R.P. Antonii Ruuio Rodensis ... Commentarii in libros Aristotelis Stagiritae de caelo, & mundo ..

571쪽

Circa posterioreius quaestionis partem videtur suisse sententia Arist. hic cap. . & 3. asserentis , aerem, &aquam in propriis locis grauitare, deos tum que propendere,id quod lusce probat argumentis: Quia vires aere plens grauiores sunt, magisque deorsum prcvcndent quam ipsi sine aere,quod quidem aliunde prouer ire nequit nisi ex eo, quod aer grauitet in proprio loco. ΙΨaeterea lignum centum librarum velocius per aerem descendit, quam plumbi libra, cum tamen plumbunt unius libr celerius per aquam descendat, vi vim lignum eliisdem ponderis, Ast hoc nequit euenire, niti quia lignum plus aeris In Pori S continet, quam Plumbum , qui quidum in propria regione deorsum tedas,& ideo plus aeris velocius corpus vehit . minus autem Impcllit In aqua , & ideo per eam plumbum celerius descendit quia minus aeris conti

ner,& melius I graάitate aqqa: d orsum conantis im-stracta aqua naturaliter gesterulit,& similiter aqua, si

terra ei extra natiir : Dinamu ergo necesse est , elementa media in suis locis semper grauitare . atque deorsumnae. l . Commuηls tamen,& vera Gnrentia tener,nullum elementum in naturali sede grauitare , leuitateve. Ιεa senti0nt. Mathematici fere omnes cum Archimede, & Ptolomaeo, & fere omnes Philosophi. Peripatet 1 cI cum Simplicto, I hemiit Io, Syriano,& AIcxandro hic , yriam. v x commune circusseratur axio

m Vlementa in propriis locis,fiec grauatant, luc leuirant. Viatim legi Visalpandum, qui oppositam tueri

sententiam tentaverit ε.de caelo c. 1 sed adeo rationis momcnto , & robore cam destitutam compei it, ut coactus

572쪽

coactus fuerit , liberam cuique facultatem concedere tutandi quam maluerit. Probatur ergu haec communis' sententia experimento, & ratione: experiment quidem, quila nullus non expertus est aerem non degrauare nostra capita, Sc qui sub aquis natant,aquae pondus non experiuntur: si vero aer, & aqua in regione propria grauitarent,& deorsum niterentur,non possent non subiecti homines onus magnum sentire, sicut sentiunt, qui rerram, vel aquam a proprio loco extractam sustinent. Probatur ratione, & primo de elementis extremis certa apud omnes videtur concluso, quia neque ignis habit quo ulterius ascendat i neque terra qu0 plus dAcendat. Igitur neut Ium eorum ui propria sic de ast edere vel desicci e re conatur , esset enim frustra talis conatus, & ad terminum isaturaliter impossibilem. In uniuersum tamen PrΟ-batur,quia siti gula clementa Houentur ad propria lo-

ca tanquam ad propriam perdictionem, Ut illis optata

quantur quiete,&itiis idcptis quiescunt rigitur virtus motiva naturalis illorum ad hunc solum terminum properidet & snclinat hoc ergo adepto Hon erit principium ultra tendendi,atque adeo repugnat, quod si element in Nopria foderer che coiimtuta sint, virerius cieri naturaliter nitantur grauitando, aut leuitan Eo , alias aut illa Aon esset propria elementi sedes, ut supp imus , aut ielementum haberet naturalem virtutem desconiuendi I proprio loco , & tethdendi in extraneum: quod plane est absurdum, curti elemenisssolum sit coiicc ssa motrix facultas ad proprium locum quae est grauitas, vel leti itas. dixi si in propriale de pi r iste collocentur, si enim aliqua ei parte , proprio loco extrahantur ita ut aliqua pars ponderis , aut leuitatis non aeque distet a proprio centro, piopriave sphaerae, grauitabunt proculdubio, ara lo-

573쪽

uitabunt. Experimur namque grauia ubicimque sint superiorem locum leuibus , aut minus grauibus concedere , & e contrario , ut constat in terra supra aquam, aut aerem, ignemve posita, & in aqua, aere, & igne terrae meatibus compressist quod quidem non aliter euenit, quam mutuo grauium desicendentium, leuiumque ascendentium conatu, &motu,id quod etiam in mixtis videre est, ut in liquo-iribus, quorum aliqui, quia leuiores grauioribus innatant , grauiores vero aliis subsidunt. Cuius experimenti ratio est, quia natura grauitatis iure suo exigit ad centrum, quo proximius possit, accedere, usque quiescere naturaliter potest, donec id assequitur perfecte, ita ut centrum grauitatis simul, cum centro uniuersi existat , & grauitatis partes aeque *b ipso distent , proportione seruata grauioris cum minus graui, &idem prorsus est de leuitate in ordine ad locum sursum : ita tamen, ut si substraheretur gratulor pars,aut leuior, minus grauis, & minus levis E

propria virtute mouerentur, donec illa centrum uni 'uersi, haec Lunae concauum pertingeret, ut supra

monuimus.

satissaesamus argumentis in contrarium irae quidem parum negotij facessunt. Ad primum enim dicimus , idcirco vires aere plenos grauiores existere, quia aer circa terram degens impurus est, terrestribus scatens halitibus , & corpusculis, ut in Solis ragio videre est, jecus vero contin- superest, adductis, ugeret, si puro ac Mementari aere adimplerentur. Ad secundum utrumque fatemur perimentum, inficiamur tamen, causam illius esse rationem , quae in

argumento assignatur, quin potius ideo huiusmodi lignum velocius per aerem descendit, quam plumbi libra, qua grauitas ligni excedit grauitatem plum-

574쪽

bi multitudine materiae, atque pluralitate partium extensionis , quae ad persectiorem operationem, conducunt. Levitas item aerea ligno existens non retardat descensum grauitatis, quia aer in propria sphaera non leuitat , per aquam tamen velocius descendit plum, tum quia minus rareae leuitatis continer , quae ipsum detinere possit, ne deorsum labatur : tum quia pauciores aquae partes comprehendit,& diuidit, quae proinde minus diuisioni resistunt. Ad ultimum Patres Conimbricenses hic quaestione

secunda articulo secundo cum aliquibus recentioribus negant, aquam substracta terra, nec aerem extracta aqua descensurum proprio pondere, nisi vacui periculum immineat. Mihi tamen, ut supra di-Xi , verius apparet, aquam insita grauitate descensuram ad centrum usque uniuersi, si terra inde extraheretur , saltem ex parte, ita vi foramen aliquod usque ad centrum constitueretur , grauitas enim quaelibet est naturale principium motus deorsum, donec uniuersi centium perfecte obtineat, aut per se ipsum , aut per centrum grauitatis corporis, in

quo est , ita ut sub se leue aliquid , aut minus graue non patiatur e fatemur ergo argumento , in eo casu, aquam descensuram naturaliter a propria virtute,aercm vero, solum ad supplendum vacuum vniuersali virtute,ex se enim ut pote leue solam ferri potest sursum, inde tamen nequaquam infertur, aliquod ex his elementis in propria sede,quando grauius supponitur,& eminet leuius, grauitare,aux leuitare,cum graue descendere no nitatur,nisi cum infimum locum non occupat ,aut grauius non subligitur, nec leue ascendere,nisi distans a loco supero,aut leuiori non supra posito. Quod ad mente Arist.attinet,plane in hac . re illi aduersati profitentur uniuersi sere eius eXpOsitores

575쪽

, 1 6 De Caelo, o fundo.

stores cum Mathematicis. Mihi tamen satis probabiliter intelligi posse videtur, de elementis mediis non in sua puritate , sed ut apud nos sunt, cumca, corporum, de halituum permixtione , qua ratione plane grauitare videntur. Et hoc probant argumenta Aristotelis, ut expendenti constabit: de ideo haec censenda est mens Aristotelis. Et haec de caelo & mundo dixisse sussiciat : vitanam Deo accepta , & studiosis nostris utilia: cedantque in Dei gloriam , virginis' Deiparae, Angelicique Docto- tis Sancti Thomae. - .. -