetabarbari , laudatur de cardui usus quam ma-kimeo oportet enim eius radices a terra recenter extractas, si tempus ita ferat, aut aridas, iuxta aliud tempus in vino lalbo substantia V tenui decoquere , Iargiusque eius potionem offerre: crassae enim urinae copiosam mul- titudinem ducit, tum ex omnibus venis, tum ex calcul sis partibus. Laudat Avicenna ad hunc vlam cicerum .e aquam, nec non foliorum raphani, inter ea vero, quaeti nos ambiunt, balneum dulcium aquarum/miram . habet abstergendi officaciam. Debet autem , esse calculosis balnei frequens usus: ab- sterguntur enim sordes a partibus It a d
135쪽
ax, futura est corpori alimentum , mat ria talis comparari debet, ut non multa gignatur; eaque substantia sit non crassa,
nec lenta; cum vero humorum materia
alimentum sit, ideo tale alimentum coinparare oportet, quod praedictam mat riam gignendi vim habeat. Alimenti autem genus est rum crassu est , quod cibus dicitur, alterum tenue, quod potus. Videndum igitur, quodnam genus alimenti caticulosis est aptissimum, indeque species, genus alimenti calculosis competens quinario numero comprestenditur, panis, scilicet, caro, pisces, vinum, di aqua; aliud vero praeter hic nihil nisi condimenti gratia, aut medicamenti. Cuius sententiae Hippocrates in primis author est, dum ,, ς 'φ' ait. Cib potus,&ob nia cxcepto pane, &mazZa, carnibus, piscibus, vino, & aqua, reliqua omnia tenues, is ac debiles utilitates exhibent ad augmentum, & robur, is&sanitatem. Id c ille. Qus tanti viri sententia multis is probari potest . primo illa solum optima sunt homini cibaria, que naturς humanae sant accommodatissima, & simillima; sed pr dicta quinque vel sola, vel maxime hominis naturς sunt simillim ergo optima sunt nutriincta.maior certissima est: quia natura per similia conseruatur, similia amat, & attrahit. minor declaratur: quia cum ii mo omnium animalium si temperatissimus , alimenta Ibidem . quoque temperatissima exposcit ; nam omnia, quς edit,' &bibit liomo, palam est, minime intemperato, ac desi- is denti succo participare, veluti sunt panis, mareta, &ijs is
136쪽
ω, similia. quibus assuetus est homo plurimis semper uti, Μ rursum augmentum, & alimentum praesertim per nihil . .s, aliud contingit, quam quod probe temperatum est,& n, B hil habet intemperatum, nec sorte, ac talia sunt prςd et i edulia solum ergo illa intum conuenient: Nam Ouua, caseus, & lac, quae & ipsa optimi sunt temperamenti, ad
carnes reseruntur ; illorum tamen usus conueniens non
est calculosis, quod gignendi calculos habeant propri ,, talem. secundo ad ianitatem optima sunt cibaria, quae uno. Dis modice ingesta suffciunt, ut semes,&sitis sint medela, & plurimo tempore ipsa corpus suscipit, sed talia sunt Mu. prsdusta, ut quotidiano 'stipatet: ergo th maxime ciborum genera assumendat suilli poterit tamen & per i terualla uti peponibus,ficubus,& vula exacte maturis per tempora sua, quae vitare commodius esset. Cum igiture ciborum generibus, panis, caro, pisces, e potibus, Vbnum , & aqua solum calculosis conueniant, subiunge dum modo, qui panis, que carnes qui pisces, quod virnum, quς denique aqua illis competat.
Anes disserunt materiaiermentatione,c ctura, quantitate, tempore. panem nunc
appello, qui ex tritici farina conficitur. haec vero vel tota colatur, sic, ut ex illa panis fiat cum furture; vel totaita cribro excipitur, ut nihil penitus furfuris relinquatur ; vel denique ad faciendum panem farina medi criter furfurum participat. Est igitur panis conuenic
137쪽
tior calculosis, qui magis furfuris habet, quia facilius ..de dicta concoquitur, & s ecedit: Nam ut ait Hippocrates p
ius ex tota farina per aluum secedit, prius autem ex farina pura magis nutrit, sed minus per aluum descendit. Solent tamen nunc temporis magitates hoc ipso uti, qui licet furfuraceo minus competat, saporis tamen suauit te superat, cuius ratione assumi poterit: nam ut ex Hidi pocrate dicebamus ex duobus cibis suaviorem accipere oportet, licet ille peior sit. Trituratur autem panes quidam vino, alij Iacte, alij aqua, aut quibusdam alijsuim cis cum sale, & absque illo adico conuenire calculo as ctis panem, qui ex aqua subigitur, dc sale condit in raqua enim attemperat, sal saporem addit, &deiiciei usi
facilitatem. R ursus panis alius est fermentaceus,. alius autem sine fermento. Debent autem accipi sermentati: nam sine fermento rarde admodum coquuntur, tardeque descendunt, ac materiam calculla idoneam creant. Fiut
Gliam penes magnitudin , quidam parui, alii medio, cres, non nulli magni. maior elisendus. magis quia humidior: nam ipsius humiditas non ita in furno chnsumpta est. coctura quoque differunt panes; si quidem alij
alij minus coeti H Debet autςm ex ijs sumi panis medi criter coctus in inlibano idid i odorata. Cum autem panum, quidam sint recentcs, alij vero vetusti recciates edere oportet; quia antiqui siccitatem acquirunt,& sapo- Ηφρο. lib. Iaramittunt. Calidi tamen nequaquam assumi debςox, acutorum. quia panis alidus sitim, & repentinam repletionem timcit, di tardi est transitus, non igitur secundum diem excedere debet. Sit igitur cvt in summa diram panis ex optima farina sinus aqua, de sale bene trituratus, sermentatus, quantitate mediocris , optime costus , r cens, mollis , a leuis , spongiosus . eius vero usus non
separatus a cibis, sed cum illis, nec vis humidis inti
138쪽
oas, praeter panem nullum frumentaceum edulium calculosis confert, quam piisana.
Aro familiare naturae humanae est a limentum, substantia,&qualitate illi simiui limum ; non eni' eo modo fiunt ex si mentis corp0ra, si si dicas ex inrra aquaticonspersse, soleque excalfacta continuo: ignimal gcnergri, sed multis interuenietiyMε-alimentum multis transmutationibus tςmperatum homini fit couenientissimum, qua se tcgi 'I cretim tr ii tSic tempesti uis ex imbribus humida tellus Vertit se primum in stondes. & pabula laetari dn pecudes, vertunt pecudes in corpora nostra I , Nituram ; ostrς de corpore sepe ferarum -- Augescunt urre , &corDis pens pqtentum
-1Jgitur intergressidium ammatam caries apri carnem laudat Hippocrates: in enim optimi succi, & hominiquam lanuliaris, maxime tum nutribilis, tum corrob rans; sed ut ait Galenus glutinosum quiddam habet,&crassum ; ob id qui diutius ea victitant, iecoris , & ieet num obstrictione corripiuntur: ideo usus eius non contianuus esse debet; sed per interualla, ac magii ijs , quinia-tlidius se exercent. Succedit huic eristrati caro, quae mi praestare videtur, quod glutinosa non sit ; ideo in hoc c. R morbo
139쪽
morbo conuenientior, in cuius de ectu agnina sumestu Conuenientissmia autem est heditia caro, nam qu f cile superetur, tum aluo secedat,& frigida sit; vitular quoque lactentis caro haud quaquam reprobanda. Ex auium genere temperatissinia in pullorum caco , & ci in hoc affectu commodissimus, veluti&capi caro, permnicis , ataginn, Collambonimi iuuenum, turdi, & passe culorum, qui sese exercent. Debent autem praeparari carnes potius elixae, quam asse; humidiores enim sunt, ac magis aluo secedunt : Nam alimentum, quod affatur, cum pauco tempore absoluatur coctio, non potest ita exereri. Iura quoque ex pridieiis carnibus earum assunt
'ionern pr cedant. Ouorum vero paucus vllis esse . de det, quia lisc crassam . M lenimn gignunt materiam, a. dista facile lapidescunt: nam oua inquit Hippocrates robu- is stum quiddam habent, alunt, i inflant. Si quando v ro assumantur tremula gallinatum eiusdem diei, atqtie sorbilia esse debent, calaus, ct lac, tare quam pris suagienda.
que omnibus calidis natura, qudin bat . nis, non modo quod facile superenturi O sed attemperent: omnis namque caro predominio calida in m desti ibiis;
i sciuna vero caro. saltem ratione loci his.
mida&frima censenda est magisq eligendi brgo sum saxatiles, sic dicti, a locis, in quibus degunt petroci ilalimentum enim, quod. ex illis smutur, teste Galeno,
140쪽
non modo est ad eoouendum facile, sed hominum cor poribus est etiam saluberrimum, quod sanguinem medium consistentia generent. Sunt igitur saxorum pistes, scarus, merula, turdus, perca, Duca, cinedus, anthias, chamia, gobbio; ijs accedunt pisces mollis carnis , sed et qui minimum pinguedinis habent, ut asellus, scaurus, amia, passer, Ienguatus hepatus, citarus. Caeterum tribus modis pr parantur pisces, alli, clixi, & frixi, quibus omnibus modis odi possunt: prςstantissimus vero pa--.43 Irandi modus est ex albo iure Galeno teste qui ad hune esiodum fit, copiosam aquam primo ini,ce, deinde olei, quoad satis est, infundito, cum pauco anetlu, S porri, inde salis tantum, dum sunt semicocti, inspergito. de bent autein edi calidi pisces: nam stigidi aliquando ita turam veneni assumunt, ut docet Dioscorides,&Ca danus in se ipsum cxpertum esse ait.
Onuenientia sunt homini in potu vinum & aqua; sed calculosis comicirientior aquae potus, dummodo illa sit bona ; alioqui vinum magis conuenit, veluti etiam iis, qui stoma lium imbecillum habent, & illi suot assueti. per se vero aqua commodior est , quia utenmerat; vinum vero omne calidu est, Π ποo a.dc siccum; unde caulam calculi ea ratione auget, prOInde aquosissimum vinum pueris calculosis magis conueniale ait Hippocrates quod minus venas aduratiae quo etiam verba facies, inquit. Hoc vero insuper intelligere opor- 1 .acmtet, quod si aquosum fueris vinii, supernas partes omnes, torum. R a ScaS,