Nummi antiqui familiarum romanarum, perpetuis interpretationibus illustrati, per J. Vaillant ... Volumen primum secundum

201쪽

retur, quicquam in triumphis eorum fust , haec Lisius. Ideo forsan in Baebii denariis nin consul in quadrigis, sed Apollo expressus est; quod hoc anno propter pestilentiam , quae jam annum tertium urbem Romam atque Italiam vastabat, Apollini, inquit idem LiῬius, AElculapio, & tauti dona vovere & dare signa inaurata consul vovit. Decemviri supplicationem in biduum valetudinis causa in Urbe , & per omnia fora conciliabulaque edixerunt, qua in minuta Apollo videtur ipse triumphare. IRCaput Ia i bifrontis: ex aversa tria navium rostra , M. BΑΕ-

BI. in vertice, ROMA.

Hic aereus nummus, si Marci Baebii epigraphen, superiori tribui solet; hoc autem habet particulare, quod alii nummi cum Iano signati navem tantum exhibeant, hic vero tria rostra :ob id in ejus propraetura signatus videtur, quum classe in Graeciam trans. iit Baebius; nam in aereis nummis pauca ad historiam exprimuntur.

L. BAEBIUS POLLIO II VIR. QVIN. Victoria, d. coronam s palmam: in aversa, C. AQVINvS MELA. II VIR. QUIN. duo

signa militaria. Quis fuerit ille Baebius Pollio, altum est apud Historiae Scriptores silentium, ut de Aquino Mela. Ex hoc igitur nummo nihil aliud erui potest, nisi quod illum in colonia quadam Romana,. in quam deducti sunt Veterani duarum legionum, ut indicant signa militaria, percussum fuisse noscamus, & quidem sub censura L. Baebii Pollionis & C. Aquini Melae, ut docet ex utraque parte Duumvir Quinquennalis inscriptio : nam Censores in Uoloniis, Duumviri Quinquennales appellabantur, quod omni qui quennio eligerentur. Viistoria ad alicujus imperatoris victoriam spectat, aut Veteranos hujus coloniae post inlignem aliquam victoriam in coloniam fuisse deductos arguit.

202쪽

P. BETI LIENVs BASSVs. In area, S. C. in averti, III VIR.A. A. A. F. F. Aliis incus, aliis typus ipse.

BETILiEN A gens videtur fuisse nota, si quidem Romae Trium vir stib Augusto P. Betilienus nominetur, nulla tamen illius in Scriptoribus mentio: sed si mihi conjicere liceat, ex cognomine Bellieni a primitivo velut per diminutionem deflexum est. B tilienus relicto Anniae gentis nomine, in genteiit Betilienam transiit ; ut plurimis contigit. Nempe Perperna & No banus, qui etiam cognomina postea ibi adscripserunt, ut Vibii: qui Passieni cognominabantur, postea Passienus transit in nomen genti litium , & dictus L. Passenus Rufus. cos. anno 4'. nonne etiam Salvidienus appellatus est L. Salvidienus Rufus, qui consit desgnatus, an. 7 2 3. occisus est.

203쪽

C AEciviA gens seu nobilis seu plebeia, cujus a Caeculo Vulcani

filio, Praenestinae urbis fundatore , cui nomen id a parvitate oculorum inditum fuit, nomen deductum volunt ι vel ut quibusdam placet, a Carcade Trojano AEneae comite ; at aliis a caecutientibus oculis: in plurima cognomina divisa est, princeps que fuit Metellus, qua voce in re militari quasi mercenarii dicti sunt: unde est illud Aeolii r

Caput Vestae velatum, METELLvs : in aversa consul in quadrigis triumphalibus, d. habenas equorum, s. scipionem eburneum, cor

natur a Victoria, L. CAECIL. L. F. L. N. PR. COS. in Vertice, EX. S. C.

Lucius Caecilius Metellus fuit filius Lucii Metelli consulis, an. U. C. secundus Caeciliae gentis princeps merito habetur, per omnes minores magistratus ad maximos ascendit; nam fuit Quaestor prov.an. 'r Tribunus plebis .isdilis plebis ): Tribunus plebis iter. consili cum C. Furio Pacilo Siciliam ambo contra Poenos profecti, an. ''. prorogato imperio in Sicilia Metello, dum obsulere vult Lilybaeum Asdrubal, ingentem de illo victoriam retulit, magna clade Poenorum facta, nempe ad viginti tria hominum millibus caesis & elephantis sex, cum centum & qua.uor vivis captis, de quo Metellus triumphavit.

L. CAECILIUS L. F. CN. METELLUS PROCOS. A. DE POENIS. VII. IDUS SEPΤEMB.

Denarius hunc triumphum confirmat: nam consul in quadrigis, quas vocamus triumphales, quando equi lento gradu & non cito incedunt, vectus est, scipionem eburneum, in cujus apice aquila est, consulis symbolum gerit: coronatur a Victoria, ob insignem illam, quam de Poenis retulit. Si quis, ob caput Vestae, Holam. I. Z den,

204쪽

denarium in ejus dictatura cusum, quum jam esset Pontifex Maximus, libens assentior; cui astipulari Videtur nota S. C. ut meis moria triumphi tam celebris iterum renovaretur.

Caput Romae galeatum, pone quod, ROMA : in averta Iupiter in quadrigis triumphalibus, d fulmen, s steptrum, L. METEL.

L. F. C. N.

Ad L. Caecilium Metellum etiam jectat hic denarius, etiam si tantum per Metelli cognomen exprimatur; ut Blebant Romani modo nomen modo cognomen scribentes, sed id confirmat epigraphe, L. F. C. N. quae nulli Metello quam huic congruit. Jupiter pro consille in quadrigis perhibetur, quod ejus auxilio Metellus victoriam retulis te agnoscat, ad cujus etiam templum in Capitolio triumphus solemni sacrificio peragebatur. L. Metellus agris dandis xv factus est magister equitum sebDtistatore Atilio Calatino an .

L. CAECILIUS L. F. C. N. METELLVS MAG. ΕQ. REI GERUNDAE CAISSA.

Itertim consul creatus cum Fabio Buteone, an. & exercitum in Sicilia ad Lilybaeum contra Amilcarem Barcam Poenorum ducem tenuit. Ponti sex Maximus an. creatus est an. quum

templum Vestae flagraret, ut Pontifex Maximus, inter ipses ignes raptum Palladium incolume servavit, caecus afimo factus est: ob quam caecitatem illi Dictaturae honos Metello datus est an. 3 19.

L. CAECILIUS L F. C. F. N. METELLUS DICΤ. N. FABIVs M. F. M. N. BVTEO. MAG. EQ. COMIT. HABENDOR. CAUSSA.

Quum sacris civilibus ut Senator & ut Ponti sex Maximus operam suam impenderet, illi concessum est, ut quoties in senatum iret, curru veheretur ad curiam; ut jam Appio Caeco, his etiam muneribus fungenti, concessum fuerat: tanaem Metellus annis fi actus, quum centesimum ageret, moriuus est. III. Duiligod Corale

205쪽

III.

I7'Caput Herculis, pone quod tres globuli in aversa navis cum tribus etiam globulis, ROMA.N ummus iste aereus ex nota trium globulorum dicitur quadrans, quod tertiam partem Assis, nempe quatuor uncias quando pro librali liabebatur; sed jam diximus imminutum fuisse, primo bello Punico ab anno V. C. ' , coepto ad sextantarium : itaque hic quarta pars est sextantarii pro triente tamen antiquo more notati , & cx pondere ad L. Caecilium Metellum spectat. Caput Herculis ob ejus cultum Romae admisi um, ut caput lani bifrontis in moneta signabatur cum navi quae exinde solita fuit corum pars aversa.

Caput Romae galeatum , pone quod, ROMA, in aversa parte victoria in bigis, M. fALINATOR, in vertice, METELLVS , in imo, CN. FOVL. in area.

Ad suadendum ut Q. Metelli Pontificis Max. filii mentionem ficiat hic denarius, M. Salinatoris nomen in vertice scriptum impellit, ille ex Golietii mente ad Dictaturam M . Lietii Salinatoris,&magisterii equitis Q. Metelli spectat annis, U. C.

M. LIVIVS M. F. Μ N. SALINATOR. DICT. Q. CAECILI Vs L. F. L N. METELLUS. MAG. EQ COMIT. HABENDORUM CAUSSA.

Q. Caecilius Metellus Quaesturam provincialem assequutus est, an. Tribunatum plebis gessit AEdilis fuit plebis, an. cum Servilio Pulice, S ambo ludos plebeios instaurarunt. AEdilis curulis cum eodem Ludos Romanos per biduum instauravit , magister Equitum a M. Livio Salinatore factus, anno consula- , tum gestit cum L. Veturio Philo, anno D. Ambobus Brutis contra Annibalem provincia decreta est, prorogatum est sorte ciimperium, an. S: in fine anni comitiorum habendorum causa Dictator creatus est, S. C. a Licinio Crasso, ob pestem in exercitu grassantem. Volum. I. Z 2 Q. CAE- Dipiti os by Coos e

206쪽

Q. CAECILIUS L F. L. N. METELLUS DICT. L. VETURIUS L. F L. N. I'HILO MAG. E COMIT. HABEND. CAUSSA.

Ille inter ejus temporis eloquentes recensetur a cicerone in Bruto; Patrem L. Metellum oratione funebri erudita laudavit ex Pli nio. Pater fuit Q. Metelli Numidici, & L. Metelli Calvi, de quo post fratris progeniem nobis erit sermo. Superest ut huic denario finem imponamus, si Cn. Fulvium cognomine Flaccum, ut Triumvirum monetalem , illum percussiste dicamus, sed Amisistres illos magistratus in eo memoratos suspicatur Triumviros mo netales ; de quo in Fulvia gente disseremus.

Caput Romae galeatae, Q METE. in aversa parte Iupiter in quadrigis triumphalibus, d. sceptrum, s fulmen dc habenas equorum, in imo, ROMAGolmius ad Caecilium L. filium revocat hunc denarium, sed ejus typus nempe Iupiter in quadrigis, ad Quintum Macedonicum ejus filium potius spectare nobis suadet; primb Iupiter in quadrigis non denarium csse quadrigatum vulso vocatum, in quo victoria exhibetur, triumphum indicare videtur; secundo quadrigae lento gradu, ut in triumphis incedunt, ZE Q. Caecilius Macedonici pater non triumphavit, sed ejus filius, ut infra dicturi sumus.

Caput Iovis laureatum & barbatum: in aversa parte, Q. METE. in imo, ROMA. NaVis.

Eadem nummi epigraphe, st. METE ac in seperiore denario, me, ut illum eidem Q. etello assignem, maxime, quando idcm nummi pondus, ut iis temporibus conveniens, sellicitat. Jupiter Capitolinus in aere frequens ut praecipuus Romanorum deus signatur , ut Ianus bifrons cum navi solet. Q. Caecilius, Filius & L. nepos Quaesturam provincialem gessit, anno Tribunatum plebis videtur adeptus fui se Addi, curulis faetiis est, ' Praetor peregrinus Macedoniam sortitus obtinuit, 'P insigni victoria, Macedonas & Pseudophilippum regem bis superavit, uade nomen Macedonici retulit. Ipsi prorogatum est

207쪽

imperium, & cum Achaeis pugnavit, Critolaum eorum ducem debellavit, & alterum ipso occiso Diaeum interfecit, & Thebis Megaraque captis, pax Achaeis ab illo praescripta est. Propraetotusque in adventum successoris, Macedoniam obtinuit, an . 6o . Illam tributariam in provinciae formam redegit cum Thestalia de Bocetia.

Caput Herculis, pone quod tres globuli; in aversa Q. METE. in imo, ROMA. Navis, a dextris tres globuli. Eadem scribendi ratio, Q. METE eidem . Metello quadrantem hunc assignat; tres enim globuli pro nota, eum aperte designant, licet pondus textantario, imb istum unciae pro libra respondeat. SparIim autem diximus saeviente secundo bello Punico assem libralem ad unciam unam fuisse reductum, ut ex Plinio didicimus. Hercules, ut Iupiter dc Ianus bifrons supra monetam Romanam, iisdem de causis, quas saepe retulimus, signati sunt, cum navi solita in omnibus: sed ad magistratus, quos ordine gesserit Q. Caecilius, redeamus. v III. Caput Victoriae pectore tenus alatum, EX. s. C. in postica

parte Navis Praetoria, Q MEΤΕ. MACEDONIC.

Insigne est hic denarius triumphi Metello ob Macedoniam devictam, ex Senatusconsulto decreti monumentum Speciosissimus fuit, Andriscus ille Pseudophilippus catenis onustus in eo ductus est, dc in pompa insignis 1lla Alexandri M. statua a Lysippo sin-lari artifice facta, est traducta: Victoriae imago ex una parte expressa ut solemnis in terra relata est; ex altera navis Praetoria quae scenicum illum de imaginarium Macedonum regem cum manubiis

Romam exportaVit. Q. CAECILIUS Q. F. L. N. METELLUS MACEDONIC. AN. PROPR. EX MACEDONIA DE PSEUDOPHILIPPO.

Consulatum adeptus est Caecilius Macedonicus cum Apelaudio Pulchro, anno '' postquam bis repulsus fuisset, de quo Valerius 7. c. 1. Q Caecilium Metellum repulsa consulatus , , afflatum, pauci, dc moestis animis comitatum, ac rubore ple- ,, Z 3 D nun

208쪽

, , num c campo bis rediisse, quem Senatus universus triumphanis tem de Pse tuophilippo laetum & alacrem in Capitolium prole- , , . quutus erat Hispania Citerior Caecilio consuli obvenit. Proroga.taque illi provincia, ' in qua res feliciter gessit. Censer electus cum L. Valerio Flacco, anno μ' quo primi duo fuerunt plebei, α tandem princeps senatus lectus est, anno Ipse habitus pro eloquente, ut refert Omero in Bruto, & ut cjus orationes apud Suetonium in Auguso tellantur. Mortuum illius corpus in funebri pompa humeris extulerunt quatuor filii, Quintus, Lucius, Marcus, Caius, quorum nummos infra sumus relaturi. IX. Caput Iovis barbatum de laure atum, in aversi parte, in ME-ΤEL. BALEARIC. Victoria, s palmam,d. coronam porrigit trophaeo ante illam erccto. Primum ecce Q. Metelli Balearici, Q Caecilii Macedonici primogeniti filii, denarium, in memoriam insulae Balearicae, ab eo in P. Romani potestatem redactae percussum: jam trophaeum a Romanis victoribus in regionibus qu.as bello acquircbant, solitum esse ex spoliis hostium erigi protulimus. Baleares duae sunt insulae in mari mediterraneo Hispaniam versus, του ta εα , hoc est amittendo dictae , quod Balearici c&nt periti funditores, una major, altera minor dicta, intcr se 11. mill . passibus dis litae. Q. Metellus Qu. aesturam provincialem obtinuit, anno '; Tribu nus plebis factus, A 2 AEdilis plebis, Consul cum T. Quinctio Flaminio, contra Baleares piraticam exercentes, mare inferum insellantes, missus, prorogato imperio insulas bello pervagans edomuit.

Caput Libertatis, P. RVPILI. P. F. EX. s. Q. in aversa consul' togatus, dextram porrigit homini nudo, cum pallio ab humeris retro pendente, s haltam, pone eum navis, in qua temo dc ancora inversa , METEL. F. N.

Ad Q. Metellum qui Balearicus dictus est spectare nummum , epigraphe Q. F. dc nepos nos edocet ; pacem dextra iuncta inire videtur, & si vera est nostra conjectura, cum Balearibus. Id confirmat navis, in qua temo de ancora inversa

209쪽

sunt , ad notandum se non amplius mare infestaturos promittere t nam si Strabom credimus, lib. I 3. Paucis quidam quum societate facta cum piratis conspirassent, Metellus universis criminatus; sed re cognita pacem eis dedit, & coloniae postea in insulas deductae sunt Romanae, unde pax cum iis facta videtur: P. Rupilius P. Rupilii Rus, Tribuni plebis, anno ': Marci nepos Quaestor urbanus denarium ex Senatustonsulto post pacem initam percussit,

anno XI.

ID m. Caput deae, olea corona insigne : in aversa Fides ipse stans, d. calathum fiuctuum plenum , s spicas, et METEL. Q.

Nomen Balearici non finit dubitare quin denarius sit Q. Cicilii Metelli, qui Balearici cognomen assumpsit, & superiorem confirmat ad eum jectare, quum expressa dea Fides si in mem riam, Balearibus datae fidei, unde apud Virgilium , M. AEneid 8. Accipe daque sidem. Et lib. 1 1 Iunximus hospitio dextras.

Fides ut Dea a Romanis culta fuit cujus aedes erat in Capitolio, ut Plinius, lib. 31. innuit: ipsa tunicata exprimitur in nummis Domitiani, cum epigraphe, FIDEI PvBLICAE, &Plotinae FIDEI AVGVsT. ambo cum eadem figura, d. fructus & s spicas ad rerum omnium ubertatem & copiam fide parta denotandam: Fides olea coronatur, quod ea sit pacis conservatrix. Quintus autem Caecilius Metellus Quaesturam accepit provincialem, anno 'ς Tribunatum plebis adeptus est, anno ' cifiditis

plebis factus, anno Consul cum Quinctio Flaminio,

Q. CAECILIUS P. F. D. F. METELLVs A. BALEARICVS PROCOs. DE BALEARIBUS PR. . . . '

Censuram iniit cum L. Calpurnio Pisine anno, ut videtur PLgbio, nec ejus pater Maccdonicus tunc mortuus erat. Ipse Vero summus suit & clarissimus orator, apud Tuilium in oratione pro momo sua, & illum multis locis commendat. Observandum est ejus Metelli nummos praeserre in epigraphe, METEL. ut pater ejus, METE. Xl I. Dissiligod by Corale

210쪽

XII. 8 Caput virile, cincinnis longis pulchre comptum, cum serpente in frontis capillitio, pone RO MA. XIII. Caput Romae galeatum, pone quod etiam Roma: in ambobus

idem clypeus, in cujus medio caput Elephanti, M. METELLVS, EF. in laurea.

A Balcarico ad tertium Macedonici filium, pr. etermita secundo cognomine Diadenaato , si quidem, ex Pighio ille non dictus est Delmaticus , sed patruelis ejus L. Petellus L. Metelli Calvi filius, ut infra videbimus. Marcus igitur Caecilius Metellus, Q. Caecilii Macedonici tertius filius, fuit Quaestor anno & Proquaestore Ar quo tempore videtur hos dc narios cladisse cum capite Romae, & alterum cum essi-gie dei Triumphi, qualem videre est in denariis Claudiae gentis num. 8. & Fabiae num I. in quibus littera T. denotat nomen trium phi , is similis iterum conspicitur in fam. Papia , ut serpens in frontis capillitio, tamquam heroici genii insigne. Uterque exhibet in aversa parte clypeum Macedonicum, in memoriam triumphi avi tui de Macedonia ; cujus symbolum est clypeus, ut videre est in plurimis Macedonum nummis: in medio autem caput elephanti in memoriam proavi sui L. Caecilii Metelli qui de Poenis triumphum agens primus in curru ab clephantis egit. XIV. Caput Iovis, pone quod s. in aversa navis, in imo, ROMA,

in vertice caput elephanti, ad latera Nota S. cum eodem Jovis capite, eadem navi in aversa parte, cum 'mili nota s. nummum etiam hunc ad M. Caecilium Metellum revocare videntur: nam si nomen desit, caput elephanti,

ut in medio clypeo nummi superioris signatum, proculdubio supplet.