Hieronymi Cardani medici Mediolanensis Liber de immortalitate animorum

21쪽

xs HIERON. CARDANI LIB.

esse dici debent, quare de eorum formae illorum causa: At Deus ipse, Sc celestes intellectus,atq; substantiae, sinem operatione in loco csse dicuntur, octauo physicae auscultationis, εί primo coeli. At Mero post obitum ubi erit,aut quonam pacto teri

dit ad eum locu num per morum aut mutati

neni Nequaquammam quod diuidi nequit, m Meri,ne mutari non potest per se,nec alterius causa: cum corpus iam reliquerit: non igitur subito mutari,uel ad illum tepore,ac motu deferri sponte iei alterius causa potest. Praeterea si transmutatur,illico id fiet: nam tum primum anima illic esse incipit,cum corpus cadauer efficitur.Cuius igitur motus haec transmutatio terminus est c Non est rius certe,quam eius,qui in qualitate:qualitas igiatur,non locus acquiritur:alterius igitur cause,non

per se locus per id mutationis genus habetur. At quod per se qualitate mutatur, per aliud in loco

est cadauer non anima terminus est proprius huius motus,qui secundum. qualitatem fit: per hane igitur cadaueri non animae locus per consequen-λI tiam acquiritur. At qui animam superesse testanis tur, alicubi eam esse affirmant, sed necue separata quid agat quicquam habet,nec a Deo recipere potest intelligendi vim, cstm ille nihil sine motu aeterno coeli, m Peripateticorum sententia, cuiquam tribuat:hoc aute, in id nec ipsa anima, coelo subii-αο ci non potest. Manebunt,inquam, ne sorte mora ies uirtutes c Certe non: nam praeter id, od deis monstrauimus, iam animam humana separatam

a corpore nihil intelligere, Unde ncc moribus o nari

22쪽

DE ANIMORUM IMMOR T. Tynari, qui sine cognitione esse nequeunt , aliud est, quod impedit: nam illis uti non potest, tum quia

organo corporis caret, tum quod ad una partem Voluntas eius necessarid ab obitu ex omnium, qui immortalitatem animi tuentur, inclinatur at uero electio n5 est illorum,que nec esse possunt, nec eligi queunt. Est etiam illud uero simile,Animam,si ij

supersit, animas reliquas omnes cognoscere, uel saltem aliquas. Si quidem omnes,infinitas igitur, atq; ideo infinita uirtus erit,quae cognoscit: Sin aliquas saniam,maxime eas, quas in uita cognouit, quare memoria utetur: Ostendit autem PhiloB-phus tertio de anima lias n5 meminisse post mor- Cap.s ron ium uero cognitio ea,erisne per cognoscentis essentianti quid igitur prohiber i quemadmodum Deus,ne omnes futuras, praesentes 43 cmnOscat,atq; ideo denud infinitas c Sin autem per ill rum essentiam,esset forma dii intelligitur ab at is, Ec informata ut dicunt dum intelligit: hoc autem est absurdissimum,& intellectu perdifficile,sin per speciem, seu similitudinem ab alio utpote obiecto

Profluentem,aut a Deo, uel una omnes intelligit animas, uel omnibus omnes, ut unicuim intellia gendae animae species sua correspondeaZErgo altero horum efficitur, ut confuse eas agnoscat, si una similitudine omnes comprehendit: altero, Vt infinitam habeat cognitionem. Multo uero minus consentaneum,ato eo magis ridiculostim, existimare,ut simul loquantur: cum enim natura simia Ies sint,&aequales,auditus ac sermones undequam

23쪽

ao HIERON. CARDANI LIB. gelo maumethi,quem tot ora habentem singulis capitibus, atq; in singulo ore tot linguas finxerucias Nunquid etiam si a morte corporis meminit, uel etiam ad illud natura sua inclinatur,tandiu frustrahitur,atet innoxia in posterii perpetuo desiderio illius discruciabitur An uero naturaliter resurget

mortui can uiolenter res diuina, aeternam huius

Corporis carceri mancipabitur c Porrd illud etiam necessarium fiet,ut scilicet libera natura in immutabilem euadat:& si regressus concedatur, denuo immutabilis fiat libera,aut si impedimento anima aliquo a libertate reuocatur , erit haec uioletia ipsianinas perpetua: at cocessum uidetur ab omnibus,afirmat , philosophus, nullum uiolentum esse μ' perpetuum.Est etiam illud consequens ad hos,qui

animum immortalem praedicat. Ut hominem nec uerὰ generari,nec uere fateantur interire: quando

quidem potior pars manet,aut ante ipsum hominem est:atq; ideo Plato transmigrationem quai dam uocat,& qui cum eo consenserui: totus enim homo,si anima est immortalis,anima est de T heologi somnum ob id mortem uocant an uero Peripateticos sic appellare ac credere morte talem esse expediat,aliis di iudicandia relinquo. Forma etiam cordis senescit senescunt enim opcrationes, ali ut in adagio,Bis pueri senes: operatio docet sormam qualis sit cognoscere nam non ex alio oculi Drma consenuisse agnoscimus, qua in quδd senio male uidet. Senescit igitur anima, quae cordis ut Potioris partis forma est, seu totum corpus sedem illius 3r esse mavelis.Nec crededum est, reges ac urannos

24쪽

DE ANIMORUM IMMOR

tam paruam in hominum caede habere dubitationem,si illorum animos existimarent esse superstia res:quandoquidem,eXuti Sc ipsi regno simul ac vita, tot hostes meries sint habituri. Esset praeterea mirum,si animus esset intellectus quidam a corpore secundum naturam separatus, quod uel in primae philosophiae libris de ipso,vel in libris de anima de reliquis separatis substant is philosophus

non pertractasset.Quinimo tota haec consideratio ι ι naturalis potius este uidetur: nam cum secundum rem intellectus moueatur,materia sensibilis est de illius ratione nam si a materia pendet res,in dubio posita non est: sin ut coelestes intellectus ab Iulus, cur non uelut δί in eis nulla a materia pro illius disseretia ratio sumitur.Q uare non obscure Averrois sententiam amplectimur, quae cum multo sit absurdior quam utilior, merito relinquenda est.

Illum etiam duabus naturis praeditum concedere 3 cogeremur: ut enim a sensibus pendet illius operatio,naturali subqcitur ut absoluitur ab illis,primo philosopho, neq; enim ut separata est 2 naturali considerari potest: nam reliqui intellectus princia pia sunt orbiu , iste uero ut forma solum iam fuit: quare absurdissimum, δύ inauditum est,ut eadem forma, sub eodem operandi genere a duobus tam diuersis artificibus confideretur.Adde,quanta sit, ac quam ambigua pugna inter sensus impulsum, ac rationem,quamq; uicissim costet uictoria. Qui fieri igitur potest, ut immortali rei mortalis non pareat imo pax debet esse inter illa perpetua: diuina enim pace gaudent, imperant , mortalibus:

25쪽

at ed magis, quda in una anima ambo sedem 36 habent. Animus etiam si in partes diuidatur, nec patiente,nec agete nobis intellectu quicquam prodest etiam si uter o sic immortalis nam sine patiente agentem,sine sensu patientem Philosophus nogat quicquam intelligere. Extincto igitur sensu,

etiam si supersit uteret, neuter tamen intelliget: praedicat enim ille, oportere intelligentem rerum imagines per sensum interiorem sormatas colemaeptari. At uero ut Sc in sensu semper praeuium est 3 1 pari, ipsi sensus iudicio, quod uere sentire est. Videtur etiam Aristoteles secundo de generatione Cap.3. animalium,omnes animas potentia in semine sitas

affirmare: ubi vero potentia, ibi & suus actus. 3. Quod si omnino extrinsecus, quasi uerἐ exterius prius existes,accedat, ubi propria illius operatiocrianq; omnis Mrma operationem habet sibi propriam,quare δί illam corpori coniuncta seruabit. 3ρ Ne etiam illud facile est ostendere,quonam paracto aeternae existenti, postea corpori contingere possit apud Aristotelem enim aeterno nihil co tingit: perpetua igitur inclinatione ad corpus ura' getur: are rediuiuam facimus Averrois opinio- o nem. Nec satis intelligere possvimquo nam pacto existentibus duobus adhu iam animo dc corpore, .i unum uere ex his fiat Aut quomodo immortalis existens, dc materia carens, forma ac principium possit esse nutritionis Nam in coelestia generandualendim,mortalibus uim exhibet,sed non Mrmae, .i uel similitudinis ratione. Aperte etiam fatetur intellectum Aristoteles,primo de anima,quodam interius

26쪽

DE ANIMORVM IMMOR T. a

terius corrupto euanescere:an vero propria sublata operatione forma manebit,an potius aliam nanciscetur operationem propriam non mutata so

ma, aut quod miremum est, sormam simul cum ipsa facultate mutabit Ipse etia Philosophus dum animam diffiniret,nec corpus naturale, at Org nicum , nec quod illius esset actus omnino praetoriit, nec intellectitiam ab hac tam generali animae dissinitione seiuxit. Neq; igitur non talis unquam poterit esse intellectiva anima, nisi diffinitionis partes a diffinito separari queant,uel tempore,Vel alia causa, ut non sit res una perpetua distinitio. Illud o quoq3 non minore dignum admiratione, quod animus Perpetuum tempus solitarius consumps ri consumpturusm sit, tam breui curriculo mora hic ducens in corpore. Nam quid de abortivis diacam,ac tot aliis,qui protinus ut nati sunt moriuntur Quid quod tam leuibus causis haec c5iunctio subiiciatur ' cdm quantacunq; uiis prolixitas antecedenti spacio, uel subsequenti temporis comparata,puncti uicem,ut recte Averrois inquit, referat. Quorsum igitur tot animae laetuum, ac nuper, ut Prodierunt eae utero,uita excedentium Quam indigna,quam futilis,quam ambigua copula huius immortalis Dei cum mortali,ac foeda compage Rursus denuo, xanquam infecta re, causam hanc snouis argumetationibus aggrediamur.Si animus immortalis est, forma proculdubio humani corae .poris erit irridet enim Philosophus primo de antima dicentes Pythagoricos, animam corpore uri Cap.3.ranquam instrumento, atet ideo diuersorum ani-D 4 malium

27쪽

marium subire corpor an cum annexa sit, ut forma,non cuim corpori quaelibet anima conueriniet. Non enim, ut ille inquit, ut in fistula fabrilis ars, sic animus in corpore ars enim non a fistula Pendet, uerum illius est tantum principium. Id si de anima fateamur,dicebat Aristoteles, nihil prohibet,quin Pythagoricorti fabulosam diuersarum animarum uicissim in corpora etiam hominum, atq; belluarum transmigrationem admittamus Ergo si corporis,ut δί nos fatemur, anima est se ma, non ne subiecto corpori melius, qua substantiae accidens inhaerebit nam ex animo dc corpore unum uerius fit,quam ex substantia, qualitat :quare cum sine substantia accidens manere ri queat,multd minus sine corpore animus. Sed si genus alterum animae est intellectitia atq; sensitiuae

superaddita,cur homo a belluis n6 genere, sed la specie differt Nanm cum animalia sensiciuam animam ultra plantas possideant, meries ab illis etiam genere disserunt: quae enim sola specie differunt,easdem habent animas, sed differentiis diuisas,que genere aliquid plus,minus,e. Homo igiatur quoddam genus est,atq; a belluis aliud: huius iram generis diuersae species denuo, ut helluarum erunt,disserentiae. hominum,uelut Sc illarum s

cundum sermam plures:quod nemo, uel immortalitatis animi cupidissimus unquam concedere ausus est. Si etiam in homine una anima est, uel sensitiva intelligit, atq; sic corporea est uis intellectitia:uel intellectiva sentit, quia asscitur, Ad patitur: utrol igitur modo illarum quaelibet morti oba

noxia

28쪽

DE ANIMORUM IMMORT. as

noxia est. Si autem duae, aut plures animae sunt, homo duo erit, duorum4 animalium, ac trium uiuentium persenam subibit. Neq; illud prae- stereundum est, quod quemadmodu auribus audientes culiso cernentes, nihilominus nos istos audire, cernere. sentimus,aim idem de tactu, nec magis hoc quam oculis, aut auribus, quamuis inlius instrumentum longe latius toto corpore sparsum sit,generaliter utimur,quoniam quilibet sensus ad totam animam, quae ubim di flusa est, rofertur,ac pertinet: sic cum non secudum propriam ullam partε intelligere uideamus , sed toti, necesse est,ut intellectus δί ipse uelut Ec anima per totum corpus distribuatur: quare, ut corpus sit, aut uis corporea quaedam. Sed huic merito quisquam forsan occurrat, dicente Philosepho in initio libride Iuventute, de senectute,

ειω ψπερορ υμ εν - πινἰ τωρ Ἀοντων ἐν κ μοειοις. Idest: cum iam de anima in alijs disseruerimus, munianums fuerit,eius sub tintiam non esse corpus: attamen eam in aliqua corporis parte subsistere clarum est, atq;

ea,quae inter caetem partes principarum obtineat.

Itam si ita est,multo magis hoc de ipso inteissctu statuendum est: totus autem homo sentire uia detur, ac intelligere, quia lacultas eius animae toti corpori communis fit, uelut quidem nutrimur toro corpore, anima tamen nutriae in una tantum

29쪽

parte residet,sic de caeteris dicendum erit. Sed hoc ut indiscuta relicto,ad alia traseamus, cd in intenis tum probandi per alia δύ promptiora,& clariora, haud facultas desit. Itam quodcunt uigilantibus '' ades, dormientibusq; subtrahitur,uis est, n5 su stantia:absurdum enim est dicere, substantiam recedere per somnum,neq3 enim oculis, aut auribus priuamur,sed uidendi,audiendi , facultate. Intellectum per somnum amittimus,non est igitur intellectus substantia.Omnes enim qui intellectum aliquid esse dicunt,illum cum operatione sua unum, eundem faciunt. Abest hic in pueris,in somno in ebrietatibus: quamobrem aduentitiam rem , non σ* substantiam aliquam esse putandum est. Conta randum est etiam, quod si animi plures sunt, uel numero tantum, uel etiam specie differunt:si spericie,tot homines, tot hominum species: si numero solum,uel ob formam,at sic denuo etiam differre homines specie necessarium est: si uero materia tantum,aut differentes corruptioni propter illam Obnoxii erunt,uel incorruptibiles,ab illa non perident: atq; ideo omnium hominum non nisi antismus unUS.Caeterum animo etiam superstite nihil iuvamur:nam si quicquam manet, illud est, quo intelligimus siquidem ipse intellectus : at hic nec sentit,nec ulla prorsus afficitur uoluptate,non dolet, non meminit: hoc enim commune est praeceis pium eorum philosophorum, qui illius immortalitatem tuentur. Nam &Plato ipse alias animas irae adscribit,& uoluptati,de memoria solem dinsidens: at cum non intelligimus, nihilominus im-t minuti

30쪽

minuti nulla ex parte videmur esse: quoniam his tellectus eorum,quae homo agit, extrinsecus adueniens particeps n5 est est enim illorum, qui sic crodunt , quasi additamentum quoddam,is homini , iam perfecto aduenies .Perfectum dico, quod iam sine illo uiua sentiat,recordetur, Voluptatem, Mdolorem percipiat.Reliquo igitur toto,praeter intellectum,iam corrupto,& si ille sit superstes,quid ad nos c cum multa alia praeter eum extrinsecus existentia post obitum maneant: an ideo oculum superesse dicemus,quod eo corrupto solis lux,qua ille uidet,superfitc Aequalia igitur prope sunt, seu maneat intellectus ex Peripateticorum sententia, seu non. Quamobrem illud uulgatum est, quod errois dicit omnes philosophos,qui Aristote- Iem secuti sunt animam humanam uel mortalem censere,uel unam. Est etiam non leue mortalitatis argumentum,quod ea ipse,propter quae maxime asserimus illum immortalem, menta sunt, Unitieri alia siquidem:nam uniuersale, ut philoisphorum uocabulo utar,aut nihil est, aut posterius est scilicet ipso intellictu, ut philosephus dicit ac rumsus, Intellectus est, qui in rebus ipsis facit uniuem sale. Ex quo colligitur interitus animorum, magnum argumentum, nano non eadem est scientia nostra,nec intelligendi modus,diuinis, V immortalibus stultum enim est credere, superos figmenta moliri, ac per illa intelligere. Non plus igitur affinitatis est nobis cum superis,aut plus similituadinis in intelligendi actione, quam igni cum tae: aut luci,de lumini solis,cum ignis luce, ac lumine. Erit