장음표시 사용
21쪽
retinuisse usque ad Diocletiani & Maximiniani Tyrannorum tempora. Ne quis ante Lucii conversionem Religi nem Christianam ab Apostolis eorumque Discipulis huc inductam, extinctam filisse opinetur. Adsunt insuper testes omni exceptione majores. Audi gloriantem Gregorium:
pp Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat, quam harbarum frenderedam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Hallei in resonare: Gotcelinus Bertinianus qq
Monacnus memorat, Cambr Eritannos Augustino Romano Legato sese oppostiisse. Illi velut in acie non solum
repugnantes,Verum etiam suOS usus Omnibus praeeminem
fores, Sancti Papae Eleutherii auctoritate pronunciantes, allegantes etiam cro suas ceremonias non solum a Sancto Eleutherio Papa primo institutore suo, ab ipsa pene infamtia Ecclesiae dicatas, verum a sanres Patribus suis,Dei mucis &Apostolorum sequacibus hactenus Observatas, qVas non deberent mutare propter novos dogmatistas. Galfi,dus Monemuthensis, de eadem Augustini legatione sM l quens : In parte Il ritonum adhuc Vigebat Christianitas,quae a tempore Eleutheri Papete habita,nunquam inter eos defecerat. Successu temporis postquam in Britannia acerrimae propter agnitam fidem persecutionum rannicarum pr cellae, detumuerant , praeter magnifica templa aliquam ,
multa Musarum gymnasia laudabili consilio ibidem erecta sunt,in quibus bonae mentes liberalibus artibus mascule e ercerentur. Ex his omnigenae Scientiae habitaculis tota regio veluti torrente benignitatis coelestis foecundata, & set, citatis suae colonias deducere coacta, admirabili facilitate oracula verbi divini & amoeniorum literarum subsidia umdiqva-
22쪽
diquaque largiter dissussit: Mnfrido imprimis, Willebr
d aliisque apud Germanos, Albino sive Alcuino)autem inter Gallos,ubi Parisiensis Academiae, beneficentia Caroli Magni discipuli adjutus,fundamentaiecisse fertur, strenue rudem orbem erudientibus. Illud ipsum Poetae cujusdam Germani versus,quibus tantum beneficium gratiis non ii
e lime tamen Arctois laus es aeterna Britannis, od pos Pannonicis vasatum in cursibus orbem , Ilia bonas artes,m uis munera lingva sedarum g vim, re magnis dera coeli Observans, iterum turbatis intulit oris. . a infe Resilio multum debere mitannis Semata, re tit irrum dissest fatetur. Os nomen tranfride tuum, gris munera nesite Te duce, Germano pie M se venas deis Insinuans, carpit ritus abolereprofanos. yidnon Alcviso facunda Gratia debet'. V Insaurare bonus isι ervi feliciter artes, Rarbariems proculsolus depellire carpit.. Sicuti autem ab omni aevo multos eruditione praestantes VimS aluitAnglia, ita etiam operam non segnem in coli,nendis illustrium virorum Scriptis impendit; Morum m numenta undique magna indultiria comportavit Accas Η gustaldensis Episcopus,liberalium studiorum plerisqVe in locis faventissimus Promotor. Sed diu ante tempora Bedar illa Scripta cum suis Bibliothecis inter iniquos Bellonae rabiosiae tumultus majori ex parte misere interierunt. Prae-c 3 rei,
23쪽
reliquis insignem in conquirendis clarissimorum virorum . Iucubrationibus diligentiam adhibuit ubertus Eborace sis Archiepiscopus, Northumbriorum Regis Egberti frater,qui pulcherrimam Eboraci Bibliothecam adornaverat, cujus laudatus Alcvinus in quadam ad Anglorum Ecclesiam Epistola his verbis meminit: Date mihi eruditionis libellos, quales in Patria mea Anglia,per industriam magistri mei Egberti habui, & remittam vobis aliquos ex pueris nostris,ut excipiant inde necessaria, & revehant in Franciam nores Britanniae, dc non siit tantum in Eboraco hortus co
clusus, sed etiam in Turonia emissiones Paradisi. Quod si Britannicum illud Religionis & Scientiarum stadium presesius percurrere vellem, ac singula pietatis literarumque o namenta recensere; multo certe prius mihi tempus, quam dicendi copia de tam amplissimo argumento, deficere .. Loquuntur exactissima Anglorum a tot retro seculis aete nitati dicata monumenta ; clamant currentis seculi ab ii .dem emissa vestamina, Angliam lumina cujuslibet doctrinae olim habuisse, hodieque nondum a majorum gloria destistere, sed Sapientia dicina & humana florere, nec non aliarum nationum invidiam provocare. Quae quidem sub- . tilissimorum ingeniorum ubertas a mitissima Anglicani coeli temperie originem nanciscitur. Enimvero aestatis fer- .vorem perennes aurae homini suave adblandientes leniter castigant, & hyemis asperitas crassustulo aera in freque res & tenues pluvias dissoluto pene tollitur. O fortun
tior inquit Eumenius P negyrista ad Constantinum A gustum di omnibus beatior terris, Britannia, quae Constantinum Caesarem prima vidistit Merito te omnibus coeli ac Soli bonis natura donavit, in qua nec rigor est nimius
hyemis,nec ardor aestaris,in qua segetum tanta foecunditas,
ut muneribus utriusque sufficiat & Cereris & Liberi; In qua
24쪽
qua nemora sine immanibus bestiis, terra sitie serpentibus:
noxiis, contra pecorum mitium innumerabilis multitudo,
lacte distenta & onusta velleribus. Certe quidem qVOd propter vita diligitur, longissimae dies, & nullae sine aliqua
luce noctes, dum illa littorum extrema planicies non attollit umbras, i ctisque metam coeli &siderum transit aspectus, ut Sol ipse, qui nobis videtur occidere,ibi appareat praeterire. Inprimis putem Britannia semper abundavit Theologis, ut Scripturiarum, sic Antiquitatis univerta ii telligentissimis; & hoc tempore magno habet numero, qVicuras Sc Lucubrationes mas ad veritatis divinar patrocinium ac Regni Dei incrementum gnaviter conVertunt, Vetera & nova ceuScribae edocti in Regno cosorum e Thesauro suo ubere e romentes. uu)Ut enim alios tacea,qui vineam Domini laudabiliter curat, Magnus Britanniae Monarcha,Sacratissim us Rex C A R Ο-L U S II. qui nunc feliciter Imperium moderatur, emine tiores Viros, pro sua, qua pollet eruditione ferventisque pietatis Zelo,sibi Concionatore, Aulices, Angli in vernacuIa Chaptains vocant) constituit; ex quibus quolibet mense quatuor per vices munia sitia coram Majestate Regia obeunt ordine qui Anno M DC LXX. obtinebat, sequenti: Januar. DT. Sancrost, Dr. Brideock, Dr. Jos Beaumoni, Dri Colebrand. Febr. Dr. Pierce, Dr. Shute, Dr. Dupore, Dr. Cradock. Mare,Dr. Crosis, Dr. Reeves, Dr. Brough, Dr. Meuse. April. Dr Maine, Dr. Compion Dr.Stillinmeet, Dr. Creighton. Maj. Dr. Fel I, Dr. Sudbu , Dr. Bathurst Mnonly. Jun. Dr. Wood. Dr. Basire, Dr. Neale Jul. Dr. Carm righr, Dr. Castillian. Dr. Schmit, Dr. Mamor. August. . Flee ood, MK I ac Barrovv. Dr. Thome, Dr. OmnSeptemb. Dr. Pearson, Dr. Straditia, Dr. Perringehiec Dr.
25쪽
redundet,doctos latere neqvit. Inter Romanae gentis Scriptores Livius quosdam itaeceperat, ut a Gadibus usque Romam videndi inii causa properarint, qVO Viso, eo unde Venerant, statim redirentia, ceu Hieronymus in qVadam Epistola refert. Simili pro sus modo multi ex Gallis, Belgis & Germanis in Λngliam confluunt,ut Doctores Angi icos fere Angelicos audian . concionari; quippe qVi auditores suoscatenulis eloquentiae vel nolentes etiam qVocunqVe lubet,trahunt,ac mulcedine quadam Vehementer recreant. Neque dissimula dum est,illorum conceptuS ea nobilitate cogitationum, rationumque subtilitate aliis tantum praecedere, lentussi algenti cedit oliva, Adeoque vicinis populis hoc in capite Lauream facile &Palmam eripere. Nam uti omnibus ad The logiae mediis requisiitis instructi sunt optime ita facilitate inveniendi, elegantia disponendi, MXteritate exponendi, soliditate refutandi, & adcurata selertia applicandi, omnibus divini verbi interpretibus non possunt esse non sui ops re gratissimi. Saepe talia proponunt, ad quae alios arcta librorum supellex cogitationeS elevare non permittit. In quolibet themate suscepto mum & abstrusos textuum recessus tanta curiositate perqvirunt, ac cuncta tam minute prosequutitur,ut telum semper ad intima penetret. Metho-' do
26쪽
do utuntur florida,quae nec sermocinatione, nere rationi bus domi tantum natis,vel longe petitis Lectori nauseam concitat, sed varietate amabili auditorum animis jucunde illabitur. Textus originalis emphasses praemittunt, historias sacras aut profanas una cum similituainum pulcherrim Tum congerie belle accommodatas inspergunt. Argumentis largiter cumulatis nec Praestantia, neque styli nitor
deest, dc proinde sive suadeant,sive dissuadeant aliquid, in tamentibus aculeum rehnqvunt.
Quod certe Johanni Henrico Heideggero Theologo Leidensis Academiae celebri ansam dedit ita pronunciai di xέ Habent omnino laudatissimae hujus gentis Anglicar ingenia ad frugem pervenientia eximium sibi aliquid,
pulchrumque qVO nativam reliqVarum gentium indolem & άγ-otas multis paralangis ®io Veluti cubito antecellunt, sicut enim, qvi gemmaS aurumqVe qVaerunt, non leviter summam terrae cutem stringunt, sed in visicerarius penetrant, & sese immergunt: sic divinitus ille acris vividique ingenii, quod illis divino munere singularique gratia obtigit, vigor, Veram mansuramque doctrinam alti si me indagans, haudqvaqvam in extrema superficie Screrum corticibus obhaerescit & stupet, sed altissiime se immittit, & quae aliis etiam haud proletariis ingeniis pene adyta , . Gnt, illi seliciter evolvunt & extricant. Haec propter decora
Anglorum αε ηι κατα avidis ubique manibus excepta, e vernaculo idiomate in alias lingvas transsunduntur. Quinimo sunt in Germania, Tigellium omnia magna loquelmtem, apud Horatium referenteS , qIn grande Σοir ωc captantivariisque libris superba nomina praefigunt, dissimulatis unde optima descripserunt, auctoribus. Fabulam de cornicula alienis plumis exornata hi inflati utres procul
xx Dpraefationesuper Oera Theologica Iohannis Prideaux
27쪽
dubio renovarent, si quod extraneis debent, ab ipsis reposceretur. Non ignoro eqVidem , quosdam limus gentis
scriptoresjaculum extra metam expedire, vitioqVe novitatis, scabie λάξ, άλολογου ac heterodoxias emblematis j stam reprehensionem minime effugere; dum permultas evanidas speculationeS evagantur, novasque loquendi formulas,vel lucernam redolentes Philosophicam, vel rabiem si ilisticam,procudunt. Sane citius .ctaVam extorquebis emanu Herculis, .Vel aram eXprimeS e pumice, quammucam vel salis, vel distinctae cognitionis,ex novatorum placitis. Quod si concionum ab iis habitarum rationem ad amussim exegeris,uel disteria mihi videberis Sibyllae folia recolligere , vel antiqvimmos Babelis operarios ad incoeptum perficiendum revocare. Cujusmocii homines dum castam atque pressam verbi divini intelligentiam assequi non val ant, factum est,ut nescio quam ductilem&laminatam et quentiam,Theologiam pene dixerim Chimicam, pro necessariis supervacanea, pro certissimis ambigua, pro ente reali ens rationis,aliis obtruderent, ignota per ignotiora i
At vero ubi foecundissimus ager sine tribulis'triticum
sine lolio 7 Velut AEgyptus Homerica Angli & bona qua
dam habent,& mala non pauca. Idcirco ab his caveaigum sedulo,ne tanquam fallaces Sirenes suaviloquio in errorum voraginem incautos praecipitent. Et hic merito Judicium magni Verulamii valet, quod capite XLVIi I. Sermon. fidei. Inculcat. Libros,inquit, non legas animo contradicendi, &disputationum praeliis concertandi; neq; prorsus omnia pro concessis accipiendi,aut in verba aut is Iurandi, neq; den, que in Sermonibus te venditandi; utut addiscas', ponderes, ct judicio tuo aliquatenus utaris. Sunt libri,quos leviter tam
tum degustare convenit; sunt,quos degluti cursimque i
28쪽
gere oportet; sunt deni q; sed pauci admodum,quos rumina
re dc digerere par est. Hoc est, libri qVidam per partes tantuinspiciendi,alii perlegendi qridem sed non multum temporis in iisdem evolvendis insumendum,alii autem pauci ὁil, genter evolvendi,& adhibita attentione singulari. Invenies etiam libros haud paucos, qvos per alios & vicaria opera legere siussiciat,eorumq; compendia tantum desumere.Ιmo in libris legendis observanda videtur sententiaQvintiliani sic scribentis: Neque id statim legenti persuasum sit, Omnia quae maximi autores dixerunt, ubiq; esse perfecta; nam labuntur interdum dc oneri cedunt, & indulgent ingeni rum suorum voluptati; summi sunt,homineS tamen, accidit lectoribus, qui quidquid apud ipsos reperiunt,dicendi Iegem putant,ut deteriora remitentur. of Nostra interest, nosmet ipsios solicitius excutere, ne plus nimio cum cane 2Esopico umbram captantes, ipsistimam substantiam e manibus elabi sinamus; ne putaminis indagatores curiosuli ipsum nucleum perdamus in selicius. Eorum qui hodie scri-hillant innumerus pene est numerus, dc juxta scitum Platonicum,aliud ri titis. aliud xx M, esse, ViX attenditur; attamen hi reliquis tantum dissimiles sunt, quantun noctua aquilae, aut anser dispar est olori. Idem de istis sentio, qui quando unum vel alterum scriptum ex Anglicismo translatum perlegerunt, Anglorum se facultatem exprimere posse somniant. Sed quemadmodum nullus veterum Pict rum ea felicitate Veneris essigiem potuit absolvere, qua ab Um Apelle incepta primum fuerat & delineam: ita illi immane quantum ab istis auctoribus distant, quos imitari conabantur. Non cuique Corinthum adire contingit, aut ' Delphici Tripodis videre splendorem , Corinthiacaeque Veneris ignem l Qvi Hercules non est, cothurnos us
29쪽
aptare sibi non p sumat. Merito illis Horatianum occinas
quaesitum 2 -' - Ampsonu coepit L litui currente rota, cur urceus exit PDoctissimus Heros Verulam ius vere de Scriptis Theologicis Bae nationis disserit: Inveniuntur profecto inter scripta Theologica libri conistroversiarum numero plures Theologiae, ejus quam diximus positivam , massa ingens; Loci communes, Tractatus speciales; Casus conscientiae; conciones & homiliae; denique prolixi pIurimi in libros scripturarum Commentarii. Quod desideramus autem, est huiusmodi : Collectio scilicet succincta, sana & cum Judicio annotationum Acobservationum super textus seripturae particulares- Neutiquam in lacos communes excurrendo , aut controversias persequendo, aut in artisMethodum eas redigendo, sed quae plane sparsae sint &nativae. Res cerid in concionibus doctoribus sequandoque ostendens, quae, ut plurimum non perennant, sed quae in libros adhuc non coaluit, qui ad posteros transeant. Certe quemadmodum vina, quae sub primam calcationem molliter defluunt, sunt suaviora, quam quara torculari exprimuntur; quoniam haec ex acino & cute uvae aliquid sapiant: similiter salubres admodum &suaves sunt doctrinae, quae exscripturis leniter expressis emanant, nec ad controversias aut locos
communes trahunt. δεχ) Ad haec verba procul dubio B. Hottingerus in Bibliothecario quadripartito respicit, scribens: taaa Si Optimae hinc inde vero sparsae observationes Practicae in concionibus Anglicanis omissis prolixis digressionibus& applicationibus colligerentur in ordinem, citra dubium opus futurum, quo post Apostolorum tempora nullum prodiisset in Theologicis melius. Cui effato nullus nisi hospes in his, quantum scio, refragabitur. Sed cum generosum vinum suspensa hedera non indi at, Viros, qui illud cuilibet vendunt, indice quasi digito hic palam monstrare volui. Et ne iniqui Aristarchi cavillentur, me post Homerum Iliada, & post Johannis Lelandi, Balari & Thomae Jamesii ex antlatos labores Bibliothecam condere, aut ab aliis pridem publicata vulgare, auorum saltem, qui 'intra
30쪽
Intra seculi decursum ad praesens usque tempus floruerunt, ma infatu habui rationem, eosque ex varias rei Librariae sortiIis in Anglia conia quisivi, ac summam partem propriis oculis inspexi, το1νια edoctus, quanti vis pretii sit laudati Hottingeri Registrum, quale Bibliothecario I. c. intexuit,ubi op et ροδω promiscue Scriptores Anglicos denominat. Quidquid vero aIii de isto recensu iudicent, mihi hic, ne laboriosi viri piis manibus insultare videar, modestum placet επευων. Caetertim hujus scripti omnia nostra sunt& nihil. Lapides, ligna &calcem ab aliis accepi; aedificii tamen exstructio & sorma tota nostra. Architectus ego sum, sed materiam varie undique conduxi. Nec aranearum sane textus ideo melior, quia ex se fila gignunt, nec nosterviIior, quia ex alienis promim , Florigeris ut apes in saltibus omnia libant. Initio equidem hanc Syllagen usui privato servare destimaveram , ex quo autem Bibliopolia Germanorum Scriptis Anglicis Germanica v ste donatis, tanquam ocliseriis quibusdam instrui, eaque a plurimis Pietatis cultoribus anxie desiderari cognou mutato consilio typis deis
scriptam aliis etiam communicare animum induxi. Praesertim cum
BIud argumentum ad illustrationem historiae literariae faciat, adeoq; Provinciae, ab AUGUSTISSIMO NOSTRO FRIDERICO GUILI EUM O quem aeterna salus inter dira cruenti Mattis
stamina divinitus tegat, gloriosissimisque triumphis honoratum omnigena felicitate cumulet i clementissime mihi demandatae nullo
modo contrarietur,quin potius eidem amicabiliter correspondeat, nec non egregium ornamentum conciliet. Nomen Anglorum hoc Ioco'Scotos etiam & Hibernos comprehendit, incolas nempe magnorum Regnorum, quae in unum maximum Regnum sub uno nomine: Re ge uno maximo feliciter coaluerunt. Haec nomenclatura huctorum
φιλοβίβλοις multorum cognitionem adseret, de quibus ne fando quidem hactenus aliquid acceperunt, atque una quodlibet γνω ν Theo- Iogicum,sive ad meditationem,sive Concionem, Disputationem, nsultationem aut scriptionem spectet,insinuabit: unde eligant,forment&mmemoriae thesaurum recondant, quae commodis suis aliquando velificari autumabunt. Qui enumeratos Scriptores omneS & singu- Iis emere aut perlegere non potest,etsi usurpare nouit, illi rectius neqvit consuli,quam ut ex denso istorum agmine,primipilis Duces sibi comparet. Quales vero hi Z quaerere audio ; isti unice, quibus intra