장음표시 사용
341쪽
LIBER lII. I si Imposa: inque ποτο pariter se fria metabis .
Inde Pithecusae Cum una ab litore quondam Ingenti , ut perhibent, metu telluris in altum Projecta : Proc te propior , firmosa viretis: Longior Inarime baccho Detissima: caelo Ε'cujus gremio turritas Iurgit Epopeus: a Atque indiguuntem premit alto monte Tiphaeum Praeterea geminas insculpserat aquore classos,
2 a totum, quamvis latum , Cratera replebant avibus, oe pugnam maguo forvoru ciebant . Surgentem ad Solem, quac pravatura locarat
Se , bombo ingenti resonabat, igne corusco Saepius ardebat: vibrare oe fulmina tu hines
Crebra videbatur , coelumque obtoxore fumo ,
Altera , in occasum longo sinuata sub arcu LVα gemino suso coruu tendebat, iniquo
Marte premi, proros oe jam torquere refra as: Fulmine nimirum , nimboque oppre sa toπanti . Inque illam ct cuneos flammarum Sentin agebat, Prescias, Bas classes, venturi Mulciber avi, finxerat . Eumenio miranti pratia, oe artem Et jam iam cupido Fatorum arcaπa tenere,
Sic fatur ; Tempus veniet, Ma rica pubes . Tinacriae spotiis, palmθque insignis Ibero .
Inoa et Nomiuam signis victricibus urbem rEt premet osesidio : triplici tum foedere gentes Auxilium Romae laturae tu hella coibunt: Nimirum quae Partθenopes noda moenia, ct arces Incoluere, teπent qua claram DXido Anna Bim,
Partoenopaeus erit dux classis: ct His feroces, pice cevtuuro ut Poctus, premat ignibus Afros e
Disiciat: quos rostra volant dinacio per auras , α utque rates pelago meta otVr , ct igniferum sal Luot vasta in mediis incendia fascitet undis.
Et tot vicZorem populoram , totq*ς superbum Oceano lase partis, terraque tri pisis, Praedatorem Atabum , atque ingeπti cis Oe potentemcTres tantum vicere armis socialibus arbes. Nempe tot Ausoniae sunt in certamins et tres , Unus amor socio cum gentes foedere jungit. aeuin etiam, oe' tempus veΠict sc volvere Parcap.
Accepi) quando sola haec concordia priscum Aesituet decur . Imperium Romonas haribit ,
342쪽
Et leges iterum dabit orbi Roma subacto.
Vix dum lectitavi, clim Cardinalis: Imitatus tute et Iam es divinum poetam perquam ingeniose , laudo equidem , imb gratias ago , quo Campaniam nostram illustrasti, &victoriam illam majorum nostrorum gloriosam sane, & in clytam, sed obscuram, Se h multis silentio praeteritam, in lucem tam splendide, tam magnifice protulisti. Versiculi, stem in promissis, aded expoliti , ut non modo meo, sed . cujuscumque quantumvis delicati, suffragio ornari possint, quare illud velim, ut Opus quam primum commune facias, spero enim illud literatis acceptum fore et & iis vel maxime qui stylo facili, & mundo delectantur. Tum ego : QUO'niam in summo loco tua est apud me authoritas, omnem Operam, industriam , cogitationem , mentem denique omnem in illis perficiendis sigam, ac locabo . Et ille : Istuc abs te eX pecto e precorque Superos, ut ad id commodam dent valetudinem , quam scio hactenus fuisse in caussa, quin adfectum iam opus , & quidem absolutum numeris omnibus habeamus . Sed age nunc , descendeamus tandem . ad oram maris , frigidulis auris animos recreaturi , nulla igitur cunctatione interposita, acceptis mecum libellis eruditis , in scopulum proficiscimur . Stabat ibi phaselus expediti stimus, quo statim conscenso , iussus gubernator in Pollii felicis sinum proram dirigere. Nos interea, ut solitavimus , libros eruditos sublegebamus , nempe. ut ipsum otium operosum esset, nec quid temporis excideret sitne lucro , quia ver b in Pollii sit num cursus intendebatur, post multa jam lecta, placuit Cardinali, ut Herculem Surrentinum Statii perlegerem . Quaesii tum inter lectitandum, quod Herculis templum, quod Neptuni fui siet. Cum enim duo dis benim M.f. instructa forent a Pollio, unum in ipso promontorio Surculis, quodnam rentino , alterum ad Occidentem in colle juxta intimi sit Nep 'ni Tς pisi nus recessum, utrum horum Herculi sacrum fuisset, neuti-
potu, ' quam prae vetustate diseerni potest . Putabam ego illud
auin,inquiritur. Herculi consecratum , quod fuerat in ipso promontorio.
Etenim cum hic stagna illa jaceant, quae circtim testudo ad instar caveae ex lateribus instructa fuerat , visiturque id temporis magna eX parte integra , ducebam in ipso lacu ha-hi tam olim fuisse in honorem Herculis Naumachiam , contra vero Cardinalis sentiebat e Sed potius , inquit , hanc in honorem Neptu ui celebratam vero similius est et quippe qui marinus Deus , & maritimae villae custos e siet, quam sententiam , ut comprobaret, illud ejusdem Statii recitavit
de Pollii Felicis villa. Ante domum tumida moderator caraias unda
343쪽
Excubat , innocui custos laris : huius amiso Spumant templa sale : felicia rura tuetur
Alcides : gaudet gemino sub Numine portus ζHic fervat terras, hic saevis fluctibus obsat.
Quod ipsum ex eo essiciebat, quia inibi magnae domus
ruinae conspicerentur et ante vero domum Excubare Neptunum Papinius dixerat. Hic Cardinalis antiquartam rerum investἰgator tam acer carditiali, eaa ac sedulus, quam qui maXime , Non faciam , inquit, quin eelmus rerum auo locum perlustrem, omniaque monumenta villae, Vel in paucis celeberrimae, circumspiciam et primum igitur in laetim, ' δμ' 'ς με ipsum ingredi constituit, in quem cum phaselo aditus non pateret, oriam quandam , quae tam prope erat a scopulo . accersivimus, hac inscensa, per angustias pertusae rupis a- cum subintravimus . In interiore parte rupis ante ipsum V ης estitii
vestibulum magnus fornix lateritius arcuatus conspicitur et 'eXtatque pene integer, circa ver5 lacum testudo extructa in edito colle , quo lacus praecingitur, ac veluti coronatur . Magna pariter ipsa eX parte usque eXtat, visuntur etiam pilae, totius operis fundamenta, in aquam iam: opere tes.seIlaeto, eκ quadratis partim lateribus, partina verti ex lapidibus item quadris, quo opere ipsa est testudo , Si quidquid hisce in locis prae se vetustatem reseri; quocirca crediderim e vestigio lacus ad summum usque collis fastigium testudinem olim fabricatam fuisse; in stagni medio magna extat pila, in qua olim salientem fuisse , de qua Statius meminit, non a re putaverim. Ut stagnum Omne perlustra vimus, quia eX ipso superior collis, erat sermo inaccessibilis, idcirco egressi, atque iteriura in phaselum recepti, Vicinum promontorium petivimus; In quod, postquam brevi deventum est, illico in scopulos exilivimus ; coepimusque per asperos , acutosque lapides non sine labore, ac periculo his enim ego , fallente vestigio, relapsus) in servetusta villae monumenta contendere. Post multos passus lente admodum peractOS , propter vide salebras, speculatoriam in turrim tandem pervenimuS, cuius speculator , Ut Cardinalem , vidit statim obviam venit , cumque humiliter saωlutas et , se viae ducem exhibuit , qui mox , ut qui loci peritus , nos per omnia illa monumenta deduxit . Vidimus igitur plurima tessellata cubicula , ac fornicata e quorum quaedam adhuc visebantur incrustata, quadam coementi specie, quae marmore ipso durior aeque, ac laevior, Scut conte diuram de se Cardinalis faciebat , quondam etiam candidior; impresentiarum enim marini aeris iniuria obfu
344쪽
stulis : quorum colores aded nitidi, vividique , ut picturam recentissimam diceres . His per singula curiose , distincte. que lustratis, in collem stagno imminentem, in quo cavea instructa erat , progressi sumus. Collis, ut fert omnis vicinus ager , oleis convestitur : circa Vero ruinas aedificiorum fruticetis obsitus , quocirca disti cile iter habet, atque impeditam, perrupimus tamen per medios vel dumos, vel frutices, sternebat quippe sibi viam cupido rerum visenda. Tum, quae cum animum occupaverit , nihil admodum tam arduum , ac difficile est, quod non superet. Ut igitur compendio singula complectar , circa testudinem compluria cubicula spe Elavimus , quorum pleraque disruptis, collapsisque fornicibus , humo ab imminente colle prolapsa , pene Oppleta erant , videbantur nihilominus incrustati parietes, in quibus pictarum imaginum vestigia eXtabant . Postquam autem singula pervestigavimus , quoniam Jam nOX appetebat, in sequentem diem caetera distulimus .
De imitatione qWrundam Acoram Theocriti, gilia ex III. Georgicorum, qua occasione mentio fit de
Aut horis Saberide,cuius exordium recitatur:Mυπconfortur Crateris situs cum Sospforo Thraeso: catersque viIIae Pollii Felicis monumenta describunt ur . CVm primum a meridiano somnulo assurrexit Cardinalis , me accersiit , rogatque si Vespertinas preces recitassem. Cui tum ego : Minime verb. Et ille : Absolvamus factum huius diei pensum . Et ego 2 Praesto sum, famulque e genuali scabesto , in quo in promptu usquequaque est, codicem accipio . Deinde coepimus more maiorum alternis ver-ssiculis , ego lectitando , ille verb recitando totum enim Mira Cardinalis divinum codicem memoriae mandatum habet ) Vesperarum ς-0 rimi Piera i rueces cantitare, quibus absolutis, Virgineam psalmodiam, quam pius Praesul quota die in tanta , di tam varia negotiorum multitudine Virgini, quasii donarium, offerre non praetermittit, illico recitare coepimus . Postea vero quam istaec rite peregimus , inter magnam deambulationis fenestram, & hypethrae arcum consedimus . Ne vero tempus obduceremus sine ullo cruditionis lucro , jubet me Theocritum lectitare . Cum igitur fortuitu librum aperuissem ,
in Idyllium illud offendi, quod inscribitur rem dies. Jam totum pellegeram, cum ille et Quam belle .poeta noster mul
345쪽
ta hu)us Idyllii latina fecit ecloga IV. Cui ego : Ita vero: quocirca ipse de se :ril quae sublegi tacitus tibi carmina nuper. Tum illo : Itera. mihi, inquit, illa Theocriti , quae latinus poeta suo ripuit: poetam verb ipsum moX. Tum ego, GraecCs versiculos statim recitavi e habebam enim illos in
Sub hos latinos Virgilii :Potire, dum redeo ibrevis est via 3 pasce capellas: Et potum pastas age Tytire : ct inter agendum
occursare capro , cornu forit ille , caveis . Hoc loco Cardinalis : Mi Parthenie bona venia poetae nostri diruam sit 3 luavius , atque elegantius Theocritu S, cuius versus viden', ut delicati, ac se nori, omnes prae se Veneres ac lepores ferant P Cui ego . Admodum , non nego enim veso est quaedam nativa Graeci sermonis Venustas, & quasi mollitudo verborum , quae delicatissimam reddit orationem . Tum ille : Sic est, verum pergamuS por-
tb : Nonne & illi etiam elegantiores, ac molliores sunt pHM δεα δέ α φιγηλα φ ω τηνω Θεκατειλον sa st εκέλου κατελεῖν τυ. e αυριον αλα m ρισί. Quam illi, quibus hosce poeta aemulatus est Paeuod potui, puero flvestri ex arbore lecta.
Aurea mala decem misi, cras altera mittam. De tuis quid dicam P habent & ipsi leporem suum , &digni sane sunt, ut recitentur. Cui tum statim ego: Ro-RO , qu*soque, ut omittas , ne videar inter hos suavissimos olores anser perstrepere . Et ille et subridens statim recita. vit:
Num tibi dura, quia agresti munuscula cultu Nulla tibi misi i misi tamen ipse rubentes
Nisenas de more rosas tibi dia quotannis :Et memini se potes et namque hoc cum carmine misi: Virgo, no per amor, tuus haec tibi mittit Iolas . Illud vetb tuum etiam in hac eadem ecloga. Hi sua conspectu vel inani blanda voluptas. habet etiam, ut illi leporem suum : sed dicam candide, pla-V a cet
346쪽
magis illud Theocritae iam , eX quo accepisti .
Cui tum ego : Fateor etiam ipse , vertun enim , ut dicebam , est quoddam linguae lenocinium , quod aures, quarum judicium , ut ait Quintilianus, superbissimum, inusitata quadam dulcedine assicit, devincitque sibi. Deinde seposito in mensula Theocrito , Virgilium accepimus : Sc quo niam sic Illi sedebat in animo Ili. Georgicorum perlegi cujus exordium cum absolvissem . Ille : Viden' , inquit , ut totum Maronianae Maiestate plenum sib P Hunc tu locum imitatus VII. Nauticorum, & quidem, ni am de erga opera tua facit ut praepostere iudicem , non infeliciter Lemta mihi illud. Ttim ego libello deprompto ab armariolo versus illos cantitavi . Quos cum audisset, Placent Minquit praecipue illi . Ergo age, rumpe moras: Meat alio ὰ vert7ee Pontus; ludus M, Gangesque , O divitis aquor Erythrax Et obcat Esperio sub Sose Argenteus amnis , Virginei fontes, auroque in signis Amazos .
Et vox os e u Marium ingeminata refultat Mox ego victrices accingar dicoro palmas , Eternumque tuum proferre in i cuia nomeπ.Audibi . . Sed quid de Saberi de illa tua , quam olim iuvenili calore olim ς ζ όζ. aggressa S CS Z absolvesne tandem Opus P nam , ud video , lenti astras to admodum brachio illud agis, Cui ego: Imb de illo cogitationem omnem deposui; ut enim absolverem , opus esset rem ordiri a capite , id verb nec aetas patitur, nec aliae curae permittunt , si quid vacui temporis haberem, potiuSacquiescerem tu s consiliis , ct Urbis nostrae hi storiam 'scriberem. Tom ille: Id mihi , ac popularibus omnibus esset tam gratum , quam quod gratissimum , desideratur quippe omnium strudiis , R exciperetur omnibus lubentissimis , idcirco ut ad hanc rem a limum applices , inque ii Ia curam 'omnem , atque operam figas, ac loces. , quaeso , Se sic quid
apud te aut horitate valeo , etiam iubeo. Interea perlege mihi versui aliquid Saheridis. Cui ego: Haud equidem digni
sunt, qui audiantur , turna enim vix Musas. a limine salutaveram et vix primor hus labris Aganippaeos fontes 4 haveram; quocirca de te conjecturam facere potes , quam lutulenti
versus defluxerint, & quam male dolati ; Et ille : IIaborati qua natum visu illos recita , animus mihi est videre, qualis vagiens Parthenii Musa fuerit : nam quidam vester in
illa eleganti elegia sic hahet
347쪽
agitusque tuor Ilias ipsa timet 2Cui tum ego: Veriura istaec viri amicissicii hona verba , Riota poetica . Et ille : Sed eruditi , acris ingenii, S minimuasentantis. Age vero, qualescumque sint, certum est mihi illos audire. Tum ego: Nae ego audaculus, qui delicatissi
maS aureS tuas perquam salebrosis illis versiculis radam. Illle vero Quid restitas P recita : alioqui non omittam te ur gere , tergiversari tuum non est : an futuri sint ut mihi aures obtundant, ipse viderim. Hic ego tandem , ne im morigeratus viderer erga tantum Principem , S bζΠζVO' potitiaig. s ιε' lentissimum mei, quoS memineram yersus in hunc mor ruium, dum recitavi .
Vic trices acies , magnisqae operosa tri umphis Arma cano, ct clarum partis Heroa trophais: Et Gangem Latiis, ct adactum legibus Indum , . Et reges Chrysin domitos ; iterumqod receptis Seribus, atque Ophyre, totoque Oriente subacto .
Fbrtunata , nodos referam tibi, Roma , triumphos . Mugnum opus aggredior a. perterrita mole laborum
Mens nutat P quis bella. novis agitata sub oris, Atque armis certata novis P quis grandia tanti Fati a Viri, o palmas fuso ex AcBeronte relatas , ricesqua potes acies aquare canendo PMagnanimam tu Musa , Ducem , tuque incidita facto . Tuque, acies, actosque animis is funera Mane , Atque triumpisatas utroque ab litore gontes, Et plausus memora , ct gemina decora incidita palma 2 Primus ad Eoas , qui vasta per aquora torras Tot Lojo ar acies , Pistriciaque arma
Invexit , si io dictarus bella roranno. Die quoque quaatum irae , ct terris iactatus, oe dinoi Vi Sinis favi memorem Plutonis ob iram . . Et quanta es bello psisus dum litore in Ddo
Romulidum. xitus, sacros poneret aras Inferretque Deum TNelidos peramantis in oras EEt quos extorres ostris, cu loque paterno Avertit longe , nigrisque involuit Avernis
Dira Dperstitio, Eoos iustralibus undis Elueret populos , saperoqse Oscirci Olfympo , Hic ille ; Magientis quidem Musis, sed quae aetatem praeem
currit, & cuius praecox ingenium . Verum age ad Bellica sis animum , ac sermonem transferamus : Faciesne idem in illis, quod in Nautis aeque , ac in Halleuticis praestitisti Z vi- D. Ignatio detur enim mihi Divo tuo bellicoso illustre quoddam do- in Bel
narium, S ut Graeci dicunt in illi figi posse , ac ii si . Veluti
348쪽
veluti suspendi ad aram . Cui tum ego : Divinasti, ita enim factum est, neque id sane a me praeteriri potui siet, etenim absurdum erat in Parentem amantissimum in me ossicium desiderari. Ille verb: Fac, sodes, audiam , levabunt profe-sito calidissimi hujusce diei taedium versus tui, nam etsi mi alii flabello ventulum sic saciam, tamen prae aestu pene emo.tior. Tum ego: AEstuosus sane dies , neque in tota hac aesta te serventiorem sensi: fenestram istam solent ferme semper aurae, quamquam levissimae, perflare, quae quidem nunc silent omnino; ut ne vel in sumniis arborum frondibus perpaucissimae admodum ludant, sed recitabo iam Versus , ut calores leves; quippe illi tantum frigus sunt. Hic ille : Spargisne tu sales P Cui ego: Jocandum interdum , Ut seria , agas, ut recte Macharsis, mox accepto Bellicorum IX.versus ad hunc modum gesticulando cantillavi: Tu pariter vati grandem mentemque, sinimumque ,
Loiola, inspira, Divus Pater, iπque repostam Castaliaeum penetrard nemus, Cyrrhaque recessur et
Et sine Parnasse niveo per culmina ferri
Subvectum curru fontesque haurire beator Pieridum, sacro possit quo percitus oestro Belligeras animare tubas, ct Martia bella Dicere: pulsis quibuτ nemorosa cacumina Pindi Hella sonent, totusque Helicon clamore resultet :Horrida oe imbelles acceudant praelia Mus e. Forsitan heroam si myrto adnectere laurum A bitrio populi liceat, plausuque tBeatri ,
Tam te, Dive canam: toto tunc ore sonantam.
Et tua Manto a clarissma gina per orbem Conabor proforre tuba, te ieres, indi, Te smul Ammerici, gemino gens si Va fab axe
Rosat adhuc ignota ,sacris te Numen in aris
Imponet Venerata : tuos cantabit honores:
Et supplex tibi vota feret, pracibusque vocabit . Interea juvat infracto duo marmora templo Pigere , primitias belli tibi, Diete , futura , Hinc , atque Dinc: medio fulgens spirabis in auro se laborato , radiisque incinctus, ct Uro , ualis in astrigero considis victor Olympo. Sub pedibusque undas, terra; arduus omnes Despectar, parioque insculpam talia saxo. Et primum sevo, quod fani in parte iocabo, minore te glandis fractam, thalamoque iacentem Incidam, palmas Divorum , ct facta legentem. Adjiciam jammo visam de culmine caesum Expanin
349쪽
Expandi , nitidisque chorum descendere pennis
Aligerum: quos i mr erin dux primus Olympi, Claudere cui terris coelum , ct reserare potestat. IIIunia Oderio depingam rore medentem Saucia crura : novos dio flamine fensus Infundentem a vimis. Dubi s sub luce calorum Praeruptos faciam movi s , 9 vertice templum Virginis: inque geuu te pronum , aramque tenentem . Et goleam, scutumque Dea, gladiumque sacrantem et Spes Portunae ingentes , titulosquο superbos, Non procul incur sub rupe insculptus in antro Squalienti βurbis, vilique indutus amityuAtque fame , nimio sabis vexatus ab asu ,
frigoraque , π rigidis disci sus terga flagellis:
Dura rudimenta at sacri felicia belli Principia: hinc lauri centum , palm que relata 3 Hinc illa egregii fluxit seges ampla triumpbi . Marmore, qua Mois dextro spirantibus addam , Hic te LisHbs cogentem ad signa maniplos , Militiaque novae lege , re prima locautomF udamenta , sacer terris quo cresceret ordo Excidium extremum vitiis laturus , ct Orco , Verum pacato Saturnia facula mundo . Praeclaror scul pam Heroas te patre creatos: Saberiden cladem Strati)m, Ditique tremendum Norgiatin , geminos Bunc iuxta plurimus orto pingam iuvenes, quos lilia casa coronant ;Laos Osirinis tranantes aera pennis, Puraque membra , nivis ritu caventio pingam
Pone sequens rutilo fu pvs Antonius Uro Ibit ovans : socium cui se Mavortius addet Marculus, patrio misus Sironis ab ora, Trans magnum Oceanum ,primique cubilia Solis , Seras ad extremos, ct Japonis ultima regus . Ibit ille , suo qui te cognomine roddet,
Agmine laurigero Heroum Ilipatui suaviam . Et tu. quem comitem mox sunt habitura Deorum Concilia, immixtus tantis Heroibus ibis Carole : teque chorus lauro comitabitur ingens
Ibitis terno conjuncti foedere , vos dPrimitias Latio Patri quos mittit Japon .
Atque alii parvo si fas concludore saxo
Tot magnas Heroum animas , qVi vulnera passi Pro re Romulea, signis meruere beatis
350쪽
Romanor gentes ritus, legesque facror m.
Non tamen insignes saxo piper addere palmarFrateream , magnarum oe tot miracula reriam. Hic miris elementa modis parere: fugatis AEquora nimirum pacari . atque siera nimbis.
Stare amnes , trepidare simum Telluris, ct ignem Nunc pronum obsequio flammorum , ct cυrusco , Impete nunc presso in rores obliso repentes. Atqse gelu , frigusque suum domuisse rigorem: Devictasque acies morborum, pestiferam vim ,
His addam e tumulis educta cadavera, Mortemque
Horrifilem indomitam, formidandamque subactam . Illio Eumenides disci so crine iacentes,
Atque triumphatum S gia cum gente Toranuum Tetrum, indignantem, flammasque ex ore, vomentum Attonuumqae vadis Phligethonta haerere reflexis, Insculpam: geminoque hac scribam carmina saxo, De Mundo, ct Luxu , victoque Acheronte trop τἄParthenia haec Patri magno posuero Camoena. Haec tibi nunc templo figam donaria: campum Tu jam miles adi , mecumque accendo canoro Ero animos e dacibusque proel fellator in arma . Jam fera bella sonant Capitolia et jamquc bifrontis Fanu Dei referuntur alto a tertice totis
Montibus assurgunt Alpes clamore secundo; 2orrhenaque fremunt, pusetae claybus unda . Responsant longe cava litora , ct arma reclamant Pulsati colles, ct totus detonat Ghdr . Simul ac primum cantui finem imposui , statim Cardina lis: Donarium , inquit, insigne porro , ac splendidum. Di-Voque tuo non indignum, quo certe quidem auspicatissimum fecisti libri exordium , sed descendamus tandem ad undas: me summopere delectat mare ; subinde famulum rogat , si phaselus venerat P Et ille : Jam venit, estque expeditissimus; assurreximus igitur illico: perque pomarium , &pensilem ponticulum perpauculiS passibuS ad mare pervenimuS , eAin phaselum ingressa, ad lustranda reliqua monumenta villae Pollii Felicis proficiscimur . . eri hi. , dum totum penc Crateris amb tum prae oculis I ba . 'iti haberemus , atque illius tum amoenitatem, tum pulchritu-
toto terrarum dinem obtutu , atque animo compleoteremur et Putasne .
'ita I. inquit , Cardinalis esse in toto terrarum Orbe locum vel ''' 'pulchriorem , vel amoeniorem Cratere hoc nostro P Cui ego: Aio enim verb. Et ille: An forte Bosphorus Thra