장음표시 사용
381쪽
subita et insueta nostris hominibus aegritudo, Salopiae clarini unitique ad Sabrinam flumen oppidi) irrepsit, cujus et nomen
et natura, primo suo ortu multos sesellerunt. Sed hi postea malo d0cti, et Veteris injuriae memores, Sudorem, quem Britannicum dicunt, esse tandem intellexerunt. Is tam inclementer populum habebat, ut prope dicam omnes per ea loca et vicina illis prosterneret. Quosdam enim in via, cum iter sacerent, suStulit; quosdam domi ostia et senestras reserando interemit; quosdam per lusum atque J0c0s parum Joculariter jugulavit; per jejunia qu0Silam, qu0sdam per saturitatem abripuit; in somno aliquos, nonnull0S Vigiles interfecit: Usque adeo, ut ex multis ejusdem familiae, pauci a febre incolumes perstiterint: ex paucis, nulli plerunque intacti eVaserint. Ex his alios brevi momento, alius unius, duarum aut trium, ali 0squatuor, aut eo amplius, h0rarum Spatio, p0Si illam Sudare coeperant, de vita sustulit. Saepissime qui in prandiu hilares erant, subo leuam mortui fuerunt. Sed nemo qui devicto malo stiperfuerat, ante horas viginti quatuor quam citissime mali molestia et periculo liberatum se gl0riari potuit. Itaque ex talibus initiis in dies ingravescentibus, ubi acerbiora incrementa, longius latius si Ie se 1 Undente
malo, SubSecuta Sunt, ViX credas quis paVor, quantus metuS OmneSnritannos invasit; praesertim cum ejus e0nditi0nis miserandae, quaelum urgebat, contemplatio si inestaque m0rtis imag0, nulli spem vitae cujus usura omnibus solet esse carissima) non ademerit. Neque enim morbo ulla clementia fuit, nec ullum miseris mortalibus Securum refugium. Etenim nusquam nun pupulabatur, nuSqUdm ni nsaeviebat malum. Alios qui se vivos ab honi inibus 1 legarunt, e0s-2) 1 e situ liiij iis in bis inter Stas i diain, 'Iontg0nistria ita, Vigerniam et Castriana vid. I. IV. 1 inli 0ss s Regia in Patiuntque Magnae Britania. Historia geneal0ς. Norinili. 1690. P. II. c. 20. p. 1093 et 'V. Bingle y Λ ΤMir roti nil Norlli M a les pelini med di iring ille Si intiner of 1798. Vol. 11. 1 0nd. 1800. c. 11. p. 181. seq.) nec n0n L 3 it loton Acc0unt 0s a J0urney into 'Vales, Leli. 2. ib. p. 356.) Ita enim ille o Slii eivsbitry is an ancient l0 3n, Scaled 0n a sl0ping gr0unil, and nearly surr0i in ded by ille Severia. G. 3) Hunc si ii iii ni ita describit Cana denus Britannia , Lond. 159 1, p. 509. se Statim a s0nte ita crebris incurvus sexibus agitur, ut saepe reverti credatur, procurrit lamen, seu p0tius lenius pervagatur hillic agrum Sal0piensem , in Sabrinianum Delum se tandem placide eX0nerat, hoc vero agro silvis Dbumbratus in boream eluciatur. Eodem modo apud VHlliem 'I a i in e s b u ri e iis e in s Degestis Pontis. Angi. Lib. IV, p. 282 in Rer. Angi. Scrip t. dicit: ,,Fluvius Sa-hrina, quo nullus in hac terra alveo tali0r, gurgite a 3 paci 0r, arte piscosi0r. - G.
382쪽
dem mortuos in publicum revocavit. Alios conclusos ac pene abditos, contagione enectos in apertum reduXit. Neque sensere id malum sueminae auo servitia, plebesque humilis aut media solum, sed proceres etiam, cum notum sit aequo pede nobiliumque turres humiliumque casas id pulsasse, iniquis tamen modis, Ut dicemus pο-stea. In eo hic conquerebatur se siti premi, ille ardoribus consumi Omnes sudore conssici. Hunc rursum amentia cepit, hunc gravisS0p0r oppressit, hunc inquietudo eXagita it. Hic ut 0ribundus ingemuit, ille animum expiravit. Et qui valebat dudum, jam sebrescebat, Vel Saque Vice, qui ante morbo laborabat, nunc alterius Sanitatem pr0curabat. In summa, ita nulli sere hominum pepercit, ita in orbem crudele malum rediit, ut qui alios opera ossicioque Juvissent prius, eos vicissim ab illis subsidium officiumque mutuum petere: et contra, qui ab aliis essent adjuti, eos Sine quiete, magna satigatione operam mutuam praebere, inque Vices graVipericulo colla sub Jugum mittere cogeret. Jam Vero de fuga quae alias in pestiferis m0rbis solet esse praesidio) c0gitare, aut
in alium locum commigrare, inane et supervacuum plane fuit. NUS- quam enim tutus portus nostris, nulla ex mutato loco Securitas erat, quod nulla malo oberranti omnia requies esset. Alii tamen, relicta urbe, in agr0s profugerunt: alii contra, ab agris ad urbeS conV0larunt; alii rursum recessus atque s0litudines salutis caUS a quaerebant: alii domo nunquam prorepebant. Sed cum parum id respondit, qu0d tanto studio sequebantur; aliis alia diverticula quaerere, et alieno loco atque c0elo per interposita maria et longe semotal0ca Se conservare tutissimum Visum est. Hinc magna pr0peratione quidam ad Belgas, quidam ad Gallos transfretarunt; ad Hibernos alii, alii ad Sc0t0s se receperunt. At id quoque cum miniis eXSententia cecidit, compertumque est labori0sius mult0 quam ad salutem comm0dius esse, divinam 0pem et consilium domi cuique suae DXpectare, omnibus certum atque constitutum fuit. Itaque malo victi, atque omni spe vitae destituti, deculiuere miseri, eodemque Saepe lect0 Vivus alter, alter m0rtuus, miserabili c0nditione jacuere. Qu0d in suis n0n serentes mulieres in Iirmus sexus sed indulgens)nulla habita aedium cura, negleeto corporis cultu, Sine mente discurrebant ut in lauta animi perturitatione atque metu solet fleri)crebro suspirio, multo elulatu, et largo lacrymarum sonte omniaci Inplebant; nil nisi mortes loquebantur, quis perfugi 0 l0cus, quid faciundum perc0ntantes. Supremum diem ratae jam adeSSe, tende-
383쪽
liant ad sydera palmas, passisque manibus diVinum numen et auxilium in genua procumbentes invocabant, et in suos intuentes, quaeque alterius fidem opemque implorabat. Solicita his cura, ingens labor, summa lassitudo; ViX tamen omnes sufficiebant aegrotantium ministerio. Viri m0rbo intenti, nullam rerum suarum rationem habere, Vitae immemores, de m0rte cogitare. Etenim cum magnaeX parte omnes, tum acerbissime Viri malum Sensere. Quapropter operas negligebant omnes, commercia intermittebant, funebria negotia curabant. Quoquo te vertisses, cadaVer conspeXisseS. Continuus undique notarum aenearum pulsus, confusus sonus erat. Is omnia loca occupabat, omnem urbem caeterlluuiue Vicinum agrum
longe lateque adeo personabat atque omnia completiat, adeo Sensum turbabat, ut et caput male afficeret, ut proXime ali 0quentem aut is non sentiret. Sed quis concentus sunebris, si uis pluratus pompae fuit, quam acerba omnia, ViX certe queo dicere: Nihil enim dii Iicilius, quam magno d0lori paria Vertia reperire. Ubique lugubris 'rat lamentali 0, fletus moerens, acerinis luctus. Erat in luctu senatus, silualebat civitas, doletiat nobilis, inuerebat rusticus, tristis aspectus suu erum dolentium moes' rem eXagitabat. Dessebat natum parens, parentem filius, uX0r maritum, maritus e0njugem, allinis alli- Π m, amicus amicum, miserandis plane modis. Nec ulla mali mortisve grassantis sim pari tamen saevitia, finis erat, ante eXpletos menses qui siue et eo amplius. Coepit enim m0rbus ille Salopiae ut dixi)Aprili mense medio, nec in exti'emis Angliae liartilius, quae ad septentrionem spectant, nisi Septembri Ultimo, li0stiluam omnem I 'gionem percensuisset, finitus est. Quo temporis spatio qu0t in Λnmia lieriere, ViX, cred0, dici p0test. Η00 constat, i Illud d0lensi' sero, una civitate pauculis diebus plus minus sexaginta supra nongentus crudeli morbo intercidisse. His modis alipte rationibus sne longum saliam, ne 'e retractando nostrum dolorem reliinem, qui Senim tantis miseriis non poterit comm0veriri admirabilis illa, et multis plane n0va rerum facies, at omnibus formidabilis, omnium alii m0s dejecit. spem prostravit, omnibus liraesentis metum ut 0rlis constanter incussit, non aliter ac si de coelo terribilis lactu fulminis, inevitabilis jactu teli trisulci metuendi Iovis jam jam ad unum
omnes essent interm 0rituri: tanta morbi inclementia erat. Ipse, dum haec tragoedia agebat ur, picies ens spectator in t Isui, n0n Sine meo gravi sane dolore. Quippe humanum est humanis casibus ingemiscere, multoque magis misericordiam pr0V0cant, quae 23 -
384쪽
oculis usurpamus. Quocirca omnia diligenter observare, singula expendere curioSius constitutum mihi suit, ut ita demum majorum nostrorum more ad n0Vos casus temp0rum, noV0rum consiliorum rationes acc0mmodare, praesidiis salutaribus at Ilictis rebus succurreres oelicius c0mmodiusque liceret. Ita enim me p0sse aliquid praestare non dubitabam, cum non te e Studi0rum m0mentum deprehenderim observationem, cum rati0ne indagati0nem, tempus et periclitationem. Id quod iudicant inter caetera quarundam herbarum reconditae utilitates, quae ratione, l0nginqui temp0ris usu, ac periclitatione per-eipiuntur. Neque certe hac de re c0mmunis Vita dubitat, quandoquidem omnia curae diligentiaeque mortalium respondent. Λt id dum sacerem, primum fuit eX causis atque signis non oscitanter aestimatis, novisse morbum. Dein rati0nem inire quamobrem ista evenirent, et ea n0Stris p 0tissimum: atque an alios vis m0rbi consumpsit, ali 08 negligentia, casus, intemperantia aut imperitia sustulit. Λd id, cum praeceps populareque malum esset, an n0n niSi ex contagione oriri potuisset in estigare. Ex quibus non magno negotio innotesceret, quemadm0dum istis omni litis occurrere medicamento c0nVeniret. Cum praeceps igitur servor circa c0r, sud 0rique insequens, Sed n0n HXcedens h0ras Viginti quatu0r, caeteraequen0tae, quas m0X aperiam cum de Signis egero, mali indicium secerant, non erat dissicile e0mprehendere febrem id esse, eX contagi0ue q)pestilentem, unius diei naturalis. Neque enim morbiis iste sudor tantum est, ut Vulgus putat, Sed sebris, Sed assectus spirituum, qui ratione aeris Venenat0 qu0dam Vapore insecti, dissoluta misti0ne corrumpuntur, atque in n0bi S cal0 rem praeter naturam accendunt, dimicantibus una et acriter de vict0ria concertantibus veneno et natura, uti paul0 p0st n0n dubiis rati0nibus declarabo. Hanc, non aliter atque alias febres, propter gimVes labores et Vehementes calores sudor largus, Uli sympt0ma, sequitur. Quemadm0dum enim qui opus externum obni Xe faciunt, tut0 c0rpore sudant, ita qui internis morbis graviter laborant: lis natura, tanquam apto educendi Virus ius frument0, utitur. quod valens robustaque ubi c0nsecuta
43 Recte lioc loco Grun erus m0net, non salis stricte apud ejus temporis medicos discerni contagium a uilasmate, sed utrumque consutari. Falendum tamen est, n0slr0s h0 milies haud absimili modo saepe peccare, eum utramque notionem nimis disjungant. Nihil hac ratione praestantius eo, quod Lor inser nuper de era contagii et mi asinalis natura exposuit in libro egregio: Die Pest des Orienis, Wie sie enis telit und vertilitet Mird. Beri. 1837. - Η. -
385쪽
suerit, vicit, SalVaque res est. Sin prae imp0lentia id minus poterit, langueScunt Spiritus, Succumbit aeger, delicit anima. Nam sudor hic Sponte pr0 fluens, atque ad plenum summumque perductus, Salutaris est. Idem cohibitus, aut infra quam par est diminutus, Vel letalis est, vel certe cum periculo junctus. Id nostris Britannis n0n semel recompertum est. His enim morbus hie ut adventilius n0n est, ita novus non est q). Siquidem ex historiis Britannicis intelligo, malumh0c ex Britannia ortum esse, quantum scire licet) in exercitu 1leurici Regis Angliae ejus nominis septimi, quem partim ex Gallia tum nuper secum addUXerat, partim in Wallia propter Mils0rdiam,
tem p 0ra, alliiXisseque eo quo diXi m0do per intervalla quinquies ' anno scilicet 1485 primo ab Λugust0 mense inito, ad Oct0brem ultimum. Iterum 1506 aestivo temp0re. Tertio, 1517 a Julio mense, ad Decembrem medium. Quarto, 1528 per 0mnem aestatem. Quint0dentque, ann0 h0c quinquagesimo et alter0 Supra sesilui millesimum, ad menses quinque et eo amplius, uti paulo ante diXimuS, regnantibus per ea tem p ira Ilenric0 septimo, Henrico octavo, et Edvardo ejus n0minis SeXt0, Angloriun Regibus. EX quibus intervallis id
5) Hoc historia magistra certum est. Fuit enim pestis sudat0ria in Anglua antequam Henricus Milini diam navi bilis appelleret, ut ex Hist0r. Croylani. colligitur) incerta est origo mali adventilia II enricus, e0mes Richm0iuliae , leue G e. Lilio in Chr0nic. Reg. et Princip. Britanii. p. 382 paucis cum militibus e Gallia rediit), c0njecturalis ea est opinio, qua lues ab hominum nocentium lurba in Anglia in illata esse defenditur, desunt enim lestimonia hist0rica; nihil ergo certum, Verum ac pr0balum est, nisi hoc, Sub adventum Henrici subito apparuisse in Anglia sud0rem epide mi cum eumque tunc temporis n0Vum i. e. inauditum pulus suisse, minime demum a. 1551 ortum. Τunc enim quint0 rediit. - G I) Ita h0c pestium numer0 et ann0rum computatione paullo disserunt auct0res.
Alii cum Polyd. Virgilio anus 1486 primum primae luis initium ponunt, lues tamen a. 1485 et 1486 est eadem, varia lanium calculi ratio. Pro a. 1506 ΙΙ Ο - liiis hed habet a. 1502; pro a. 151T Larrey 1516 et qui eum sequitur Rich. Me ad pro a. 1517 nominat a. 1518. Sed idem morbi initium idem finis est. De
anno 1551 omnes sere eonMntiunt, praeter Burne lum, qui sudorem s0lstitialema. 1550 adsignavit. Puin ipse Ca jus sibi repugnare videtur, cura et a. 1551 et a. 1552 appellaverit. Duaulum equidem video, lis omnis amice componi et tabi latio recte l0lli potest, si me intuerimus ut 0res v. F. Fr. Noli ter in Nov. Act. Societ. Upsat. Vol. VI. N0. 18. p. 271 seq.) salis vag0s ac inconstautes in annorum nolatione suisse ad saeculum XVI. uSque et amplius, ac saepenumer0, quae priori anno lacla et gesta erant, ad sequentem retulisse, idque, ni omnis fallor,
386쪽
illiter scire licet, hunc m0rbUm non ejus esse generis qu0d n0lillis auctor HippocrateS επιχώριον Seu ενὁημον nominat, Sed ἐπιδημον p0tius, etsi certis locis atque nationibus, eX ipso loci situ gravis et pestiferi, molestior et frequentior esse con Suevit. Nam ἐπίδευχον ad certum tempus pervadit regi0nem aliquam: ἐπιχωριον, e0ntra, nullo non tempore suos c0mitatur incolas. Exempla subjiciam, Scylliarun1 κέδματα Sed pudendornm dol0res, insulaeque Hispaniae unde
lignit in Gua iacum appullatur) Syptii lis, Judae0rum et Aegypti0rum Elepliautiasis, et in xttide tentati gressus, oculique in Actia eis sini-lvis, Ut cum Lucreti a l0quar, epicli 0rii morbi sunt. Aeque et Sti-riorum, Ital0rumque ejus Italiae tractus, quo Brixia, Crema, Bergamuni et Olli uin pumeu sunt robii olim et Coen imaui dicebau-
T) Kίδματα Varie a variis explicantur; Vel per a neu sina, uitiae apud A r e taeum i De caus. et Signi S aciat. m0rb. II. 8. p. 43. Argent. 1 fi8, ut 0rbus venae cavae acutus videtur esse, 0rti S Bald inger, Progr. de venae cav. acuto m0rb0.
en. 1 91 ) vel per lierniam I riller, Observ. cril. Lib. IV. p. 426) cum istac 0rporis lilia est uitantibus essen L familiaria, vel per asseclus in articulis omnibus diuturnos Erotian. ΕXp0S. v 0e. Ilippocr. p. 206. et 207) vel circa vertebram coxarum Hipp. de l0e. in li0m. S. 19. p. 374. Galen. Explan. V0c. II ipp. p. 498. 499. est. Frang.) Martie n. adn0l in Hippocrat. de adsecl. Secl. 2. V. 25. 27.) et per fluxions clii 0niques pii x articulati0ns Coray, Τrait. d Ilippocr. desalvs T. II. g. 106. p. 335 et g. 108 p. 339 et 346) vel per ,,lumeiars variceu Sesdes alues, des bourses dii peri nee hi enim varices LVarico cele - II. -J m0rbo Scylliarum salis bene resp0ndent) Vel per ulcera Hipp. de interia. adfeci. lumb0r. et ped. g. 19. p. 374. Τ. Ι.) vel per hae m0rrh0ides G. C. Rothius, De n0mi ilib. quib. medic0s adpellarunt veteres Germani. Heliust. 1735 c. 1. p. 43.) vel per melanch0liam hypochondriacam ΙΙeyne, C0minent. societ. G0etting. 1778. Vol. I. p. 28 Seq.) eamque etiamnum M0ugillis familiarem I. Rei negςs, Beschreib. des Caucasus T. I. p. 270.) vel per masturbationem ab equitatione assidua natam Κ. Sprenget', Ap0log. des ΙIippocr. Τh. II. p. 616). Η ensi e rus Geschichleder Lusiseuche Th. s. p. 211.) κέδματα dixit esse depositiones ad articulos sine profluvio humidi, sed cum lum0re juncias, similique modo Nebel De morb. Veler. obscur. Sect. I. Giess. 1 91. N0. 1. p. 76.) ista κέδματα sequelam θηλειας νου σου
Γ0uamvis l0nge aliena est verae κεδματων nolionis exp0sitio a sudoris anglici historia, lamen moneamus, nobis quidem earum sententiam verisimillimam videri, qui liaecce κεδματα pro Varicibus genitalium habent. Male vero Grun erus illa κεδιυχτα hoc loco c0nfundit cum Scytharum so οσω apud Herodotum atque Hippocratem commem0rata, cujus veram naturam Rei neggS eXp0suit, Star litus vero n0Ster commentatione doctissima iusius explanavit C. V. Star L, De νουσω θηλεια apud , Herodotum c0minent. Ien. 1827. 4.3 Plurima de hac re v.
387쪽
ut hominibus tantum ac suibus accidunt, aquarum quae p0tantur plerunque Vitio, ita sp0ngiarum recentium'), ubi surno si catae sunt, pul Vere eX aceto medetur VulguS Ital0rum, decrescente Jam luna et senescente, ore prius aliquantulum retento, p0Stea potu. Sed de m0rbi genere Utcunque se ullas, illud 0ptarem, hujus Ephemerae n0u solum 0rtum quod quidam c0njiciunt, cujus rei tamen dem ad auct0res relego, p0ti HS quam meam astring0 sed ut 0ram utque interitum etiam apud Graecos Τrvian0, aut Cantali ros Caulabric0, aut Turcas Rii odiensi Τ ') bell0 e litiSSe p0lius, quam ut tantis damnis atque incomm0dis, quibus s0let molestus eSSe, nostros idem uinceret, atque originis Suae gloriam quae Vide a quam sit exigua)ad Anglos referret. Ita si quidem nec Π0Str , nec propinqu0s nobis Belgas maxime Λmbuaritos sive Brabant in0s) nec remotos Germanos satigasset. Sed in hos aes pii 0r fuit, ut qu0s Semel loratum, etsi ex reliquis gentibus utitue nationibus S0los Τ'), male alsecit idque ann0 1 529 Septembri mense, ut ex illorum His turicis comprehend0. Ad hunc modum quod ad naturam, ortum, dique muram mali spectat cognito atque explicato, alietium non fuerit si, ut ante instituimus, a natura rei febrem nomines, eX in Sula atque nati0ne Britannicam, eX c0ntagione puStilentem eX Spatio diariam. Haec, aliaque, quae moX c0mmem0rabo, Di 0bSltarent, τυφωδες, illud aut febris genus hanc esse putares non inepte, eX sum0so sudantium vapore, ut eX palude solet, et repentina elli uentis humoris copia. Sed cum haec nostra unius diei, illa plurium sit, ut est etiam ιδρωδης Hippocratis πυρετος in haec Sud 0ribus tollitur, illa leniter aut nulla ex parte sudore minuitur, haec contagi0ne, illa non concipitur, crederes etiam Sine 0lsenSa, nec τυ o ὁην esse febrem hanc, iiec ἔλωδὴν. Ad haec quos ista invasit, istis modis torsit. Primo insultu aliis cervices aut Scapulas, aliis crus aut brachium Dccupa-
93 Ergo ista medicina ex spongiis nova non est i - G.
103 De hac conjectura improbabili vide quae ad Τertium Damianum p. 21.
11) Errat hoc loco C ajus; nec enim immunes mansere Dani atque Sueci a. i529. Gallos vero, Hispanos, Italos nunquam alligit labris Sudatoria. - G. 12 dua de sausa sine dubio factum est, ut inde ab a. 1528 febris pelicularis fuam ut species sub pestilenti febre, tanquam genere, comprehenderetur. - G. -
388쪽
xli. Aliis sensus erat Velilli spiritus aut status calidi per membra ea discurrentis. Una cum his subitus, et Sine manifesta causa hinc m0rho insuetis, largus sudor manavit. Interiora calebant prim0,p0stea ardebant, calore jam inde ad eXtimaS corporis partes dissus0. Sitis ingens, jactatio inquieta. C0r, jecur, atque Stomachum male morbus habuit. IIaec omnia subsecutus est graViS dol0r capitis, vanum loquaX ille delirium, post marcor et ineXpugnabilis pene dormiendi necessitas. Habet enim morbus qu0ddam acrius eX aeren0xio virus, quod mentem et sur0re m0Vet, et S0p0re 0pprimit; ea
Rursum, a iis principio cohibitus Sudor est, frigebant membra leviter: at postea erupit idem pr0m0tUS, Sed 0d0re graVis, colore in alio alius pro hum0ris ratione, ituantitate subinde diminutus, subinde copi0sus, SubStantia craSSUS. Aliis nausea, aliis vomitus erat, sed perliaucis, et pene Soli S HX cib0 Saturis. Omnes spiritum gravem ac frequentem, V0cem gemit, Undam eXpedivere. Urina col0re tincta leviter, consistentia crassi 0r, te amento ambigua, nulla enim erat naturae regula propter Veneni impetum) caetera pro naturali. Pulsus, si quis praetentet, c0ncitati0r, frequentior. Haec certa mortii iudicia erant. ullami brem quibus sive his notis sive mitioribus, sive aspeliui ilius pr0lluxit Sudor profluxit autem plurimis)id evenisse censeo non ratione m0rbi, Sed aetati S, Vestium, metus, vini, cilii, affectus animi, HXercitii, tum p 0ris, etenim vigebat maxime sub ardente sirio, ardoribus jam omnia Di sidentibus) aut certe ratione disserentis vel levis causae. Nam quibus remissior fuerat aeris liestis, et eX c0rpore min0r 0003Si 0, ipsa quoque temperatior noXa erat, et nihil amplius quam c0rpus levi calore sudoreque blando
Postquam ita explicaverim insatiabilem morbi crudelitatem, con-iδgionem, originom, nomen, Daturam, et assectionem, Sequitur investigem, principio cur diarius hic morbus sit: Dein ex quibus causis sit pr0gnatus: Τerti0, cur Britannis pene solis tantopere sit ius estus. Primi rationem monstrat veneni natura et analogia. Secundi, loci situs et coeli ratio. Tertii, ingenium incolarum et convenientia virus. Etenim Vis illius venenatae, quae eX putredine inficit, et contagi0sa dicitur, duo sunt genera: alterum subtilius atque acrius, alterum crassiuS atque lenius, pro natura rei putrescentis. Quum enim ab externo calore humidum rei putrescentis,
diss0luta jam misti0ne, attenuatur atque in spiritum vertitur, ut
389쪽
plus minuSVe calida res ea est, tenuis aut crassa, ita vis c0ntagi0Suspiritu propagata et Vap0re, qualitate respondet. Ad excipienda haec, duae etiam tanquam certae sedes sunt, humores et Spiritu S. Spiritus Voco, Vapores qu0sdam sanguinis pur0S, lucid08, SubtileS, aere0S, calidoS, et humid0S. Primum genus ratioue suae analogiae Vitiosos spiritus magis respicit: alterum cum impuris humoribus potiuS convenit. QuaInobrem h0c pestem creat, illud Ephemeram hanc, cum caetera secunda respondeant, facit. Porro hum0res lignis humidis similes, diu ignem in peste ad dies quatu0r, Septem, Π0Vem, undecim, et quatuordecim subinde retinent. Spiritus stuppae et stramento similes, flammam acceptam prae alimenti inopia, in hac Ephemera eodem die deponunt. Exemplo est Galeni Ephe-Πlura ad Glauco nem philus ophum, quae quod eX spiritibus natu 'St, e0dem die coepta finitaque est. Λst rei etiam si dem accedunt, qu0d subito c0ncipiebatur contagi0 quod anhelitu semissi enim anhelitus et reducti, modo alliant impurum aera m0do re Oeant)qu0d multos una corripuit, quod cito penetravit, qu0d penituS descendit atque ad intima pervasit, quod absceSSum n0n secit, qu0d paucis horis interemit. Haec omnia et aerem et subtilem fuisseC0Πlagi0nem, atque ad spiritus analogiam halluisse indicant, Ut non addam morbi assectiones, quae ea potissimum loca inses taliant, quae Spiritibus creandis sedes depulatae sunt: ut e0r, jecur, atque Cerebrum, qu0d his tanquam jugibus sontibus, quam aliis partibus uberior erat ad contagionem excipiendam materia. Quibus st0machus
accessit et ob hanc causam et ob consen Sum male aspectUs. Ita dixi cur diarius hic ut 0rhus sit. Jam eX quibus ea HSi S 3 en-libus prona Scatur, consequenter sum dicturus. Sed cum causas 'ontagionUm προκαταρκτισιας, naturae rerum distinguunt, n0n eritali um, cas primum in genera dividere, tum universitate sua ita cXplicare atque eXemplis commonstrare, ut operosum non fuerit adpri Vatas causas sine offensa, cum opus sit, descendere. Dividuntur autem in tria genera: Omnis enim incidens contagio aut est ratione temp0ris praeter naturam constituti, aut natura l0ci male assecti, aut iis quae loco accidunt. Ilatione temporis praeter naturam constituti, ut si ver frigidum et siccum, aestas calida et hu Inida aptissimum tempus sudoribus ex febre, uti censuit ille medicinae pater Hippocrates) autumnus calidus et humidus, hiems calida et Sicca Sit.
390쪽
His accedunt c0mmercia Spiritalia, inclinatioque ex astris, quae inrelius humanis multum p0Ssunt, ut et hi qui Syderum sequuntur disciplinam contendu ut, et GalenuS illo suo libro quem περὶ του
Ἱπποκρατους ὁιαιτης ἐπὶ των oξέων νοσημάτων inscripsit, inter caetera
luculentissime docet. Natura loci mal0 assecti, vel qu0d frequentes et graves expirat nebulas, impur0sque reddit vapores vel qu0d corruptus exhalat spiritus. Λ spiritili US enim corruptis e terra eductis halitu, aerem aliquando inlici, Vel eX ea peste exiti0sa scire licet, quae, cum Τi Ma 0bSideretur. primum canes, dein mul0S, ultimo Graecos ipsos male alsecit. Sed hi soli sublati sunt. Vi erumpunt spiritus terrae m0tibus violenter impulsi, s0l0 inclusi, et morae arrupti, qua molirem etiam hos aurem inlicere est necessum. Qu0dex 'Venetis discere est, qu0S nefaria pestis ex terrae motu alilixit anno primo Andreae Danduli Ducis Veneti. Erat ille m0lus ad octavum Calendas Februarii, anno salutis n0strae 1343 hora diei 20. C0ntinuant enim Itali, maxime Veneti atque Patavini, h0rarum Suarum Supputati0nem ad numerum quartum et vicesimum. Nec diversa ratione inficit aer ille inclusus et corruptus, qui e subterraneis frumenti repositoriis, ex longo temporis intervallu reseratis emigrat, n0n Sine peste et calamitate reserantium, nisi id caute
agant, uti et ii qui ea loca halutant teStantur, et re ipsa jam saepius c0m proliatum est. Η0c genus alia, Italiam peragranti mihi ostenderunt Pisauri, carissimi amici Eusebius et Λntonius Gradarius, fratres, Pisaurenses: alter medicinae, alter duris doctissimus: alia in veteri Roma Gasparus Hoterus Germanus juris consultus Romae non vulgaris. Huc referri potest causa pestilentiae ortae primum iu Seleucia Babyloniae, deinde in Graeciam, tandem Romam usque Ventis prom0tae. Nam at a rem arca Avidit Cassilaurea inclusum, operaque militum II. Ant0nii, qui cupiditate lucelli arcam prius ab Aegyptiis conclusam recluSerunt, erumpentem, Ammianus 3Iarcellinus causam refert Atque haec quidem eX spiritibus vi s0lis exhalantibus libertate donatis, et vi erumpentibus,
143 Hane aeris anglici constitutionem accusare prae celeris videtur Ricli. Mort0n Ρyretolog. P. I. Append. p. 415.). Febrem enim continentem dicit esse endemiam in locis maritimis, palustribus, nemorosis, eamque fieri epidem iam sub autumno et in castris, si quando fuerit corpus externis injuriis obnoxium. - G. 153 fConser. F. I. C. Heckeri commentationem de peste Antoniniana, Berol. 1835, relationemque de isto libello criticam, quam Rosen baum conscripsit in: Alig. Hall. Lilerat. - Zeil. 1836. ΝΟ. 45 et 46. - Η. -J