Nummi antiqui familiarum romanarum, perpetuis interpretationibus illustrati, per J. Vaillant ... Volumen primum secundum

131쪽

ANTONIA. XLVIII.

M. ANTON. IMP. Cos. DES. IΤER. ET TE R. III VIR. R. P. C.

Capita Antonii & Cleopatrae sociata, L, PINAR. ScARDVS IMP. Ap. Imperator Africanus. Navis Praetoria cum velo. De L. Pinario Scarpo loquitur Dio lib. 1 I. eterum Antonius,, in A cam quosdam misit ad Pinarium Scarpum & exercitum, is quem is jam ante ibi conscriptum ad tuendam 2Egyptum tenebat. Ex iis verbis Scarpum Africae praesectum pro Antonio fuisse colligimus, qui dum fidus ci esset, nummos ipsi & cum Cleopatrae imagine percussit, in quibus se Imperatorem Africanum nominat, ex aliqua victoria quam ibi reportavit; ut indicat denarius, de quo in Pinaria gente dicturi sumus. XLIX.

M. ANT. IMP. TER. COS. Capita Antonii & Cleopatrae aversa, L. ATRATIN vs PRAEP. CLAss. Fieri cura est. Duae naves cum velis.

Alter iterum ex Patino per integrum resarcitus prodit, & quidem a L. Atratino e gente Sempronia percussus, is consulatum anno i'. ab Antonio absente suffectus, cum L. Scribonio Li-- bone, ut ex scedere cum Caesare & Pompeio an. 7'I erat sanci tum , quod Antonius in ejus locum substitui posset, & hie ex eo tempore factus iterum consul, non legitur in ejus nummis, Cos. DESIG. ITER ET TERT. sed COS IΤER. DESIG- ΤERT. quem tamen Romae non iniit, quum hostis sit indicatus. Quum vero ex consulatu Atratinus Kal. Iul. sustecto in ejus locum C. Memamio , exiisset, Oppii Capitonis classium prae secturae successisse videtur.

Eadem inscriptio cum iisdem capitibus, L. ATRATI NVs PRAEF. CLAs. p. c. feri curavit. Antonius & Cleopatra, stantes in cur ru, a quatuor equis marinis tracto. Mutilum etiam insimus nummum protulit, quem etiam detritum scalptor non bene expressit; sed idem L. Atratinus classis Antonii praefectus eum fieri curavit, postquam Triumvir, Imperatoris Diuitiaco by Corale

132쪽

ΑNTONIA. I OFratori tertio titulum ex Armenia capta, Artuasde illius rege sc- cum in aEgyptum abducto, de eo Alexandriae triumphavit, ut narrat Dis, 49. Artuasdem cum conjuge & liberis secum ab- is ducens in AEgyptum reversus est, eosque inter alios captivos is ante se in triumpho Alexandriam introduxit; curru ipse inve- istus, forsana leonibus tracto, ut refert Plinius 8.lib. I 6. cap. At quum denarii, in quibus trophaeum cum spoliis & prora navi esset erectum , percussi fuissent ad denotandum quod pars exercitus per mare fuisset transvecta: Atratinus triumphum marinum, ut classis Praefectus, ad potentiam Antonii & Cleopatrae in mari demonstrandam, signare voluit. LI.

M. ANT. IMP. COS. ITER. DESIG. TERT. III UIR. R. P. C.

Caput Antonii, P. CANIDIVS CR Sus. LEG. A. P. legatus Armeniae proviriciae. Navis Praetoria cum velo.

Nemo nescit Canidium Antonii ducem Armeniam occupasse, siquidem Plutarchus inquit , in ejus ista. ,, Canidiusque ab eo in finibus Armeniae relictus hanc domuit, Iberorumque & is Albanorum regibus sebjugatis usque ad Caucasum progressus oest: quibus rebus nomen & fama inter barbaros Antonii po- ,, tentiae est amplificata. Nil mirum igitur, si Antonius Canidium Armeniae provinciae, postquam Artuasdem illius regem postea vinctum Alexandriam in triumphum duxerit: sed cur illa navis praetoriae in nummo i audias eumdem --:,, quum Antonius Caesarem eum in Senatu, & crebro ad populum criminari accepisset in Armenia. Ex templo, inquit, Canidium igitur cum xvI is legion. ad mare descendere imperavit sipse trahens secum Cleo- ,, patram concessit Ephesem, quo classis undique cogebatur. Ca- is nidius in memoriam, quod tot copias per mare transmisisset, navim hanc Praetoriam in Inummis suis, ad militum stipendium cusis, signavit. LII.

M. ANT. IMP. TER. DESIG. TERT- III VIR. Caput Antonii. L. BIBULUS PRAEF. CLASsIs. Navis Praetoria.

L. Bibulus ex Calpurnia gente M. Bibuli collegae Iulii Caesa-

133쪽

1oc ANTONIA. ris in consistatu, filius fuit, & quum pater Pompeianae classis prae sectus ex morbo apud Corcyram decessisset , a Triumviri, proscriptus , in Macedoniam ad Brutum se recepit, & ingratiam Antonii & Carseris post praelium Philippense receptus, tan dem classii Antonii praefectus est, ut narrat Appianus lib. bet eis.

n bulus quoelue simul cum Messala in gratiam receptus, &classi praefectus est ab Antonio , in cujus 1Onorem cum huju, dignitatis titulo nummos signavit. LIII. Eadem epigraphe cum M. Antonii & Cleopatrae capitibus,

in aversa, L. BIBULVs M. F. PRo. SIC. Propraetore Siciliae. Na

vis velo expansb. In secundo hoc nummo Bibulus nominatur Propraetore Sici- hae , ut supra diximus in Oppii nummis Antonium, post Sex. Pompeii ex hac provincia expulsionem, illius partem, & si ve ra est nostra conjectura, quae ad meridiem spectat, obtinuisse, cujus navale erat Panormus ex triquetra praecipuo ejus urbis insigni, in eo nummo impressa: nam classis Antonianae praefectus sim per provinciam, in qua naves stationem habebant, administrata videtur, nummus vero iste Siciliae portionem tenuisse Anto nium confirmat, & postea Syriam ab eo accepisse narrat Appiis.

is A L. Copias ejus transVexit contra Caesarem, acceptaque ab illo provincia Syriae. καὶ ε - ς, απιθανεν, & in ea is gubernans mortuus est. LIV.

M. ANT. IMP. TER. COS. DESIG. TER. III v I R. R. P. C. Caput Antonii, L. GELL, L. F. POPLICOLA M. OCTAvI Q.

PRAETORI. ANT. Lucius Gellis Lucullius Poplicola. M. Octaesus suasor Praetorianorum Antonianorum. Navis cum velo & remiis Poplicolam consulatum gessisse an. 7I7. cum Cocceio Nerva nos edocent-Capitolini; sed ex hoc nummo eum

classi Antonianae praesectum fuisse colligimus, quod confirma.

Iessantibus.

134쪽

re videtur Plutarchus, quando eum in Actiaca pugna

dextro cornu cum M. Antonio praeesse seribit : Α'ντιω ,2- μεν, τοκέως εχων in Ποπλιμολας. Antonius cum Poplicola in de' ,,

xtro eorum egit. M. Octavius, qui in hoc nummo Quaestor is Praetorianorum Antonianorum dicitur , etiam a Plutarcho in ,, praelio Actiaco navali memoratur. E; μυωδε mediam aciem M. Octavius, &M. Justeius , obtinuere. LV. ANTONI vs OLEOPATRA. Capita Antonii & Cleopatrae jug ta , ALEX. CLAss. Alexandrina classis. Navis cum duobus velis. Hic nummus in gratiam Cleopatrae vidctur percussus, quasi tota classis Antonii esset Alexandrina ι porro Plutarchus narrat illum in pugna Actiaca naves bellicas non minus quingentas, in ciuibus octo & decem ordinum crant, frequentes habuisse, & tantum numerat sexaginta Alexandrinas cum Cleopatra ex praelio fugisse , quarum regia appellata erat Antonias in gratiam Triumviri.

LVI.

ANTONIVS AvGvR COS. DEs. ITER ET TE R. Caput Antonii : in aversa, IMP. TERTIO III VIR. R. P. C. Cidaris, arcus dia

sagitta, pone decussatim. Cidaris seu tiara erat regum Armeniae capitis tegumentum, &insigne , ut Tigranes ipsa decorus in suo nummo visitur, qua Parthorum reges non utebantur, sed tantum diademate: ergo denarius iste haud dubie ad Armeniam ab Antonio aut fraude aut vi occupatam spectat, ex qua triumphum & titulum Impe ratoris tertiis accepit, ut nobis ille indicat; sed observandum illam Antonium anno invasisse, quum adhuc esset consul designatus iterum; nam consulatum secundum iniit tantum Kal. Ianuar. 7 2Holum. I.

135쪽

1os ANTONIA. LVII.

ANTONI ARMENIA DEVICTA. Caput Antonii, pone quod Cidaris, CLEOPATRAE REGINAE REGUM FILIORVM REGvM, ante quod prora navis.

Devictae Arnieniae symbolum , cidaris est , pone caput Antonii expressa, ut & ipsa epigraphe denotat, qua de causa Antonius epulum populo dedit post triumphum de ipse regno, & rege Artabaze Alexandriae actum, & concione ad eum habita, inquit Dio, lib. 8. Cleopatram Reginam Regum & Ptolemaeum, is quem Caesarionem cognominabant, Regem Regum appellariis jussit, in cujus memoriam denarius ille signatus est. Prora navis ante caput Cleopatrae, ejus in mari potentiam denotat, ut Cidatis in terra Antonii imperium arguit. LVIII.

patrae.

Cleopatra haud superbo Reginae Regum nomine, quo se Arsacidae insigniebant, contenta, velis,m deae appellationem usuris pavit, patris exemplum sequuta, qui Nεο- Ο vocatus est, sed ille ut frater in nummis etiam Bacchi insignia tantum praetuleret illa veto Sin NEΩTE , id est, Dea Iunior in tetradrachmalibus nummis ad hoc veluti percussis dici voluit: nam ut ait Plutarchas, , &n a I sis. Antonius vero, ut Graecos adulantes sibi Bacchi nomina tradere audiebat, ut refert Plutarchus in ejus vita. Mnis' νεγ-, Bacchus novus dicebatur. Sed ne Romanos irritaret, Triumviri nomen tamquam

supremi sestigii titulum sibi tantina adoptabat. LIX. Caput Antonii, pone quod lituus. Al. similis cum voce IMP.

In utriusque parte aversa, M. ANTONIVS III VIR. R. P. C. Caput juvenile comatum , & corona radiata insigne.

Caput illud pro Sole habetur , nempe juveni depingebatur,

136쪽

ANΤONIA. I 'quod quotidie renascitur, & ob radios quos continuo emittit, corona radiata cingitur: sed cur Sol in Antonii nummis, nam

quum ille Bacchus alter vocaretur, ut ait Plutarchus, Cum appellabant Bacchum benignum, & Sol idem esset apud AEgyptios, Solis figuram in ejus nummis illi exhibuerunt: Solem & Bacchum Macrobius eumdem esse probat, lib. I. Osiris vero qui Sol ab AEgyptiis appellatur, ab iis etiam AEgyptius Dionysus diactus est, ut Diodorus 5c ipse Plutarchus pluribus ostendunt.

LX M. ANTONIVs M. P. M. N.AVGUR. IMP. TER. Antonius stans, augurali habitu, in aversi, COS. DESIG. ITER. ΕΤ TERT. III VIR.

R. P. C. Caput, ut supra, juvenile dc radiatum. Augurali habitu Antonius in hoc denario non sine causa exishibetur , & quidem velatus lituum dextra tenens, tamquam augurium capturus hoc baculo, quo caeli regiones describebant, &designabant augures et at quum in aversa parte caput Solis radiati expressum est, & in sequente denario idem caput in templo visitur, liceat mihi etiam augurari Antonium pro loco inquirendo ad delubrum idoneo, quod illi seb Solis imagine AEgyptii

extruere volebant, auspicia captare. Nummus quum Imperatorem tertio Antonium appellet, & consili tantum designatus iterum, annum denotat, quo illum titulum ob devictam Armeniam accepit, antequam consulatum secundum iniret, Kal. Ian. an. LXI. M. ANTONI. IMP. Caput Antonii: in aversa, III VIR R. P. C. Caput Solis radiatum, in templo duarum columnarum.

AEgyptii Bacchum & Osirin unum esse existimabant, ut refert Plutarchus de IVide s Osiride. se Praestat autem Osirin cum Baccho eumdem facere : unde ipsi hederam Baccho sacram vo- iscant phenosirim, id est Ustidis plantam: illi vero Osirin ap- is pellant Solem , eodem teste Plutarcho. Sunt, inquit, qui is Osirin diserte aiunt esse Solem: at quum templum Antonio aedificare vellent sub Bacchi nomine , ita in illo Solis, quem Bacchum vocabant, effigiem collocarunt, in cujus memoriam & tem

137쪽

cxhibuerunt, praesertim quum Alexandrum primogenitum, queme leopatra silium sustulerat, Solem cognominasset apud

LXII.

R. P. C. Caput Antonii, pone quod lituus, in aversia, IMP. TER. Trophaeum, ad cujus imum, hinc prora navis, inde clypeus. Quum Goθzianos consulares nummos explicare simus aggress , licet a multis pro suspectis habeantur, quod plerique non reporuantur : sed haec non sussicit ratio, modo Historiae non repugnent. In hoc autem denario, inquit Imperatoris titulus Antonio datur, non qualis propter victoriam tribui more vetusto stalebat, sed quo summa imperii demonstraretur, ut poma datum est Augusto; quod non videtur Antonio concessum , id lutio a Senatu fuisse concessum, ut Dio narrat his verbis pag 49 . Quod patri ejus Iulio fuerat decretum, & docent ipsius nuntismata, cur Antonius, qui Orientis & tot provinciarum erat dominus, hunc etiam titulum sibi non arrogare potuerit Consul iterum S: Imperator tertio renunciatur, cum trophaeo Armeniae devio ae, id denotat Armeniam universam non fuisse subactam, nisi sub secundo consulatu, id est initio Uni 'I. LXIII. M. ANT. AUGUR. III VIR R. P. C. Caput Antonii: in altera, IMP. ΤER. Trophaeum in cujus imo hinc & inde clypeus, cum teli S. Tropaeum seu trophaeum de Armenia iterum prodit : victolia illa de Artabaete nimis Antonio celebris videbatur, ut acquisitae ditioni suae regni memoria ad posteros non transiret: unde frequens in ejus denariis illud insigne de Armenia subacta monimentum , quod hostium spoliis decoratum est, & in loco ejus regni, montibus excelsis referti, eminentiore crectum. LXIV.

ANTON. AUG. IMP. III. Cos. DES. III. I I I VIR. R. P. C. ex aversa, ANTONIVs ΛVG. IMP. LII. in medio areae.

138쪽

ANTONIA. III M. Antonius dictus est cos. designatus usque ad annum It 0. quo Kal. Ian. consillatum suscepit, de quo Tio, lib. 49. pag. 414. inquit, hoc tempore Antonius eadem die & iniit consulatum, ,,& deposuit, substituto in locum suum L. Sempronio Atratino ; is ergo ab hoc tempore in nummis deinceps tantum perhibetur Adesignatus tertium, ex scedere cum Caesare inito ut sepius diximus. Hoc etiam observandum, quod Antonius in suis denariis dignitatem Auguris semper praesera , quia erat illa perpetua: nam Augures dum viverent, licet maximorum criminum convicti, sacerdotio tamen potiebantur, neque umquam privari po

terant.

ANTON. ut supra, cum ejus Capite, in postica vero, M. ANTONIvs M. FIL. Capita M. Antonii Triumviri filii. Antonius Triumvir duos reliquit ex Fulvia uxore filios, natu majorem , vocatum etiam M. Antonium & blando nomine Antyllum, minorem vero M. Iulium Antoninum3 secum priorem in Asiam, Syriam & AEyptum duxit, cui togam virilem post Actiacam pugnam Alexandriae dedit, ut resert Plutarchus in ejus evita: Cleopatrae & Caesitis filium inter ephebos adstripsit,togam puram ,,& virilem Antyllo dedit suo ex Fulvia filio: quamobrem agita- ,, verunt convivia per multos dies, commessationesque, & festum is Alexandrini , quo tempore etiam in gratiam Antylli percussi is denarii, cum ejus inise in aversa Triumviri sui patris, sed id misero fraudi filii, & in ejus perniciem: nam Caesar, capta Alexandria,

illum simulacro Divi Iulii ad quod confugerat abreptum, etiamsi ei Iuliam des,3ndisset, ex Dione, interimi jussit, ex Suetonio. LXVI.

IMP. ANTON. AUG. IMP. I I I I. COS. DES. III. III VIR. R.

p. C. Caput Antonii, pone quod lituus: in aversa, ALEXANDER. AEGYPT. Palma arbor , in corona ex hedera & corymbis

constara.

Ab Alexandrinis percussus est hic tetradrachmalis argenteus nummus, postquam M. Antonius & Cleopatra in Graeciam contra Caesiaem profecti essent, in quo Imperator IV. appella

139쪽

II r. ANTONIA. tur, seu in augurium victoriae quam relaturus erat: nam inquit Dio, is lib. 1 o. Victoriam quidem sibi certam promiserat, seu ob pri- ,, mum levis alicujus certaminis a suis reportati nuntium, ut in- ,, nuere videtur idem Dio: tamen Antonius hanc ipsam causam ,, habuit, cur non itatim periclitandam pugnae fortunam cogita- ret, levibusque certaminibus tantum vires hostium compluriri bus diebus exploraret. Palma arbor Alexandriae urbis insigne fuit, quod iis AEgyptus abundaret: corona ex hedera in gratiam Antonii qui se Bacchum, ut sepe diximus, appellabat LXVII.

M. ANTO. COS. III. IMP. IIII. Caput Iovis Ammonis cum cornibus arietinis, in altera , fCARPVs IMPerator. ANTONIO A vGuri. Victoria gradiens, d. coronam, s palmam. Hic denarius non modo Imperatoris quarto titulum Antonio, quem numquam jure habuit, sed & consulatum III. ipsi etiam tribuit, quem Romae numquam iniit; quum fuisset hostis P. Romani declaratus, & in ejus locum Valerius Messala anno crea tus fuisset ; sed cur ille a Scarpo cum his titulis percussus , id ex

Dionis de Plutarchi verbis eruamus, Tio, lib. 3 I. pag. 4 6. inquit, is Cleopatra ex Actiaca pugna contendente in AEgyptum, ne cla- ,, des audita novos ibi tumultus concitaret. Haec ut tuto in AEgy- , ptum adnavigare posset , victoriam mentita prorcas coronaveri rat, cantione que victoria obtenta usurpari consuetas, tibiis concini jusserat. At ex Platarcho prius para torvum Marmaricae urbem , in qua Antonius quatuor legiones ad AEgyptum tuendam reliquerat, appulit, hoc nempe apparatu. Porro, ait, Antonius,, in Asticam delatus, praemisia in AEgyptum ex Paraetonio Cle ,, patra. Antonium autem se non miao victoriam reportasse, &inde Imperiatorem IV. esse vocatum, sed & consulatum II l. sibi delatum fuisse mentitum, verisimile est: unde Scarpus illicd denarios ejus jussu cum his titulis ad victoriam si dendam percustit. Paraetonii nummos fuisse cusos confirmat caput Iovis Ammonis, cujus erat celebris ejus in hac urbe cultus: si quidem illa ex Strabone lib. 17. dc ex Stephano, ex illius Dei nomine Hammonia

is cant vero alii Paraetonium urbem, alii Hammoniam. At Sca

140쪽

ANΤONIA. II pus iratus quod Antonius victoriam esset mentitus, ob cujus memoriam denarios cuderat, ab illo descivit, ut innuit Plutarchus. Postquam Praefectus copiis Africanis descivit ab eo, institit sibi is manus inferre e verum interpellatus ab amicis, delatus est Ale-' xandriam, & quum accepisset Scarpum, quando Caesar in AEgyptum appulit, legiones suas Cornelio Gallo tradidisse, mox illuc venisse tradit Dio, Antonius cognito Comelium Gal- tum accepto Scarpi exercitu, subitb Paraetonium occupasse, ad is Paraetonium contendit, sed frust LXVIII.

put Antonii, in altera, D. TvR. & non PAR. Victoria stans, d. coronam, s. lauream. Has notas D. TvR. non facile est interpretari, vel Decimus Turannius, vel Decimus Turulius explicati possunt. D. Turannium nominat Cicero Ep. lib. 4. ad Atticum, sed altera major est conje mira. P. Turulius Cassi quaestor fuit, postea praesectus Antonii ex Valerio Maximo lib. cap. 1. Turulius in denario signatus aut hujus frater vel filius potuit esse Scarpi quaestor, qui similem denarium cum titulo Imperatoris quartum consulisque tertio, &victoria cudit, & deinde cum Scarpo ab Antonio defecit: unde iratus Antonius P. Turulium patrem aut fratrem ad Caesarem misit, de quo Dio, lib. 11. Denique P. Turulium Senatorem, is unum ex Iulii Caesaris percussoribus amicum tum suum Caesari , ,

tradidit, quem hic in insula Co occidit. LXIX.

C. ANTONIUS M. F. PRO. Cos. Caput Camilli juvenile pileo o natum : in aversa parte PONTIFEX. Duo simpulaaaversa cum securi. Hic C. Antonii fiatris M. Triumviri denarium, cujus interpretationem leges num I 6. ne ut bis eadem repetamus, ordine timi-

hae & non Historico sicut supra, adjecimus. LXX. Caput Pietatis ante quod Ciconia r ex altera parte, L. ANTON. M. F. L. Antonius in bigis leonum, d hastam, s ha-Holum. I. P b