장음표시 사용
11쪽
suod editioni Parisiens gras um est.
P Rodeunt in lueem opera Theologica clarissimi viri C
roli Uitasse dictata in Scholis Sorbonicis , abundantis , & exquisitae doctrinae referta , omnium celebrata sermo nibus, ardentibusque Votis cxpetita. A Tractatu de Poenitentia factum ideo initium est , quod hisce temporibus visus est maxime conveniens , quibus Sacra Facultas Parisiensis censura notavit errores unius e suis adversus contritionem praesertim amoremque divinum vulgatos ;eoque magis quod eruditus disertusque Theologiae hujus scriptor in aliquam censurae comparandae partem venerat , paulo
Praefatio hic non est adhibita , quia initio totius operis , hoc est Tractatui de Attributis Divinis erit congruena
12쪽
De Existentia: Sacramenti Poe-
ΜNΕΜ quae de re aliqua instituitur dissertationem , a nomine ipὶ ordiri oporter sapientes monent. Illud autem nic eo magis necessarium est , quod hujus temporis haeretici vel in , ipsis vocibusucolorem G- roribus suis quaerant. Cum enim quatuor i hactenus occurrere visa sint in iis i quos scelerum vere poenbret : primum quod agnoscant factum I secundum quod emendent mores tertiuili quod doleant de admisso ; quartum tandem quod poenas a. se, ipsi sumant ad satisfaciendum Deo : haecque duo polirema , & imprimis ultimum , haeretici nostri exhorreant , Poenitentiae vim omnem collocarunt in proposito
i Primum est Paenitentia vocabulo, resipiscentia nomen longe anteponi debere , atque hoc in illius locum im vertend s Scripturis substitui omnino oportuisse. Ita Lutherus in reso Belaia cap. I. Matth. &c. quibus prael verat Erasmus' passim & Laurentius Valli, in Annot. ad
13쪽
Alterum est, vocem ipsam Poenitentiae nihil amari aut doloris aut poenae per se senare, sed tantum consilii mutationem. Idem Lucterus in quadam epistola ad Vicarium sui ordinis scripta anno Isr8. ait se tandem didicisse, quod Poenitentiae nomen' non significaret odium veteris vitae aut dolorem ex ea conceptum, sed duntaxat amorem justitiae quo nihil dulcius esse queat. Sic autem sentire se praedicant, quod ea sit origo , is usus illorum
nominum apud bonos auctores. Quocirca videndum I. qua voce ad Poenitentiam exprimendam uian
tur scriptores sacri ae Novi potissimum Testamenti; a. quaenam sit illius Poenitentiae nominis origo ; 3. quis utriusque vocabuli usus apud. prophanos auctores ; 4. quae eorum significatio fuerit in Ecclesia. Itaque Scripturae ad Poenitentiam designandam utuntur voce με'πιν - , quam vulgatus interpres ubique reddit nomine Poenisen
Μετανοια porro, si ad verbi vim praecise attendas, nihiI aliud est ,
quam animi mutatio e unde Tertullianus lib. 2. advers Marcion c. 24. iso In Graeco sono, inquit, Paenitentiae nomen non ex delicti consessio- is ne , sed ex animi demutatione compositum est . si Quod quidem grammatice expendens Lactantius lib. 6. Ins. c. a . - Is, quem facti sui is poenitet. inquit, errorem suum pristinum intelligit : ideoque Graeciis melius & significantius με ναίαν dicunt, quam nos possumus Res is piscentiam dicere; resipitcit enim ac mentem suam quasi ab insania ,, recipit, quem errati piget, castigatque seipsum dementiae, &. confir-
is mat animum suum aci melius Vivendum t tum illud ipsum maxime cavet, ne rursus in eosdem laqueos inducatur. Paenisentiae autem Vocahulum, quod in Scripturis μανσια respondet, alii ducunt ex pone de tenere: quod nempe quem peccati poenitet , is priorem sententiam mutet & posterius consilium teneat. In ea opinio me sunt nonnulli recentiores, Pierius scilicet ad Eclogam a. Virgilii, &Erasmus in cap. 3. Matth. nec Mon & ad cap. 7. I. Cori in quam, utpo te sibi opportunam, statim concessere Lutherus Sermone de Poenisentiaevire 6. σ 7. & Calvinus Inclitusiqnis lib. 3. e. 3. Sed illud insulsum esse nemo non videt; Poenitentia enim diphthongum habet, quam a tu perioribus vocabulis haurire non possit. Alii derivant ex poena , quasi poenitere idem sit quod poenam tenere . Auctor libri de vera , o falsa Poenitentia apud Sanctum Augustinum v. 29. nitere , inquit , est poenam tenere , ut semper puniat in is se ulciscendo quod admisi peccando . Id amplexi sunt Μagister Sententiarum lib. 4. dissinct. I . & Gratianus de Paenitentiadi R. 3. cap. Poenitentia; quos exinde pro more suo vulgo secutitiint Theolosi, & Iuris banonici Interpretes, quibus adde Sanctum Isidorum Hispalensem , qui lib. a. de Officiis cap. Iri is Poenitentia ,
14쪽
,, inquit, nomen sumpsit a poena , qua anima cruciatur di caro moris tincatur. ει Alri denique Paenitentiae nomen repetunt a punitione et ita ut Paenitemria dicatur quasi punitentia . S.Isidorus idem in exhortarione ad Paenitentiam , A punitione , inquit, Paenitentia nomen aecepit quasi punitentia, is dum ipse homo punit poenitendo in se quod male admisit . εβ Lib. autem d. Orig. cap. ult. Poenitentia , inquit, appellatur 'uasi punirenis ris , eo quod ipse homo puniat poenitendo in se quod male admi-- st. Eo respicit S. August. Di t. i53. ad Macedonium n. 6. aiens: Nihil aliud agit, quem vere poenitet, nisi ut id quod male secerit impu- is nitum esse non sinat. Atque haec de vocum istarum origine. Iam quod pertinet ad usum , certum est , ut varia sit apud auctores prophanos earum significatio , illas tamen sensu doloris ac poenae
Μενανοῶν enhn Plutarcho de adulatione, o in Periclis visa , Luciano de saliatione , non solum est reliseere , sed & de admisso dolere , imo & aliquando sonat poenas scelerum exigere et hincque apud eos suit Dea Μετανοια nomine , de qua sic Ausonius in celebri disticho AE Dea , quae facti, non factique exigo poenas: )Nempe ut panitem, sic Metanaea vocor.
Eodem modo Poenitentia saepe accipitur. Cicero Tusc. q. Alexanis drum regem videmus , qui cum interemisset Clytum familiarem sinis um, vix a se manus abstinuit: tanta vis suit 'poenitendi Ovidius lib.
I. de Ponto, elegia I. . . .: .
. i Poeniset; is 3 si quid miserorum creditur ulli sPaenitet, oe facto torqueor ipse meo. Verum isthaec omnia mittamus e neque enim hic de vocum istarum origine disputamus , sed de usu , penes quem , ut ait Horatius in Poeti ius est & norma loquendi i imo neque curamus quemnam usum illae habeant apud exoticos . qui nihil ad nos attinent , sed quaerimus 'uamnam in Ecclesia significationem obtineant . Haec enim nobis unica regula est loquendi ac sentiendi . Quis autem ignorat hane esse vulgarem earum tum in Scripturis, tum in Patribus notionem, ut non solum animi mutationem & emendationem vitae, sed dolorem & externa quaelibet doloris signa arguant'
, Ea certe vis est ruerbi μετανοειν. - - -
Sap. 3.3. de impiis, Dicens intra se Poenirentiam agentes o prae angustia Diritus gemento.
15쪽
Μait 3. r. Ioannes Baptista Judaeos alloquens P*nuentiam agite, inquit,& v. 8. Facite ergo fructum dignum Poenitentiae. Cap. II. a I ian in sero oe Sidone factae essent virιures quae factae sune in vobis, olim in cilicio oe cinere Paenitentiam egissent. Cap. I a. I Viri Ninivitae ... Paenitentiam egerunt in praedicatione Ionae r at Ionas ipse explicans cap.3. Prophetiae suae V. I. in quo sita fuerit ista Poenitentia, nominat ieiunia , sac*m, o cinerem . . ..
. Act.2 6.V.2o. Ut Paenitentiam agerent. . . . . digna Paenitentia opera fa- .
a.Cor. .g. Contri tati estis ad Pornipentiam . . .. Atque in eundem sensum accipitur a Patribus, quos enumerare longum &supervacaneum seret.
Unus instar omnium nobis erit Hermas apud quem Angelus duris, quos tunc Poenitentes obibant , laboribus praesectus , Voeatur Angelus
Ergo πιτάνοια non . tantum facti agnitionem & emendationem vitae , aut etiam detestationem peccati. sonat , sed & poenas quaslibet ad tuenda peccata necessarias , quae ex intimo illo animi dolore quasi ex sonte proficiscuntur i ac proinde plenam persectamque ejus notionem non exprimit resipiscentiae vocabulum, quod dilutioris multo est signiocationis. Non itaque mirum, si juxta nativum Scripturae sensum & Ecclesiae disciplinam , vulgatus noster interpres Poenitentve nomen usurpaverit. Quid enim est poenitere, & Poenitentiam agere λ an pigere scelerum duntaxat &redire ad saniorem mentem, quod Haeretici volunt λ neutiquam. Audiamus sanctos Doctores . . . . Tertullianus de luctuoso Poenitentiae disserens apparatu , lib. de Pa nitentia cap.9. Consessione, inquit , Poenitentia nascitur , Paenitentia. D Deus mitigatur. μCyprianus δε lapsis hortans eos ad dignam satisfactionem Pinnitentia, is inquit, crimine minor non sit . - , Gregor. Naz. oratione 3 9. Paenitentiam appellat baptismum Dor marum, ba
Ambrosius apud Gratianum de Poenitentia, disiact. 3. cap. I. Poe is nitentia est , & mala praeterita plangere , & plangenda non admit
Augustinus Serm. 3s r. n. Ia. Non lassicit ad Poenitentiam. , linis quit, mores in melius commutare , & a factis malis recedere ; nisiis etiam de his, quae iacta sunt, satisfiat Deo per Poenitentiae dolorem, peris humilitatis gemitum , per contriti eo is sacrificium , cooperantibus
Auctor de vera o falsa Paenitentia cap. L. apud eundem .. Poeni- ,, tentia est quaidam dolentis, vindicta , puniena in se quod dolet comes misisse. ' . . .
16쪽
Gregorius Μagnus homilia 34. in Evgngelia , numeri 1 3. Poeniten tiam agere est perpetrata mala plangere , & plangenda non perperi trare α - . Isidorus Id. a. Sentent. cap. II. pag. 44o. ex eodem Gregorio. Ilis te Poenitentiam digne agit , qui reatum suum satisfamone legiti- ,, ma plangit A condemnando scilicet , & deflendo quod gessit , tanis to in deplorando profusius' , quanto extitit in peccando proci, , ,ius ' - ι . si a Resipiscant linque Novatores , tam Helicati quam a Veritate alieni, quibus tantopere odiosum est Paenitentiae nomen , quique gravia sic tera post Baptismum admissa absque ullo labore piare se posse existi
Erubescant etiam laxioris disciplinae duces , & magistri , qui Poeni, tentiae sacramentum omnibus passim tam temere impertiuntur , quod majores nostri olim tanta cautione , nec nisi poenitentibus , tribui v
cuodnam si discrimen inter Paenitentiae Urtutem o sacramentum. . DIstingui vulgo solet Poenitentia duplex ; alia quae virtus, alia quae sa
' Poenitentia quae virtus, est animi dolor ac detestatio de peccato commisso cum proposito placandi Deum, & non peccandi de caetero. Sunt sere verba synodi Tridentinae fess. I . Poenitistia vero posteriore sensu est sacramentum novae legis a Christolasti tutum, quo pςccata post Baptismum admissa delentur. ' Poenitentiae etiam virtus a Sacramento multis ex capitibus differt. Primo quidem I quod virtus tota posita sit in operibus poenitentis , sacramentum Vero requirat insuper absolutionem sacerdotis. Secundo quod , ut ait Concilium Tridentinum fris I . cap. I. Pin mitentiae virtus fuerit universis hominibus qui se mortali aliquo peccato inquinassent V quovis tempore ad justitiam assequendam necessaria ;Illis etiam qui Baptismi sacramento ablui petivissent , ut , perversitate ubjecta & emendata, - tantam Dei offensionem cum peccati odio & pio animi dolore detestarentur ; sacramentum vero Poenitentiae non nisi a Christo fuerit institutum, nec pertineat nisi ad eos qui post Baptisma acceptum in peccata lapsi fuerint . . ' . e Hic porro de sacramento tantum nobis controversia est cum Haereticis, . qui nedum illud agnoscant Γ inficiantur etiam ullam inesse Ecclesiae remittendorum post Baptisma peccatorum potestatem . Quapropter ordo postulattit de ejusinodi potemisi primo verba faciamus. . . o amitasse de Paenitentia. . A 3 . .. : AM '
17쪽
An si aliqua remittandorum poss Baptisma peccatorum potestis Eecissae concess. . CVm de hac Ecclesiae auctoritate sermo fit , statim allegantur mubii inter veteres Haereticos qui eam negasse perhibeantur ', Μontanistae nimirum , Novatiani , Valdenses , wiclefistae , Ioannes Hus,& Hieronymus a Praga s sed immerito , ut videtur illam enim admiseres Primo Μontanistae & Novatiani, ut modo declarabimus. Secundo Valdenses , in eo tantum haeretici , quod vellent illam esse penes quemlibet virum probum , non autem penes sacerdotem malum . De Sacramento Poenitentiae , inquit Raynerus cap. s. di. is cunt , quod nullus possit absolvi a malo sacerdote : item dicuntis quod bonus laicus potestatem habeae absolvendi et item , quod ipsi is per impositionem manuum peccata dimittant, & dent Spiritum San-- ctum . V De his vide illustrissimum Isuetum Variationum lib. II. Non igitur circa sacramentum , sed circa sacramenti ministrum errabant .
Tertio Wieleius cum Valdensibus docens lib. 4. Trialogi cap. I . I claves non operari, nisi in Sanctis; de quo idem praesul ibid. 33. Attamen in bulla Martini V. ad calcem concilii Constantiensis, & apud Thomam VH- densem tomo 2. desacramentis, cap. I 4 I. Wiclesus memoratur. ejusmodi ρο- testatem funditus sustulisse. Quarto Hussitae, qui cum Eecles a catholica septem sacramenta semper consessi sunt, ut ostendit idem auctor Uid. n. 6 I. Quocirca is error est peculiaris quorumdam e Lutheranis , & Calvinianorum , qui sectam a Christo potestatem remittendorum peccato rum collocant in praedicatione Evangelii , & excitatione ad fidem , qua peccata delentur , aut in baptismi dandi facultate, aut in simplici quadam declaratione ; aut eam reserunt duntaxat ad externum Ecclesiae regimen , quae pro sua auctoritate possit peccatoribus conventus sacros interdicere, aut poenitentibus permittere. Ita praesertim Calvinus in institutione or antidoto, ubi de poteitate clavium, & Κemnitius , M parte
Est in Ecclesia potestas remittendorum peccatorum. PROBATu R I. ex Scripturis. Μatthaei cap. 16. V. Is.. Christus Petrum alloquens , Tibi dabo, inquit, claves regnicaelorum λ ω quodcumque ligaveris super terram , erit liga-
18쪽
- Ο in eoelis s ct quodcumque solveris super terram , eris solutum oe in
Ibidem cap. I 8. V. I 8. omnibus Apostolis , Amen dico vobis , inquit, quaecumque alligaveritis super terram, erunt ligata re in calo ; re quaecumque solveritis super terram , erunt soluta m in coelo . - Ioan. 2o.eta. Haec cum dixisse , insulsiatas, o Hais eis: Accipite Spiritum Sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; σ quorum retinueritu,
PROBATuR a. traditione Ecclesiae, quae hae in parte ita constans est &manifesta, ut non solum hanc potestatem semper agnoverint catholici, scd etiam nullus ad haec tempora haereticus inventus esset , qui eam auderet
Et vero si pro Haereticis habuit Ecclesia, qui hanc potestatem imminuerent , quanto magis qui eam abolerent PROBATUR 3. disciplina ecclesiastica omnium seculorum o ubique enim & semper poenitentibus veniam indulsit Ecclesia. Os sic Ius cum Calvino id honoris servandum esse Deo ut remittat
RΕspo NDEo hanc esse vocem infidelium Iudaeorum Μarc. cap. 27.
suis potes dimittere peccata nisi solus Deus λ eandemque fuisse Μoni nistarum olim & Novarianorum exceptionem , ur cie illis constat ex Tertulliano de pudicitia , de his vero ex Ambrosio & Paciano : qu rum responsionibus tanquam armis jamdudum viruicibus ut, juvat ad similem Novatorum nostrorum impietatem profligandam . Sic igitur Ambrosius loquitur M. I. de Paenitentia cap. a. num. 6. Sed aiunt seri Domino deserre reverentiam , inquit , cui soli remittendorum crisse minum potestatem reservent : imo nulli majorem injuriam faciunt, is quam qui ejus volunt mandata rescindere , commissumque munus se refundere et nam cum ipse in Evangelio suo dixerit Dominus Jesus: se Aecipite Spiritum Sanctum'; quorum remiseritis peccata remittuntur eis , is m. Quis est ergo qui magis honorat , utrum qui mandato obteminis perat , an qui resistit 8 Dominus enim par jus t olvendi esse voluit, se & ligandi , qui utrumque pari conditione permisit . Pacianus vero epise. I. ad Sempronianum; sic in eandem rem habet . Solus hoc , is inquies , Deus poterit ' Verum est : sed & quod per Sacerdotes se suos facit , ipsius potestas est . Epid. autem 3. Quare , inquit, is sive baptisamus, sive ad Poenitentiam cogimus, sive veniam poenitentibus is relaxamus, Christo id auctore tractamus. Ut autem os obstruerent NOVatianis , & argumento ad hominem 3, demonstrarent hominibus vere inesse posse iacultatem remittendorum peceatorum, urgent eos exemplo Baptismatis , in quo ipsi confitebantur peccata a sacerdotibus ablui . Ambrosius, verbi causa ibidem cap. 8. n. 37. Sed dicis , inquit , quia in lavacro operatur mysteriorum grais,, tia. Quid in Paenitentia λ nonne Dei nomen operatur Quid ergo
19쪽
A Ubi vultis vindicatis vobis gratiam, ubi vultis repudiatis λ Idem Calvia respondeas. . , uti,
EI UsΜODI potestas non est tantum posita in Evangelii praedi
PROBATUR I. ipsa perspicuitate verborum Christi . Cur enim , si praedicationem Evangelii commendaremtantum voluit Apostolis , cur , inquam, id clare non dixitP Quam ineptum & impium est dictu, Verbo Dei, ut quod vellet eloqueretur, defuisse orationem l Certe alibi cum jubet Evangelium annuntiari, id sine ullis ambiguitatibus, ullaque circuitione pronuntiat PROBATUR a. quia si quis attentius rem excutiat , non leve discrimen reperiet inter utramque locutionem et nam ubi de Evangelio ;Praedicate, inquit, Evangelium omm creaturae; adeoque de omnibus sine ullo discrimine , ullave exceptione loquitur . At ubi de remissione peccatorum , non sine cautela & restrietione ; Quorum, inquit, remisernis peccata, σα Ergo non eadem omnino potestas utrobique demandatur . . P s. . ' . . PROBATuR 3. ex Patribas . Ut enim subtiliter notat Chrysostomus lib. q. de Sacerdotio , Christus eandem.potestatem communicavit cum Apostolis , quam ipse habebat . Paulo enim ante dixerat e Sicut misit me vivens Pater, ego mitto vos . At Christus prosecto non habuit tantum potestatem Evangelium praedicandi , sed etiam Vere peccata re
1Μerito itaque seo us Tridentina , foss. Im cap. r. relatis quae su pra: adduxim s verbis Evangeliitarum , damnat . eorum commentitias anterpretationes , qui verba illa ad potestatem praedicandi verbum Dei,& Christi Euangelium annuntiandi detorquent : & canone 3. pronun tiat: μ Si quis verba illa Domini Salvatoris : Accipite Spiritum Sanctum, is quorum remiseritis poccata remittunsur eis; ρο quorum retinueritis, retentam sunti . . . . detorserit .. . . ad auctoritatem praedicandi Evangelium, se anathema sit . .
Haec remittendorum peceatorum facultas etiam ultra baptismum extenditur. PROBATu R I. ex verbis ipsis Scripturae sacrae , quae jam laudavimus : nullis enim cancellis circumscribitur, quae ibi conceditur aucto-xitas . Imo ad eos praesertim videtur pertinere , qui jam baptizati fuerrint . Cum enim in ligando ac solvendo illa confluat ; certe judiciaria est : at judiciariam potestatem non habet Ecclesia nisi in suos . Guia
20쪽
enim mihi de iis qui foris sunt iudicare λ inquit Apostolus I. Cor. 3. I a.
PROBATun 2. ex Patribus, qui ita Scripturam intellexerunt, & intelli
Cyprianus suo & synodi Africanae, cui praeerat, nomine Ep. 34. ad Comel. de lapsis post baptismum reconciliandis disserens , Nec enimis fas erat, inquit , aut permittebat paterna pietas , & divina clemen- ,, tia Ecclesiam pulsantibus xlaudi , & dolentibus .ac deprecantibus spei se salutaris subsidium denegari; : ut de saeculo,recedentes sine communiri catione & pace ad Dominum dimitterentur; quando permiserii ipse, is qui legem dedit , ut ligata in terris , etiam in coelis ligata esse ,, leni ; ibi vi autem possent illic, quae hic prius in Ecclesia solverenis vis . . . . Firmilianus Cappadoeiae Μetropolita ad eundem Cyprianum Epist. 7 3. apud Curian. p. 324. edit. Oxon. Soli Petro dixit. λ Uuaecumque is ligaveris super terram i, erunt oc.. Et iterum in Evangelio , quando is in dolos Apostolos insufflavit Christus, dicens : Accipite Spiritum an-M ctum, si cuius remiseritis peccata, remittemtur illi : ρο si cui tenueritis,
se tenebuntur. Potestas ergo remittendorum peccatorum Apostolis da mis ta est, & Ecclesiis, quas illi. a Christo missi constituerunt, & Episse copis qui eis ordinatione vicaria successerunt. 1 Ambrosius lib. I. de Poenitentia cap I. num. 6. hoc eodem. loco debellati Novatianos , qui hanc remittendorum post Baptisma peccatorum
facultatem negabant. . . . .' I ' . . . A . ι
Pacianus Episs. ad Sempronianum r. adversus eosdem Haereticos Quid si est illud , inquit , quod Apostolis dixit,r Quae ligaveritis in terris, liis gata erunt in caelis r ρο quaecunque solveritis in terris, soluta erunt in coe-- lis λ cur hoc, si ligare homio ibus ac solvere non licebat λ An tantum is hoc Apostolis licet ρ Ergo & baptizare solis licet, & Spiritum- Samis Elum dare solis , & solis gentium peccata purgare; quia totum hoc se non aliis quam Apostolis imperatum est Z Quod si uno in loco &is resolutio vinculorum , & sacramenti potestas datur , aut totum ad se nos ex Apostolorum serma & potestate deductum est , aut nec illud ,, exti decretis relaxatum est . . . . Si ergo & lavacri & chrismatis po- testas majorum longe charismatum ad Episcopos inde descendit o &M ligandi quoque jus ac solvendi. Chrysostomus hom. 4. de verbis Isaiae, Rex quidem, inquit, ea quae se sent in terris, sortitus est administraada; Sacerdotii autem jus supem rius est positum. Quaecumque ligaveritis super terram, erunt ligata oe in ,, coelo. Regi ergo corpora commissa sunt, Sacerdoti animae , Rex pe es cuniarum treliqua dimittit,. Sacerdos reliqua peccatorum. M Libro autem a. de Sacerdotio citatis Evangelistis iisdem verbis Quadiis nam, inqui z, oblecro, potestas hac una major esse queat Pater Ommis nisariam Filio potestatem dedit; caeterum video ipsam eandem omniis sa-