장음표시 사용
31쪽
26 Prosp. Fagn. in a. Decreta l.
inquit, priuilegiis sint aperta , de clara, ita venusta ibi eadat dubitatio probabilis , cognoscit
insertor , di dicere potest, obseat, vel non obstat, quia hoe non est eognoscere, aut examinare, seu interpretari, eum talia cadant super dubio . si enim priuilegium dicat, μι protectione recipAmtis, clarum est quod non inducit exemptionem;
δὲ fie poterit iudieare. Seeus f priuilegii verba sunt dubia . 3 Et infra. ssi vertitur dubium de priuilegii intentu, si dubium non est probabile,
quia apparet casus apertus , vel tale dubium est per glosas communes, vel communes opiniones
de eidibile, satis puto inferiorem cle hoc possi
eopnoscere, ficut videmus quotidie Iudices deralibus iudicare, quando inei denter venit. secusti principaliter super hoe adeatur, quia tunc Pa pa es adeundus, ut dicit hie Innocentius. At si
ibi eadat probabilis dubitatio, quia non potest per regulas bene decidi, ita quod omnino sensus priuilegii est obscurus , & duhitatio si solum
circa verba priuilegii, tunc solus Papa interpretatur , maximὸ si quatitur de interpretatione generali, quae omnibus proe iudicet; Inserior autem non, nisi fi lde mandato papae. ' Haec Butrius . Henric. Boie h. post med. vers. Aut quaeri
an alius . similiter dicit Inferiorem non posio principaliter , & directe cognoscere de priuil giis Papa , si si dubium de interpretatione d
biorum in eis contentorum, sed in directe. & incidenter , ut si quaeratur an iuuent causam , do qua agitur,posse cognostere, & eis non obstantibus iudicare super eatisa prine ipali pendente coram eo. ita ut de priuilegios non faciat me tionem; & se de incidenti cognoscat.& de prin-eipali pronunciet secundum Innocentium , &Hosti ensem. Habes eae pridie is se eundum commune Canon istarum sententiam Inseriores a summo
Pontifice super dubijs litterarum Sedis Apostolis
cm nullatenus posse iudieare, seu pronunciat O , sed cognostere tantum posse incidenter, praete quam in duobus eas hus, in quibus etia incidenter de dubijs priuilegii eognoscere non possunt. 1 primus est s dubium eiset arduum , & inespliaeabile, ut not. Ah h. in eap. r. in I .nota b. de I ram calumn.& Dec. hic nu. Io. Et docuit Bart.
in l. Omnes populi, in 3 quae s. ε quaest. principalis ninns s. vers. Vbi vero statutum, si de Iust. 3 & Iuri secundus est . cum Papa est praesens a Ioco; quia tune etiam in illis eas, uti in quibus iudex potest interpretari , te currendum est ad ipsum Apostolieum pro interpretatione . Ita post Bala. in l. Cum de nouo, in fin. C. de legiri
44 Itaque applicando praedicta ad propositum nostrum , quoties in negocijs, & causis insurgit quaestio super intelligentia alleuius decreti Concilia Tridentini, si verba sint clara, ordinarius, N Iudex procedat iuxta illorum tenorem ad expeditionem negocii, vel eausea omnino autem abstineat ab interpretatione , ut notat Bart. in ai. Cum ah executore , in princip. eo . penult. deque appellat. & alis apud Dec. hie nu.is. V hi enim
verba stant et ara, non es interpretationi loeus .
i. Ille . aut ille, I Cum in verbis . ff. de ligat. 3.LContinuus, I. I. g.de verti. obligat.
s Quod si verba Concili, sine dubia a tune duo casus simi disinguendi. Ptimus eu cum directe, ae principaliter vertitur quaestio supeε intella alicuius deereti Concilia. Et hoe primo ea suoportet ordinarios, & Iudices omnino abstine re ab interpretatione tam in cognoscedo, quam in pronunciando, & Sedem Apostolicam consulere, di in hoc Iura , de DD. omnes e nueniunt hie , ct passim alibi. Neque veto tune subest ullum inconueniens expectandi responsum ab urbe etiam ex longinquis partibus, eum dubitatio non oriatur occasione alicuius negocij, vel caula pendentis, quae celerem expeditionem requirat, sed principaliter, di in genere quaeratur de intelligentia Concilii pro suturis eatibus. Et mos apiscoporum es de pluribus dubiis saerain
Congregationem consulere; praesertim occasone visitationis liminum, ut illorum deei fiono postea opportune uti possint pro Leclesiarum suarum regimine; memini inter alios Archiepiscopum Goanum in Indias occidentalibus invisitatione liminum pro quarto deeennio consuluiste saeram Congregationem super dubiis se
ducentis, Si super plerisque responsum obtinuisse per litteras sacrae Congregationis. Secundus casus est cum occasione alicuius ne
gocii, vel causae pendentis, obiter . te indiretia iseidit dubitatio super aliquo Concilii decreto.
de tune s comode pateat aditus ad sacram Cougregationem ἱ illa omnino est consulenda . re interim abstinendum a decisone se eundum eme linam Baldi, & Felini, quos tetuli supra n. 43. Sin autem non sit ne ilis aditus ad S. Congregationem ob locorum distantiam, vel aliua legitimum impedimentum . 8e periculum si in mora,
a tune subdistinguendi sunt asi duo casus. Primus est eum dubium, de quo incidenter dubitatur .
non est admodum dissicile, S arduum sed ut ait Bura. hie sub num. a. de eidibile per communes glossas, vel eommunes opiniones; & hoe eam Iudex poterit super eo dubio cognoscere, de iuxta intellectum, quem veriorem iudicauerit, super negocio principali sententiam ferte a dum modo tamen super intellectu Coneis ij non pronuntiet a & se cognoscat super ineidenti,& pr nunciet super principali, secundum Innoe .Hostge Boich. supra cuatos nu. i. Vt si quaestio primaipalis sit An Matrimonium si validum. necne, A incidenter, &per modum exceptionis hi, ciatur nullisas ex eo quod celebratum suerit e ram Parocho non Sacerdote, Iudex poterit stam te dissicultate recurrendi ad urhem pro declaratione, cognostere, di examinare An decretum concilii eap. I. ses avi de resortu. Matris. qua parte statuit ut Matrimonium non aliter valeae, quam si celebratum fuerit coram Parocho . vel alici Sacerdote de ipsus Paloelii sieentia, requiarat necessario ut Paroe hus si saeerdos; sed post huiusmodi cognationem non debebit prouun clare super intellectu Conesh; declarando docte tum illud non requirere ut Daminus sit Sacerdos: sed simplieitet super negoeici principalis decidendo matrimonium esse validum . Simal, ter si pro validitate matrimonii obiter incidat
dubitatio an decretum cap. I. sess. 4. de resoran.
Matri m. dum publicet honestatis impedimentum ex sponsalibus nullis storsu, tollit, ex validis vero restringit ad primum gradum, vendicet stato eum in impedimento publieae honestatas, quod stitur ex matrimodio contra solmam Concitat
32쪽
De Iudicijs , c. Cum venisse fit.
-Ti Menstini eontracto per verba de presenti, δesion eonsuimnato ἔ iudedi stante di me ultate te- eulsus poterit de huiusmodi incidenti eognosce te, I prostia ne lare matrimonium este nullum,
sed non photerit in sententia declarare deere tum d. t. .uon habere loeum in matrimonio nulliter eontracto ἔ quia haee declaratio quamuis in se svera sit, & ad mentem s Congregationis, tamen ad iud laes in seriores non pertinet, sed tantum ad summum sontis em , vel ad CardinalesΤt . dentini Concidi, Stinctitatis Suae aut horitate iu-terpretes... seeundus vero easus est, eum dubium ess at- duum.& dissicite; & tune etiamsi de eo in ei de ter agatur, & non sit tacitis recursus ad Sadem Apostolicam, nihilominus Oportet Episcopos , ae Iudiees abstinere ab illius decisione , di sacram Congregationem consul exe ; quia , ut diactum est supra num. a. etiam in iliis easibus,ta quibus iudex potest litteras Apostoli eas in te pretari ι hoe tamen non habet loeum si agatur
de dubio arduo, id inexplicabili. Et hoe consilium dedit Iudiei bus Matth. Matthesil. in suo
i optiscui. elect. verior. Opin. ut se ilicet ubi res est
'prorsus ambigua, di omnia utrinque sunt paria, omnino abstineant a iudicio, & Ptinei pem considant . Hae e etiam est theorica glosiae . nicae in a. Non possunt, Κ. de legib. vhi docet Iudicem in eausis dubijs legum primo recurrere de hereis ad interpretationem consuetudinis a seeundo ad verborum propriam significationem ; Tertio ad partem benigniorem a Quarto ad similia; Qui, 4o quando omnia sunt dubia , ad conditorem
Legum , & Canonum. Et sequuntur in c. i. do Constit. Petr. de Anchari nu. versi inaedam , autem sunt eommissa i de Abb. nu. a 4. Et in his terminis loquitur texi ind. l. a C de relat. in C
die e Theodos, in illis verbis s super paucis,quae
iuridie a sententia decidi non possunt, nostram debes consuere Maiestatem. J Et in cap. Per vo aera bilem , S Rationibus, vers. Si dissicile , de ambiguum, qui fit. sint legit. Quae omnia si pro- edunt de iure communi, multo magis vendiscant sibi locum in terminis Concilii, stante diis stricta prohibitione cuiusuis generis Interpreta tionum, de qua in antedicta Constitui. Pi1 i V. is a Quarta eoneluso. Magi uri, & DD. proh Lhentur glossas, commentarios, adnotationes,
δὲ se holia super decretis Concilis Tridentini typis mandare , atque impressa edere. Nec excin.
santur a censuris, ex eo quod eorum interpreta tio probabilis sit, & non necessaria, seu auth Utativa. 13 Pro cuius conelusionis euidentia obseruanda sunt verba Constitutionis Pii IV. quae in h. Ad vitandum tres habet partes . In prima inhibet
me quis audeat ullos commentarios, glossas, ad. notationes, scholis, ullumve omnino interpret
tionis genus super ipsius Concilia decretis quO- cumque modo edete . In secunda, quae incipit ibi; Ase qui vi im. Simillier inhibet ne quis audeat super ijsdem decretis quidquam quocunque nomine etiam sub pretextu maioris co roborationis, aut execut ais, alioue quaesto colore statuere. In tertia quae incipit ibi, si eis ενδ. pius IV. Interpretationem uubiorum s
per decretis Concilii emergentium sibi, ac Sedi
Quibus suppostis, in a. par.eiusdem Lur his heri editionem interpretationis probabilis D ctorum, ae Nagistrorum , clare probatur ex infra scriptis. Et primo eum in a. par. d. h. Prohibita sit im-eerpretatio necessaria N authoritatiua , ut prohatum es supra in praecedenti e elusione n. as.
vers. Caeterum quidquid sit, si prima pars non
includeret interpretationem probabilem, abundaret , R verba adeo praegnantia , di inculcata si nihil operarentur. Et tamen in lege, vel eonstitutione nec.6llaba debet esse supersua, di sine mysterio aliquid operandi ut dicit glos in l. r.
E. Quod meti cau. N Alex. eonssa. Circa hanc, nu. 2 2. lib. . Etiam ad eorrectionem iuris com
secundo in eadem prima parte prohibetur
editio glosarum , di commentariorum : At haec verba referri non possunt ad Principem . vel 1u- .diccs, qui non edunt commentarios ad leges. vel consitutiones: ergo necessario te ferti de hecit ad Iurisperitos , & Glossatores, quorum intemrretatio probabilis in se eundum glossas initio
citatas in I. supposito sub n. I. Tettio Corsi tutio in prima parte eiusdem as Ad vitandum , prohibet ne quis edat quodcunque interpretationis genus super decretis Coneilii. Ergo comprehendit etiam interpret rionem proba hilem Magistrorum , quae est una
ex quatuor speciebus interpretationum , ut con
sat ex dictis in eodem primo supposto a quia sub prohibitione generis, vere di proprie inci dilut qualibet eius species l. Semper in generali-
hus, sy.de regu l. iur.& not. Bald in I. 2. C de iur. aur. annuli. sicut in toto proprie S pars contianetur, l. Si quis eum totum, in prine. N ibi Soe. s.de excepi. rei iudi c. notat Dec. in reg. in toto, in princ. n. de regus. iun
arto prohibitici Ieditionis huiusmodi fit in
eo A. Pardormiter personis tam ecclesiasticis . quam laicis. At eertum est respectu laicorum prohibitionem non esse intelligendam de In te pretatione necesaria aut horitatiua , sed de pros babili tantum di supertiaeaneum enim suisbi, de praeter intentionem Pontificis in ea Constituti ne prohibere iudicibus lateis interpretationem authoritativam decretorum Coneis ii, eum it dubitati iuris sit iudices creulares non posse leges Canonicas, 3e conciliares aut horitatiue im erpretari , glos . in eap. Nee licuit. I s. distia. Hinc cum monasterium quoia alia haeredes M, niales coram laeulari conuenisset , S ageretur
de Interpretatione Concilii: sacta Congregatiorem ad se perlatam ad sanctissimum retulit qui dixit scribendum Nuncio ut sciscatetur a Iu dicibus laeulatibus , de quo dubitent super imterpretatione Concilii, & Congregationem con siilant, illisque suggerentibus scribat dubitationem ad Congregationem. Ergo etiam respectu Ecclesiastico tum ea prohibitio intelligenda est de interpretatione probabili. Quia una deteris minatio respiciens plura determinabilia, debet
ea pari formiter determinare . l. Iam huc iure s. g. 5 n. is de vulgar. e. Maiores, de Baptis cum simit. Et ea quae reguntur ab eodem verbo. Eai dem recipiunt qualitatem. Bart. & alu iu l. Talis scriptum. F. de legat. i. DD. in cap. Secundo reis
quiris, de appell. Seraph. de cis Hy. n. s. D a. Quinto
33쪽
Quinto expendenda sunt verba prohibitionis
uniuersalia, ac multoties repetita tam respectu personarum . quibus fit prohibitio, quam re spectu interpretationis inhibitae . Et quidem respectu personarum ibi risulam Io/rinde ibi, omni hin Hei aeti personis ema ρωπυεμ ι o inniti cte nam Irieti qua tingiae honora, cte. R
spectu vero interpretationis ibi. v mne omnino interpretationis g/nus, Quae quidem verba
testingi non pollunt ad iudices tantum . N ad 3s solam interpretationem necessariam absque eo quod vis manifesta inseratur litterat eum donatura verborum uniuersalium sit potius Omnia in eludere, di comprehendere etiam ea, qua alias in generali dispositione non comprehendere nistur , ut de dictione qtieritin via, est tex. in c. S
litae , vers. Qi 'delinque ligaverisi & ibi Abh. inult. nota b. tie maior. & Obed eum concord . de quibus per Roman. cons 3 i. Visis his, num . a. denotat glo. in e. Pastoralis, in ver. Tem p raliter, de donat. De e. in e . Sedes, col. penult tu tino
de rescript. Seraph. decis uso nuin. 8. 1it de ver his illis, evitas tingvi t eonditionis. dic eu tex. in c. Quamuis, di ibi not. Archid. de Ostorum. lib. o. N eo magis quia hoe casu verba non solum sunt uniuersalia , sed etiam geminata . di
saepius inculcata. Gauet t. cons. 194. Verba IIa lact. n. I. N seqq. sexto ad hoe ponderandus est aestus in l. . s. Nostram autem consummationem , C. do veter. iur. enucl. nam quemadmodum Pius I V. ad vitandam peruersionem, S confusionem in habuit ne quis ederet commentarios super de
cretis Concilia Trideatini et ita re Iustinianus ob eandem rationem confusionis inhibuit ne ad suum Codicem applicarentur commentaria . sed prohibita o Iustini aut habet locum praei puE ii interpretatione probabiti Iurisperitorum, va Patet ibi : ntisti, Inrisi mi, nec non ibi leti, per
itu conlurbarum en . Ergo adem dicendum do prohibitione Pii IV. quia verba Constitutionum ad intellectum iuris communis sunt rc serenda . cap. Cum adeo . & e. Causam quae, de rescript . Anchar. eonc as . Pro fratribus. num. 3. sicut enim leges non dedignantur saeros Canones imitari, ita & caerorum statuta nonum Pri cipum Constitutioitibus adiuuantur, e . Intelleximus. & ibi glos & io. Andr. in ver. Adiuuantur, de noui Oper. nunciat. nam Leges , di Cano nes ex uno utero. ves fonte diuino processerunt,
ut aald inquitis cons s ehismatis potito post rubr. Cod. de Edicto. Hadrian. tollen. nu. 3. Ad hoc
x. I. de iuram calumn. 37 Septimo . te vlcimo eorroborantur praedict a ex obseruantia subsecuta : nam eum olim quidam Iura speratus edidisset glosiam typis e cum sana Hispano idiomate ad integrum coi puscon cilio Tridentini, S. Congregatio declarauit eum incidi te in exeommunicataonem in Constitiatione Pii I v. inficiam. 38 Et ineo tempore cum in sacra Congregati ne examinatum esset quid agendum de re inics Ombus, quas typis impressas ediuit Augustinus Barhoia ad uniuersa decreta Concili; Tridentini; quamvis proprie re nugiones illae Concilium Non interpretentur, sed simpliciter reserant suo quemque loco nuictorea, qui sugula decI et ..
interpretati sunt; tamen eum relatum fit In re serente. & negari non possit quin haec si implicita interpretatio ex aliorum sententia, & spe- .cies quaedam adnotationum ad Concilii decretarsae. Congregatio die 27. Aprilis Is r. de ma
dato Gregoris X V. deereuit huiusmodi remissones Indici libror sim prohibitorum Ese adi, ese odas, prout suerunt adiectat. 39 Atque ita non Obstat quod omnes sere legumlatores suarum legum interpretationem,& comis mentationem proh iuuerint, Deuther . in princ. di cap. s. in fin s. r. I. Nostram autem coli summationem. Δ l .a. I. Hoc autem, Prope finem , C. de veteri tui. enucl. l. I tit. I. Partit. r. l. tia 4. lib. r. Didinamen. S lamen contraraum
postea obtinuerit. M Nam Plaeterquam quod contra Constitutio--nem Pix lv. qua habet decretum irritans insciens posuisonem , ct imponit ipso satio pc
nam excommunicationis . non potest valide introduci consuetudo .quia contrafacientes satiati incidunt in poenam . A in factu in damnatum . . cap. Audiuimus. 24. q. a Host. In c. a. n. I. dratrem& pac. Alphon. a Castro de potestate legis
pcen ala, lib. I. e is post primam conclusonem. Certe hoe casu obiectum tollitur ea facto a quia huiusmodi consuetudo applicanda CGnam tarios . S Closas ad decreta Concilii Tii dentanim imire viget. Nemo en, n hactenus id attent te praesum piit praeter vatim Hispanum . qui propterea fuit de nunciatus excommunicatua a MAuth rem adnotationum . quae Indici librorum prolubiorum aut eciae fiatrunt .vi sit pra proximὰ dictum est.
ει Imo quod est memoria dignissimum , eum
Cregorius X lal. comulis uti prius Flauio Vrsno , Francisco AHiato. N Antonio Calaia . S. R. L. Cardinalibus racium eiam compilandi septimum librum Decretalium, multaque ipso
manu sua ex ara stet, ac monuissct . sed e vivis ereptus inchoatum opus dimis siet: Sixtus V eius occessor ea ni eutam imposuit Dominico Cadidinati Dinesto anno is gr. eisque collegas asiunx at Cardinales Aldobrandinum. Matthclum Columnam; ha quibus Cardiacili Aldobrandinopoli ohitum hi, ta ad Pontificatum assumpto. Eccreatis Cardinalibus ex Praelatis ipsius Cougre- gationis Lucio saxo , Laurentio Blanthelto. αDompeio Arrigonio; extremo anno a 393 La ius est finis ea unde quaque seligendi, di rectis noscendi .quae inserenda in canonum corpus enunt. 6 a Magnopere autem haesitatum es num in ea ne ma hae compilatione inseri deberent em timemnicorum conciliorum Florentini, ae Tride ruini Canones etiam ad dogmata pertinente, I A la dem optimis racioni D in eam uum est sententiana. vi insererentur. licet Collemones LM a
Gregoris I X. Bonifacia VIII. N Cleisentis U. quam in antiquioribus Isidora , Burchardi. At selmi, Photii. S aliorum paucissimis dogmat,
hos sint resperia . Itaque volumen Pontificia iura , di Conciliorum decreta trecentorum proinpe annorum in quinque libros Oisposita , suis propriss distii buta iiiiiiis compendiaria qua
dam summa coui plectens, extremam a num is
accepit die et s. Iuli anno is ς s. sed clina typis iam ex civium sub nomine septimi libri De eis talium clementis IIII. propediem est ea publ4-
34쪽
ondum, grauis emersi di me ultas quod eum de eret a sere omnia cocilla Tridentini in eo inseria
ea lana in eorpus luris canonici redacia esi cnt, negandum non erat, quin Iurisperitis liceret eis applicare glostas , L Commentariosi ita enimia prse edentibus Compilationibus facium vide. mus r nam ut tarastas faciamus veteres Grecorume olle otiones , quibus suas addiderunt interpretationes , non modo Alexius Aris enus. Ioa nes zonaras . Ae Theodorus Balsamon . verum etiam Ioannes Scholasticus , & Photaus ambo Conflantinopolitani Antistites . de Matthaeivs Bastens Monachus , Constantinusque Harmen polux atque Λt senius . Apud Latinos prima Decte talium compilatio . quam tempore Alexan. dii III. ex decretis antiquorum Conei licitum, de Summorum Pontificum Constitutionibus a Gratiano omissis secit Bernardus praepositus Papienti se mox Faventinus Episcopus in B leuiari si Extrauagantium inscripst,licet priuato eius iamne edita fuerit; Ulossatores tamen habuit uincentium. Alanum . Tancre dum, Laurentium, de Rogelium . Similiter ad secundam priuatam a compilationem Cilberit, A. Alani quam suo nomine edidit Ioannes Gallensi, eo tum discipulus. glosemata fecerunt idem Ioannes . Hugo Feriatiensis Episcopus,di Bernardus maior Compostellanus. Quemadmodnm At ad tertiam,quae a Bernardo Archidiae ono Compo stellano propria authoritate Romae consecta, R ideo Romana appellata , ac deinde omnium prima Liber Decretalium conseripta fuit, glossas secetunt idem vincentius , Alanus. Rogerius, Iacobus sct omnium copiosiis mὸ Tanc redus, ut constat ex vetusto Codice antiquarum compilationum ab Anagnia ei uitate in Bibliothecam Uatieanam delato i licet lo Andr. putauerit glossas ad hanceompilationem copostasse Paulum Hungarum . Quartae itidem compilationi, eui addita fuerunt capita septuaginta, de unum Ceneralis Concilii Lateranensis paulo ante celebrati, glossae fuerunt applicitae . licet de Authotibus variae lintopin. ones. Alis enim illas tribuunt Ioanni', alii Roberto, siue timerio . Et praetet milia quinta. quam idem Tanete dus compaginauit ex Comsitationi hus Honoria III. Ad s extam itidem a compilationem quam Gregorius Ix ex quinque
compilationibus praeeedentibus in quinque Li-hris Decretalium disposuit, opera se sicet Ra mundi tunc eius Cappestani. de Poenitentiarii, mox Tertii ordinis Praedicatorum Magistri Generalis; tollas edidit Bernardus de Botonci par-
mensis, S Canouicus Bononiae. sed Et ad sextum Librum De et etalinm Bonifatii VIII. qam septi nasuit compilatio, Io. Andr Eonciniensis applicuit glossas , quae in. hoc praeualuerunt glossis Ioann. Monachi Cardinalis a suerunt enim c n.
Currentes , ut idem mei Io. Anci. tes Mur in pra- sata ne eius liba i. Aedemum ad compilata nem Clementinarum Clementis V. a Ioanne. XXII.
publicatam glossas confecit idem I, Andr. Laad Extrauagantes. qua una cum Decretalibus Gregoria I A. Sexto. Clementinis corpus Iurisaeancinaci collituunt ut de elarauit Gregor. MIL4nc altitutione quae in capiti Cum pro munere.
Ze elinus de Catianis.& Cuiuelmus de Mon de Lauduno gloss/s applieauerunt. 3e Apostillas Maia a Francticus de Pavinis Rotae Audator
itidem veterum Canonii Expositores, ni alium
Sylvetitum, Io. Hispanu, Ioannem Faventinuo . OGeduva Metenvium, Ba. tholomaeum Brixien. Ioannem de Deo , εe alios quampliue recenset Guillelmus Dura ad in procem Spe c. nu. I a. R ibi
fusiux Io. Anur. in adstitione incipien. B. Parin . littera M. : Quod igitur ad veteres Canonum Collectiones actum eu, nulla ratio suadebat cur non idem esset permittendum aes extremam hane eompilationem septimi libri Decretalium . Id vero ex diametro aduersabatur Constitutioni Pii I V. prohibentis ne super decretis Concilia Tridentini edantur glosae , fi Commentaris. vllumve omnino interpretationis genus. Tanti autem huiusmotii prohibitio habita fuit, vi hanc unam ob eausam substitetit huius. voluminis publicatio mitis elucubrata labori hus , ae vigili ix. de Praesulum, Cymnasiorum. tot,usque Eeclesia vocibus esilagitata. Ita ut propterea nullus restet dubitatiui locus. quin Constitutio Pij IV. intendieat etiam probabilem Closatorum Interpretationem ias eti hic quaeritur an e clusio vi supra firmata procedat etiam in his, qui glossas , S commentarios ad uniuersa concitas decreta non typis excusos, sed sc pth euulgant. 64 Et quidem cum pauxiv. in a. pari. d. . Ad viblancum, prohibeat ne quis audeat super decretis Concilii glossas , A co mentarios edere, ἔexpendenda es proprie huius vel hi, εὐγρ, ligni . scatio. Cum enim glossae super decretis conei lii, nec scriptu euulgari coniueuerint, ideoque recurri non possit ad consuetudinem interpretatiuam, secundum ea, quae dicentur infra in s
quenta conclusione . nu. 8 . speeranda est primo loco propria verbi sigiti icatio tinta theolicam
glossae in s. Non possunt, si de legib. N Abb. iu
Ini pecta vero iuris comis unix dispositione. verbum /Gra referri non pose ad impressionem typographorum, qua nunc utimur , conuincitur hoc uno argumento quo stirpographiae usus rese
Polydoro vitolio de inuento . re r. lib. 2. ea P. . initium duxit Maguntiae anno. alutis. ruessa. velut alis maluerunt. 1 si l loanne Cuthemhergo nobili Alemanno, qui etiam naueatoc suit atra menti,quo ad haec usqne tempora utuntur typo
graphi; indeque post annos sexdecim delatus est in Italia vi. de primi libri Romae typis excit si, ut
refert Volaterianus, suetunt Augustinus de Citiuitate Dei, di diuinae Institutuines Lactantis Fid.
Igitur ex Iuris veteris senimatione edere,est copiam scribendi facere,vel didrare. ut alter scri-hendo exeipiat, vel proferre scriptum velegatur, LI. in princ. de i siquis ex argentariis. g. Si in iatium,ffue eden. & ibi Budaeus, A Sitnon Sipa dux in Lexico Iutis in verbo, Edere . Et sucum dum hoc prohibitio pij I V. complectitur etiam εο eos, qui glossas manu scriptas euulgant. Praete
rea in hune sensum accipitur verbum , edere a
alia in poriquam Iibri coeperunt prato committi . t patet ex decreto concisj Triclentini d editione in v s. saer. libr. sessη. nam rubii ea sinia pliciter ibi inscribitur, De editione librorum . - Et deinde in corpora Κ Synodus quasi explicansfiglutieationem illius vel bi, Edatione , statuit ut
35쪽
so Proj. Fagn . in a. Decreta l.
qui scripto nerae seripturae libros comi nicant, vel euuigant, nisi antea examinati, probatique suerint, eisdem poenis subiaeeant quibus impressores . Et probatio in fronte libri, vel seripti,
vel impie sit authentice appareat. I x quo con rex tu duo colliguntur . rutimini editionis verbo eontineri non solii ira impressi nem verum etiam evulgationem , seu eo municationem in scriptis; S sie n 1grum declarat rubri eam, ut per Alexan. cons. I 3. Circa primum, hum 8. vers. Et sicut petrubricam, lib. a. Seeundum in materia prohibitionis etiam poenalia impressionem . N euulgationem huiusmodi pari pasti procedere. AHque ita non obstat quod materia sit poenalis, di siricte accipienda propter Censuras Constitutionis Pis Iv. Etenim in materia etiam poenali, R Odiosa fit lata interpretatio quatenus patitur verbo rum proprietas , l.Cum lege , Et ibi Aretin. isdetestamen. cum alijs adductis per Cagnol. in l. i. 67 nu. r. C.Qui ad m. Quemadmodum nec obstat quod ubi agitur de librorum editione de linia pressis S non de aliis sit intelligendum ex communi usu loquendi . qui praeualet verborum pro prietati, lLibroru . s. Quod autem Cassius, isside
jeg. 3. Anchari in repet. Canonum saluta, nil. .
in fili. de Constiti cum vulgari usui non solum verba, sed δὲ mentem aeeommodare Legis at res semper in dubio praesumantur, Alciat. prae
sumpti q. Duenn. reg. 36. Couarti lib. 3. varian
68 Cessat enim obiectum tum ex decreto Copc,
lii superius ponderato ; Tum quia quod dicitur,
communem usum loquendi priualere propi ietinti verborum , non habet locum in verbis legis, Batti in l. Ita vulneratus , vers. Item nota quod verba legis, si Quod met. ea u. Tum quia Constitutio non loquitur nominatim de editione libi rum, sed glosiarum , & euiusuis generis interpretationis . Tuui denique quia Pius IV. ibi non prohibet simpliciter ne quis audeat edere, sed adiectis verbis uniuersalibus abea- mori e γ'.quae extendunt dispolitionem ad editionem,qui
est in seriptis etiamsi huiusmodi editio aliis subsimplici editionis verbo non eo inprehenderetur, ερ ea singulari doctrina salyc. in l. a. C. de noxa l. ubi determinat statutum imponens poenam pro homicidio quocunque modo patrato habere lineum etiam in homicidio ea mali, 8e line dolo axi eum sequuntur Ias in I. I. num. I9. S seq.&praesertim n.23. F. de legib. Socina un. cons raDum. I s. siti. . Ruin. cons 8 . nu. g. lib. a. Alios citat Menoch.de recuperan . polis remed. s. n. 63.
Et quicquid sit de doctrina Salyceti, de qua ple-
positio illa , quod dictio, gndetinρωε modo, seu
quouis modo , vel qtiomari eun tia, extendat di apositionem etiam ad Impropria, & non comprehensa in dispositione generali, verissima est, ut ibi per Crauet.& eam pluribus exemplis confirmant Ruin. cons. 32. nu. s. 3e seqq. lib. I. Alex.
conss s. num. 3. de seqq. lib. . de fusius Mandoc
7 a Concludendo,aut quis Glossas, seu Comme tarios super deeretis Coneiiij seripto ita aliis
communicat, seu euulgat, vi ad Omnium in I us peruenire possint:& non videtur excusano usu eensuris Constitutionis Pis Iv. Tum quiali Oe casu velificatur propria, & gemina illius
verbi, essiri, signifieatio, ut patet ex dictis n. . vers. Igitur ex Iuris veteris r tuin quia in huius. modi euulgatione viget eadem ratio peruers nis, de consufionis in Bulla consideratae, atque in impressione. a Nec refragatur quod libri impressa duntaxat consueuerint allegari, non autem ni anu scripti, ut obseruat Stilas de legi h. traciat. I 4. quast .s7. dispudet I. sess. I i. vers Nee o hsat si dictando. Quandoquidem in prohibitione pii I V. Montaconsideratur allegatio, sue eitatio Author uin ., sed editio . seu euulsatio Interpretationum . Ac prsterea verum non is libros non impressos non allegari a nam ante usum impresionis
Authores Omnes allegabantur. ut etiam nunc
allegamus multos, quos impressos non hahemus, ut in specie vincentium tessimonio Ioann. 73 Andr. in procem. Decretal. pro dissimae scietutiae patrem, cuius glossa super Decretalibus tria resignem Bibliotheca Francisci Cardinalis Ba berini nuper delata, speratur in publieam utilitatem propediem impressum iri . Item ex manu scriptis nondum in i pressis hodie saepenumero allegamus Dynum super Digeso Veteri, Insori. Ad Digesto Nouo , t acobum de Beluis super Diis festo Veteri, Ra1nerium de Fortiuio super in-iori. Signorollum de Hom daeis super Cod. Angelum Aretinum super Digesto Nouo, Baldum Nouellum super In forti paulum de Eleaetaris sinper Clement re alios plures . Et ante impress ne in solebat allegati Lapus Abbas S. Miniati super o lib. Decreta l. euius Glosam manu scripta in nostris temporibus eo immisit praelo Dominicus Cardinalis Tuschus, in legittit in eius epistola in
princip. operis . Idemque se abatur de volumine manu scripto eontilioru in cardinatis Za-harellae: quae triginta annos latuerunt apud Felinum Sancleum Rotae Auditorem . eiusque sti dici suerunt excusa , ut ipsemet testatur eiusdem voluminis initio. Ita etiam saepe ad duelmus C dices ni anu scriptos Bibliotheeae Vaticanae , de aliarum celehriorum Bihliothecarum.
Quod vero id minus sequenter fiat duplicem
habet rationem . Altera esl quia Codices Manu scripti non ita facile multiplicantur. sicut im- pressi: ideoque propter librorum penuriam antiqui Doctores nonnunquam mittebat libros. quos alligabant, ut patet ea Feder. de sen. contis. 66.13s Ναss.& Bald. eonii l. Iaa. Verbat est amenti, circa prinei p. lib. i. rubi de lectura Odoilredi, & cons. r. Dunctus quaestionis, n. 6,
in fin. ZE niim. Iib. .hi ait f Si mihi non creadis, erecie lacobo de Be.uilio , qui hoc dicit, des vis illius disputationem . mittam illam tibi, Et crede etiam Battolo hoe dicenti a scio tam etiaquod tanta est sapientia tua, quod non cures Misiis Docto rellis IAltera ratio e ut opera manu scripta minus se quenter allegεtur,esi quia in mami se tipti, adhuc
retinetur antiquus mos, ut non eitentur nis op
xa viariorum Scriptorum . V tinam idem mos seruaretur etiam in ani precisi mirum enim est quam paruo delectu hoe saeculo allegentur an ἔl Ores quotquot typis fuerunt excuti etiam ad decisionem causarum ; quas imprimendi lice tia aequalem infundat omnibus auctoritatem.
3 Maior vero, vel minor fiequentia librorum. di sic maior, .vel minor ratio peruers ais.. ci
36쪽
De Iudicijs, c. Cum venissent. 31
eon sonis diuersitatem dispostionis hoe easu noli inducit. Imo satis est ad sustinendam di spositionem , ut remaneant reliquiae rationis sinalis, L Vnius, s . Seruus, si de quaest. l. fin. fit. do
S. fin. fi de donat. Et habetur magiaraliter per Dynum in regula Decet , S per Ioan. Andr. in
τε Aut quis Clocis,ili Commentario x super deiscretis Concilii scripto compositos sibi reseruat
ad usum,& eommoditatem suam duntaxat , Ee non videtur ineidere in poenas Consi tutionis , quia nee illius ratio, nec verba huic casui applicari possunt, non enim propriit dici potest edi- diste . qui nee typis mandauit, nec aliis com
γγ Atque ita his non aduersantur duae glossae suis
per Concilio Tridentino compositae. Altera a Cardinali Antonio Carata olim Pr secto sae Congregationis Concilii; A ltera a Marincola Episcopci Theani, tum quia credendum est eos non composui se hunismodi glossas ut e uulgarentur , & per manus omnium deferrentur; sed via seruarentur ad usum ipsorum,uel ipsius sCon gregat. tum quia quatenus suis es opus: veri sim, Ie eli eos id egisse ex speciali lieentia, A saeuira- 8 te. Tum denique quia ipsi tanquam Congregationis Miniuri non videntur comprehensi in prinhibitione Pij I V. Neque enim in eis, qui veros, ct germanos sensus S. Synodi ex ipsius Congregationis oraculis pereeperunt viget ratio illa prohibitionis, vitandi scilicet peruersionem s& confusionem , quae oriri posset, si unicuiquotieeret prout liberet super decretis Concilii interpretationes suas edere. Neq, illis conueniunt vel ha illa: Interpretarion/3 Das Woat ei liberit fineque illa pμoprio avisti , quae ad hoc propositum olim ponderauit Pius Vi ut dictum est supra anu. Io. Qii in potius optandum esset, S ad mentem Constitutionis propius aceedereti ut quae
ipsi hauserunt ex propri s saeret Congregationis
fontibus,caeteris quoque communicarente inde entiti praebere tui occasio imie iendi interpret tiones illas. quae aduersus sententiam S.Congre
gationis apud scriptores aliquando irrepserunt Lut diram infra u. 8a. s Ratio autem illa Constitutionis eum sit ex pressa per illud gerundium . Ad Uitandum, cen
fetur finalis. Battol. in Extrauag. Ad reprimendum , vers. Nee ex eorum absentia, num. II. &num. Iq. vers. Et hoc apparet, ac proinuc ea
cessante. cesset dispositio e. Et si Christias. 6. Qua dam, S ihi glos in vet. Cessat, de iureiur. cum
multis similibus 8o Quinta conclusio. Magistri, Doctores,& Ad-'noeati , qui aliquod Tituentini Concilii deere tum non priueipaliter, & directe, sed Oecasione solutionis eu dilucidationis alicuiux quaestio
nis, aut causae expeditionis obiter , & in directe interpretantur, atque huiusmodi interpretati nes scriptas, ut typis excusas edunt, non I eidunt an censuras . & poenas constitutionis
. Hae concluso prima fronte videtur satis dubia. primo quia prohibitio sit lv. ineludit etiam quartam speciem interpretationis probabilis
N agistrorum , ut ostensum est supra in x. concl.
a num. 3 3. ad n. 63. Quod cum si indubitatum
quoad glosas, di commentarios, qui non fiunt nisi a Doctoribus , di Magistris: idem videtur dicendum quoad aliud quodcumque Interpretationis genus, quia in s Ad vitandum, haec omnia indifferenter prohibentur sub eadem clausula . ct verborum fructura; ideoque eodem iure eenseri debent, ut patet ex dictis n. 3 3. vers. Quarto prohibitio editionis . Nee ιidetur afferri polle scisciens ratio diuersitatis inter i terpretationem necessariam iudicum . N proha hilem iurisperitorum i imo magis digni excusa. tione videntur iudices, qui necessitate expeditionis causae quasi coacti interpretantur Concilium , quam Magistri, S Doctores , qui interpretati nes edunt ex mera voluntate. Ex his quae lata eum utat Felin. in e. Querelam, in glo. in ver. Necessitate, de iureiur. eraesertim ad vitandum poenam excommunicationis cap. Inter
alia de sentenaxcommunicationis. Sed iudiciis hus non licet interpretationis suas edere super decretis Conei lii, ut patet ex dictis a n. 1 a. usque ad 3 a. Ergo nec Magistris.
Secundo quia Bulla Pij I V. prohibet ne quis
super decretis Concilii edat ullam omnino imte pretationis genus . At negari non potest quin Magistri, di Doctores hoe casu edant aliquod genus interpretationis super decretis. Concilii , licet non super uniuersis , nec primo, di per se principaliter, sed incidenter tantum ponderanis
do negatiuam uniuersalem , nee e deum omnino,
eis quae omnia negat possibilia. Rom. cons I9s. Praesens in princi nu. a. vers. secundo quia, cum multis congestis per Craueti. eons si . in princ.& excludit etiam ea, quae sub latissma voeabuli
81 Tettio quia Bulla prohibet non solitin ne quis
edat vllum interpretationis genus, sed adiicia etiam verba, quorunquo modo, cte. quae includunt omnem modum tam principalem .di directum quam in ei dentem, S indiretium, ut scripsit --
min. cons I9. num. 2. vers. Item addit quouis modo, di num. . Plura cumulat Alex. cons. 93.
Requisitus, n. a. & seq. vers Praeterea esset violore, lib. I. Quarto ratio expresta in Bulla Ad vitandam
peruersionem, S confusionem . cte. aeqvd viget in Interpretationibus qua fiunt obiter , atquO in his, quae fiunt principaliterr utroque enim easu decreta Concilij peruertuntur. quod etiam
docuit experientia, di non inuitorum annorum spatio experti sumus multos in errores graues
fuisse prolapsos ex prauis interprctationibus. 8a quas hauserunt ex libris impressis e videmus enim Nauartum virum ali quin doctuin, &pium, & versatum in Curia psaepe tamen conissuluisse in ea si buseontingentibus & decretaCo cilii exposuisse contra declarationes s. Congregationis, licet ignoranter, & sorte rarius, qui maiij. vi in calae plurium illius Consiliorum est adnotatum , di praesertim cons a. de tempori
ord. conss. De iisqui vi mei. c. . cons. I I. do iureiur. cons. s. de Cier. non resissi cons. et O. de
praeh. eone, de regii l. eouc L S, de stat. Monach. cons. 9 de eoniann & amn . di saepe alibi. Itaque cum diuioni harum interpretati num, quae obiter fiunt Nn eniant verba & mens
Constitutionis Pij I v. quoque dispositici
37쪽
conuenire debet. l. Hominis,& rei. s. Verbum ex legibus, si de ver b. signiti c. l. q. s. I ocles , T dodam . infeci. cum vulg.
Neque vero huie ea sui applieari possunt rationes , quod interpretatio legum sit pecessaria de per legem, vel stativum tolli non possit; quod Doctores pollini, imo debeant Tridentini Coi Neiiij canones , R Dee tela interpretari; atque saliae huiusmodi, de quibus in proxime sequenti conclusione . Si quidem illa vigent in interpreia
ratione r nulla enim necessitas, vel naturalis ratio impellit Magistros, & Doctores, ad impressonem earum interpretationum , quas iaciuuein Scholis seu Academ ijs. 83 sed in oppositum urget eommunis usus.&Obseruantia , quae dicitur optima legum in te pres, cap. Cum dilectus,de Constet. I.Si de ante di pretatione, s. de legib. Et est seeunda interpre talionis species, de qua supra in princi p. primi suppositi, n. I. Plena enim sunt volumina harum interpretationum Concilii Tridentini obiter saetatum in operibus impressis tam Theologoru ,
quam Iurisperitorum. Et durum videtur condemnare aut censuris irretitos iuuicate tot piosed religiosos viros , qui de materias moralibu scripserunticum pri sertim huiusmodi editiones non solum processerint scientibus. At patientia hus Superioribus a sed aliquando iasdem censemetientibns, & approbantibus: nani videmus mulintos ex huiusmodi libris suis te implessos in urbe
praevio examine,& approbatione Magistri sacri Palatii Apostolici. Et in tae. Congregatione is pius vidi obseruatum, ut in aliquo articulo ali sata suerit sententia Nauarii, Medina . vel alte rius seriptotis aliquod decretum Coueilii Tris dentini interpretantis, di Congregationem non solum non redarguisse Authores, quod ausi suerint huiusmodi 4nterpretationes opis, exeusas edere: sed illorum etiam sententiae adhaesisse , ita ut aliquando etiam de illorum authocitato mentionem se eerit in ipsismet decisionibus, non quidem ijs, quae eduntur in sotma authentica,
sed qua in libris publicis ad usum ipsus C On
Rregationis asseruantur. Et tamen s ediissimasset
huiusmodi interpretationes inhiberi in Consi-autione I ij IV .illas potius reiecisti una cum ea tum Authoribus tanquam excommunicatis ex
facto notorio,& permanenti, se ut iacit de Glo sa edita Hispano idiomate ut dictum est supra
Quae quidem obseruantia usque adeo inolevit ivt propterea non Du Ili ex recentioribus Theoloquis , di in specie sal as o. secti a. vers. Ad se euu-Hum respondet; non dubitauerint affrmare Bul- Iam Pij I V. hae in parte aut non sui se usu receis P tam , aut per contrarium usum suisse abroga, tam Papa sciente , di tolerante. Sed hae assertio multiplices, id inextricabiles habet difficultates. unde verius dicendum est consuetudinem hoe ea su non derogasse Constitutioni Pij I v. sed tantum interpretatam suisse
illa verba . V m in omnino interpretationis grnas, pεν de retis Cone iiij qtioetinqua modo edere,
ut intelligamur de illa tantum edatione, quae se sitiet Corpus Concilii per moaum C Ossae , aut Scholii, seu adnotationum, Ut contingeret, si quis imprimeret Conellis cum ad notationibus in margine ad singus Oxcreta, aut commenta.
rios eis appliearet secundum ea quae dicta sunt 84 in quarta Conclusione num. a. ita enim intellisendo non insertur vis litterae; Quia verba uni-
Dei salia ostiam omnino interpretationis gentis, retinent propriam natura; ita ut includant quam-eunque sermam interpretandi. Et similiter ver-ha , quom ue modo, retinent proprium fgnificatum , ita ut comprehendant quemcunque modum editionis, sue fiat per euulpationem in scriptis . siue per impressionem ; sed tamen ominnia refringuntur ad limites illorum verborum . super decretis Concilii, di ad si biectam materiam , ut de hac ipsi dictione, quorunque mora,
seu quotiis modo, declarat Cemin. con l. 29 Du. 3. in fin. vers. Nee Obsant, Λ Αrg. cons et 88. nu. 3. 83 vers Noe etiam eo adiuuatur. Cum autem ea
verba, supeν detretis Coneisj, te se iri ressint tam ad aliquot deereta distributive, quam collcctiue
ad uniuersa, secundum ea, quae notantur In
i. Qui filiabus, s. . de seg. I. di dubitari posit an indesnita aequipollent uniuersali. ut in cap. I Cenesi, eum ibi not. de eleti. glos in cap. venerabili, in vet. vices, de osse. deleg N an pluralis
locutio resoluatur in sngularitate, secuntium ea, qua notantur in cap.Omnis , in glos a. dist. I. rein Clem. t. in gloss. in ver. Alios, ce Renunciat. bene potuerunt ea verba interpretatronem accis pere a consuetudine, ut non includant interpretatic nem obiter factam extra Corpus concilii. verba enim obscura propter eorum generalit rem ex obseruantia veniunt declaranda. Abb. cons. IV. in s n. num. q. lib. a. seraph. decis. 96 .
86 sum. . Bulla enim Pij IV. eso tollat eonsuet
dinem , non tamen tollit interpretatiuam, D cian. consa 4. nu. 28. lib. 3. Dec. in eap. Cum M.
set num. . de Constit. Deinde quatenus huic interpretationi repusnaret verborum proprietas, ta men in legibus interpretandis primo loco recur tendum est ad consuetudinem, deinde ad verbo tu propriam significationem, ut dicit glosvnie. in l. Non possunt, s . de legib. est communis Doctorum theorica in cap. I. de Constit. ubi in specie Anchar. num. q. vers. Quaedam autem sunt commissa,& Abb. n. I 4. Natthas l. in suo opust. elect. verior. opin. SFlues in ver Opinio, num .et.
Non enim ex opinionibus singulorum , sed ex communi usu nomina exaudiri debent l. Labeo. F. de suppellect. legata i unde magis statur usui quam fgnificationi uccis l. Uxori, in princi p. sfeod. glos in ver Vltra duas dietas, di Nostes. . mina. o. in cap.Nonnulli, & ibi dixi nu. 18. supra de rescriptis. 88 Quae quidem interpretatio hoe ea si eo ratio-inabilior videtur, quod regulariter prohibita linterpretatione, non censetur prohibita in te
s pretatio, quae fit obit r, di in ei denter, ut hic per
gloss. Innoc. Nos. Ioan . A r. Butr. 1 DD. destio latius diis vin ea Iupta n u. a. N 1eqq.Lt pcr hac ce sat ratio superius e sitierardi ismam 8 q. quia quoad Iudices non vitet usus. aecbseruantia, ut in eorum sententiis interprete tur verba Concili, Tridentini. Sicut viget quoad Nagistros , d Do6Ores in eorum disputationi-hus . ct consilijs. praeterea non licet inferre ab anterpretatione Iudicis, quae inducit parendi necessitatem , ad interpretatiorem Nagis rorum .
qua tantum probabilis est, ut in primo suppomlo . Ac demum in Iudicibus vigent alia cons de rati
38쪽
De Iudici j s. c. Cum venissent. 33
rationes , de quibus supra a num. α I. usque adnum. 3 a.
sy Sexta. e. vltima conclusio Lectores , R Magi stri licite possunt in scholis Tridentini Concilii
decreta ore tenus interpretari. Et quidem quoad interpretationem transaliuam , de qua supra iciseeundo supposito, num. 3. 'Haec couclusio pro-eedit absque dissicultate ; quia interpretatio huiusmodi ad Concilii intelligentiam omninove est ne eessaria saltem rudibus, di illiteratis. Hi ne iampridem euratum fuit, vi idem Concilium in Graecam, Arahi eam, Caldaeam, aliasque exteras Iinguas verteretur. Et in Constitutione Clementis vIII. edita 31. Augusti assue. super aliquibus ritibus Graecorum pro Episcopis Latinis,in quorum didices hus Graeci, vel Athanenses Graecoxitu viventes degunt Ordinarii locorum iubentur eurare, ut ipsius Concilii deere tum de resor. matrim.vertatur in linguam Graecam vulgarem, S in locis, & Parochiis Graecorum, L Albanensum euulgetur, di publicetur, ut in Bullar. D.3. Pag. 48. Alioquin sequeretur ut cum Episcopi in examine promouendorum ad ordines, di bene. fieta iniungunt. ut Tridentini Coneiiij decreta
materno idiomate exponantur. Et cum Magistri
grammatices in scholis eadem decreta explicat. aut i scholaribus explicari iubent alia, lingua iuxta tex. in l. r. x fin. F. de verbon oblig. Omnes in prenas Constitutionis inciderent, quod ab se
Generaliter tamen , proposito arti eulo deis ordine sanctissimi Domitia Nostri a Congregatione de Propag. fide remisio , An transationes S. Concilii Tridentini in alias linguas sint permista, an potius comprehendantur in Constit tione Fel. ree. Pij IV. prohibente illius interprotationes , & glouas die x Iumii sis. S. Congregatio Cardinalium C incilii l radentini In tepretum censuit transa tones eiusdem acti Concilii Tridentini de lingua Latina in Gallicam , vel alias linguas esse prohibitas, Ideoque lignificandum s. Congregationi Indicis, ut omnino pi hibeat tractationes huiusmodi factas, quae absq, auctoritate huius sancta Sedis Apostolicae impressae sint. Et eadem S. Congregatio Indicis astas paeo hibuit s. Noue in bris eiusde acini luero. specialis tamen versio alleuius deereti sine impressione non videtur prohibita, ut superius dbctum est.
si Et idem eoncludendum de interpretatione, seu deciaratione litterati . de qua supra in qua
to supposito , num. 8. nam haec quoque declaratio.& expositio litterae absolute necessaria est ad intelligentiam Concilii. Ideoque Pius i V. non est censendus huiusmodi interpretationes, seu declarationes voluisse prohibere ς quemadmodum nee Nicolaus IV. prohibuit, imo ex
expresia praeseruauit in eap. Exiit qui seminat, s. Itaque sub poena, de verti. signis. lib 6. ibi essu per ipsa Constitutione non fiant, nisi sottan
Per quas verbum , vel verbi sensus, seu eonstructio, vel ipsa constructio quasi grammaticaliter ad litteram, vel intelligibilius exponatur θsa probatur quia ei reum scripta Principis reser- Natione, seu prohibitione Lectores. & Magistri facultatem habent leges interpretandi, cap. I. vers. At vero, & ibi glos in vers. Magistrorum , de Decim. LI. ff. de orig. iur. l.Si negocium ibi, Presp. FGn. in a. meresac Ita aravi: vhi glos inponit, idest a praeci ptotiis bus, is de priuil. Creu. l. i. di ibi glos. E. si certi
pet. 3: habetur in procem. Decret Sexti,, Clem. Propterea enim publicae uniuersitates fuerunt in stitutae. l. vnic. C. de studi s liberat. Vrb. Roman. sib. II. cap. a. de priuil. in s. Ideoque inter alias qualitates, quas habere dc bent Lectores, iura recensent interpretandi subtilitatem, ut in l. v n. C. de Proseu. qui ia Vrb. Constantin. lib. II. A notat Abh. in c. I. n. s. de Magistri Et mos est in
publieis uniuersitatibus, vi in Doctoratu conse ratur authoritas, seu licentia legendi, & inte pretandi ; quae quidem licentia operatur,ut haec possint publice fieri, quod alias non liceret, ut dicit gl. in I. responsa Prudentum in ver. Publi-ec Ins fit. de iure naturat. si Hanc autem interpretandi se cultatem non
fuisse a Pio IV. sublatam, ex insta scriptis suade ri potest. Et primo quia in 1. pari. g. Ad vitandum , inhibetur tantummodo interpretationis editio necessaria a R: in secunda non interdicitur nisi interpretatio necessaria, ct a thoritativa, ut ostensum est supra in qui uta conclusionen.23. A seqq. At Magistri, di Lectores, qui Concilium a in scholis ore tenus interpretantur . neque id sa-ciunt authoritatiue, eum nemo sit adstrictus si re verbis Magi uri, l. a. C. de Prosest . lib. io. glo. in l. r. in ver. Iusque, de legib. Nee interpretationes suas edunt. Ad hoe l. Lex Cornelia, A. Si quis librum , ff. de in ivt. S patet ex dictis surrain quarta conclusione , vers Sed N hie quaeritur, num. 3. N seqq. Ergo verba Constitutionis eos
non comprehendunt, di consequenter nec eius dispositio vulgata l. 4. I. Toties , is de damn. insere iod enim quis verbo non expressit, me te non videtur cogitasse oldiad. cons 266.Quo-93 ad autem, num. Io. Et cum versemur in materia poenali, R eorrectoria iuris communis, ut mox
dicemus; non est faeienda extensio de casu adca um, c. Prenae, de pon dist. r. c. statutum, de
ss seeundo id ipsum suaderi potest ; quia legum
interpretatio naturaliter necessaria est, ut est lex.
in a. s. His legibus, si, de orig. iutile ibi praeter ordinarios adnotarunt Zas. R Cuiae. Sed il-
Iud quod est naturaliter necessarium per leges ciuiles tolli non potest , s. Sed naturalia , inuit. de iur. natur. S alioquia ex ista generali prohibitione multae sequerentur absurditates, ut ibi per eum . Et consequenter per Conlii tutionem, seu statutum tolli non potet . arg. d. g. sed naturalia. quod tenet expresse Bald. in d. s. His legi hus, num. 3. I sequuntur Cuiae. Et Zagi hisset dem, di Dee. hic num. 27. inserens propterea
satu tum prohibens interpretationem esse intelligendum de extrinseca , di non de intrinstea ad quod allegat eundem Bald. iii l. 3. circa fin. .delib. praeterit. Idem docuit Bart. ini. Omnes populi, In viti ma quaest. seretae quasionis priueipalis, num .d s. is de iust. N iur. ubi dieit satutum phohibens
interpretationem, glossationem, vel extraneum intelle Bum statutorum , nihil, aut modicum
operari a nam per dicta verba solunt, si ola interpretatio videtur remota, i. I Scin C.oe veter.
39쪽
potest fieri, lit. C. de leg. Item huiusmodi interpretationes sint nectitariae naturaliter, d. g. His tegibus. I o48 Tertio ad idem assertur rex. in Extra uag. Qui
nonnunquam, de verti. tignis, hi Constitutionem cap. Exiit, in ιὶ ua Nicolaus i V. sub certis poenis interdixit, ne concordantiae, seu contrarietates, seu aduersae vel diuersae opinionea ab ipsius Constitutionibus Lectoribus, seu Fκpositoribus aliquatenus indues tentur, nec sit per ea glossae fierent , nee intellectus ipsus ditiorqueretur ad liud, quam littera ipsa sonat, loannes XXII. ea ratione suspendit, quia argumentis frequenter , & collationibus latens veritas aperitur, ac
sub eadem littera sepὰ latet multiplex intellectus; de quia dissicile est volentibus Constituti nem praedictam perfecte legere di in te Egere poenas adiectas in Constitutione huiusmodi deuitare ; Et propterea voluit per suspensionem dictae prohibitionis viam veritatis aperire,& perieulis, possent litteratae persona, S praecipue schola ui- io acae incurrere, salubriter obviare. Ergo ob ea Ddem rationes Pius I v. praesumi non debet xo Juisse hane interpretatiouem Lectoribus interdicere de eo magis, quod censurae, ' poenae in eius Constitutio insidiae sunt latae sententiae ; citata tamen appostae in Consitutione Nacolat IV. sint
s Quarto, di ' lii mo pro praedi6is adducitur de-efetum ipsin mi et concilia Tridentini iti cap. a. seu dis . de retor m. in Aes haec, ibi spraecipitur
ut omnes is,aci quos uniuersitatum, di studiorum generalium cura pertinet,diligenter eureni ut ab iisdem uniuersitatibus Canones, At decreta Conaci iij integre recipiantur, ad eorumque normam
Magistri, Dociores ea, quae Catholi ex fidei sunt doceant, R interprete utur , seque ad hoc institii tam initio euiuslibet anni solen mi iuramento obstringant.JEt quamuis Concilium non dicat expresse ut Magistri & Doctores interpretentur Canones ; & Dic reta Conei lii, sed tantummodo ut interpretentur ea , quae catholicae fidei sunt, ta inen cum id iubeat fieri ad normam Canonum. N Decretorum S. Synodi . sub hoc praecepto videtur saltem impii enὸ contineri hu acto 1usmodi interpretatio . Qitae tamen aliter fieri debet a Theologis, atque a canoni itis, ut olim perpendit S. Congregatio septimi libri Decretatium sub Clemente v III. Nam iuris Pontificia Proselibribus non proponuntur ista dogmata vi ea speculatiue, vel e et professo in scholis legant. aut de illis tanquam de suis axiomatibus dupu
tent ; quia cum ex articulis fidei de clueantur, ut talia ad Theolorum pertinent. , Iurisperitus vero debet ea scire , de praesupponere tanquama
certa, de ex purissimis sacrae Theologiae sontibus ot emanata, cum sacrorum Canonum disciplina sit subalternata sacrae Theologiae, de illam praesupponere debeat, ut Medicina praesupponit Philosophiam naturalem, de Musica Arithmetieam. Quapropter sicut iuris Canonici Prosellor, qui in gymnasijs librum Decretalium legit non inisterpretatur titulum de sum m. Trinit. de fid. Cathol. prout obiectum eli fidei, δή principium a Theologo acceptum a ita cum inciderit in m terias de iustificatione, Pra destinatione, libero Arbitrio, di alias id genus in Canonibus S. sypodi disti uitas i non ivinet eas explicandas sς-
eundum propria prineipia, sed relinquet Theo-
rogi, declarandas. Hane autem facultatem , seu potius obligationem , quam habent sacrae Theologiae, ae Iuris Pontificii Lectores interpretandi ut supra Canones Concilii ad finem pertinentes, abstit- dum videtur vi Psus IV. voluerit eis adimere et est enim inueris mile, & ab illius mente prorsus a laetium, ut in ipsamet Constitutione in qua omnia , & singula Oeeumeni et Concilii decretata, eonfirmauit, & ah omnibus suscipientia , ac seruanda esse decreuit , voluerit primus Concilium vulnerare , de decretum d. e. a. seu. 13. sua constitutione abrogare saeit regula l. Legata inutiliter, g. de adimen. legat l. Si Iudex, ff.dominor. l. Quod fauore , C. de leg. de quod not. Αlex. cons. 7s. Circa primum , num s vers. Citet ca septimum, lib. i. dum dixit inducia ad maiorem contirmationem non debere infirmationem
sed praedi 5 is videtur obstare textus, in I. Nemo clericus, C. de sum m. Trinit. 3e fid Cathol. ubi districte interdieitur ne quis de fide Christiana publice t bis eoadunatis,4audientibus
tractare conetu n posse ruin . Et mox subnectitur ratio ; quia At iniuriam facie iuuicio Sunodis quis semel iudicata. ac recte disposita relbhaere, de publice disputare contenderit. At respondetur ibi non prohiberi nisi disputationem illam, quae publice suscipitur ad errores
msseminandos , Ee excitandos tumultus , ut ludicant ilia verba. t. mlis eoa natis; ct clariusitIa , pes f inmisitis Meason m ν/quirius et non autem illam , quae fit gratia ad uiscentri inta se holis. vel ad errores confutandos, ut declarat ibi gloss' in ver. Requirens. Innoc. in Cas. Σ. de Silanm. Trinit. At fid.. Cathol fit Franei uva Penia
in Director. Inquisit. pari. I. schol s. re in enectu
consendit D. Tho m. in a. a. q. IO. art. . ad a. diua
dicit d. l. Martiani Augussi per canones contieismatam prohibere publieam uisputationem do
fide, quae procedit ex dubitatione fidei, non a tem illam , quae est ad fidei confrinationem . Formis Oh stat tex. in c. a. q. Inhibemus, do haeret. lib. o. vhi Alexander i V. prohibet, nocuiquam laicae personae liceat publice ,, vel priuatim de fide Catholiea disputare at qui vero
contra fecerit, excommqvicacionis laqueo Inuodetur.
Clossa in figuratione eatis, fit in veri Laicae Epersonae recenset duas opiniones. Prima est eo Hua , qui pro uicis intelligant illitera. os, juxta vulgare Gallicorum, qui hominem litteratum a appellant magnum clerieum ab studuin enim videtur ut Cleri eas ruralis disputando de fido non in ei dat in hane poenam , lateus Decrevioνum Doctor incidat. vi ibi pcr plos' uod Caietanus in x. et a. q. o. an. 7. dicit, ideo disia putare de fide lateis prohiberi, quoniam ut plurimum sunt illiterati , Ad leges de illis seruntur . quae communiter contingere solent, s. Nam a ea . ff. de legib. si tamen reperirentur laici litterati, pollent de fide disputare. sed hanc opini ncm repetohat glo. praeallas. S Franci nu. t. qiria
infert vim litterae illius Decretalis. Et Albeί tam
tractat. de agnosce n. asteri, qu. 3. n. s. a scqq.
tenet indistinctu lateos prohibeti de fide dispu-ιgre, non quia illiterari umti sed quia laici sunτ. . v , ad
40쪽
ade ratio dum quo lateis uniuerss interdicitur pradicationis ossiciu in c. cum ex iniumsto, dein c. Sicut, ii se eondo, de haret. Et huie sententiti adhaeret penta in Di reo. Inquisit pari. I. Sehol. 23.col 4 in fin. vers. Sed illud est hie inquitendu ex rationibus per eum adductis, nisi quando disputatio de fide susciperetur honoris, de eaeercitationis causa, vi ibi per eum in s. colum. .ver Secundo potest, post Caiet. d. art. . id enim laudabile est, ut ait ibidem D.Thomas , R Emeis
tic. in Director. pari. I. quaest. I .
Et quicquid sit de alias generibus disputatio onum, certe quod pertinet ad propos tum nost tu, nulli prohibetur disputatio illa qui fit ad mai
rem Scripturarum intelligentiam, glos in Extra-uag. Cum inter nonnullos, Ioannis X XII. in ver. Scripturae, de verhori significat. per text. in Can. satis euidenter, s6. dis in . nam ut legitur in d cap Cum ex iniuncto, de haeret. des detium intelligendi divinas Ser isturas, S secundum ea et sudiu in adhortandi reprehendendum non esi, sed potius comme andum.
Ex quibus haesitandum non videtur, quin Magistris, & Lectoribus liceat decreta, Canones. Concilii Tridentini verbo tenus interpretari. ao4 Sed QUAER ES, An lieeat eis dictate has interpretationes Scholaribus feti hentibus. Respondeo licere si id fiat obiter pro explicatione alicuius dissicultatis; quia hoe casu nedum dictatio, R euulgatio interpretationis , sed ipsa quoque impresso permissa est, vi abunde osen sum est supra in precedenti conclusione , nu. 83. Seeus vero si id fiat principaliter, x directe per modum glossar, vel scholii, seu commentarii; quia cum ex propria significatione vocabuli, edere , sit etiam dictare , ut alter seribendo exeipiat, i. I. I. Edere, Ede eden. qui eiusmodi glosias dictat, offendit verba, R mentem Constitutionis Ph Iv. vi patet ex dictis in quarta Conciusn. 63. Faeit enim id , quod Constitutio prohibet, flesententiam eius circumuenit, i. Contra legem a ,
DE IUDICII S.Cap. Venerabilis.
3 sopitum perfAὸ non VI qtiod Niserari, ct residiatiari potes.
io Insan is perit etiam de iure Cononies ρtiundo rem ab laitar propter irrepitim itidie Am. xi Cotis omnes ad forum Eerle Π eum quomodolia hos pertinentes ex Conritis Tridentino ἐν fata. hisnnium terminari debent , quo elatio Lbertim LI pistibus Iudiera Dperiores aiare.
peris partibus, nee teretini acta. Is Cutis tam eludes , quam eriminales ex Conpilio Tridentino eorum ordinario infra hiennium
sei iesionem exeitandam. . Is Conseruatores Religioniam an /x Comitis Tri d/ntitia temantur infra limnium ea os term
ut hie per Abbatem s num a. post modiu, vers. Oppono expediendo glosiam. Et ideo summatur varie pro variatatex Iecturarum, vi persero. in princ. communiι erramen si e summaturr Instantia iudicia nou perit per lapsum trienni . Noe dicit: Ioann. Andr.
lige disserentiam esse quoad peremptionem in santiae inter ius Ciuile, di ius Canonicum . nam de iure Civili instantia iudicia perit lapsu triennia post litem comestatam, ut l. Properandum, C. de Iudichs, di tenent communiter Doctores , E e vi