장음표시 사용
31쪽
cumque mo: bi ex repotionesunt , evacuatιoo curantur , ta ab evacuatione, orantur repletionι , Uaborum controietate. idemque peculiarius ostendit a. apo. r. Pl rimum atque restente acuare , vel r pore, vel cales uere , vel resisterin risve quovis atro mori corpm mole rei pe
riculo um : omne enim nim sim natarra
inisvicum sed quod paulatimsit, tutumese, cum ahas, ium cum ab astero ad alterum transitus t. Ratione pravae
qualitatis ingestorum non sit unven riculi actio a promovendo in iis fermento desistit, sed principium . motos ipsius actionis a prava qualitate ad depravate movendum adligitur, totamque ventriculi incon miam subvertit ,& per consequens proprium nutrimentum degener
reddit, qudd si ei b ad statum s
eundum naturam non adigitur: multorum morborum erit occasio. Ratione inon recth operantis ventriculi , vel sermentatio, vel sepi ratio utilis ab inultu depravatur,undb eongeries fit in illo superfluitatum, quibus asiuefactus ventriculi rector spiritus non adeo vehementer in suis motibus turbatur, undE est, qudd supelituitates illae potius chronici morbi, uam acuti occasiones esse posunt obstructiones enim inapp rentiae , assectiones hypochonditatae, aridurae, tabes, hydropes, cisimiles morbos inducere leta
in alterandis nostiis eo oribus, enimve id quicumque cibus etiam familiarissimus , ct consuetus ne quit corpus alere , nisi mutetur,& assimiletur , ut vulgδ medici loquuntur : atqui hae assimilatio,& mutatio non potest fieri sine aliqua ipsius animalis alteratione , quipse omne seκi s ut est vulgare enunciatum agenda patitura igitur necessarib cibus, & potus corpora nostra afficere debent. Sed illud inter scelera hic venit ob- scrvandum , qubd varia, & multiplex est ciborum natura, neque omnibus aque salutaris, aut no xia. Quinimmb inveniri selet peculiaris quaedam hominum dispositio, quae a rebus communitet salubribus maximope e laedantur. Sic nonnulli non minas a carne, aliavE simili re assciuntur, quam a Lethali veneno , quantlim a tem in ciborum ratione ciborum valeat consuetudo , vix facile est enarrare; nam & ipsis quoque u lienis homines vesci assuevire.
Aphri plerique opto valde delectan r , & integras ejusdem drachmas devorant, & nota est Mii his. datis , & aliorum historia , qui
longo usu i didie re venenis pasci. Indi tabacum devorant, ut . . inebrientur, dc in mentis alienationem inducantur. Nec vinum
ex sua ipsius natura nobis fanis liare, & amicum est, sed tale poti usu solet evadere. Id quos cibus non valetudinem modo, potest immutare, sed mores etiam, ecquodammodb naturam.
32쪽
CAp. IX. De sex rerum non natur. in ulcer. regina
Excreta igitur , & retenta in ul- navit , qui Venerem nihil proisus ceruis ad ordinarias leges debito ad valetudinem conferre docuit. modo revocanda arbitramur, prae- Veneri aptissima est juvenibus ei pue menstruorum da sceminis atque viris.flaxus solitus promoveatur , in- Caeterum iri hi oderatus Veneris sensilis transpitatio non impedia . usiit viros magis, quam finiuinastur, se uri , lac,&saliva, ut laedit, spiritus namque dissipat, de alvus sit lubrica natuia . vel nativum resoluit calorem . univer-
Inter ea, quae excernuntur', vel retinentu. Veneris ustam collocamus , amorem cum Venere consideiandym putemus , nimul amor profecto in animi assectibus esset recensendias. Caet Isim maxinam esse Veneris vim,
ejusque usum magnopere seu osticere, seu prodesse manifestum est,& uliginibus, & viduis , quae ob seminis retentionem in gravissima saepenumerb incurrui'3 symptomata , ut interasim mcn tuis similes
decumbant. Pariter & importunus ejusdem usus plurimos insere morbos , podagram , chiragrata, petulantem senectutem, aliosque quam plurimos languores. Veneris usus moderatus valetudini confert , homines nimque hilares reddit , calorem excitat naturalem , appetentiam acuit, sensus, & spiritui vivificat , animi passones lenit, corporis torporem eliminat , membri, . levitatem conciliat, & tandriri species petennat, uno consonum eri per Venisis usum, ut vitam , quam a parentibus hausimus , aliis restituamus, ne cum campanae soni unostra pereat vita. Hinc merit.
Galenus Epicuri sententum dam-
sum, restigerat corpus, cerebrum, oculos, & articulos, nervos, dc
ventricului si debilitat , esistitiam parit, sed non an sceminis, unde memoriae, intellectionis, sensuumque imbecillitatem inseri, vitam breviat : prae omnibus senibus, naturis siccis, debilibus, de con- Ialescentibus plurimum Veneris palaestra nocer. 'Qua ratione Venus ab Epicuro damnabatur, quia, cum summum bonum in recta corporis constituti obe, & valetudine collocaret hanc enim ille voluptatem appellabat J Venerem resipuebat , utpote quae valetudinis
commodo officeret. 'Hine autem
est, qudd mulis , monialiis , coe- lebem vitam agentibus longior sit Vita, quim asinis, & equis ; abstinent enim plei simque illi a venere. Si semen diutius retineatur corporis totius gravitatem, δc torporem inducit, & si corrumpatur, gravissima symptomata, qualia. virginibus , viduis, & 3ixoribus,
quae ignavos habent maritos, excitat. Veris tempus magis ve-
neri est idoneum , deinde hyemis
nullus autumnus , omniunx minime aestas, quo tempore est omnis 5 abstinendum , hinc poeta cecinit: Q
33쪽
Hi Vcratis ceteritua Veneris tempusia votapias perlcripsisse, cum dixit: Ialorictim, Nam capiti, mentiqua nocet , sen- potus , semitis s , Omηia mediosusque rιtundis , cria, quasi hic omisia eo ordine,quo et irinum M hristit animalem, scribitur, o ri debeant, ut prinib
Noris omnes . sit laborandum, de corpus exercen-D biura: ηervos , infirmaque pectora reia M.
Membrorum si visas , torperem e
Spiritibus vitam , praesertim uripui
. quia ni De Dum expinsit maturus J honorem. Tandem' ine, atque aestate Duus lethalo venenum est. Gιbra nurnervos , aniam mvis, o mina, corpus
DHilitat, marit, subripit, rebat,
Adhoc ut Velaus valetudini conserat, Gae r uiruntur conditiones, una, ut ejus tuus sit moderatus; ab tera , ut debito fiat tempore , undEs sub his adhibeatur conditionibus, homo fit se o agilior, atque melida
perspirans: moderatus vero ejus usus consistit, ut homo ex eo non debilitetur, nullo modo laxetur. cetersim no 'nulli tempus, de horam praescribere solent, in qua sine valetudinis noxa Venus obiri possit, hane aliqui dixere esse ii in noctis tertiam, quad hoc tempore pii ,
di secunda coctio tam absolui' , tatinia etiam est dimidio facta. rum haeo vana, & ridicula. sint, . nec quisuum erit, qui haec adaest mussim tibi servanda . ' uadeat,
dum , deindἡ opportunum alimentum sit praebendum, conveniens potus, terti, dormiendum, & postreinb Venus a somno silexercenda. Ab hac H pocratis sententia dis repat ornentis Geso qui salubriorem ait elle Venerea nterdia, quam sequitur cibus, quam noctu, quam sequitur labor, & vigilia. Aliqui magis in die Venereum concubitum exerceri laudant , quia statim a Prandio, vel Coena, post Geteris, & Bacchi munera, spiritus promptiores, alacitores, & veg tiores sunt, ohomo 'dentius V neris connuin celebrat, Quidem noctu potius, quia calor per son num, & tenebris intus collectus ni
li is coctionem pei ficit, &phantasia ab aliis objectis non distracta melius veneris dulcedini incumbit, & p
dor , cum sit veneti inimicus , de in nocte nullus sit pudor , nocturnum tempus Veneti magis arridet. Verum in veneris usa plurimi, rivalet consuetudo , de particulatis
quaedam subjecti iratura, nis alii Macrius linii, alii promptisis , dcfottios i idi. hoc munus obeunt: alii eleno stomacho inelthsailii commodius j no stomaclio.Quapropter non potest homo in Vineris usu e quisita uti methodo, io aliquem eommittat errorem, praeeipuἡ si libidinis cestro percitus occasonem habeat promptam, ae proindE ad yaletuφnem tuendam in omnibus
34쪽
CAP. IX. De sex rerum nomnatur in ulc. regim. 1 r
non oportet medicis credete . qui nὸ lum inclinata decumbi9 Praeterea nihil dicere vidiatur resisti quic ad contipien lym maximopere eon rumdam usum, μ praesertim in re- fert, si a tergo belluarum more virbus venereis, ubi cum muliere vehere utatur , ita voti pras, & omninb errores sunt inevitabiles ob innatum spςcies propagandi desiderium. Qua de te consulendae sunt in hae matelia mulieres, quia ipse noctii, & die , & to- ira , quoties oci sio dabitur,' Veneti indulgendum esse a stirmant. Iuvatis majorem conjugu commoditatem jucundis digressionibus aliquantulum in Venetis palestra spatiari circa modum, quo quisque philosophans cecinit Lucretius Et quibus ipsa maris i ctetur bianda voluptas, Id q/ que magni refri. Nam mo- refrarum,
Concipera uxorei. A loca sis. mere passunt Pectoribus positis, sublatis semina
uti possit, sed, quia verecunda res Imb si mulier si sterilis, hoc modo est, & nost o ecelebat sis statui abso- Recundatur, ut V creu i Gordianina, ne pagina evadat impudica,estb Imperatorii praereptor, cuiuscripsit su- non erubescat, castae nὲ laedantur per hie Lucretii carminibus: aures, pauca leviter attingemus. O Mam medici, ut Arabes, .Qa- raris Omnant, in qua vir mulieri subjicitur, quia laborat vir in seminis emissione, &non rard in veretium aliq d. descendit excremensum ex utero, quod plu: in litii obesi sopo:est, p: cipuὶ si spurca suerit mulier lue Vene ea. Addimus &nos utrorum semen 'intra uterum ejaculari non posse, sed in emissione per veretium labi, & fotas ex
Alii commendant , ut coitus quadrupedum more Oxerceatur, ita Arabes medici, Mercuriatas ib. i. de morbis mulierum, Paulas OEgineta,
ct quam plurimi alii. Et reveri hic modus naturalis est, cum omnibus animantibus sit communis, & Ve- Brita conjugiiseritisse mμxtra languent,
Qui modus non est ita explodendus , .ut secum magnam non habeae rationem, de potisis dictu turpe, quam factu videatur. A tergo eo, tum conceptum juvare ostendunt, confirmantque peritorum anatomicorum observati es, qui obse
varunt, ut semen ite rem uteri orificium percuteret, ab eodemque attraheretur,natui a iti fabricat, viri ramen in biferiori glandis parte , atque uteri os ad superioremneris: surtis comm odior , ac coni- pudendi regionem, ut in naturalipendiosior; nam sic vir anguste con- copula more omnium animalium cumbit, penis capulo tenus adimit- facta, haecd'o soraminati ἡ dis
piaesetita si mulier aliquaa:gr ω sibi occurrasit, ut semen
35쪽
32heole prodiens', siatim in utero, nulli alia re impedito concipiatur, addunt e hune solum generandi gratia esse naturalem coeundi modum: ita enim dicunt mulieres na- uralem illum brutorum coeundi modum minus laborioso sustinere, noenum, & nγmpham invi Em a teri,quae partes praecipuae sedes sunt ad coeandum iustroque sexu seminis inqtum; tan emque oscula genitalium sibi mutubὶ directo occur
Huic anatomicae observationi addimus, & nos ita virum cum uxore utero gerente coiicube tie, M absqueab'rtus suspicione immoderatum Veneris utan exercere posse , aliis facie ad aciem praecipue si vir concubens in seri nis emissione mor tur, vel sortis sit, abdominis mus
rum dulciter decipiuntur, non enim anato, icorum Gitonstratio nes,m dicorum observationes, dc ecclesiasticorum scriptorum doctrinas callent Unum amam ne et prae caeteris referemus , qui in inculpato matrimonii , usu eximinando, omnes superminet, Tomo 3. t i s. iquandb stus in Veisionem omnitib culpa vacare 'probat: videlicti, ubi hon captandae voluptatis gratia accidit, sed aliqua iusta causa inte cedente , ut quia corporis dispositio aliud non patitur os pinguedinem viri, vel propter suis candi saetos periculum in piaegnante, vel alia simili honesia causa occurrente, occum eo se e omnes DD. conveniunt,
probantque hunc modum non G-juni non esse capitale peccati. , xeram etiam licitum , culpa re, de eulos comprimu , Vel ligamenta, quibus scelus utero a ectitur, rum- in aliquibus casibus esse proeptum. pit, uterum agitiiido, vel vasa um- Qubd si in justa causa licet, non li-- bilicalia rumpendo, & foetum agi- cet, quia malum, sed quia bonum, tando . abortus caui esse possit.' E si bonum in jusia causta etiam qu nos multos viros novimus, qui cum modolibet bonum, quod enim in praegnantibus uxoribus facie ad faciem coeuntes , praeter abortum, earum fuerunt causa necis : imb aliquos , quos nos , & alii cognoscimus hos usos dolo, incautas necarunt uxores, S ad secundas transierunt Num tias. Scimus nonhullos pecudum in Hre naturalem coeundi modum explodere ; ac veluti Gorgonis capite percitos Wi tremiscer , iuutanquam nefandum recenseti tui tale, semper est tale. Praeterea, rLnvita justa, dc honesti causa, idem author variis rationibus' culpa lethali vacare docet, quia servato lenitimἡ vase, solus situs, de concu-
uendi modus variatur , naturaysenina est, quia mulierest succuba, seviricc bus, vir agens, de foemina patiens. lnsa per ordinis perverso est in solis accidentibus, cam vas legitimuni observetur, '& modus est accidens. Tand)m piae posterEter capitalia referre crimina , ac pro- i 'n impeditur generatio, imis ad inde ut natur umanae ditanum eoncipiendum maxim δ' consert', de ab homin immembri delendum, & praeci; ih si mulier sit sterilis, hoe eliminandum sole credunt ; Cce ς- in osce undatur; nec adest cras
36쪽
nis seminis extra vas periculum, contactu pustulas inducunt. quia semen recti ad uteri landum ejaculatur , praesertim si mulier aliquantullim inclinata succumbat: eum igitur in situs inversione serve tur finis matrimonii legitimus , qui est sobolem eoneipi , eub inordina-tἡ quaeratur delectatio intra matrimonii limites, culpa vacare capita-Ii ,& lieith exerceri posse putamus. Alium eoeundi modum alii commendant, nempἡ facie ad faciem, praesertim si mulier sormosa sit, iticecinit NUM . 3. Garte amandi: facte produli erit, resupina
Spectetur terga, cui Da terga pla
Caeterum lite modus est merae hominum lasciviorum delectationis in-
Ventum, qui oscula, mammarum contactus , aliasque delicias generationi nihil famulantes quaerunt. Unde positum, quo venter Ventri, pectus pectori, & os ori admoveatur , sit celebrare nequeunt, pro e jus commoditate, ut nudi in latio
cubant, etiam subucula spoliati pret-cipiunt: sed lite dicta sint theoricE,
non vel b practicE. Sed in dubium vertunt auth res, an accensa eandela Veneris foeduseelebrari debeati Pro qua re di eunt , si deformis sit mulier, aut verecunda nimis, exerceatur in tenebris ; si vetb maxime sormosa, tria accendantur lumina.
Post celebratum hymeneum laudandi sunt illi viri, & mulieres, qui statim a Venere genitales partes Πccant,vel urina abluunt; solent enim quaedam sordes genitalibus adhaerere , quae ni tollantur , brevi D. Caroli Mu dani Tom. ll. Caeterlim hie eam tantum Vene rem intelligere protestamur, quae ad generis humani propagationem spectat, modo legitimo , de divinis legibus conceta; neque enim ad valetudinem servandam illieita Venere quisquam vii debet, sed simul uterque finis coire. 8c conjungi potest, scilicet ut liberis opera detur, de sanitatis corporis habeatur ratio: nihilque valetudini conservandae gratia tentare opus est, quod legibus divinis sit contrarium : & Creator homini tantum , & hae in re indulsit, quantum ad omnia , quae san, tali obesse possunt vitanda , estnecessaruam.
verum quia non omnes esse possunt licito hymeneo conjuncti, &plerique castitatem servare vel volunt, vel debent : quomodo isti quibus Venus est omninb interdicta . se gerere debent , postremd inquira
Primb, prohibeatur seminis generatio , vel resolatio multis laboribus,& victas parsimonia cum omnimoda a vino abstinentia, nam sis Cerere, ct Baccho friget Venus. Sancti patres ad servamiam castitatem frequenter orabant, & jejunabant.
nim hac genus daemoniorum non ejiciatur nisiin oratioue, G jejunia.
Sccundb externotum habenda est ratio, juxta illud Quid facio facies. Venoli cum v
Ne sedeat, sed eas, ne pereas per eas.
Et Lucretius lib. q. de rerum natu aliis versibus mulierum aspectam su
37쪽
e cole prodiens; statim in utero, nulli alia re impedito concipiatur, addunt 'e i ne solum generandi
gratia esse naturalem coeundi modum: ita enim dicunt mulieres na-.'uralem illum: brutorum coeundi modum militi laborioso sustinere, noenum , & nympham invi Em a teri,quae partes praecipuae sedes sunt ad coeundum ii utroque si, ii seminis motum, tandemque oscula genitalium sibi mutub E directo occurrere, ci tiqvie anatomicae observationi addimus, & nos ita virum cum uxore utero gerente coit iberi, absque abortus suspicione immoderatum Veneris usum exercere posse , aliis faeie ad aciem praecipue si vir concubens in se nis emissione mor tur, vel sortis sit, abdominis inuise culos comprimit, vel ligamenta, quibus scelus utero anilectitur, rum-it, uterum agitiiido, vel vas, um-ilicalia rumpendo, M scetum agitando , abortus ovi esse possit. Lilnos multos viros novimus, qui cum praegnantibus uxoribus facie ad faciem coeuntes, praeter abortum, earum suerunt eausa necis : ii ab aliquos, quos nos, M alii cognosci- .mus hos usos dolo, incautas necarunt uxores, de ad secundas transi runt Nuytias. . Scimus noluitillos pecudum mp re naturalem coeundi modum emplodere ; ac veluti Gorgonis capite percitos contremiscer , ill mque tanquam nefandum recensere, &in ter capitalia referre crimina, ac proinde ut naturae humanae dissonum
ab homilium memori delendum, Meliminandum sole credunt ; Cαἰς- rum d citer decipiuntur, non en
anatomicorum d Onstrationes,m dicorum observationes, dc ecclesiasticorum scriptorum doctrinas callent. Unum Thamam Sase et prae caeteris reseremus , qui in inculpato matrimonii , usu ex iminando, omnes superminet, I .mo 3. lib. 9. Dies' is .aliquandb st in Veisionem omnii in culpa vaeare piobat: videlichi, ubi non captandae voluptatis gratia accidit, sed aliqua iusta causa inte cedente , ut quia corporis dispositio aliud non patitur ob pinguedinem viri, vel propter suis candi scet eis periculum in praegnante, vel alia simili honesta causa occurrente, eccum eo se eomnes Di . conveniunt,l robantque buac modum non uiri non esse capitale peccati. ,xerum etiam licitum , culpa 'Dare, Min aliquibus casibus esse prisceptum. Qubd si in justa causa licet, non licet , quia malum, sed quia bonum, si bonum in justa causa etiam qu' modolibet bonum, quod enim est tale, semper est tale. Praeterea, ria mpia justa, dc honesta causa, idem author variis rationibus' culpa lethali vacare docet, quia servato le-r: timἡ vase, solus situs , & concundi modus variatur ; natural seno est, quia mulier est succuba, leviriccisus, vir agens, & scemina patiens. Insuper ordinis perverso est in solis accidentibus, cam vas legitimum observetur , & modus
est accidens. TandEm piae posterEi 'n impeditur heneratio. h. adeoncipiendum maximis conseri,
praeci. i. si muliec sit sterilis, hoe modo sce undatur; nec adest .cras
38쪽
CAP. IX. De Sex rerum nosnatur.in ulcer. regim. 33
nti seminis extra vas periculum, contacta pustulas inducunt. quia semen recti ad uteri fundum ejaculatur , praesertim si mulier aliquantulum inclinata succumbat: m igitur in situs inversione servo tur finis matrimonii legitimus , qui est sobolem eoneipi, inb inordiω- quaeratur delectatio intra matrimonii limites , culpa vacare capitati, & lieitὲ exerceri posse putamus. Alium coeundi modum alii commendant, nempe facie ad faciem, praesertim si mulier sormosa sit, ita cecinit Nasetis. 3. Garuam di: Z- f Me prodris erit , resupina
Spectetur terga, cui sua terga pu
Coererum lite modus est merae homi- num lasciviorum delectationis in- Ventum , qui oscula, mammarum contactus , aliasque delicias generationi nihil famulantes quaerant. Unde positum, quo venter Ventri, pectus pectori, de os ori admovea- tur, sat celebrare nequeunt, pro e jus commoditate, ut nudi in letto
cubant, etiam subucula spoliati pret-cipiunt: sed haec dicta sint theorice, non vel δ practicESed in dubium vertunt authares, an accensa eandela veneris scelus celebrari debeati Pro qua re di eunt , si deformis sit mulier, aut verecunda nimis, exerceatur in tenebris ; si vero maximὸ formosa, uia accendantur lumina. Post celebratum hymeneum laudandi sunt illi viri, & mulieres, qui statim, Venere genitales partes Πceant,vel urina abluunt; solent enim quaedam sordes genitalibus adhae- rere, quae ni tollantur , brevi D. Caroli Tom. ll. Caeterum hie eam tantum Ven rem intelligere protestamur, quae ad generis humani propagationem spectat, modo legitimo, de divinis legibus concesso; neque enim ad valetudinem servandam illicita venere quisquam uti debet, sed simul uterque finis eoire. & conjungi potest, scilicet ut liberis opera detur, 8c sanitatis corporis habeatur ratio: nihilque valetudini conservandae gratia tentare opus est, quod legibus vivinis sit contrarium : & Creator homini tantum . & hae in re indulsit, quantum ad omnia , quae san, tali obesse possistit vitanta , estne eessarium. verum quia non omnes esse pos sunt licito hymeneo conjuncti, ecplerique castitatem servare vel v lant, vel debent: quomodo isti quibus Venus est omninb interdicta . se gerere debent , postremo inquira
Primb , prohibeatur seminis generatio . vel resolatio multis Iab ribus,& victus parsimonia cum omnimoda a vino abstinentia, namβην Cerere , ct Bacias friget Henas. Sancti patres ad servandam castitatem frequenter orabant, & jejunabant,nim hac iratio daemonior m ηοn ejiciatur nisiin oratis r.e, jejuni Sccundo externotum habenda est
Neserias, sed eas, ne pereas meas. Et Lucretius I λ q. de rerum nMu aliis versibus mulierum aspectam sagiendum ess e suadet:
39쪽
ἀ/cet 'incra, ta ter in eorum, quorum eura sibi con-
Unde mulierum imagines cavendae, epistolae adamatoriae mulieris haud legendae , nec amatorij libri, &praecipuὶ earum fugiendus asperius, id nos docet rudis asellus, qui onustus, & labore consumptus , visa astin, statim rudit, qui pauid antea neque minis, neque clamoribus, aut verberibus ad motum concitati poterat, currit postea onustus, & satigatus suam lentat explere libidinem: Videte, quantum valeat rei amatae aspectiust Et denique sermones impudici, conversationes scetiem , Momnia alia vitanda, ut in eodem asello didicimus, qui statim, oliata asellae urina, ad Venetam incitatur , & dum nos aliquem in pariete mingentem vidimus, statim mingere cogimur, quia tunc acrimoniam advertimus, quam antei, quia mens alla vagabatur, non advertebamus, iti etiam & si litus sensitivus molestans qui antea ob inadvertentiam non statiebat, quia poste, propter pravam consuetudinem advertitur, mire nos angit, de ad venerem movemur.
Est itaque Veneris usus ulceratis vitandus, ne breve illud dulcedinis
tempus diuturna reddat ulcera. Tandem moderata animi pathemata ad conservandam totius co poris constitutionem non sollim maximam habent energiam, sed se pus a naturali statu in morbos conjicere . & interdsim subitae morti dare possunt immodici eorum excessus,
ac piopterea medici fuerit, diligeneredita est, affectus inquirere, ut si- quos vehementiores adesse animas vertat, eos quantum potest corrigere, quid mali innitati afferre
possint, ostendere. Caetersim animi motus in toto corpore non parvam efficiunt mutationem, tamen
illud membrum imprimis, & maxime adicitur, quod ptimbin affectibus movetur. Eiunt hi subiti motus
vel a corporis centro ad circumferentiam, ut est ira, gaudium &c. vel aci cum serentia ad centrum , ut tumor , moeror &c. Qui igitur incolumem vitam servare cupit, animum
sedatum , & tranquillum aucupari,& vehementibus passionibus resistere debet. Verum quia impossibile est ab omnibus animi pathematibus sese immunem reddere , adnitendum propterea summa rationis viillis obsistere, eorumque impetus
Pe lignae animi passiones sunt
gaudium ,& spes, caeterae verb dicuntur malignae, &a Platona animi aegritudines nuncupantur, & non silum sent ita, timor, maeror, invidia , pudor, desperatio, sed etiam
anxietas, exclamatio, impetus, rixa , odium , temeritas, audacia,
incontinentia, iniquitas, & omnes alii similes animi motus, qui si modum excedant , magnas in corpore efficiunt mutationes. Pro tuenda tamen valetudine, Mnaturali corporis constitutione aptissimus, corporique nostro amicissimus affectus est gaudium; spes nimque elim sit futuri boni expectatio, est assii torum medicina; gaudium itaque moderatum,& non re
40쪽
CAP. IX. De sex rerum non natur. inule. regim' 3 ue
rentinum ad conservandam valetudinem principem tenet locum, totum enim corpus , atque imprimis cor, & spiritus vitales recreat, calorem , spiritus, si nguinem ,
centro ad coForis periseriam diffundit , unde trunctionum vigor excitatur, corporis habitus nutritur, humectatur. vivido , ae florido suffunditur colore, senectas reta datur , dc vitae tempora producuntur, tandem multos prae solo gaudio morbos evasisse observavimus. Si gaudium sit immodicum, vel repentinum, cor relaxat, nim in gaudio spiritus a centro ad circumserentiam moventur, veluti dilatatione quadam facta ad praesentis objecti festionem, spi litus nimisim dissipat, ad externas diffundit partes , dis luit, qui cor deserunt, de internas refrigerant partes; undἡ ex nimio gaudio, vel repentino mul os in syncopen incidisse compertum est α interdum plerolque extemplo o eubuisse historiae tellantur. Sicut gaudium animi securitatem, placiditatem, & quietem affert, itimoestitia, quae gaudio est opposita, quia spiritus, oc sanguinem a corporis circumferentia ad centrum retrahit, oppositos inducit affectus, nam subitas mutationes in corpore, ut terror panicus, non esticit: tamen
sensim, de pedetentim id plurim diri
immutat; nativum enim debilitat calorem, eo pus resti erat, siccat. dissoluit, faciem reddat decolorem, pulsumque imminuit ob cordis con- strictionem, interdiim febrem ob prohibitam transpirationem accersedit, coctionem vitiat, vigilias inducit, spiritus obtenebrat,ingenium obtundit, memoriam ac bilitat, rationem impedit, & insaniam inducit. Naturalis facultatis imbecillitatem parit, spiritus , & sanguinem ob frigiditatem erassiorem reddit,&hinc morbos melancholicos inducita quibus non facilἡ tristes se extri.
Ira, elim sit sanguinis accensio, sive ebullitio citea cor propter appetitum vindictae, spiritus, Sc sanguinem turbat, exagitat, accenditque; ea propter spiritus, ec sanguis effervescit, dc cum impetu ab interioribus ad exteriora moventur, ichae ratione itati fiunt rubicundi res, de ad omne scelus promptiores, corpus calefacit, pulsus auget, acce terat, febres acceudit, aliosque ex . citat morbos. Si vald) eskoenis sis ira, rationem subigit, de de sede sua dimovet. Patiuntur quoque irati artuum tremotes , spirituum disti pationes, virium re olutiones, cordis palpitationes, convulsiones quandoque dc mulieres abortum. Caeterum quaeramus, an ira aliquem interimere posti tZ Respondemus assirmativἡ, esto in ira nee calor eXtinguatur, nec suis cetur, sed libere saltem, dc cum impeἰu per universum corpus diffundatur, nam hoc verificatur de frigidis corporibus , in his nimque calor debilior exsuscitatur , vegetior redditur, vires augentur, undε his naturis irasci valde utile est. Hine in morbis Digidi, dictis excitanda est ira, de in
calidis vitanda 1, si vero in corporibus calidis exerceatur, potest spiritus dii lipare, vires dii solue: e syaeopen inducere, de consequenter mortem, vel ex humorum agitatio-E a ris