Aurel. Cornel. Celsi De medicina libri octo cum praefatione Georg. Wolffg. Wedelii ..

351쪽

Cap. aD MEDICINA. 297 Prodest tamen etiam ad concoquendum, quod habet papaueris lachrymae, galbani, singulorum. p. I. myrrhae, castorei, piperis, singulorum p.II. Ex quibus, quod erui magnitudinem habet, fati est deuorasse. a Catapotium valentius adsomnum. Alterum, stomacho pejus, ad somnum valen-cius, ex his fit mandragorae p. n. apii seminis, item hyoscyami seminis,singulorum p.Iv. M. quae

ex vino teruntur. Vnum autem ejusdem magnitudinis, quae supra posita est, abunde est sumpsisse. s. Catapotium adplurimos dolores persomnum leniendos. Sive autem capitis dolores, sue ulcera, siue

lippitudo, siue dentes, siue spiritus dissicultas, siue intestinorum tormenta, siue inflammatio vulvae, siue coxae est, sive jecur, aut lienis, aut latus torquet, siue vitio locorum aliqua prolabitur obmutescit, occurrit dolori per quietem ejusmudi catapotium. Silis, acori, rutae siluestris seminis, singulorum p. II. . castorei, cinamomi, singulorum p. II. . papaueris lacrymae, panacis radicis, mandragorae malorum aridorum, junci rotundi floris, singulorum p. II. .piperis grana LVI. Haec per se contrita,rursus instillato subinde pasta ,simul omnia teruntur, do nec crassitudo sordium fiat. Ex eo paulum aut deuoratur, aut aqua diluitur, potui datur.

352쪽

. Gi otium aliudad muta valens. Quin etiam siluestris papaueris, cum jam ad excipiendam lachrymam maturum est, manipulus, qui manu comprehendi potest, in vas demittitur,in superinfunditur aqua, quae id contegat, atque ita coquitur. Ubi jam bene manipulus is coetias est, ibidem expressus projiciatur is cum eo humore passum pari mensura miseeatur , inferueatque, donec crassitudinem sordium habeat. Cum infrixit, catapotia exeo fiunt, ad nostrae fabae magnitudinem , haben que usum multiplicem. Nam somnum facuunt, vel per se assumpta, vel ex aqua data: aurium dolores leuant, adjectis exiguo modo rutae succo , ac pasto tormina supprimunt

ex vino liquata : inflammationem vulvae coercent, mista cerato ea rosa facto, cum paulu-1um his croci quoque accessit ex aqua

fronti inducta, pituitam in oculos decurrentem

tenent.

F. Catapotium ad inducendum somnum, quem vulva dolens prohibuit. Item, si vulva dolens somnum prohibet, cro.

ci p. ii ' anisi, myrrhae, singulorum p. I. papaueris lachrymae p. v. ' cicutae semini p. Vm 'miscenturi excipiunturque vino Veteri, , quod

lupini magnitudinem habet, in tribus cyathis aquae diluitur id tamen in febre periculose

datur.

353쪽

Cap. as MEDICINA. 229ε. Ad jecur fanandum. Ad sanandum jecur, nitrii. . . croci, myrrhae, nardi Gallici, singulorum p. I. . melle excipiuntur, daturque, quod Egyptiae fabae, gnitudinem habeat. . Adflniendos dolores lateris. Ad lateris dolores finiendos piperis,. avistolochiae, nardi, myrrhae pare portiones. I. Ad thoracis dolores finiendos Ad thoracis, nardi p. I. . thuris, cassiae, finis gulorum p. III. . myrrhae, cinnamomi, singulorum p. I. . croci p. VIII resina terebinthinae quadrans, mellis heminae tres.st Campotium Athenionis ad tussim. Ad tussim Athenionis myrrhae, piperis,singulorum p. I. . Castorei, papaueris achrymae, singulorum p. I. . Quae separatim contusa postea junguntur, is magnitudinem fabae nostrae, bina catapotia mane, bina noctu dormitu ro dantur. D. Catapotium Heraclidis Tarentini ad tussim e somnum. Aa, si tussis somnum prohibet, ad drumque Heraclidis Tarentini croci p. I. . cinnamomi, castorei papaueris lachrymae, singulorum p. I. . myrrhae, piperis longi, costi, galbani, singulo

rum p. .. L.

II. Catapotium ad purganda stera infaucibus tussientibus. Quod si purgancta sunt ulcera in faucibus tussientibus panacis, myrrhae , resinae terebin' thi -

354쪽

3oo A. CORN CELs Lib. 7.thinae, singulorum p. v. . galbani p. . Z. hyssopi . . . contemnetia sunt, hisque hemina mellis adjicienda, iquod digito excipi potest, deuorandum est. a. Colice Cassii medi i. Colice vero Cassii ex his constat: a croci, anisi castorei, singulorum p. I. . petroselini p. IV. piperis nongi, rotundi, singulorum p. v.' papaueris lachrymae, inaci rotundi, myrrhae, nardi, singulorum p. I. . quae melle Xcipiuntur. Id autem deuorari potest, is ex aqua calida sumi. S. Ad infantem mortuum aut secundas

expeliendas. Infantem vero mortuum aut secunda expellit aquae potio, cui salis ammoniaci p. I. . aut cui dictami Cretici p. I. . adjectum est. I . Laborantibus expιirtu quid dari debeat. Ex partu laborantibus erysimum ex in te

pido jejunis dari debet.

0 Ad adjuvandum vocem. Vocem adjuvat thuris p. I. . in duobus cya this vini datum.16. Aduersus dissicultatem Prina. Aduersus urinae dissicultatem piperis longi, castorei, myrrhae, galbani, papaueris lacrymae, croci, costi, unciae singulae, styracis, resinae terebinthinae pondo sextantes, mellis absinthii cyathu a a Forte costi uti libro iv. c. q. sed malim ibi legere, eroci, ita Scribon. Larg. cap. xxIx cujus descriptio in aliis variat.

355쪽

thus. Ex quibus ad magnitudinem fabae AEgyptiae mane coenato dari debet. II. Arteriaces compositio quomodo fiat. Arteriace vero hoc modo fit cassiae, iridis, cinnamomi, nardi, myrrhae thuris, singulorum p. L . croci p. I. . piperis grana XXX ex passi tribus sextariis decoquuntur, donec mellis crassitudo his fiat. Aut croci, myrrhae, thuris, singulorum I. . conjiciuntur in passi eundem modum,eodemque modo decoquuntur. Aut ejusdem passi hemine tres usque eo coquuntur, donec Xtracta inde gutta indurescat, adjicitur

De quinquegeneribus noxarum corporis. a Ubi facultates medicamentorum proposue rim genera, in quibus noxa corpori est, proponam. Ea quinque simi Cum quid ex trinsecus laesit, ut in vulneribus. Cum quid intra seipsum corruptum est, ut in cancro. Cum quid innatum est, ut in vesica calculus. Cum quid increuit, Vt Vena, quae intumescens in variis Cem conuertitur. Cum quid deest, aut cum curta pars aliqua est. Ex his alia sunt,in quibus medicamenta, alia in quibus plus manus proficit. Ego, dilatis his, quae praecipue scalpellum

in manum postulant, nunc de his dicam , quae maxime medicamentis egent. Diuidam autem hanc quoque curandi partem, sicut priorem; ante dicam de his, quae in quamlibet partem cor

356쪽

poris incidunt tum de his, quae certa partes infestant. Incipiam a vulneribus. r. De vulneribus, qua per telam feruntur. In his autem ante omnia scire medicus debet, quae insanabilia sint,in quae dissicilem curatio nem habeant, quae promptiorem. Est enim prudentis hominis, primum eum, qui seruari 'non potest, non attingere, nec subire speciem ejus, ut occisi, quem sors ipsius interemit. Dein. de ubi grauis metus sine certa tamen desperatione est,indicare necessariis periclitantis, indifficili H rem esse ne si victa ars malo fuerit,uel ignoraste, vel fefellisse videatur. Sed ut haec pruden i viro conueniunt sic rursus histrionis est, paruam rem attollere, quo plus praestitisse videati r. Obligari aequum est confessione promptae rei, quo curiosius etiam circunspiciat, ne, quod per se exiguum est, majus curantis

negligentia fiat. a. aliuae vulnera insin- t.

vi Seruari non potest, cui basis cerebri, cui cor, cui stomachus, cui ocinoris portae, cui in spina medulla percussa est; cuique aut pulmo medius, aut jejunum, aut se tenuius intestinum, aut ventriculus aut renes vulnerati si int; cuiue circa fauceSSrand es VenN, Vclariel lae Pra

cis sunt.

357쪽

Vix autem ad sanitatem perueniunt, quibus vlla parte aut pulmo. aut jocinoris crassum, aut membrana , quae continet cerebrum, aut lienis, aut vulva, aut vesica, aut Vllum intestinum, aut septum transuersum vulneratum est. Hi quoque in praecipiti sunt,in quibus usque ad grandes intusque conditas venas in alis vel poplitibus mucro desedit. Periculosa etiam vulneristini, ubicunque venae majoreS sunt, qUOn Iam Xhaurire hominem profusione sanguinis possunt. Id que euenit non in alis tantum, atque poplitibus; sed etiam in his venis,quae ad anum testiculo quererueniunt. Praeter haec malum vulnus est, quodcunque in alis vel feminibus, vel inanibus locis, vel inter digitos est. Item quodcunque

musculum, aut neruum, aut arteriam,aut membranam, aut os, aut cartilaginem laesit.

. AEae vulnera tutiorem curationem habeant. Tutissimum omnium, quod in f carne est. Et haec qui lem loco vel pejora,vel meliora sunt. Modo vero periculum facit, QuodcuGque ma gnum est. F. Obseruationes in vulneris geNere Mum. Aliquid etiam in vulneris genere figuraque est. Nam pejus est , quod etiam collisum quam quod tantum discissum est, adeo ut acuto quoque , quam retus telo, Vulnerari comis modius sit. Pejus etiam vulnus est, ex quo ali

quid

358쪽

3o A. CORN CELSI Lib. s. quid excisum est ex quoue caro alia parte ab .seisia, alia dependet. Pessima quaeque plaga g curua est tutissima, quae lineae modo recta.

est Quo deinde propius huic illiue figurati

vulnus est, eo vel deterius vel tolerabilius est. . tatis obseruatio , corporis, s vitae, re temporis.

Qui etiam confert aliquid cietas h)σorpus, Vitae propositum, anni tempus, quia facilius sanescit puer vel adolescens, quam

senior Valens, quam Infirmus et neque nimis tenuis, neque nimi plenus, quam si alterum ex his est integri habitus, quam corruptici ex . citatus, quam iners sobrius temperans quam vino venerique deditus Opportunissimum que curationi tempus si vernum est aut certe neque feruens, neque frigidum, siquidem vulnera& nimius calor nimium frigus infestant maxime tamen horum varietas ideoque perniciosissimus autumnus est.

7. Signa eorum quae intus iasa sunt. Sed pleraque ex vulneribus oculis libjecta sunt; quorundam ipsae sedes indices sunt, quas

alio loco demonstrauimus, cum positus interiorum partium ostendimus. Veruntamen, quia quaedam vicina sunt, interestque, vulnus in summa parte sit,an penitius penetrauerit,neis

effarium est notas subjicere, per quas quid in

359쪽

cas L MEDICINA. JOstus ictum sit, scire possimus ;/ ex quibus vel spes, vel desperatio oriatur. δ. Signa percussi cordis. Ut Igitur, corde percus , sanguis multus fertur, venae languescunt, color pallidissimus, sudores frigidi, malique odoris, tanquam in aegroto corpore oriuntur extremisque partibus frigidis id matura mors sequitur.

st Signa pulmonis icti , m Pulmone icto spirandi dissicultas est sanguis ex ore spumans, ex plaga rubens, simul que etiam spiritus cum sono fertur in vulnus inclinari juvat: quidam sine ratione consurgunt. Multi si in ipsum vulnus inclinati sunt, loquuntur: in aliam partem, Obmutescunt. Io Signa jocinoris vulnerati. Jocinoris autem vulnerati notae sunt multus sub dextra parte praecordiorum profusus sanguis: ad spinam reducta praecordiari in Ventrem cubandi dulcedo ; punctiones, doloresque SqUe ad jugulum, junctumque ei latum scapularum os, intenti, quibus nonnunquam etiam biliosus

Vomitus accedit.

Ir Signa percussorum renum. Renibus vero percussis, dolor ad inguina testiculosque descendit dissiculter urina redditur;

eaque aut est cruenta, aut cruor fertur. II. Signa vulnerat lienis.

At, liene icto, sanguis nigera sinistra part

360쪽

prorumpit praecordia cum ventriculo ab eadem parte indurescunt sitis ingens oritur dolor ad jugulum, sicut ocinore vulnerato, Venit. F. Signa percus Pulvae. At,cum vulva percussa est, dolor in inguinibus, coxis, feminibus est: sanguinis pars per Vulnus, pars per naturam descendit vomitus bilis insequitur. Quaedam obmutescunt; quaedam mente labuntur; quaedam sui compotes,

neruorum oculorumque dolore urgeri se confitentur morientesque eadem, quae corde utinerato, patiuntur. I . Sunapercussi cerebri, et membranae ejus. Si cerebrim membranaue ejuS vulnil accepit, sanguis per nares, quibusdam etiam per laures exit; fereque bilis n) vomitus insequitur: quorundam sensus obtunduntur , appellatique ignorant L quorundam trux vultus est quo . rundam oculi, quasi resoluti, huc illucque o, Ventur sereque tertio, vel quinto die delirium accedit Muliorum etiam nerviso distenduntur. ante mortem autem plerique fascias, iquibus caput deligatum est, lacerant, ac nudum

vulnus frigori objiciunt. Is Signa stomachi percussi. Vbi stomachus autem percussus est,singultus bilis vomitus insequitur: si quid cibi vel potionis assumptum est, id redditur cito venarur