장음표시 사용
841쪽
WDaMNO DAT O. 7o9Respondetur. Poenam huiusmodi nos esse interesse, sed quid diuernini': & ita a diue sis non fit illatio eadem . arg. L. Papinianus. U. de minoribus. Deinde illud intelligetidum de interesse intrinseco & propinquo,
non autem de extrinseco & remoto, ut est poena huiusmodi, prout Nauarta ind. cons. in sine declarat
caedentes se sonantes ligna de
alienisi luis, aut etiam glandes colligentes. in aliorum arboribuου Z autpecora pasceistes in alienispascuis , teneantur in confiaentia ad re it*tionem recompensatiouentalium damnorum'NO τ λ in pri nis de similibus esses mile iudicium. Martinus Nauarrus vir omnium rect Esentientium censura vitae sanctitate & eruditione clarissimus in comm cntario cap. Fraternitas. numero 'r. 12. q. 2. s litur per viginti annos,&lius se non potuisse rationem formalem inuenire in resolutione huius materiae, qua dubietatem animi sui expelleret. Alphonius Castrensis ordinis diui Francisci in Theologia celebris libro primo de potestate legis poenalis, capite decimo, ait, se mirari aliquos pro doctis a Populo existimatos dicere illos qui abalienis
842쪽
sylvis ligna subripiunt, au t sua pecora in alis. nis pratis pascunt, non obligari ad restitutionem damnorum , nec peccare propterea, qtaod sic facientes se exponunt periculo poe naea lege, aut statuto contra transgredientes decretae & con stitutae, & sic cosequenter acerrime inuehitur contra sic sentientes, & rh-spon dentes, arguens eos imperitiae & impistatis. Hic doctor latius imp*gnat sententian eorum, qui tam laxe in hac materia loquuntur. Est enim vulgus in ea opinione, ut ex stimet, ex eo quod qui capiuntur sic in alien idamno, poena mulctentur, eos qui evadunt, ad nulla ui restitutionem esse ol ligat04. Nunc pro resolutione sit. Prima Conciti sio certa. Etsi parea in loco I ge,auistatuto imposita fit pro sic tr neredientibus, ct
damnum inferentibus, non tamen tenentur ad pans lationem ante iudicis condemnatoriam sie tentiam. Hanc tenent Nauarr. loco cit. Dominicus a Soto lib. q. de iustitia & iure. q. 6. arti c. q. concl. 2. Petrus de Aragon in 2.2. S. Tho- mae q. 62. art. 3. non longe a sine, & alij communiter alibi. Quia nemo tenetur ad poenam te sententiam per Glossam ab omnibus i ceptam in d. cap. Fraternitas. Secunda Conclusio etiam certa & comuniter recepta. Si ex antiqua ct constanti consuet dine receptum obseruatum G ut domini fluat , a τὶ p. mi , o similium, non petant damni reparati lam par contra iratiaressores statutam, μ
843쪽
damna inferentes non tenentur ad reparationem damni
illati. Hanc docent olphon sus Castrensis de
Nauarrus loc. cit, Ioannes Medina jn C. de restitui. q. ii. nec est qui dissentiat.Quia extinsa frequentata consuetudine conuincitur hac intentione legem talem poenal in contra se damnificantes latam, Ut per soluti'nem poenae si deprehendanxur, liberentura damno. quod intulerunt. His accedit quod conscia sudo minorum talis consuetudo posset indu-ι ci, quae transgredientes sine dubio liberareta culpa&restitutione. Tertia Concluso. Non en dubium, quo cth die populus qui communes silura, ct communia prata siue pasiua bet, possit lepe, at i statuto cauere, ut nullus de illa re communi ne licentia aliquid cupere' valeat. si tamen contra prolabitionem capiat, non pec- et. nec ad aliam damni reparationem teneatur, quamn poenam statutam luat, si deprehendatur. Hanc
docet Castrentis in d. cap. io. quae certis finia est. Quia in potestate communitatis & reipublicae est condere statuta pro sua utilitate ad commune commodum, Quae obligationem Mipiunt mente statuciatium cuni subditorum cosensu. Nemo autem dubitare po
test, posse fieri leges humanas put Epoenales, quae ad nihil aliud obligent quam ad poenarsolutionem. Si ergo aliqua communitas ta lem legem, conderet, ut qui deprehenderen- . tur c Otra legem aut statutum damnum inser lier ei communi tantum obligarentur ad poe-
844쪽
nam, transgrediens no pςccaret, nec teneretur ad restitutioitem da nani, sed tamum ad poenam si oepi s henderetur, & condemnarςtur. Et inquit Casti cnsis . forte nunc prout subtri ultorum hominum ingenia ad huiusmodi . res furti in ca p i e n d si ex p ud te os esset de l igia is sylvarum, & de herbis pratorum communium talem ita tuere legem, Ut multa per illam eu itcntur peccata quae homines praesertim. agricolae propter huius md di res passiim com-
pecora depascunt in I LM aut loco comotum G commu- sitatis , communiter non ι reueritur ad reflunt:onemiamm illati, licet lex poeitatu sit pro tra ures si ibruconstituta. Solus & Pςtrus de Aragonioc. cit. Ioseph.Angles in soribus Theol0g.qq, in q, Part. a. in tradi. de restitui. in q. de caedentibus ligna, S pascentibus o ucs in alienis agris, Gregorius de Valentia iis 2.2. S. Thomae di puta D q. 6. puncto 1 Ratio quia tales non accipiunt alienum. Quod enim commune est, ad si ngu los etiam pertinet. Limi tam DD.
in muniter hanc conclusionem , ut intellia satur nisi quis magnam in co m muni sylva faceret , i aut immoderate damnum communibus pascuis inferret; tunc enisat neretur ad emendationem damnorum.
Quinta Conclusio. Qui ligna cadat, Mut pse ρυ post in alicita locis, qua aur aetcrii corumunia δ
845쪽
esse aut etiavi ad alterius priuati dolinium pectu, tenetur ad damni illati reparationem, fi tum notabile deti:metiatin D, qcor domin in rationabiliter in illud nou consentiat. Hanc docent ςom muniter
Theologi citati & Alphon sus Castrentis locicit. Ratio clara est ex hoc cap &aliis in hoc tit, liraditis. Qui alterius damni iniuite causa est, proximo nocet cointra iustitiam. At cio nis qui nocet proximo contra iustitiam tenetur ad emendationem damni Ergo cuni sic lingna caedcias , aut sua pecora in ali
1 nis pratis pascens , aut etiam herbas ad pacccndum in proximi pomeriis c uellens, pro
ximo contra sua in Voluntatem damnum in serat, tenebitur ad restitutionem. Limitatur etiam a quibusdam DD. ut Soto,Pe- tro de Aragon , & Iosepho Angles, ut con clusio quantum ad communitatem & oppida , & nemora , aut prata sint communia, veritatem habeat, nisi oppida ita vicina iiii vi hinc inde mutuo quali interpretatiuo consensu incolae unius oppidi,quandoque x cu rant in alterius sylvam , aut sua pecora durcant in Vicinorum pascua , licet puniantur
aut pignora capiantur ii deprshendantur: hoc casu videntur sibi inuicem damna r mittere, condonare, Alia tamen ratio est quando nemora S prata propria sint, alis uius domini particularis. Dicium in
pnclusione, ii damnam tam notabile
846쪽
7 CAP. IX. DEI NI R. l. sal,quod dominus rationabiliter in illud non consentiat.) Quia si damnum minimum sit.'Vtpote pauper graui necessitate pressus, aut quas extreme indigens ligna arida, in alic aiylua colligat aut non seu Aisera si ne valo vi
getrimento secet, non tenetur ad re titutio nem, nec mortalis peccati condemnandus:
Sicuti pauperes homines ciuitatis Treuirςnsis necessitate urgente solent excurrere in sy uam monasterij D. Matthiae vicinam vibi, &ibi ex tacita perna issione accipere signa arida esct infructifer sine damno syluce & monaste
riis Si autem notabile damnum inserant incia isone, aut detruncatione arborum fructifera fixum, tunc sinς dubio peccant, & tenentur in conscientia ad emendationem damni: cuni
in tali casu non possit prae su m ita cita p ernii O 'Do, nec rationabilis domini sylvae conten sus. Quod tutem in his & smilibus damnum notabile, leue, siue parum, aut graueci magnum sit, iudicis arbitrio determina bitur iuxta Alexand. in consilio D. incip. Videritur stantibus his. vol. 3. Bertol. in Auctent. Minor is debitor. C. Qui tutores dare possunt. Gloss. & Bald. in L i. C. Si aduersus venditionem pignor. In ol. & Barbat. in eap. sin. de donat. & per alia multa quae more suo latisiim ς colligit Andre s Tyra liuel. in L. Si unquam. C. de reuocanda donat. iii GloK. Obinia vel partem aliqu*m, numero .lo. Dominicus Solus loco cit. aliqua obse
847쪽
uanda circa hanc materiam annotat. Primum, licitum esse caesionein sylvae vetari in bonum reipublicae, nempe ne in eius perniciem dissipetur. Secundum, Domini quisbus rex oppida cum nemoribus elargitur, non posunt alia ratione illa custodis c. quam
rex fecisset. Non enim aliud eis ius coii edit, quam habet. 1 t ideo si nemora hoc serunt,
non sunt oppidanis vetanda ad necessarios Vsus. sinoli nemora propria sint alicuius domini, non sun origore vetanda, ut corporalis infligatur poena: neque vero grauis pC. cuniaria. Quandoquidem arbores & ligna quae absciue cultura terra progenuit, iure Scntium communia esse dcberent. Vita enim humana sine quotidiano usu lignorum tran sigi nequit. 'tque ob eam causa in eorum sumtum non est ea lance selli mandum , atque siquis ex arca, aut domo aliena, nummos aut
supellectilem fur retur. Quo circa qui ligna caedunt in alienis sylvis nusquam genti uni ' infamia latronum , aut furum notantur. Sic solus Resolutio Nauarri, quam praemissaram morosa deliberatione adhibuit, non Vi detur quid rari continere. Ipse enim sequentem distinctionem praemittit. Sunt en iniquaedam sylia aequas veluti vineas plantant&, fodiunt homines priuati vel publici, in te ris suis priuatis ver publicis,&ii militer censendum de herbis satis Senutritis studio, laboru& industria hoininum , quas quDtannis secant
848쪽
secant & recondunt in fornilibus pro ses certo&necessirio usu. heautem sunt O uae antiquae in vallibus & montibus hala &auctae sine ullo hominum labore&studio ex terrae solu m productione : & sic pari gradu quaedam serit herbae & pascua sponte nas centia in tersis priuatis, aut publicis. Nune propius ad rem , in paucis terris est consue- tudo, qua liceat, soluta poena primi et neris arbores cidere. & herbas depascere: In multis autem, & sere Ibique est consti ludo, qua . liceat id facere in ,rboribus de herbis secundi generis: Et me ito, ciuia saei hus & rationabilius potuit induci consumtudo haec , quam illa , eo quod illa secundi generis longe magis communia sunt quam gςΠςxi Illa enim omnia spontate nascentia, sicuti a principio erant comis munia , & occupantis fiebant iuxta L DT de acquirendis rerum domin. licet pocli ea fuerint facta publica, certorum popua Iorum , vel priuata certorum particularuum quoad dominium & propriet tem , se facilius potuerunt remanere conisminia quantum ad eum usum , quo liceret uti eis impune , si non depraehenderentur , vel soluta poena, si essent deprehensi : Qsia in symbolietantibus , hoc est , similes quai tates habentibus facilior est transitus se cundum philosophum libro secundo de
on auoni α facile res ad suam pristinam
849쪽
IT ID A MNO DAT O. 737 naturam reuertitur, cap. Ab exordio. 3 . d.& L. Si unus. pactus iae peteret. ff. de paeti & ita potuit facilius continuar, comitietudo antiqla , quae continua a tempore legitimo suffecit ad inducend ,m i amserui tutem & sustinendum onus patiendi damnum , de quo agitari . Haec autem primi generis sunt multo magis propria ,
quippe quae nunquam fuerUnt ita commonia, ut fierent Occupantis neque quoad dominium neque quoad Vsurra. Latiu, hare Nauarrus ostendit. Ret solutio 'utem clar
est ex cunilusionibus. i Vora sunt , qVae hic auctor dicit, sed non noua, aut in solix
eiecta, vel effusa, teneatur ad emendaurionem damni dati . se quomodo 'PRo tituli intelligentia obseruanctum
aliquado homines ex aedibus eiicere so des, aut effundere aquam ex partibus superio ribus domus, &siccotingere potest, vitrant euntes laedant,&damno afficiant in vestibus, aut persona, quaeritur erg'an si quis sic dam Do afficiat aliquem teneatur fatis sacere de damno illato tam in sero conscientiae, quam in iudicio exteriori. De materia huius quae . si tonn
850쪽
i8 CAP. II DE INIVR. stionis tractant Speculator in tit. de iniuriis ladamno dato in pari. 2. Rubr. Rosredus ii sitinina, in Rub. de actione in factum, de his qui eiecernat vel effuderint. DD. in Instit. de iobligat. quae ex quasi delicto nascuntur. s. Item is. & seq. & f de his qui deiecerint vel
effuderint. Prima Conclusio. Qui dolo, aut Iala culpa alicui in rebus, vel persona damnum intularit, per e e-cta, vel effusa, inforo con cientia tenetur ad emendationem totius damni dati. In hac conclusionei onest dubium, aer text. in hoc cap. & regulam vulgatam. Qui causam damni dat, damnum dedisse dicitur. Idem est iudiciu ui in foro casnonico contentioso. Semper enim sic detri . mentum interens tenetur ad damni repara- ,
Se nda Concluso. se iure ciuili si ex δε-
mo licuius aliquid deiicitur, aut effunditur in viam publicam, aut etiam locum priuataim, ubi hominum Dut e se transitus, maxime interdiu, nisi trahi euntis
fuerint prius moniti: si reges alicuius hominis , an res transeuntium contaminentur, aut corrumpantur, imhabitator domus tenetur damnificato ad duplam damni re,arationem. Sic Speculator,& Rofred. 1 cit. DD. iii d. Item is, & in L. i. statim in νprinc. ff. de his qui eiecer. vel effud. pertexti claros ibidem. Dictum' in conclutione ubi hominum solet esse traii situs maxime) Quias quis deiiceret, aut effutideret in locum ubi non solet esse transitus, nec aduerteret qui