장음표시 사용
21쪽
EDITIONIS PARISINAE PRAEFATIO. IX
D. de ners regi ab intimis consiliis et secretis, mus eurae aedificia regia, artes, ipsaque typographia r a Permissa sunt, pro singulari humanitate sua, Proque innato non vulgari erga litteras affectu, quarum propagationem ad summam Tempublicam Pertinere probe scit, statim optimum ictum videri sibi significavit, in διγλωττος ederetur auctor luce dignissimus, quo utrosque voti compotes laceret utque ipse Cantac enus cum tineis et Hattis pugnare desineret, qui tot Pugnas pugnasset, totque hominum strages, Priusquam e vi--rum numero eximeretur, edidisset quo sint egregio nemo anne sapiens ibit inficias, illustrissimum virum optime de livteris esse primaeritum, eoque nomine unica ei gratias age das. Quin imo, si quid manes sentiunt, id ipsi Cantac moacceptissimum fore credibile est, quod I.atinae linguae et Gram in quodam consortio quam quodammodo inter veterem n vamque Romam bene convenire videatur, quod ille vivus Percupierat. Hoc igitur finiere, Lector, et beneficium agnosco viri, quo nemo ad bonas artes promovendas, et eximios ab arte viros iuvandos propensior existit, a non ingratus atque ab omni humanitate alienus es. Quod si te hic aequum pra hueris, primo quoque tempore omnes historia Byxantinae acriptores tam editos, quam manu exaratos typis regiis edendos ciusdem illustrissimi viri ductu et Regis Christianissimi auspiciis prolaturi sumus de cuius rei utilitate plerique omnes consentiunt. Vos qui litteras amatis, sinete, et consilio i Vate. Fama, virtus, et recti amor eum deseruere, qui libteras non mat, aut eas incultas deserit et penitus inglorius, via iudicio suo nec memoria, neque litteris dignum quidquam gessit, sed quod aetemo silentio magis obruendum sit , quam litterarum monumentis mandandum. Vale.
22쪽
qui de Graecis in Latinum convertere aggrediuntur, Ma
nos scriptores veluti mortales peregrinos, atque ab exteris regionibus ad se ventitantes, hospitio humaniter ac benigne raecipiunt, eosque Patriae suae linguam, mores, et instituta docere conantur, quo contra quam olim civili Romanorum Iure permittebatur , Per quod duarum civitatum civis esse nemo poterat in posterum non minus inter Latinos, quam inter Graecos profiteri queant, a illi munus sane pulcrum, utilitatis, iucunditatisque plenum a 'do etiam, nisi in eo exercitationem iam ceperint, impeditum ac laboriosum a grediuntur. Quid enim, amabo, cum universo genere liti rarum, tum duabus hisce linguis, Graeca scilicet ac Latina, quibus divinae humanaeque artes, et scientiae omnes conti
nentur, praeclarius quid elegantius quarum in utraque versantur, qui de altera in alteria bona scripta transferre, et de doctrinarum candidatis, perque illos de hominum g nere quam optime mereri quod ipsum est inprimis laudabile) nituntur. Et cum etiamnum haud pauca in Graecis codicibus, per illustriores praepotentium ac Principum Virorum, et erumpublicarum bibliothecas abdita et inclusa lateant, quibus in apertum proditis crescere, ac propagari possit in omnem Partem nostra eruditio, eorum studia, qui id pra stant, fructum erro permagnum quis inficiabitur Sed qua quam labor is adhuc tironibus, paucorumque stipendiorum militibus operosior accidit propterea quod permulta vitia et peccata occurrunt, quae vitare dissicito est cuius rei non
leve argumentum, quod cum ira retes paene innumerabiles,
23쪽
ex lentes tamen atque persectos admodum raros nominare possumus nihilo minus in ista quantacunque interpretandi d istigatione ac molestia, suavitate quadam perfunditur, e pleturque animus, eum sibi in sinu quodammodo nasci th murum videt, unde bonarum litterarum ditior evadat qua que hactenus tot hominum, etiam eruditorum, millia ignor runt, multoque diutius, ac perpetuo Brsitan ignorassent, ea princeps cognoscit et sollicitudines, operum atque eon tus suos spe et fidueta gratae posteritatis consolatur. Ceterum eum in no quoque tam praestanti munere et horandi, et aliquod operae pretium aciendi voluntas non m
dioeris iam pridem mihi haud desierit, nihilominus eius dis.
ficultates cogitatione complectentem , non quidem pudor in rusticus, sed metuis quidam, ut arbitror, ingenuus semp-
sterruit. Et nescio quomodo haeret in medullis, nec oblivisci queo, quod apud scriptorem Persapientem legere memini: praestare timere, quam audere in litteris. Accessit ad me retardandum, quod qui primorum primi, signiferique, atque adeo, qui interpretum familiam ducere existimantur, vel in uno libro convertendo creberrime allucinati, atque amnes, quod dicitur, excidisse, diligentiorum animadversicino deprehensi sunt. Quaenam ergo mihi semidocto una sp
randa filii Verum enimvero, cunctantem ac trepidantem sapietatium virorum auctoritas commovit, ipsaque ratio confirmavit, ut aliquando in isthanc palaestram descenderem rsiquidem, iuxta Vulgatum, nemo nascitur artifex et ara nulla est, in qua non peccando discatur quodque nobis pueris quondam praeceptores in ludo ingerebant, qui nim- quam male, namquam bene. Factum igitur, ut cum Ser nissimus Boiorum princeps aximilianus Societatis nostrae domesticis potestatem liberaliter atque ultro concessisset, eo
Iuminibus Graecis calamo exaratis quorum habet in hibli theca sua nobilissima lectissimam copiam depromendi, et ad
Communem usum emolumentumque, cuius incenso tenetur
desiderio, interpretandi quae Placuisset, ego in hunc non Christodulum utique, sed in ipsissimum Ioannem CanincuZe- Dum inciderim quo ad gustum sententiamque meam nihiluccommodatius , inhil ad prima militiae huius tentanda peri-
24쪽
eula, propter militatem quandam eius in seribendo opportunius nancisci potuissem. Sic omnino est, ut dixi, in Ioannem omiscuaenum incidi qui quidem quo commodius huius libri sui occasionem,
inussasque asserret, et personam suam celaret quod tamen
haud satis caute secit, ut mox docebo fingit a quodam Nilo familiari se ad scriptionem per litteras sollicitari ac sibi, cabulum Christodes imponit. Idoneum profecto, nempe ustatu et conditione vitae, quam haec scribens agebat: hat autem monasticam et Christo serviens, merito eius servum se appellavit occultare porro, et tegere personam suam
ideo voluit, idque prudenter, quod de rebus cum alienis,
tum suis historiam compositurus erat, et narraturus plurima,
quibus audiendis aures quibusdam dolerent, ut antea videndis oculi doluerant. Est vero tam in quens Graecis hoc nomen, Christodulus, ut vel hinc isto loco fictilium ac supposititium appareat. Cumque per id tempus in monasterio pro Ioanne etiam Ioasaphus mutato nomine diceretur, sicut non antia quum et proprium, ita nec novum istuc et assumptitium, Ioasaphus inquam, ad libri auctorem indicandum usurpare decuit ne monachus inanem aucupari gloriam , et qui Deo militatum venerat, iterum se negotiis implicare saecularibus videretur. Atque ita codex Graecus ἀνεπιγραφος est, sine titulo prorsus. Deinde ex ipsa Nili epistola Cantacugenum huius historiae parentem, et conditorem esse perspicuum fit. Illa enim verba καὶ - γα τα κοινὰ διετέλεις πράττων, σωτηρια τοῖς πράγμασιν ἐσθα καὶ νῶν σαυτου γεγονώς, ἀλη- θεια καἰ δικαιοσυνης παραδειγμα τον βιον καπέστησας τον σαυτου. Tu eniim et quama gessisti rempublic- , salus
imperii fuisti et hodie, postquam defunctus honore, tui
ipsius esse instituisti, vitam moresque tuos veritatis, ac iustitiae exemplar Ufecisti hae, inquam , Voces non ad Iudicem, Consulem, Praesectum aliquem, sed ad magnum domesticiun Ioannem Cuntac euum, cuius post Andronicum minorem, quamdiu is vixit, suprema sui potestas , et imp ratoria proxima in omnibus, et apud omnes auctoritas imo Vor ad ipsum munus imperatorium, quod idem citra nomen diu, postmodum ut e et nomine multis anuis admissistravit,
25쪽
planissune pertinent qui quo Paeto in ρια - πρ μετων siserit, imendo disces et nihil verius dici potuisse constitues. Illa similiter in quem alium, quaeso, nisi in eumdem quadrant, quibus eum Nilus ab exemplis nostratium, exterorumque scriptorum incitat, ut acta sua memoriae ipsemet pro
νεγκεῖν ἄν τε γαρ τους μειν, αν τε τον ἡμετέρους η -
τοι ναρ, κακεῖνο ει το συγγράφειν -- ἔαντους, οδ πικρὰ τον ανθρωπιναν βίαν ἐκ τοιον--κμεεν οἰομενοι. Nec vero caret exemplo, quod is te petimus. Etenim De ad extemos , sive ad nostrates belli duees respicias, non teris hoc genus seriptionis eo te Mere. Quin tum hi, tum uia hue pariter se demiserunt, non parum iride humano gener eonfiatum iri arbitrαntes. Q d quod de sua cum Andronis coniunctissima, fidelissimaque amicitia de qua equidem optans, simul de Davidia, et Ionasiae devinctissima niliaritate cogito de quibus scriptum legimus, Anima L nae hae eonglutinata est animae moidis et dilexit eum quasi animam suam; rursum notio super te, frager mi Ionatha, decore nimis, et amabilis sum amorem mulierumὶ non nisi ipsemet ita συμ naM et ἐναργῶς seriuere potuit quod quidem saepenumero secit. Sic solemus, frequenter, inquam, magnoque cum seus de iis loqui, ac scribere, quae aut absentia valde in desideriis, aut praesentia vehementer notas in amoribus sunt. Nec aliua tam diserte de recusato toties imperio , de libertate apud Andrimicum sua, deque amplitudine potestatis quam obtinuisset, praeter ipsummet narrare oliuisset, etiamsi potuisset. Scripturae anctae t se productae, et monastica disciplina non semel tam eximie Redicata, atque etiam per totam historiam sparsae tot se tutis notae, non alium quam monaehum olent, qualis illatum erat, eum hae cluinis mandare moendi genus, quod
in libris contra a metanos, et Iudaeos in defensione fidei Christianae adhibuit, adeo dissimile est, . quia illis disputatio quaedam perpetua et dialectio potius hi narratio diffisa et continuata suseipitur. Proinde ut alia ibi , alia hic sit eies, necesse est Illa demum lib. 4. cap. 4 vias adversus
26쪽
Nie horum Gregoram multa cum acrimonia, et fusius positasne amplius verborum in re parum ambigua consumamus manifeste nobis astipulantur. Ubi prae indignatione dissimulatae personae immemor, caussam suam accuratius agit, quam
alius pro eo egisset tametsi id postmodum animadvertens, in viam redeat, rursumque qui sit, dissimulare studeat. Sequitur ut de oeconomia breviter te moneamus. His quatuor libris res sub utroque Andronico, Vo, et nepote, et sub Cantac eno filiorum nepotis tutore, atque imperatore gestae explanantur: sic, ut primus discordiam et bella inter Mimicos alter imperium minoris tertius bellum Cant Euxeni eum obtrectatoribus et inimicis postremus eiusdem victoris ac triumphatoris tempora persequatur in quo etiam subtexuntur, quae inter Ioannem Palaeolo u legitimum redem, et patris sui Andronici successorem, socerumque Caminc enum, et eiusdem filium atthaeum cum quibus ambo-hus dissidium ei intercessit contigerunt. Tametsi et in duobus prioribus tam multa de Cantac en commemorata sunt, ut quod in visis Nilus ait, eum αντ-πον, hoc est, rebus ipsi me coram, ut actorem, inuisse, aeque de illis, ut det sterioribus intelligendum videatur. Gesta sunt autem omnia ab imo post Christum natum millesimo trecentesimo vigesimo primo , ad annum plus minus quinquagesimum nonum, annis nimirum triginta novem, aut elaciter. Si enim rationem subducimus. ichael Palaeta gus collega patris sui Andronici mortuus est millesimo trece tesimo vigesinis primo. Eodem ipso anno si a Septembri din eas anni initium, ut Graeci ducunthbellum inter avum, Mi
potem exarsit, duravitque sexennium et mensem unum, ut inealce libri primi Matum est Victo avo nepos solus praefuit imperio annis viginti. si verum scribit Gregoras. Quo e viris sublato, pupillorum tutelam gessit Cantae enus, Vix ann un, ut o gere est adversus quem deinde ut tyrannum nomine viduae imperatricis, et liberum eius bellum administratum est annis quinque. Eo finito Cantae enus, data Ioanni Palae lago in matrimonium filia, decem annos ab eo paciscitur, qui bus penes se imperii gubematio cum nomine maneat penes L lum nomen dumtaxat et dignitas imperatoria, donec aetas
27쪽
maturescat saginat enim Ioannes annum non plus decimum quintum postea se collegam patiatur. Huius vati vix dimiadium videtur explevisse, rerum huius mundi et adversae somtis renovatae quodam taedio. Quae ipso iam monacho inter Palaeologum et atthaeum secuta sunt, insitan unius, aut duorum annorum fuerunt: nam in his quod pro certo a mem, non habeo. Hac ratione colliguntur anni historiae huius circiter triginta novem. Ex his patet, tempora Andrimis iuniori Cantae mi, et Ioannis Palaeolose non satis probe digessisse Omphrium, et alios. Errarunt item eum Gregora, dum A dronicum iuniorem anno aetatis quadragesimo quinto extinctum tradiderunt. Nam si natus erat annos viginti septem autequam Secundam uxorem duceret, ut noster libro primo narrat, et ea ducta adhuc aliquot annis eum aut hellum gessit et si eo victoannis viginti solus imperavit, aequitur quinquagenarium, aut
Ostendemus nunc, quo loco inter Byzantinas historias
haec nostra collocanda sit. Cantacuaenus Nicephoro Gregorea Proxime auccedit, eiusque narrationes continuat quamquam
non praecise ac simpliciter. Nam eum Gregoras in sinu Amdronici iunioris desinat, noster inde non orditur quin imo se mandiu historiae suae librum ad eiusdem Andronita mortem xducit. Verum quia Gregoras iste avo, in euius aulam d aeriis studiis liberalibus se contulit, amicior, voti autem ini- wior sitit illumque plurimunt, et saepe commendavit huno eris, nee modice, et non raro insimulavit e vituperavit rari haec, quae inter illos acciderunt, partem maximam minime comperta habuit quae autem comperit, ea confuse, impe seris, quaedam quoque aliter aliquanto, quid aliquanto multo aliter, quam evenerunt, et cum mendaciis exposuit in ipsius quoque Cantacuam bello rebusque commemorandis quae
acripta es interierunt; ves adhuc in aliqua hibliotheea late γParum bona fide, malevoleque versatus est. Cantacullenus haec vitia non ferens, iunge sincerius , longeque copiosius, distinctius, integrius, certius omnia ex eavit quippe qui omnibus Paene non interfuit solum , verum etiam Praefuit et quae
ipse non vidit, aut egit qui enim potuit omnia 3 ea a testibus Marissimis accepit quemadmodum in fine libri quarti testatur.
28쪽
Sed iuvat ipsius cantameten verba proferre in medium, ex libri quarti capite vigesimo quarto, unde, quomodo se gesserit in historia scribenda Gregoras, liquido perspiciatur. Ne
torem vero Cantaeuzenum, Ostquam ipsum per se σει--mere atque evertere non stula, Palaeologorum imperatorum bellum mutuum pro argumento sumens et artim ignorantia rerum gestatrum, partim gratia corrupta eritate,
a totis tribus velut in fabula comminiscenda mentiens, deinde ordine ad bellum, quod nostra memoria contra Cantaeuienum excitatum est, progressus , tum alia com umerimini dat, servitutes, caedes, trucidationes, populationes, et quaecunque Romanis re id elium luctuosa inciderunt, ut adseribens tum ob amorem dominandi rialisque fastigii vidinem malarum illorum nullam duxisse rationem inmat. Illud autem Cantacuaenum meissimum mellicat et cor eius urit, quod mentitur, eum, am e Dente Andronico , imperii Romani lange ametentissimum, cum id assequi non posset, ad monachos in monte
Atilio, qui viri sanet e a Deo inati futurorum praesensionem habere iudicabantur, WVeetum esse , de futuris,
et an ad se Romanum i erium erMenturum esset, e eunetaturum etc. Attamen fieri potest, ut Gregoras de m ribus Andronici quaedam non prorsus salsa scribat, et ea noster aut tanti non aestimet eiusque iuventuti condonanda putet aut dissimulet, et id amicitiae singulari fortasse tribuat, de quo in Notis suo loco videbimus.
Iam de excellentia, se tu elegantia et omamentis hist riae huius quid ego satis dignum commemorem Inter me liores quidem rerum Graecarum, seu BPantinarum scriPtores, ut sunt Zonaras, Nicetas, Cedrenus , et ahi, meo quidem et quorumdam bene litteratorum iudicio hic primas tenet videtu que solus didicisse, quo pacto ad laudem accommodate coni xenda sit historia. ira, nova, inaudita, inusitata occultorum Dei iudiciorum plena grandia, illustria multa hic recensentur. Et, si historia debet esse prudens, atque omata rerum explicatio, neutra virtus in hac desideratur quae mihi semper a viro nobilissimo, et ingenio excellentissimo suavissimoque visa estprofluxisse Prindentia militaris atque civilis tam eximia hic elucet, ut civitatum,
29쪽
provinciariamque rectoribus ac belli ducibus maiorem in modum numdaturam putem. Cum autem virum politicum ad bono regendum aliis quo die Virtutibus nihilo minus instructum esse oporteat, ne earum quidem exempla d umentaque hic Dummi requiras. In quibus qualis fuerit Cantumgenus, insta ostende mus in praesens aliquid de Andronico dicemus , quem, quia Clemente V. pontisce maximo in extraVag. communibus, ut haereticorum et schismatis antiqui fitutorem excommunicatione percussum existimat, is tempora male componit, et ἀναπορη- σι manifeste laborat. Qui enim tunc imperabat, et ultra adhuc annis quindecim post Clementis e vita discessum imp ravit Andronicus senior, sacro illo fulmine tactus est. Ergo in Andronico iuniore Christiani imperatoris expressum, a Vivum quodammodo simulacrum hic proponitur. Est enim, ut Paucis et sumnatim agamus, ex Isi, nec minus modesti anismi, beneficus, sertis et generosus, adversus bene merentesar
tua, humanus, iniuriarum, laboremque tolerans, in ignoscendomitis, misericors, Pacis cupidus, in consultando cum amicis diligens quod contra mentitur Gregoras , dum consilia nulla admisisse, et imperium neglexisse autumat ab odio in quemquam suscipiendo alienus, pecuniae liberalis, aediscandi studiosus, erga Deum, caelites, sacerdotes, Mum mire ius.
Insunt in his libris insuper alia in aliis praeclarorum Minorum, et quod dissimulandum non est etiam insignium vitiorum exempla quorum ut illa imitanda, sic ista vitanda nobis sunt. Notum est namque illud Romanae historiae principis moillud est praecipue in cognitione rerum salubre ac frugiferum , Omnis te eo si documenta in illustri posita monumento intueri, unde tibi, tuaeque re*ublieae quod inmiere vias unde foedum inc*ιu, foedum exitu quod vites. Habet hic dux, habet miles, habet privatus civis, habet magistratus, habent sacri habent profani, habent summi, --hent infimi habent viri, habent mulieres, quod via fugiant
vel sequantur. Insunt orationes creberrimae quas cum hic auctor directas valde amet sunt enim speciosiores et gravi
rechnos interdum brevitatis gratia , et ad vitandam ex similitudine satietatem, ad obliquas, more Caesariano redegimus. meo possum de istis orationibus quidquam est aes ac verius
30쪽
dicere, quam si eas prudentes, copiosas, nemoramque ac sam. minis plenas , et omnino ρηττορικωτέρας dixero. Praeterea hie invenire est locos communes tractatos egregie, scite dicta, paroemias non Vulgares, celebrium scriptorum ut de sacris taceam in sententias, sabellas aliquot lepidas et ad rem demonstrandam appositam quas, ut scis, Philosophorum illi antistites, Plato et Aristoteles, neutiquam eontemnendas censuerunt. Capient te item, quas strictim attingit, Romanae historiae e pient varii ritus capient quos miscet animorum motus, tum
lenes ac sedati, quo Graeci, tum graves illi et om
citati, quos iidem παθ' Vocant: capient descriptiones aliquot insignes capient alia demum plurima. Quodsi rerum varietas delectat, de quo nemo dubitat, ea sane hic mirisca remitur, ut singulorum librorum peri hae se epitomae indicabunt. Episcopis debitus honos, et reverentia hic tribuiatur. Catholica instituta, ceremoniaeque ita sunt per hosce libros luculenta, ut non optes magis. In primis vero Dei inter summa in Veneratione est cui etiam urbs tota Constantinopolis a Constantinomagno commima, ac dedicatara
situr. Vita monastica est illi πραγμα καλον καὶ θεοφιλις, ἀπραγμα καὶ μεστος γαλήνης βίος, ἀκροτατος βίος, καὶ τελε-ἄτη πολιτεm, θεῖόν τι χρῆμα - ὼρον, φιλοσοφία, καὶ περὶ Ουρανειν πραγμάτων νωνις, ἔργον ἡ 'λον καὶ τὴν ἀνθρωπίννν περ δεον δυναμιν, ἱερὰ συια. Id est,
res honesta , et ne amabilis, vita negotiis vacua, e tranquillitatis Hena, supremum ac refectissimum vitae institutum, res arieta et dirina, PhilasOmia, e cognitio rerum coelestium, opus sublime, et humanis viribus a ius, quies saneta. ontem porro Atho ad quem complura aedificata monasteria, in quibus ingens monachorum multiatudo, πολιν οὐράνιον, eoelestem civitatem nominat. Fucos illos scholasticos, καὶ τὰς ληκυθους, et pigmenta Isocratea non habet haec historiar sed malum quemdam matronalem, virilemque ac robustam elegantiam Sehemata quaedam or tori , et Atticismi non penitus absunt Lingua purior est, quam pro illa aetate, non cum lacte nutricis hausta; sed ex
libris percepta videlicet. Nam illo saeculo sub Andronicis nimirum et antea non mediocriter infiiscatam, et mutationes