장음표시 사용
21쪽
nec dulee , sed medium, optimi coloris ad helvium vergentis , saporis,& odoris , sitque generosum, & non oligosanam , sed quod aquam a mittat, nim Dilutum resis, si escis, Giadere nescit. Vel pro potu concedat Theae, vel Capheae infusum, quod ulceribus maximE eonducit ; hujus nimque potionis ope particulae salinae , vel sulphureae,
reccantes obtunduntur, &per sua emunctoria cicures redditae eliminantur. Omnia verb esculenta, de potulenta nec nimis frigida sint, quia nimis calida magnum sermentationis motum in succos inducunt,
Bd plures subtilissimas particulas avolare faciunt; nimis frigida incrassant, coagulantque ineptosque
ad naturalem fluorem reddunt. Tandem eonsiderare oportet naturam succi illius, qui ad dii lutionem pluilinum confert: nam sue-eus salinus, vel acidus aquae potu temperatus utilior redditur,& aqua diluitur. Vertim solent authores disceptare, quae nam aqua melior, te ad salutem utilior conseri debeat: commendatur autem ab omnibus illa . quae levior est. Quomodo verb aquae pondus explorare possumus, non unus Pi scriptoribus traditus est modus. Hi p. .aph. as. qua cito calesu, et cito refrige-νMur, tivissima M'. Optimum pro sectb est Hippocratis argumentum, nec de aquis tantum, sed de caeteris
etiam liquoribus intelligi poterit, sic α gr. aqua ardens multo taciti sis , eitivique incalescit, quὶm vinum , & hoe etiam facilisis quam aqua,& haec prompti s 'vim laci ci ne de caeteris intelligere licet,& propter hoe optima illa eensetur, quae visu , gustu, & offactu pura, de
lyncera ene deprehenditur : quae nullius rei saporem gustui, vel od rem olfactui oneri; quae tenuis, MLevis, ut per hypochondita celeriter permeet per corpus citd di stribuatur ; quae versus solis ortum,& praecipue aestivum scaturiat per terram mundam, quae arenis, & lapillis scaturiens, per ebsdem fuit,&ab omnibus, quae innatare solent ramentis liberata, quaevἡ hyeme est calidior , inate verb frigidior.
Tertio pauca de somno, & vigilia
attingamus; natura quidem compertum est, ut vita nostra somno,
atque vigilia alternatim gaudeat. Somni plurimae sunt utilitates, nim& e bus in somno melius conficitur, collapsae reficiuntur vires, & dolores , ac animi pathemata vel cons piuntur, vel leniuntur. Vigilia ve-r5 ad alimenti distributionem , Minutilium reliquiarum secretionem, exes etionemque magis quam somnus conferre videtur. Functiones autem animales, quarum gratia vista expetitur . nisi in vigilia seli ritu nequeunt. Non ab re nobis ali
num videtiir in somni gratiam cum sit animi quies, & humanae vitae melior pars , aliquantulam disgredi. Solent aliqui inquirere, cur nonnullis animantibus usque aded lo gus , diuturnusque sit somnus, ut nonnunquam semestris spatio do mire videantur, quemadmodum contingit gliribus, serpentibus , dc quamplurimis insectis animalibui λEquidem minus mirabile videri po
to, quod animalia diutissim do
22쪽
CAp. IX. Debex rerum non natur.inule. regim is
mIant, quod illis Vita per De somni generatione, & eausis multum temporis spatium suillam i- non eadem est apud omnes sentennari,&intercipi Iossit. Nam an, tia. Equidὲm nemo ibit, inficias mantes , quae dormiunt, quia eo in somno quiescere facultates ani- tempore parum , aut nihil moven- males, & praecipue sensitivam ; sed tur, pariun etiam consumuntur, at- unde fiat, ut facultates quiescant, que perspirant, idcircb diutius sine in dubium videri potest. Quod au- alimento vivere possunt: nec pro- tem complures scribunt retineri, ,§b major est dillicultas, quamo, ecerceri in somno spiritus , ne ad rem hominis somnus alternatim ad corporis partes impellantur, rationi, horas octo . vel decem extendatur, valde consentaneum videtur. Sed quim quare gliris somnus semestre spatium occupet. At certὰ mirandum videtur, qudd pisces in quibusdam locis, ubi mare in i aciem concrescit , simul cum aqua ipsa
conglaciantur, vita intercipiuntur, donec adveniente calore , glacies soluatur in aquas. Idem contingit
certe cuidam hirundinum speciei, quae simul conglomeratae sub aquis
fluviorum merguntur hyberno tem- pore, ibique ad vernam tempe statem, vita intercepta, morantur.Sed non eadem videtur esse ratio, quae
dormientibus animalibus , atque de his, quibus vita planE intercepi o servatur: nim in animalibus, quae dormiunt , cor jugi palpitatione movetur , & sanguis per universum corpus circulatur, sed in animalibus , quorum vita sumaminatur, nullus omnino motus in corde fit, nec ulla apparent vitae Vestigia, nisi revixerint. Porro vitam hyervii tempore intercipi Lucomoris non modb impossibile videtur, sed
omninb consentaneum est: neque enim ulla videtur major dissicultas, cur contingat hominibus, cum hi-
rundinibus evenire in locis Septen-- trionalibus, jam fere omnibus sit
quomodo spiritus coerceri posse putabimus ' Prose id, qui hominis naturam accurate prospexerit, comperiet non in corde tam sim , & venis inesse valvulas, quae sanguinis ingressum , vel egressum remorantur, sed suas etiam in cerebro in esse Valvulas, atque in nervis quoque
uae spiiituum animalium inste Dum, aut egressum impedire possunt, sponte autem, de suavi concidunt ejusmodi valvulae in cerebro , nisi certa quaedam vis illas apertas, ecsuspensas sustineat , non secus ac palpebrae oculorum sponte concidunt , 'culosque temni, nisi vi a tollantur: undheontingit, ut morientibus , de iis , qui vitali robore destituuntur, oculi claudentur, palpebris concidentibus. Similiter,
longo labore fessis corporibue facit hirrepit somnus, nim imbecilla fit illa. Vis, quae valvulas cerebri adaperire&adapertas sustinere potest Hinc patet, quamobrem vinum, opium,& similia somnum plerumque inducere valeant: quippE quemadmod lini ex modico vino, & pauxillo opio spiristus resciuntur ,& ad motum promptiores fiunt habent enim spiritus animales cum vini spiritu oliquam analogiam , it ex nimio vino, aut C 1 opio
23쪽
opio animales spistus eonturbantur, & ineptiores fiunt, unde & universo corpori torpor aecidit , & ipsis
etiam valvulis segnities ad sese sustinendum, atque ideb somnus
obrepit. Caetersim tametsi dormientium spiritus in corporis partes , & praesertim in senseum organa non deseruntur,non tamen omninb feriantur , ac cessant: suas enim vices in celebro quam maximὲ exerunt,hinc multae fiunt in somno cogitationes, quae vulgb in somnia nuncupamus.
Fiunt autem in Anania non modbclim mnus levior est, de medius quidam status inter somnum , dc. vigiliani , ut omnes serἡ authores hactentis opinati sunt, sed etiam in profundissimis somnis, ut uno verbo dicamus, semper dormientes somniamus: sed eorum tam sim somni rum meminimus, quae in leviori somno contingunt, nam quὁd profundε dormientes somniant, patet ex somnambulis , qui certὰ di ambulant, januam aperiunt, loquuntur, gladium evaginaiit, stringunt, natant, εο alia vigilantium opera exequuntur, omninb se niant, sed illos profunde dormite
varios occursiis, rumoresque non facile ex Qiscantur, imbexpeta Eri eorum , quae dormientes agebant, vix meminerunt. Hinc etiam
intelligi potest non semper in som-ii' occlues canales illos, per quos
spiritus motivi seruntur: nim pro sectb illi, qui motum thoracis pro
ter respirationem adjuvant, minime clauduntur unquam ; sed neque
eos, qui ad pedo, manusque per tingunt, semper claudi videntur.
ut ex somnambulis liquet neque omnes ductus, pest quos spiritus adsensuum organa deseruntur, semper in somno obserantur, ut in ipsis quoque somnambulis est manifestum, & in his, qui dormientes loquuntur. Sed ad nostra redeamus. Somnus moderatus plurimit m s nitati consere, vires ninique lassas reficit, humidum radicate, restaurat, spiritus laboribus diuturnis resoluti instaurantur, olor ad interiora
recurrit, membra ealefacit, corroborat, alimentorum, crudorumque
humorum coctio optimὰ perseitur,
bonum alimentum paratur, corpus
κω prater I oram, iures sidat, an mi molesto abigit. Immoderatus verb sanitatem destruit, nim naturales impedit evacuationes, appe tentiam dejicit, crudos cumulat humores, calorem hebetiorem redditi.& spiritus animales torpidos, undE actiones omnes segniores fieri noeesse est, corpus enervat, & pallore diis indit , caput vaporibus repleta Nocet etiam , si intempestive inea
Fre t. Verum si laxitudo a labire dependeat, aut nox insomnis pra cesserit, interdili dormire non incommodum est: Sicut nec iis sonianus meridianus notet, qui assueti
sunt, ut testatur Hip. a. aph. o. sua ex longo tempora censereta μηδε ei deteriar ni, in istis minio m
Mare solis. O .rtu i mr ad insueta
24쪽
CAP. IX. De lex rerum nomnatur.in ulcer. regim. r
Sicut somnus nil aliud est, quam Praeterei vigiliae nimiae spiritus sensuum quies, & cessatio, ita vigi- absumunt in sanguinis massa. undelia eorundem actus .&exercitatio, sanguis in vappam degenerat, cor- hine moderata vigilia prosecto spia poris vires labefactant, ccctionem
ritus, 3 sensus excitat, vegetiores- impediunt, cruditates rariunt, &que reddit, spiritus, & calorem in universios Orporis succos exsiccant, omnes corporis partes distribuit, eosque acres, &eorrosi ros reddunt, alimenti distributionem adjuvat,ex- imb cerebrum exsiccant , quia natu- crementorum propulsionem pro- ra circa sensus, & exteriora eorporis movet, & membra vigore fovet;at, occupata evocat, distribuitque mul- ex immoderata vigilia corpora ex- tum spirituum , de caloris ad exte-sierari , & eontabescere in confessis riora , unde interiora exsiccaria esii-
est apud omnes, & eausam assignant, quia in vigilia plurimae su-
pei fluitates excernuntur , quae inlomno retineri solent. Verum enim verb experimento compertum est nostra corpora magis in somno perspirare, quam in vigilia, ut vel ex ipso sudore liquet, qui frequentior,hsic promptior somni tempore contingit: atqui saepilis memorata Saret Elorii ψbservatio nos edocet multo majorem esse eam excretionem, quae fit per perspirationem, quam e ete-Ias omnes evacuationes stimul sumptas: deberet igitur ex praedicta ratione corpus magis exsiccari in somno, in quo major est perspir tio, quam in vigilia. Equidem ubdemus ex diuturnis vigiliis corpora extabescere, atque consumi mutito magis , quim in diuturna somnolentia solet evenire: Id autem inde con tingere arbitra mur, quia ipsi,met eaula,quae lon Iram inducit pervigilium, potens in eorpus eonsum mere. Imb verb longa ,igilia vires exsoluit. & plurimos dissimi spiritus, spiritus autem ex purissiana alimenti portione fiunt: undἡ nihil mirum. Si ex vigilia magis, quam ex lamno corpora contabesicant, gerari,ae humiditatem absumi oportet , quae in sensitum instrumentis est, operis diuturnitate, & magni tudine, ut qu'd cerebrum in vigiliis maximE laborat, non solum sensius,&motos instrumentis spiritus suppeditando, sed etiam intensione
animi, atque cogitatione, ut tandem spiritibus exhaustis, Sc cerebro exsiccato, mentis alienationem,& morbos calidos inducere possunt. Somnus itaque & vigiliae moderatae sanitatem conservant, immoderatae verb eandem destiuunt, ut inquit Hip. a. vlt. 3. Somnus, τι-gilia, mori .exciseria malum. Idem repetit 7. ολ l. G-nus, o Vigilia utraque modum dentia, morbus. Quartum rerum tion- naturalium genus sub motu , & quiete continetur : nam corporis motus, atque exercitia , & ius opposita ocium, de quies non parvam habent vim ad sanitatem tuendam, morbosque profligandos. Complures esse soIent utilitates, quas motus nostris corporibus prae irare potest, prim . namque mediante motu succi alunentarii,& sanguis attenuantur, & ad circulationem promp-
25쪽
promptio es redduntur. Meund b, iniemus calor promQVerur,azgetur,
5c ex caloris augmento felicior fit nutritio. Tertio , corpus facilios pei spirat, & excrementa per proprios ductus deseruntur, de membra, atque artus robotantur, des Iidescunt, ac tantam motus enicit, ut corpora non ita facile ab externis injuriis assiciantur, sed causis aegro tare facientibus magis resistaἡt. Motuum complura sunt genera, n m Iabor omnis , aut exercitium sub motu comprehendi videtur,ejus generis sint ambulatio, cursus, saltatio, magnae, & parvae pilistulas, gestatio, navigatio, vectio, equiratio , & similia, quibus antiqui ad
valetudinem conservandam uti consueverunt. Imb sycopiadet,qui nominis celebritate omnium medi- eorum famam potuit obscurare, recto pharmacorum usu utpotE, quae
stomachum laedant, & 'isceribus
insensa sint, omnem curandi rationem in victu, h& ςxercitio posuit. Und. factum est . ut ejus exemplo posteriores medici magnam exercitii curam habuerint, ut apud Co 'alios legimus. ειυctionem 'quoque inter motus reponere licet: nim senes, de qui sedentariam vitam degere coguntur, climnullo possint exercitiorum genere uti, frictione quam maxime indigere vi tur , urcalor excitetur, hi mores attenuentur, ec perspiratio longior fiat. Dici autem vix potest, quant m ad valetudinem perspiratio conserat, tiam multo major est
exitus, qui perspiratione fit, quaessui per excretiones alyi, urinae, sal, ae irrarium mari aliarumlue euationum sensi illum eonii gere
solet. Quandoquidem, ut longa observatione a compertum est ex octo partibus eorum, quae ore assumuntur, tres tantam in hominibus recte valentibus sensiles
excretiones vacuantur, reliquae partes quinque insensibiliter perspirant. Quba si perspiratio minor
fiat, quam res, &necessitas postu- 'lat, tunc morbi contin lat. Liq et igitur exercitia, frictionesque valetudinem maximoper. condu cere , cum ex illis peripitatio exci
At verb complura exercitiorum genera , quibus antiqvi ad tuendam valetudinem utebantur, in desuetudinem ab Ere, hinc autem fit, ut nonnulli morbi, qui ex octo progignuntur, nostris temporibus se quentias ingruant, ut arthritis , vesicae, dc renum Gilauti, similesque egritudines, quae desidia, oesoque
vigescunt. Quom d ex motu nostrum cor pus incalescat, res est inquisitione
digna. Prosecto nulli dubium est
dura corpora', dum invicEm atteruntur , & colliduntur, incalescere, ec saeph etiam ignem concipere. quod
qua ratione eveniat, non ab omni-.bus eodem modo explicari solet. Nobis auident ea,quae Plato scripsit, a quo calor definitur ei tu agitati
nem cujusdam sybtilissimae i stin-
tiae , quae omnibus ser. poribus magis, aut ninus commis tur. v, M us nὶmque in his, quae inoles
cum corporibus,agitationem quandam, de motum vel penes unive fas eorum partes, .vel Ditem penes
26쪽
CAP. IX. De Sex rerum non-natur.in ulcer. regim. 23
poris contentiam. fit, ut , vehementi calore corpora fere omnia colliquentur; nam primum a caloreincipit agitari materia subtilis in eorporibus conclusa, deindἡveid a vehementiori agitatione etiam solidae ipsorum corporum arces agitantur, & a vinculo disrupto in vico, disrumpuntur , undE
in liquentem massam abeunt. Hinc manifestum est non ex quoiumcumque corporum attritu, & collisione calorem excitari, sed ex eorum dumtaxat, quae dura sunt, at
tritione. Neque verb liquida, &fluida corpora alteri, collisique i vicem possunt. Undὰ non videtur satis manifesta satio, quamobrem
animalium membra ex cursu, saltatione, aut quavis vehementi agitatione incalelcant: nam praeterquam
in ollibus nulla adest insignis durities, quae attritionem, collisionem - qae essic e possit, neque ex cursu verbi gratia corporis partes atteruntur : de sanguis, qui maxime omnium incalescit, cum sit corpus fluidum collisioni, nequaquam Videtur obnoxius: eigb alia videtur inquirenda ratio , quae explicare pollit, quomodb ex motu, aut eXercitio possint nostra corpora inc lescere.
Equidem si vini spiritum obse Vaverimus, comperiemus illum in ore incalescere , & multo magis, si interea in ipso ore agitetur , . imbvinum generosum vehementi in ore initatione ita incalescit , ut propter invorem sustineri nequeat : inest enimin vino tenuis quidam spiritus
actu mobilis, qui agitatus in ore Propter promptitudinem ad motum facillimein calescit. Similis quidam spiritus est in sanguine, qui ex motu , & agitat; one facilε incalescit: aevetb in universi cortioris agitatione, motuque singuis quoque celeriter movetur, dc multo velocios circulatur ε, comprimuntur enim ex motu venae, atque aded sanguis Evenis propellitur vehementius incor, unde de cordis palpitationes, arteriarumque pulsus frequentiores sunt. Et hinc manifestum erit. quamobrem ex cursu, & corporis agitatione calor in ipso corpore intendatur.
Quoniam v b ex eat e perspiatio major fit, &humiditas consi initur, perspicuum esse potest, quom d ex talotu corpora exsiccentur, & humidis excrementis minus scateant. Caeterum haec non ita intelligi debent, ut qub major fiat mo
vehementissimo motu vires resoruontur, & vitalis calor imminuitur, unde etiam superfluitates excrementitiae superabundant. Hinc nimius motus spiritus, & solidarum partium substantiam exhaurit, & dissipat, dc consequenter totum refrigerat corpus, coctionem praepedit,ve nas, aliosque saepe rumpit ductus, unde vomitiones, expuitiones, ac mictiones sequuntur cruentae. M
tu etiam valido singuis cum impetu extra venas sertur, de hipe inflammationes in partibus e terioribus,& interioribus excitantur. Qubd si sanguis in venis agitetur ; incaleia eatque febres, multosque langaores, praesertim si totum corpus pravisicaleat humoribus, excitat ; siquidem
27쪽
Gm pravi humores, qui teaqua- reddit, une languoriim myriadum si consopiti quiescebant, valido in causa est, eapropter cecinit Ovi- agitati motu per universum corpus dius: seiuntur,& in imbieilliori parte tu- ornis, ut ingη---. mores excitant, & ulcera: Si autem ocia corpus Θad interiora resurgitant, alvi pro- capi it vitium, ni moveantur fluvia, vel vomitiones concitant,aut intra venas haerentes , febres accen- Est igitur moderatus motus, mode-dunt, aliosque plurimos generunt rataque quies in ulcera s servanda, morbos. Eapropter corpora pravis Verum sesnpex parias condi: io alia reserta succis validE nullatentis sunt tendenda est exercenda, praecipuEa cibo, &nondum coctione completa. Quemadmodlim moderatus motus bonae valetudini sumisio est emolumento, ita moderata quies eidem plurimum consert;quies nam ue motui opposita est post laboresulce lenimen, ut Itipo a. an. o. scribit: In omni corporis motu, ubi laborare coeperis,quiesst,itim L sutudinem aufert. Et Poeta Sulmonensis ce-
ι c d caret alteria requis, dum tanos, me raparat vires, bra levatim quies non tant sim corpori, Verum etiam animo multam necessaria, ut idem: Uria corpus alum, animus que is
pascitur illis. Sicut motus phlegmaticis, frigidis corporibus . humidisq; naturis prodest, iti olidis est continoda quies;
veru enim vetὁ summa quies,ociunt vocata maximE sanitati adversatus, hae immoderata quies prosectb co pus superfluitatibus, quae no elim;-nantur, implet,ciborum coctionem, eorumque distributionem inicit ia-
feliciorem, vires enervat, corpus
impinguat, signo, D in me; ini
. Excreta, & retenta, alias inanitio, & repletio sub quinto rerum
nonnaturalium genere comprehen- id ur, pro quorum notione scien- ldqm est . qudd perpetud aliquid de
nostri corporis substantia vel sensibiliter, vel insensibiliter deperditur, ad cujus restaurationem cibus, & potus suiliciuntur , atqui ea, quae ingeruntur, talia planὸ non sunt, . quale id, quod absumitur: coctione. igitur elaboranda , ariue utilia cor- alimenta commutanda sunt, sed non tota, eapropter utilium ab iainutilibus separatio neri debet utilia 'retinenda, inutilia excernenda sunt, ut in salubri statu corpus conservetur. Caeterum si quet in corpore r
tineri debent, excernantur, aut si quae excerni oportebat, retineantur, valetudo depravatur. Und. H . s. aphor. 37. Menstruis longius sueni biu, morbi e niuut, nonsuerauibus autem ex utero, morbi contingunt. Ubi notamus Hip. dixisse debere men- .strua ex ut ro fuere, nam si natura- lis evacuatio naturalem non servet
viam, adhuc morbosa est, ut si per vomitum menstrua fluerent , quam vis nimis periculosa omnimoda DP pressio. Quod dixit Hip. de men-
28쪽
CAP. VII. De sex r rum non natur.in ulc. regim as
eraeuatione,&retentione. Undὰ. distendere, ut postea contrahi, at- Si alvinae faeces debito non excer- que urina excerni non possit , undEnantur tempore, coctionem inter- interdam vesicae inflammatio sequi- tu ibant , inappetentiam causant, & tur , imb mortis occasionem hac ra- nauseam excitant, quia ex fae ibus tione quibusdam aecidisse ex pudo. foetidi sulphuris enluvium elevatur,rre in eonviviis, urinae suppressionem& ad ventriculum, vicinasque partes exhalat, dolores excitat colicos, fiatibus exitu prohibitis, & alia mala. Si caput feriant excrementitii vapo es, vertiginem, cephalalaiam, aliosque inducant languores. Alvus nimis lubrica potius commodum,quim in ommodum affert , diim
laevior facta est in Antriculo aliqua
ingestorum, vel hamotum degeneiatio, & mox sese exonerat, aut ex reli pio etiam corpore natura validior vi tiosos per alvum sponte excernit humores, &multorum morborum causas avertit; attamen si ixequentius, aut diutius contingat, corpus necessitio alimento defraudatur, ic contabescete incepit, vires conste nutitur, & non laro intestina relaxantur, vel abraduntur. Un-l enteria, Coeliaca , dysenteria , tenesmus, &alia obortantur mala. Si verb alvi excrementa secundum naturam se habeant, mollia sint, mediocrem habentia consistentiam, colore subrufa, ite modum scetida, copia autem ingestis respondeant, tune salubtem indicant sta
debito reddatur tempore, corpori conseri; Si vero citi- justo excernatur, diabetem inaucit; Si verbdiutilis retineatur, multum damni affert: solet nimque non sollim ve-s am , partesque vicinas gravare,
diu urniorem experientia comper tum est. Hinet m urina, quam al-vi. Deces non diutius retineantur, sed debito excernantur tempore
Nec mictem retine, nec comprime fortiter anum. Hinc superfluae humi. ditates. quae nostro corpori nutriendo sunt ineptae. partim insensibiliter
perspirant,partim etiam per sudores exturbantur, & magna earum parsi er Vescam excernitur. s per vastymphatica ad renes non delabatur,& in vesicam non profundatur, ca-chexiae , dc hydropi causam suppeditat. . vertim urina naturalis his conditionibus scui debet , nem se mediocri, debet esse consilentiae, colorissului, sine sedimento , aut cum s di me to albo, laevi & aequali, quantitate liquidis assumptis respondens.
Eadem est reliquorum excrementorum ratio , ut sputi, muci, & prq sertim statuum, ex quibus reteatis
multa oboriuntur mala, ut cultuor ex vento veniunt in vinire
qua tuor ε . Haec enim communis est naturae lex: excrementa excernenda esse , ut nutrimentum ex omni parte purum corpori suppeditetor, o bod si nutritio quoque recte fit, corpG qua Viaetam , bene coloratum , de D cm ii-
29쪽
omnliab sanum evadit. Si verb eadem detineantur, alimentum inquinatur , corpus redditur impu- rum, di tandem morbi excrementis
supprestis cognati succrescere solent. ἐSudorem inter excreta, & retenta connumeramus. , ea quipse quae crassa corpora extenuare valent, &fluidiora reddere, sudoles promovent. sie in vehementi calore Q-dor excitatur, diim aquositates, vel humores attenuati in sudorem resolvuntur : quemadmoelim destillationibus solet contingere. Salubris est sudor , si intra suos ccerceatur fines, nam per cutis poros toto
corporis ambitu, & habitu noxios purgat humores. Nulla libris nis sudore persectE terminatur, imb veteratis affectibus crastas, lentons, que humores foventibus, ut destil- Iationibus dictis diuturnis, cephalalgiae , paralys, epilepsiae . lui πι-- nereae, pectoris hydropi, reumatissimo , ischiadi, de aliis articulorum doloribus , utiles sunt sudores. Si verb suos transgrediatur limites,nativi calidi aliquid dissipat, corpus distatuit, vires η icit , tabefacit,
morbum, & symptomata multiplicat , & si frigidus, & diaphoreticus sit, mortem prae soribus por-
Hue etiam refertur insensilis trans ratio idest transporatio, quaes aliquandiu prohibeatur vel por rum constipatione a frigore, vel pravis humoribus retentis, gravissimos excitat morbos; si veri, conveniens,
, legitima si eorporis transpiratio,
corpus sinum, α boni dispositum reddis.
Sed in his evacuationibus spatiari aliquantulum nobis Placet, deptim ab urina exordium ti inius Per soIitas urinae vias superfluas no- sui corporis humiditates expelli omnibus manifestum est, sed quomoeri ubi secernatur utina, non omni-hb hactensis patuit, vulgarei medici
putant urinae irateriam sarguini permistam per universum corpus deferri, &postremo per venas en ubgentes ad renes delabi, ibique sanguinis massa secretam percolari, ciper proprios canales, ureteres appellatos , ad unicam prolandi. V ium experientia decet cinguinis serum non esse ejusdem, aut similis Dbstantiae cum urina ; nam serum sanguinis, si ad ignem evaporet, inerassam, de glutinosem concrestit substantiam , & valdE durestit,quod
tamen non contingit urinae, quo
plurimo sile cum volatili, tum fixo conlaria esse deprehenditur. Porro venae emulgentes singuinem non serunt ad icnes, sed a renibus advenam cavam : neque siclis atque aliae replentur alia nil stantia, quam sensuine. Venarum igitur emulgentium usus idem est , atque aliarum venarum: dc in unus, quod illis vulgares adsti Aunt, velum est com
mentum. Utinae autem unica tan
tum via est scilicet per venas lymphaticas , spirituosi pars in ventriculo mediante seimentationis in tu, quae e cibis educitur, per fibrasse insinuat, quasi per sitrum, per trium corpus se diffundit ad animantis sustentationem, in itinere aquosissiperfluitates in venas hydroticas , seu lymphaticis T huma se iuventasper oscilla depo
30쪽
CAp. IX. De sex rerum non natur. iii ulc. regim et
hit , partim per diaphaeresim resolui- ajunt haee fieri proprii , di insita tetur, partim etiam per sudores elis rum facultate, sed hoc philosophi
mininatur, sed magna pars per di- cupiditatem nequaquam explete victa vasa lymphatica ad renes, & detur. Nobis vexosimile videtur deinde in velacam profunditur. Operae autem pretium erit hic animadvertere aperientia a medicis pluribus modis considerari; nam alia sunt, quae alvum laxant, alia,
quae urinam ciuiret, alia, quae Venarum,& arteriatum oscula recludunt,
alia. quae viscerum obluuctiones reserare dicuntur, & alia, quae cutis poros pervios, & magis fermeabiles cssiciunt. Scimus isthaee a multis alvum citari ab his, quq vellicare,& stimulare ventriculum possunt: quemadmodum nasipurgia stimulum naribus admovendo, sternutationem, & humorum illapsum promovent : de quae palato ingrata fiant,
salivam copiosius excitant. Quae- eumque verb salis naturam pretis-runt , urinam cieunt, naturam enim ad evacuationem stimulant. Et quia
vegetabilium salia possunt ejusmo- eonfundi, sedetroiis , & periculi di stimulos excitate, idcircbad pio-
plena est illorum consideratio. Cae- movendam urinam valdE conserunt. telum liacd. stinguere oportet, nec Similiter, quae corpora extenuare unum pro altero sumere: nam mul- apta sunt, rudores promovent. De-ta videmus utinam ciere , quae al- nique menstrua , & hsmorrhoidesuum adstrictionem reddunt; Ea. quae diaphoresina promovent, reliquasi letumque evacuationes cohibent.
Hine est. iuba illis saepenumei badstricta est alvus, qui copiosam mm- excitan: ur ab his , quq sanguinem
eXtenuare Valent, aut actiorem facere, ut propterea venarum oscilla aperire queant.
Non solam exereta, & retenta sunt urinam: illi vero parcius ineunt, Vorbos generare possunt, verum siqui plurimum sedant. Neque ulla utilia intempestivὰ, atque immode- major est in corpore evacuatio,quam insen silis transpiratio. Adde qubd. Uqc prae cetieris ad valetudinem plurimum conserre videtur, nam reliquet evacuationes possunt sine valetudinis noxa aliquandiu retineri: hete autem, si brevissimo temporis spatio intercipiatur, notabiles parit mor
Atqui videmus nonnulla esse quet
alvum cieant, alia, quae urinam proratE evacuentur, vires dejiciunt,co
pus consumunt i, morbos illis assi-nes excitant. Sic repletio vel ratione multitudinis, vel pravae qualitatis , vel ratione non rectἡ operantis ventriculi, corpus alterat, dc morbos parit. Ratione multitudinis ventriculi vis obruitur, &res- stentem multitudinem superare non potest, ingesta corrumpuntur, se non sermentantur, ac m alti .udo Vocent, alia, quae sudores, alia, quae corrupta nisi vomitu, vel diat thoea sanguinem per venarum oscilla ex- evacuetur, vent tituli :ctionem ita sudare faciant, inquirendum prose-
foret, qua vi ejusmodi producantui allectus si nim quod medici
conturbat, & illitat, ut omncs vela triculi actione, depravatas ,& inor