Hieronymi Cardani medici Mediolanensis Liber de immortalitate animorum

11쪽

s HIERON. cARDANI LIB. his mam est,an Sc ipsum perpetuum simul, an ii quod separari potest aeternum Id in non semper contingit intelligereprincipio extrinsecus existente,quod uerd in nobis corrumpitur, nec in ne quoniam natura sua, dc si sit sempiterna, non vanhen secus ac lumen solis in aere diffluit subiecti uarietate,quamuis causa ipsa immobilis,ac diuturna existac. Quod 3c si hoc in nobis sit immortale, utrum ne unum tantum,an plura sint,quae mortis expertia dici debeant. Nel enim ulla quaestio aut difficilior est,aut magis in hominum opinione,uel utilior,aut maiore contentione cractata.Habet sin-: guli uerisimilia suarum sectarum argumenta: V rum quae animum mortalem astruit, ut simplicis sima existens, omnibus caeteris er directo opponitur.Quamobrem nil mirum,si haec una plures rei liquis rationes possideat. Quid enim, illi dicunt,

Opus est tot rationibus ad intellectus naturam dignoscendamc cum illum,ut reliqua omnia, eae infantia augeri,isc in senectute adeo,ut ad nihilum rex digatur,minui uideamus. Tum uero ictam Omniuccelestium corporum anima tantum sit una, par- Uuscptam immensae molis immortalium num

rus,hec ipsa inferiora innumerabili deorum copia abundabunt, diuinum denseri debet quod immortale est,isc semper intelligit: erit enim immortalis 3 etiam illorum una uoluptas. Atq; si supersit quo sum hoc an ut ociosa substantia sine opere, aut . aliud opus denuo habebit, nec sensibus prorsiis Utetur,aut uita,aut rsan ut Stoici dicebat uiuet quidem, sed donec mundus ad conflagrationem futur

12쪽

DE ANIMOR VM IMMOR T.

suturam,quam ipsi credunt,peruenerit: tunc uero uni Sc illa cum orbis mole destruetur. Sed quid uos potissimum mortales ad hanc tantam,ac incredibilem accendit spem c cum videatis tot homines belluarum vestigia imitari, tam PaucoS uirtutem, at* eruditionem colere. At ex iis paucissimi ad inaesignem peruenius tamen doctrina, quortim etiam uitae minima pars huic contemplationi adijditur: reliquum totu somno, crapulae, aliisl necessar is rebus , quas cum animalibus reliquis communes habemus,impendi solecatcii si uel eruditissimi uiri scientiam uniuersam diligerer aestimaueris,quamuis uel totam uitam in studiis exigat, nihil tamen ibi immortalitate dignum inuentes,sed pauca confusa,obscura,incerta, ex infinita reru, ac clarissima serie,ut doctus certe ab indocto parii disserat, imo nec a bellua,& sit quatumcunq; hoc interuallum, nunquam infinitu illud esse fateberis:quod tamen necestarium est eum confiteri , qui animum uelit nostrum esse immortalem. Adde vero quam iii lenter,quanta difficultate,ut prorsus obnitente natura,quanto uitae dispendio, ad eam exiguam doctrinae portiunculam trahimur, ut iam cum mori incipit homo,vix scire quicquam se putet:& tameillud infinitorum hominu arte,& studio per mutita secula,maximis 3 laboribus conquisitii est. Inde ssi hominum animi supersunt, mirum admodum illorum nullum ad nos unquam tanto tempore peruenisse.Nam quae de his narrantur, no obstit- re ad fabulas referri debent. Neq; enim tam audacter Aristoteles, cum animo quandam immort

a I litatis

13쪽

litatis speciem tribuisset, illum tamen a morte mominisse eorum,quae in uita hac egeri negasset: sea uel in dubia re saltem,ut facere soler,dc quae nega- . tiua constat,silentio rem tra erepoterat. Sed sinciam immortales,cur tantum non solum totus h mo in cruciatibus affligitur, sed diuina constans natura ad malum fertur c Nam δί si exiguum sit, quod diuinum est,toti tamen moli praeest, illudii corpus elemerare gubernat. Cumq; quaelibet anima in diuersum trahere possit, nam Sc arborum crescere facit in sublime quod graue est, & belluataru volare,ac saltare, quod suapte natura deorsum fertur:quato uerisimilius, si noster hic diuinus est, illum nos,etiam obnitente mole sensuum,ad diui- γ na tame machinam suam trahere deberer Deinde, cur adeo gloriae,cur lanas cupidi,qus umbra quaedam est, ac satis tenuis uitae nostrae, si adeo solidas uita a morte superstes est 'Cur uero Achillem, merum p celebramus,ac Ciceronem,tanquam uiros rarissimos, si animo immortali existete omnes longe maiores futurisunt, imo ne illi pro gregas rhs digni habebuntur. Vel, cur morte non minus feris, imo magis formidamus, si in alia clariorem Io uitam est transeudume Deniq; si hic intellectus diauinus est,quid illum prorsus detine ne semper i ar telligat Cumis tot sint illius opiniones de immortalitate diuersae, cum una tantum sit VeritaS, non aliunde prouenit,nisi quod nulla illarum vera sit, atq; ideo illud accidat,quod ferae retibus circuns Plae,quae cum nullum exitus locum habeat, plora rcius in locis laquam fugitura immoratur Quod

si imi

14쪽

si immortalis omnino sit e cistimandus animus, hoc nulla magis ratione credendum esset, quam ut bonorum,ac malorii ratio habeatur. At quam dignum sit ob breuis temporis Iabem perpetuo quenquam torqueri,nec tyrannorum leges iubet: sed nemo adeo excors ex philosophis habitus est. qui tam stolidam opinionem inuehere ausus sit, cum expertem omnis asse his, nedum cruciatus, substatiam illam purissimam esse deceat: nisi solus Plato,qui tamen cum alio tenderet, ob hoc solum nihilominus male audiuit,unde in illum Carmina haec Graeca iactantur,

Adam ρ α λόγων, mu φυτον ουρπιον. ἐκ που λου γιγνας, πι Φρονεις με γα. N μεν ουτως Eriar' αρ me σωμὼν πλασματ3 ι ποτ ρου. ti δε λογον ὐκ-ς π α ριν' εἶ αGλατουδεα ειας γεγονας,-μιαρας ρανίδες. Quae sic nos reddimuS, Si memor humanae refoedaes propagitus,olim Quod pater gutta te genuit trifera: Hunc pones a tum, quo te Plato adornat inanem, Aeternam dicens semen, Cr aethereum. somnia sunt hominis, nugaes merae,omnia coeno In nobis constin interitura breui. Porro quid illum attinet accusare qui cum utideret nihil in homine praeter reliqua animantia λre praecipuum, totam tuaru cateruam, modo

Perfecti

15쪽

xα HIERO M. CARDANI LIB.

persecti essent generis, animam dixit habere 1 mortalem:.3c bos ille,qui sub claua cocidit,dc gallina ,quae nobis singulis diebus ova parit, Deus quidam est. Quid rogo,num omnino lisc puerilia

non sunt c aut ego hac in re quicquam mentior

1. Sed subterfugias, Hominis solus animus est immortalis.Quo argumento Quod ratione utitur. Nempe aliud nec fingere contingit. At Ratio ipsa differetia est hominis, qua ab aliis disiungitur animatibus neq3 enim aliud habet,quo ab illis distin guatur. Sed uide,quidnam sit hae imo quam partia res nam nihil aliud est ratio,quam uis qusdam

resiliendi ex una imaginatione in aliam, tum ex - cogitatione in cogitationem: iterum multiplicata non secus, quam ex simplici nodo retia constit Untur omnia haec cosurgunt admirabili ars,consilium scientia,prudentia,sapientiacp. Argumento est,quord in viris, quibus non facila illa reperitur, quos ingenio tardos dicimus, nihil horum ferme

uidetur Verum ad omnia,quia Omnia ex tenui ills principio ortum habent, transcedit,igitur uelota citate magna semper idem repetes ac uelut ut dixi retia nectens, exigua illa ui saepenumero repstita aliquid admiratione dignum emergit, his preseisim, qui huius rei non intelligunt Originem. Enimuero uis uidere in nobis nihil prorsus adesse, praeter sensummim dormiturus quasi es, remitte

omnem cogitationem,ac denuo cum excitaris, intelliges te animo omni caruisse,an putas, si tam I Diter ille diffluit,in lata perturbatione, qualis morro se accidit eum manere posse c Sed maneat, niiquid mundo

16쪽

DE ANIMORUM IMMOR T.

mundo existente sterno,numerus ille infinitus ad huc superesse omnia animis plena erunt nec L me sussiciet quoniam infinito capiendo nulla certe capacitas sussicit.Veriarm hoc tolerabile: illud pland absurdissimum, quod cum infinitus sit hic numerus,attamen in dies singulos semper augeatur. At ueta ne istud etiam stultum est, nos tandiu uti IINisse,nec quequam huius uitae recordari, solummhoc animal sapientissimu ut ferunt seipsum ignorare.Nam si Sc hoc credamus, quod animus ipse

sit immortalis,tamen qualiter hoc contingat,nemini hucusm compertum est:quin potius uoluntate quadam inepta,qua etiam regna, Sc imperia sol mus optare,quam ulla ratione ad tantam,ac adedinaccessam rem spe ferimur. Quod si ita est, quam is

iniqua est haec partitios' cum tot homilics in insulis nouiter repertis hoc nesciant,nesciuerint hi: tum uero antiquo tempore gentes sere omnes hoc ignoαrabant. Tantum igitur praemium etiam sorte ipse distribuitur atet etiam,ut apud Homerum, sors quaedam dηs imperabit,ut cum Vulcanus dicit,

num putas ,quodq3 tam labile est,atq; in memoria repositum est: unde Plato Memoriam in Theaet is, Musarum matrem appellauit,& Cicero divinuquoddam esse illam existimat, cum sit sapientiae uniuersae thesaurus. Quo fit, ut qui ea carent, Sc si

17쪽

HIERON. CARDANI LIB.

uelocissime nectant, nunquam tamen egregium quicquam conficere poterunt, corruentibus tam cito nexibus aliis, quam celeriter fiunt. Igitu ne eiusdem rei sedes altera mortalis erit, altera aere na aut aliud sapimus,aliud est quod memoria tenemus c aut ne dicendum erit cum Platone, Notastrum hoc scire esse recordari c Vides quanta hic absurda contingunt, ut hanc opinionem tuearis.1 Quinetiam Plinius mortalem censet. Alexander vero Aphrodiseus, M Ioannes Scottus de Aristotele assirmant,qudd idem de illo statuerit.S ed hos tanquam notissimos praetereo, unius Galeni uiri grauissimi sententia requiratur,dicentis,

Quod est: Andronicum Peripateticum, quod omnino audacter animae substititium declarauerit, ut uirum docti liberem,ae abn obstaris inuolueris, x de laudo,Crniri sententium recipio: tilem enim eum er in plurib alijs inuenio. Quid hoc ini Audacter protulisse, nisi quod I gibus omnibus interdicitur, quodin plebi inuisum est At hoc ipsum pland Galenus affirmat: est autem nihil aliud, quam quod mortalis sit antimus.Tum rursus: .

18쪽

Hoc est: Si autem immortalis est, ut Plato affirmat, nam separatur,valde restigerato,vel excala acto,uel exsiccuto,aut humectato cerebro pulchre possct Plato, si huius,quemadmodum π reliqua conbcripsistet.

Hoc est: Hoc quidem magnum quandum de animae totius sub tintia austrisusticionem,ne non incorporea sit. Quomodo enim a corporu societate in contrariam suae naturam traduci posset , ct nec qualitas aliqua est corporis, nec Jrma, e affictus,nec potentia est

Grscrm voluimus addere linii nem,non quod immutata plura sincsed ne cum uerborum ambiguitate in arcto res collocata fuerit, quispia alte utri parti nos fauere dicat. Sed nec minoris ratio λ Galent authoritate eius facienda mihi videtur, a animae interitu astruit,ea autem est, Fateor annoxam illam,ut merito instrumenti propria ui quanquam 3c hoc arduum sit,illa existente incorporea,

actione sua frustrari,at in diuersum ac contrarium rabi

19쪽

HIERON. CARDANI LIB. trahi neutiqua naturs proprie,nisi etiam illius fusrit aut uis quaedam,uel affectus,aut sorma concenserim. At vero ut ad institutum denuo reue

tar:Cum in nono de dogmate Platonis, & Hippocratis libro,ad sermonem de Platonis opinione iuxta finem,quam de anima haberet, deuenisset , ii Iud subiunxicSummae quidem esse diuinae sapientiae indicium, fabricam nostri corporis his rationibus, quas superius attuli, abunde ostensum est. Quae vero de Animae,& Deorum, qui nos finx ruta substantia proferuntur,probabilitatem,Sc uerisimilitudinem non excedunt. Cum vero paulo Post racionalem partem animae diuinam esse dixisse ne uel hoc verbo dubii essemus, quod diuitana soleant etiam esse immortalia:protestatur illico; se nihil de animae substantia, aut immortalitate prorsus locutum fuisse: quinetiam, ut intelliger mus,diuinitate illam ad officium,non ad substantiam,aut diuturnitatem rationalis animae pertinor quodq3 unicum uidebatur huius opinionis Platonicae fundametum mo Aristotelicae, Animum siquidem ob id aeternum esse,qudd uniuersale ut dicunt concipiat,quod aeternum est, ac maxeria caret,ille ex toto subruit.Nam in secundo Arris cuis ratiuae, bclluas etiam affirmat uniuersale ipsum

agnoscere aliud a singulari, exemplo ni fallor ab asino, Ed camelo sumpto:nam δί Leonem fugit, nec fugit camelum,hunc etiam sibi agnitum liberiter admittit. Hic etiam in duobus libris, quorum

alteri titulus est De affectuum animi,alteri De Pe catorum dignotion ac medelae moralem cum tractaret

20쪽

ctaret institutionem, hominem cunctis aliis praeferret animantibus,non alio eum prsposuit priuia Iegis,quam rationis. Expediebat autem maximὰ ibi,non solum immortalitatis afferre rationem,sed Ec quemadmodum Aristoteles facit, ad rectam uitam instituendam,cam de si non crederet confingere. Sed ad pristinum propositu denuo reuertor, Si immortalis est animus, non alia magis ratione λη sendus, quam ut flagitiorum luat poenas at usro si aeterna,ac diuina est substantia,quid nam pari poterit an in ignem, aut in aquam, glaciem Ue, poetarum more conficietur ' aut ipsa seipsam desiderio perpetuo torquebit c Sc quae etiam nihil admisit, nam solum mortales animae assectibus subiiciuntur, ut Plato uult,nihil minus insons plectetur sum uero,cum non agnoscat, nisi uniuersalia,

quomodo iuste propter singularia poenas dabit Sed est Sc aliud mirum, quod cum Omnes animi

uirtutes continuo quodam ordinedisponantur,ut sensus,imaginatio,memoria, ratio,intellectus: nec uel modico plusratio ab intellectu uincatur,quam ipsa memoriam superet, ut non solus Plato,sed pene antiqui omnes cum illo memoriam aut princia Pem animae partem; ut cum intellectu ac ratione eandem constituerint: caeteris omnibus manifestὸ mortalibus,ac corporeis existentibus, solus intelis Iectus incorporeus,immortalis. habeatur c Illud δε uero ualidissimum interitus animi argumentum

est,quod ipse in loco sit,quadoquidem forma cor Poris per consequentiam saltem necessario sit in Io . Etenim corpus, δc homo in loco non obscurὰ

b esse