장음표시 사용
11쪽
eiusmodi sunt: ut sine his reliqua, quae in bonis
numerantur usum sui aut millum, aut perversum praebeant: quis non in Ethicorum castris lubens , merere: qui, quonam pacto &seipsum.& aliarecte nosse,atque usurpare homo possit, soli docent:
ita quidem, ut nisi quis ab horum praeceptis instructus, paratusque fuerit: illis omnibus haud secus atque stricto furens gladio, inq; cum suam ,
tum aliorum perniciem utaturi Verum facile, ut ille ait, merx proba emptorem reperit: ut nec illud in controversiam venit:
quonam potissimum ex authore illa disceda sint. Est haec Socrati a veteribus laus tributa: quod hac Philosophiae partem primus e coelo deductam, privatas subire domos coegerit. Et notum illud apud Ciceronem Varronis de eodem judicium est qubd primus rebus occultis, dc a natura ipsa involutis: in quibus o res ante eum Philosophi
occupati fuerunt: ad vitam communem Philosophiam adduxerit: cum de rebus bonis, ac vitiis, omninoque de rebus bonis ac malis quaereret.
Sunt qui plurimum hac in re Pythago M,Simmiae, Thebano, Cebeti, aliis tribuunt. Illud interim nemo, Opinor, negabit, Aristotelem, ut in pleri Gque omnibus, ita hac quoque Philosophiae parte,
praeceptore siro Platone, caeterisque si non inventione, saltem docendi via atque ratione superiorem extitisse: plan .plene, perspicue omnia tradidisse ea, quae ad singulorum hominu m mores ritE
12쪽
-PRAEFATID. 'insormandos : rem cum familiarem gubernandam,tum capessendam publicam utilia,atque neis' cellaria elle videmur.
Itaque laudaudum cum primis Senatus Acad mici apud nos est institutum: qui & docendi rationem clarissimo illo viro, communique noltro praeceptore D lo HANNE ST uR-M I o praescript rara secutus fontes tradi ipsos in i artibus, atquel cientiis. sed non negligi interim' & compendia cupit: hocque in mai -
datis mihi dedit: ut ea prae epta morum, quae ab Aristotele ad filium suum Nicomachum decem - libris scripta sunt fusius, S a me hactenus in scholis nostris explicata. paucis comprehenderem. Et si enim compendia hodie a nonnullis appel-Ientur dispendia: 5 sant, atque sint revera talia: , cum his contenta, inanique οιησει ac persuasione o inflata juventus, de solidae eruditionis paranda supellectili curam, cogitationemque omnem abiicit: saepe quoque eorundem cum Varietate, tum copia magis sese impedit, qu m expedit: tameninon propterea haec damnanda, atque rejicienda
prorsus itint: cum ad discendum adolescentes cuant, atque exustilent memoriam juvent: tyrones viae ignaros quasi manu ad fontes ducant: maximἡ si ab ijsdem praeceptis, verbis, docendique
ratione non procul abfuerint. Quae quidem in hac Epito me textum Aistoteli cum secutus observare conatus sum e utrum verb praest terim,
13쪽
.c PRAE pΑTro necne, judicabunt ij, qui in hoc genere studii vetasati sunt: dexterὸ quoque judicare & volunt, &possimi. Institutum certe hac in re illud meum
titit:Senatus nostri Academici voluntatIi ac mandato satisfacere: juventutis doctrinae morum cupidae commoda provehere: eidem occasionem praebere: ut majori cum utilitate, addo etiam voluptate, quae sunt in libris illis decem ad Nichomachum ab Aristotele tradita, legant: indeque quasi a limpidissimo fonte , ad Politicae finem
beatitudinem c ad virtutis clim ortum, tum definitionem: ad actionum fontes: ad virtutes in more, rationeql epositas: ad amicitiae genera varia: ad voluptates pertinentia hauriant. Tuo verb,Generose D. BAR o GuNDACCAR E; nomini cur hanc a me conscriptam Epitome in aliorum manus pervenire, S sic tui memoriam, apud nostros quodam modo perpetuam ex tare voluerim : sunt quae me moverunt causae plurimae.. Triennium jam i in nostra Academia nudiorum gratia commoraris , atque ita commoraris ut non moddin tui amorem pellicias omnes eos , qui de ingeniis judicare aliquid pos sunt, sed & in atque admirationem alios rapias. Non ventosia , inque labiis solum natans tibi sapientia placet: solida te instruere
eruditione, ac doctrina conaris: veram D E i com
mendatam tibi cognitionem habes. Cum Juris illo amplissimo, augustissimoque studio,disseren
14쪽
. P R AE pΑTI o. di, dicendique facultate , antiquitatis scientia, etiam Philosophiam coniungis non quae de vita ac moribus tradita sunt negligis verum ex scholis partim publicis , partim privatis studiis. Id quod fateri necesse est omnes eos, qui vel in collocutionem tecum de re literaria venerunt: vel
publica de ejusmodi materiis te subtiliter, acutE, eleganter, ornateque disserentem, dicentEmque
Intelligis nimirum sola inani linguae volubilitate, verborumque profluentia, ac nugis canoris,
neminem viris prudentibus atque doctis placere posse. Probas id quod optimus & sentiendi, Mdicendi magister Cicero, quodam in loco scribite nihil de religione, nihil de morte nihil de pieta te,nihil de charitate patriae, nihil de rebus bonis, ut mesis, nihil de virtutibus aut vitiis, nihil de ossicio, nihil de dolore, nihil de voluptate, nihilta perturbationibus animi 8c erroribus, quae is petri causas cadunt,graviter, ampi ε, copiosὸ dic , ω explicari sine morali Philosophia posse. In
mentem tibi Generosus D. parens. D. J o H A N-N E O GEORG1us venit: qui in vivis dum fuit r no ob generis solum splendorem ac virtutes eximias, verum etiam eruditionem atque doctrinam egregiam , charas omnibus extitit: pbst morte praematura abreptus triste sui apud eosdem desi- .derium reliquit. Ob oculos exemplum Fratris Generosita Jo HANNIs HEN Rici versatur,
15쪽
. P R AE p A T I α qui quamdiu licuit, in studiis totus fuit: nec adhuc voluptatem ulla ex re alia masorem, quam literisaiteratorumque conversatione percipit. Pl no te gradu ingressum, accurrentem magiS ma
quod prudentes: aflerunt, tu tua sponte verum ein se credis:rem esse quidem praeclaram, insigni. nobilique natum familia esse:sed nec stemmata proindelli, nec fumosas majorum imagines conducere, si male aut inscitὸ vivatum neque plura discenda, tenendaque quam iis esse, quorum doctrina atque eruditio pluribus sit praelatura. Memor Avoluntatis olim paternae admonitionum nobilissimorum, tuique amantissimorum tutorum: D. GuNDAccARi TAi MERI in Mux H E I M , ac Hagenam,& D. H g NR ICI, TA uram IR CHEN, &α expectationis suscitatae deingenij, ceterorumque donorum, quae in te DEus O p T. M A x.contulit, facis quod facis. Ita studes, ut exemplo praeeas bono etia inferioris ordinis, atque conditionis adolescentibus: qui studiorum causia apud nos versantur:magnum aliquando in te praesidium patria. ornamentum familia, declis Respublica haec literaria est habitura. Ita vivis, ut quae tractas studia, moribus exprimis: nemo bonus,ac erectis generosisque favens ingeniis repetiatur;
.t, is cujus & tecto.& mensia, oc initiis
niu jam uteri' clarissimus vir M E L N i us, Academiar no strae Rector, MProselser : dui illud saepe inculcat,
16쪽
PRAEFAΥσ.riatur: qui non votiq. atque omnibus secundis vitam, studia, actionόsq; tuas cunctas prosequatur. Me profectb haec, aliaque plura, quae lubens a
tere nunc patior. moverunt: ut climalia ratione meam in te testatam sacere observantiam non possem: hanc Moralis doctrinae Epitomen tuo dicat m nomini,lucem aspicere vellem. Quod me um factum,boni ut consulas, solitaque cum me,ltim Academiam nostram hanc totam benevolentia complectaris:etiam atq; etiam rogo. Vale, Argentorati Calend. Septemb. Anno recuperatae, per CHRis Tu M salutis, M. D. XCII.
AD STUDIOSOS ADOLESCENTES, ' DE COMPENDIO ET Mico clarissimi
. - viri ΤΗopuILr GOLII senioris
17쪽
GoLro seniori, Prosessori Ethieo, praeceptori suo. Viam tuasin studiis μῆens oleresa Gottimilis, es pusticu commoda rebus earameeresinobrθώσει patrari. H er abunde,
Oepraesenio sic tessera tur,a canet. M. Iosephus Lan ius Caesaremontanu Ad eundem. λ Axim- ίvenio, praestantinumine mentis - Lae Magaris , que ver omnese m Gnarum Nicomachum se iura bene morab- auxis: Felix quo diram transigar g μam
18쪽
IN PRO LEGOMEN AETHICORUM ARIST
stra nomine doctrina moralis a Gr
Ethicorum, cap. r. ait hanc doctrinam a Graecis nominatam esse UMk in ab a suefactione: vel s io a moribus,m
tata vocali brevi s in Vocalem longam .. . Quoniam per assuefactionem , & consuetudinem mores paulatim formantur, & muta0tur. v Quot modis Moabulum τῆς 'θι ,σ aeripi ur ρ , i Vocabulum Ethicae duobus modis usurpatur: vel enim a cilmur generatim, pro tota Philosophia Pramcn: vel sine eri litςr, pro ea parte Philosophiae, qua singulorum hominum inores,& actiones secundum virtutem informantur.
uot δειnt partes Philo phiae mactara: ' i CPhilosophia Practica intres partes distribuitur: quarum una speciali nomine appellatur: qui ostenditur,quod-mam sit officium viri boni. Altera vocatur qua ostenditur, quod sit officium boni patrisfamilias. Tertia imputatur qua traditur officium boni civis,& bo k magistratus. Quid est Ethica 3. Ethica η ἡθιωὴ est dot ina seu p&eceptio de externis motibus I action ibus secundum virtutem ita instituendis : ut quoad fieri possit, homo in hac civili vita bene beate*zz Vi
19쪽
x ΠΡΟΛΕΓΟ MENA. Vat. Cic. lib. I. de Finibus, eam breviter desinit, Quyd sit ars vivendi: aut doctrina bene vivendi. c is est scopus hujuo doctrina scopus huius doctrinae est, tradere praecepta recth 3e secundum virtutem vivendi: & ostendere quid in actionibus
sit honestum vel tui e:quae naturae hominis convenienS,auta epugnans.
Qui effinis hujus doctr/nae8 . Finis huius doctrinae est: ut homines his praeceptis obtem perantes, in hac civili societate bene, beateque inter se vivere possint. Quod objectum ἔπι- doctrina obiectum circa quod haee doctrina versatur, sunt mores tactiones totius vitae humanae secundum virtutem con . sormandae. , Qua es ut Hiras hujus doctrinae pEts haec doctrina de vita recte instituenda, de de ratione consequendae beatitudinis, admodum sit imperfecta: si ad normam Christianae Ethicae hoc est sacrarum literarum examinetur: tamen permagna & multiplex est ejus utilitas invita civili: adeo ut Cicero in lib. 3. officiorum scribat, Nullum esse in Philosophna locum feraciorem, nec uberiorem: quam hunc, qui est de ossiciis: a quibus constanter,honeste ' que vivendi praecepta ducuntur. 'suaesiunt ergo praecipua vel 5 rares hu-j- doctrina e
Υres. Quarum prima utilis est homini quoad seipsiim ut inde cognoicat, quid naturae,praestantiae,atq; exeellentiae ii minis maxime sit conveniens, aut repugnans: dc hoc modo discat id, quod, ut Cicero ait, difficillimum est, is a-
Qua es altera utilitas 'Deinde utilis est liare doctrina homini quoad alios . cum
20쪽
i ΗΘΙΚΑ. J - 3 quibus vivit, de convolatur. Ostendit enim quodnam sit Ossicium viri boni erga alios, tam in privata & quotidiana conve satione, quam in publim& clxili vita : quibus nimirum ossiciis vinculum civilis societatis sit commandum. Qua es rereia utilitas P Tertio habet haec doctrina etiam peculiares quasdam utilitates in ali is scientiis ch facultatibus: veluti in Theologia, in explicatione secundae tabulae Decalogi. Praecipvh vero in Iuri prudentia : continet enim fontes, & primas demonstrationes iuris atque legum. Eam ob causam Cic. in lib. x.de Legibus inquit: Iuris disciplinam non a Praetoris edia, cto, neque a XII. Tabulis : sed penitus ex intima Philosophia hauriendam esse: eamque ab hominis natura repetenadani: & qui alterius civile tradunt, eos non tam justitiae, quam litigandi tradere vias. ML sne hane partem Philosephia ab Ethniso PΓias ρho ν Hram, posse H Scholis Chri ianorum uri-ώter retineri, γ explicari' i Maxime. Etsi enim recte vivendi praecepta purius, At salubrius hauriantur ex fontibus Israel, hoc est ex sacris literis: nihilominus tamen possitnt etiam haec Ethnicorum Phil sophorum praecepta utiliter retineri: ea videlicet conditione: ut divina seu .Christiana Ethica, tanquam domina prae-hiceat,& praecedat:haec autem profana de Philosophica Ethica, tanquam famula & ministra subsequatur, ac illius lumia
Suntne L decem Iuri, qui in Scholis explicantur, ab
, que Arasoriaeconscripti 'Etiamsi Cicero in libro quinto de Finibus videatur aperat Hrmare, hos libros non ab ipso Aristotele, sed ejus filio
Nicomacho fuisse conscriptos: tamen non solum ipsa inventio, methodus, ἐέ-σια, οροῦσι . ac probandi ratio repraesemiant Aristotelicum ingenium &acumen: verum etiam ipse
Aristoteles videtur hos libros pro suis agnoscere. Nam de in aliis suis scriptis etiam istorum librorum mentionem facit: α