Vitae jurisconsultorum quorum in Pandectis : extant nomina conscriptae

191쪽

locus ut sententiam Bertrandi juvaret, ita erat distin s. e. o.

guendus, Domitius dei ciis rocos libris, septem rescripta P. N. collegit Sed longe aliter jam legitur, quare hoc indicat. Domitium quempiam Cnon autem Ulpianum nostrum scripsisse libros septem de ossicio Proconsulis, atque in iis collegisse varia rescripta Imperatorum contra Christianos i iisque totos septem libros explevisse: nam ut sola septem rescripta a Lactantio indicari putemus, institutum auctoris vetat, qui cum toto isto capire cruciatus Christianis adhibitos&saevitiam in eos exercitam quantum fieri potest exaggeras et nunquam sub finem capitis tam pauca rescrip ta ab Impp. emista in ab aliquo in unum fascem collecta, coronidis loco subjecishes Plurima enim cum a singulis fere Imperatoribus Christianorum odio constituta ex historiis discanins plurima quoque illum, quisnquis fuit, collegis .in literas misistis credibile est: quae quidem totis septem libris consarcinandis lassicientem praebuerunt materiam. Id autem de Ulpiano hoc nostro intelligi non potest, qui libros decem de ossicio Proconsulis, non vero septem composuit neque libris septem prioribus de Christianorum suppliciis agit ut ex locis inde adducti patet Praescreari L. .c. m. sempore Antonini Caracallae non autem ut Bertran. de dus credi vult Heliogabali istos libros scriptos piae L ' dicta loca ostendunt, quo tempore ChristianoS ad munera&honores admisbs fulsis ex loco, qui Ulpianici L. 3. 3.1. est, libro tertio de ossicio Proconsulis, recte contra Alciatum L probat Bertrandus. Qujd autem opus fuis 3. DV e s

192쪽

Teri: ad renti in os palam restitit. t Fuit itaque ille Domitius l alius ab hoc nostro, qui sub nescio quo Imperatore anteriore libros de ossicio pro coss scripsit, alii ut Christiani nominis odium huic nostro impingant, textum in l. I. g. 3. de Extraord cogia: adducunt, ibique omneSChristianos ab eo impostores appellari volunt, edcum etiam inter Ethnicos fuerint exorcistae, de quibus illic sermo est, ut ex hoc Texi loco patet qua constantia exorcisant alumnos tuos, de idololatri certum inde argumentum peti non potest. Caeterum, ut ad Jurisconsulti nostri scripta redeamus, Ulpianu moderati animi fuis videtur, unde plerunque mediam sequitur viamin praefractis aliorum sententiis temperamentum aliquod solet adhibere, ut dissidentes conciliet.

Pulius Paulus, Patavinus Origine fuisse videtur,

ut probat statua Patavii supra ossicium Magistratus po- . . . . sita, nisi forte eam Iulio Paulo Poetaei 1ro doctissi-ue . . .er mo, cujus meminit Agelliu V coaevus egus, colloca-bb I9- -T tam fuisse suspicari malumus. Fuit sane hic noster stu-

abbata . . diis Graecis addictus, ut varia ostendunt loca inde desiveli ex tamen non sequitur ut Bertrandus ait Graecum hominem fuisse, nam MaliosJurisconsultos anteriores&proculdubio Romanos Graecis aliquando verbis cGraecorum auctoritate usos supra annotavimuS. Neque ad rem facit quod Paulus alibi ita scribit, Nomen

1 . . e penus mihi traditum es omnibus generibus sumi. po-r tuit enim illud ab aliquo Grammatico didicissis, solebant

193쪽

L I B. II. a. 18 Ibant enim Grammatici obsoletas ex antiquis auctoribus Voces ruspante ea observare, quae ab ipsis Romanis sine uno dispendio poterant ignorari exemplo sit ille -ὸl. lib. apud Agellium, η qui in vestibulo aedium Palatina 4 c-ι rum hanc ipsani de voce penus observationem populo inculcabat. Quod vero Bertrandus addit Paulum ser-Vitutes corpora appellasse, sed loco non bene judicato id κοι χοίηςικως accipi potest, inscitiae vero imputari nequit, nam ipse Paulus alibi sententiam suam manifestissime declarat, dicens Servitutes etiamsi corpo-rabus accedunt, incorporales tamen sunt , Caeterum huic sta δη nostro Paulo cum Ulpiano in multis convenit uterque Iurisconsultus eximius , uterque asses Papiniani

errat enim Rivallius, qui Paulum Javoleno operam dedissse scribito uterque ab Heliogabalo exactuS, ab Alexandro in consilium allectus fuit de hac re ita Victor, Paulo inter exordia patriae reddito, juris auctoribus, quantus erga optimos atque aequi sudio esset edocuit. Videtur certe Paulus Imperatori a memoria ii 'fuistis, ut ex Lampridi in Pescennino Nigro loco supra probavimus illud constat gessisse eum praefectu ram, ut evincunt loca supra hoc capite allegata. Fuit& Paulus cum Ulpiano Imperatori Alexandro auctor, ne servosa liberis humiliores ab alterius sortis hominibus vestitus genere distingueret Praeturam primum nactum, deinde&consulatum gessissse constanter scribit Rivallius, sed ego cum nulla in eam rem reperiam

argumenta, nec in Fastis nec alibi, errare ipsum non amprid:

dubito. Vocat hunc nostrum Lampridius Purisperi ἡ .: ela.

ti imum, Mordianus , Diocletianus, 'ruden nust. tissimum , Modestinus vero illi inter coryphaeo S Ju- ab Τί 'risconsultorum locum dat f Scripsit tam multa in jure detuli

Paulus, ut nemo Jurisconsultorum plures confecerit libros,

194쪽

libros, eorum quidam sub Antonino Caracalla puga tue qui blicati videntur quidam post mortem Antonini, G Τμ mque, nam eum quandoque Divum appellat horum rur- ab ἡὸ is ἡ su Salli sub Heliogabalo in lucem emisi sunt, ali sub L. 8 3. 6. Alexandro , prius colligi videtur ex quodam loco, ubi Paulus postquam meminit Divorum Severi& Antonini, hujus quidem iterum subdit haec verba, Imperator noster Antoninus civitatem Emisenorum Colo-

tomi juris Italici fecit quod Heliogabat, cujus

appell. I. gr. avia Maesa sive Varia ex imi sena . urbe originem l Α traxit homnino aribuendum videtur Posterius derit ko. l. scriptis sub AleXandro editis, ipse testaturium in li-ucq velam. bris responsorum Alexandrum Imperatorem nomiti L. i. il at Notavit autem Paulus ad Javo lenum m ad La-I8 9.c beonem, ti ad Iulianum, Q ad Scaevolam P queminoi . , . ab aliquoties suum vocat, is denique ad Papinianum ijudi i ,. Citatur ipse a Macro L, Modestino x neque aliis, L, si qμ ipse omnium fere qui ante se scriptis claruerunt, men L. , . . rionem acit. Reliqua ejus scripta haec in Indice enua. de pacti inerantur, ad Edictum libri octuaginta quaestionum O. ,, libri viginti responsorum viginti tres brevium, sive L. i. de ire vis Edicti totidem ad Plantium libri octodecim,st 6 - ad Sabinum libri sexdecimi vel potius triginta duo f L. i. de aut etiam quadraginta septem ad leges nempexen. mit Juliam lapiam libri decem: melius dicemus duo-t L. 13. d. decim, ut quaedam habet inscriptio regularum li- Excuset bri leptem regularum item liber unus Imperialium sententiarum in cognitionibus prolatarum libri sex , L. io de ita enim accipienda sunt Indicis verba, ut ex alio loco,M Y Patet' η sententiarum libri quinque, ad Vitellium li- coheus bri quatuor ad Neratium totidem Fideicommisso .c.:. g. se rum libri tres Decretorum totidem , itemque deicis adulteriis& Manualium terni Institutionum, de officio

195쪽

L I B. II a. 83 ossicio Proconsulis bini ad legem liam Sentiam tres: de Censibus duo: ubi obiter notandum titulum qui regularum librum unum praefert, ante libros de Censibus in Indice reperitur, omnino hoc loco exturbandum esse, cum jam antea libri singularis ita inscripti facta sit mentio Histot voluminibus extra Catalogum

adjungendi sunt, ad Edictum Curulium AEdilium libri duo. Libros quoque singulares poetae infinitos ecomposuit, horum nomina receni et Catalogus vandectis praefixus De poenis Paganorum de poenis militum de poenis omnium legum de usuris degradibus&assinibus de jure Codicillorum: de Excusationibus tutelarum ad Regulam Catonianam ad Scxum Orfitianum ad Secium Tertullianum ad Scxum Silanianum ad Scxum Vellejanum ad Scxum Libonianum seu Claudianum: unus enim idemque liber es: licet diversis titulis allegetur de ossicio Praefecti Vigilum de ossicio Praefecti urbi de ossicio Praetoris tutelaris de Extraordinariis criminibus de hypothecaria: ad Municipalem de Publicis judiciis' de in ossicioso Testamento de septemviralibus aut potius ut recte Bem trandus legit centumviralibus judiciis, egit enim illis libris de in ossicioso Testamento, cujus generis cau- , L isse ad centumviros spectabant: μ de jure singulari de o. secundis Tabulis de Oratione Divi Severi ad Ora 'r' tionem Divi Marci sive ut inscriptiones habent ad bid. orationem Divi Antoninii Commodi, nisi hunc librum a priore diversum facimus ad legem Vellejam: ad legem Cinciam ad legem Falcidiam de tacito Fideicommisso de portionibus quae liberis damnatarum conceduntur de jurisin facti ignorantia de adulteriis : de instructo vel instrumento de appellationibus de jure libellorum de Testamentis de jure Pa

196쪽

tronatus de jure Patronatus quod ex lege Julia ia- pia venit de actionibus de concurrentibus actionibus de intercessionibus foeminarum de donationibus inter virum&uxorem de legibus de legitimis haereditatibus de libertatibus dandi de Senatusconsultis. Notandum porro est multorum librorum nomina in Catalogo nobis esse conservata, e quibus reliquae nullae in Pandectis supersunt, rursus aliorum libro-ὰ.: G. rum nomina omissa sunt, quos ex inscriptionibus le- . - gum Pauli esse palam fit, Exempli gratia liber singue laris ad legem Fusiam Caniniam : a item de cognitio- r . . nibus deificio adses brum s ad Scium Turpili Olf. Praes num de conceptione formularum de sagnariti M, tione libertorum i de liberali causa: sive de arti h L. Lo de culis liberalis causae , eundem enim esse opinor i Iht de dotiS repetitione. In quibus omnibus libris mul-mit ivt. tacita scribit Paulus, ut saepe ab aliis Jurisconsultis d1D L MI sentiat multas item perplexas queestiones tractat, quas 4 d. ii ipse quoque satis obscure solvit.

in L. 68. de

Sextus Pedius, ejus aetas, scripta, defensus Pandectarum locus: Tuscianus , de eo conjecitura Puteolanus : Tarentenus Paternus ejus honores , mors, Vegeti locus explicatus a lumbus Clemens: Papyrius Fronto decreta Frontiniana quae ρ gessius: Anthus: Fabius Sabinus , error circa eum Rutilii, explicatus dex Pandectis praefixus Ruribus Maximus , error in eo er-irandi Arcadius Charisias Pul Gallus Aquila : Paconius: Claadius Saturninus, ejus scripta, error in Indice Quintus Sa

turninus.

ost Excellentissimorum duorum Iurisconsultorum Vitas, quo nos continua successionis series deduxit,

197쪽

subnectamus, eorum primuSCrir.

Sextus Pedius, quandoquidem Rutilius in incerto esse dicit quo tempore vixerit liceat nobis divinationem ea de re instituere. Ego quidem cum videam

Pedii auctoritatem a solis Ulpiano lauto allegari racabiis quidem stipjuscule, facile inducor ut credam ex anterioribus Jurisconsultis non fuisse , secus si foret

proculdubio apud alios quoque uda ju CXtaret memoria. Ut vero etiam post Hadrianum collocem facit

locus quidam , ibi is Juliani sententiam probasse rationibus firmasse deprehenditur: rursus alibi Pom- Τ

opinionem probet , eique aliquid asjiciat. b. Itaque S '

hinc nostro circa Divi Pi tempora locum facio. Quae de Pedio quodam ex Persio afferuntur, Fur es ait Pedio, Pedius quid Crimina rasis librat in anthitetis, ea alieni loci sunt, neque ad hunc nostrum referri temporum ratio patitur Scripsit autem Pedius multa ad Edictum, nam libri vigessimi qui ut mentionem facit Paulus, ubi ille scriptum reliquerit notas litteras se non esse praecipue vero ad Edictum aedilium common tatus fuisse videtur. Composuit librum de stipulationibus d unde haec verba afferuntur, Nihi refert proprio nomine res appelletur, an digito sendatur, an vocabulis quibusdam demon stretur Extant cilibi aurea ejus dicta, ut, quoties lege aliquid unum vel alterum introduectum es, bona occasio est caetera quae tendunt ad eandem utilitatem , et interpretatione ei certejuri dictionesuppleri uemque optimum est non propriam ἶ i. se

verborum Ignificationem scrutari , sed imprimis quid Tesator demonsrare voluerit, deinde in quapraesumtio- A a ne

198쪽

ὰhist sivi, qui in quaque Nione morantur. Caeterum distr. l praeteriri hoc loco non debet Bertrandum alibi non recte legere, ait Iulianus sextum Pedium referre Sabi- , .s .m nun respondisse, g nam illic non de Sexto Pedio sed de Sexto Pomponio sermo est , neque hic Codicumsides vacillat, sicuti supra demonstravimus. Tuli ranus, cum hujusJurisconsulti, tantum semel: into O Pandectarum opere fiat mentio, i, putant Anto- ις nius Augustinus motio mannus legendum M cia nus sed ego rationem nullam invenio cur MaecianusquGub D Pio Marco praecipue floruit, a Pomponio ante Julianum qui sub Adriano celeberrimus fuit, nominari credendus sit praesertim cum MaecianusJulia- 4. I ni mentionem faciat, i ut invita ejus dictum)Julianus vero nusquam Maeciani, accedit quod Pomponius ipse Maecianum nuspiam aut laudat aut nominat. Quare fere in ea sum sententia ut credam Viviani nomen de quo supra egimus' substitui non inepte pos- . ses nisi dicere malumus Tuscium Tuscianum, qui tem, poribus divi Pii Numidiae legatus fuit, eum esse

quem Pomponius denotare voluerit, atque eo pacto locum Corrigendum, quod geminatio litterarum affinium suadere Videtur.

Puteolanus, scripsit circa eadem fere tempora libros, i J Adses briorum ita lego sicut patet ex Ulpiani loco, neque quicquam de hoc Juris consulto praeterea repCrio, cujus&ipsum nomen intercidisset, nisi ejus aliquam Ulpianus dicto loco conservastet memoriam. Tarentenus Paternus, scripsit de re militari libros

quatuor, ut ex Indice Pandectis praefixo patet, X L.M. j quorum prim dc secundo duo omnino in Pandectas de δμης im capita relata sunt m de hujus scriptoris aetate Anto-

- ritus Augustinus sibi liquere negat, mihi hoc constat

199쪽

qui sub Alexandro vixit eum laudet: ' prioribus

autemJurisconsultis annumerari non posse, cuminal legatis locis multa recenseantur munera militaria, quae prioribus sarculis in usu fuisse non videntur quare ei sub Commodo locum assignare non dubito, Praefectum etiam Praetorii osse, & primo quidem specie honoris ab ea administratione 1ubmotum , mox etiam PraeteXtu conjurationis a Commodo caesum, contendo

ex his Lampridii locis crudelis ita Commodi ' :E dratum is Luciliam compusit ad ejus interse Iionem consilia inire non sine Praescri Praetorio Tarenteni Paterni consalio, ct postea, Paternum autem paratae necis Commodi conscium is interventorem ne conjuratio latiuspuniretur , per laticlavi honorem a Praefecturae administratione submovit, pos paucos dies insimulavit

eum conjurationis , quare eum interfecit Meminit

hujus nostri4 Vegetius dum se in suo opere dicere ait quae Cato ille censorius de disciplina militari scripsit, quae Cornelius Celsus , quae Frontenus perstringenda duxerunta quae Paternus diligent f us Purimilitaris assertor in libros redegit quae Augusti, is Trojam . At

Adrianique consitutionibus cauta sunt Unde CrrΟ- c. g. nee infert Bertrandus Paternum tantum ea scripsisse, quae Augustus, Trajanus , Adrianu constituerant; cum id autor nolit, qui earum constitutioian , ut peris separati, mentionem facere Voluit. Parifumejus Clemens, tempore An roninorum ViXis Q. O .ise auctoritate Pomponii probatur dum sic loquitur deflatu lib.

Factumejus Clemens Hebat, ita sit fideicommissum relictum cui ortum voles rogo restiuas sua tam elegisset , cui resilueret omnibus deberi Imperatorem Antoninum constituisse. Factumei magni mentio Aa a quae

200쪽

G β, quae alibi occurrit x huc pertinere non Videtur. fis .sus: Papyrius fronto, Plures diversis temporibus fue- σιμ p runt Frontones, quorum Historia ad rem nihil perti- 'comini et Noster certe Iurisconsultus vixit ante vel circa Se verum Imperatorem citat enim eum ejus aetatis Jurisconsultus Call1stratus , in libro tertio responso- rum s in incerto libro alibi t eundem laudat Mar- L. . 3 M. Cianu S, dum ait, peculium nascitur Crescit , decre f F. .' in cit, moriHιr, ct ideo eleganter Pap=rius Fronto diceu L. o. de bat peculium smile esse homini: alibi etiam Scae-Pec volae conjungit. Quare quae Bertrandus de Decretis ζ. ἡ Frontinianis Arsonis affert huic Frontoni mini-FL. . de me conveniunt: nam fides Codicum eo loco est sus. οῦ Τ V i μ' pecta, eum alii Frontianis , alii frontinianis, alii Frontonianis legant, vixit circa Aristonis tempora Julius FrontinuS, qui de aquaeductibus stratagematibus scripsit, a quo decreta Frontiniana nomen sume- Clisti re potuerunt, nam Mipse a Cuspiniano η Jurisconsultus suis e perhiberur nisi haec ad alium quempiam Consulem cujus supra sit mentio referre malumus. Nominat marcum Frontonem consularem AgelliuS, qui suo tempore cum Phavorino doctisam de coloco teli ribu S disputaverit, R atque eundem esse puto, qui insib. inscriptione ab nuphrio relata, M Cornelius Fronto

Orator se Consul Magiser I p. Antonini o Lucii

appella Iurs cujuSconsulatum in annum sextum Severi rejiciendum puto , tunc enim consulem Frontonem

sine ullo praenomine Fasti agnoscunt hujus nepo ut hic noster fuerit quemadmodum Bertrandus putat bnon in verisimile est. Scripsit autem Fronto ut ex allegat S locis apparet responsorum libros. Me Papyrio Justo nihil hic addo, ne actum agam, id enim supra

attigi.