장음표시 사용
101쪽
piis, & sta pedibus adamantes, ut vel hoc dixisse sufficiat, inaestimabilem lais unis inesse valorem, ac pretio pretium, quod tempore Salomonis fuisse legimus, obrutum fuisse, ac Viluisse. A loco isto vastam ingredimur Aulae Ca meram, ubi varia asservantur peristromata, qui huS arS tanta, tantu qu e Valor ; ut sola haec communi lensu eorum, qui ea coram & viderunt, &stupuerunt, Regni alicujus integri pretium suo pretio adaequent: alia acu picta historias integras, pugnas, bestias , similiave alia vivis coloribus exhibent, alia filis aurei S, argenteis, gemmisque superba oculos intuentium perstrin-giunt, alia ex holoserico fimbris aureis locupletata pompam, & Μ jestatem exhibent non vul
Taceo alia, eaque quam rarissima,& quam plurima Aulae Caesareae,& vel ideo Urbis Viencinentis decora: certum esto,eam esse his in Thesauris Viennae glorj m, cum qua nulla per Orobem Civitas, nullae eXterorum Principum opulentiae valeant comparari.
102쪽
Μ 6sp m 'inim in sumptuosis extruendis
viridariis vim locabat antiqua NobilitaS, eaque iis exstruebat impendiis, quae ad luxum potius, & splendorem immod
ratum , quam ordinatam relaxationem animi serviebant: miramur adhuc pensiles Babylonis hortos, eoSque Orbis prodigiis adnumeramus , dum vel eos mortuis librorum lineamentis Via demus adumbratos, eaSque trabes sus icimus, quibus tanta imposita moles, stratas pavimento arundines asphalio compae aS, aquarum receptacula, proceras arboreS aura quasi sustentatas,
amplissimum, & pedes viginti duos spissum latitudine murum stupescimus, Verbo machinam tantam testudinibus fultam, opus superimpost tum operi dilaudamus, e6que numanum incolendis, aut struendis hortorum sormis progres sum fuisse ingenium ; ut qui oculari eos nota probavit experientia, fidem prope abnuat recensenti. Fabula sit, quod de Hesperidum Pomario Poetae commemorant, Vel de Adonidis Hortensibus deliciis reserunt alii, illud certum est Viennensi Florae areolarum suarum non deesse illicia, sed civitates reliquaS in amoenum, ac floridum posse provocare certamen. Et licet
103쪽
que amplitudine sua vasta possint esse vireta, ea tamen, quae tum in aula Caesiarea, tum plerisque Religiosiorum Coenobiis, tum privati S Dominorum quorundam palatiis, tum ipsis in Urbis
reperiuntur moeniis, ejusmodi sunt, quae pascere queant Virore Oculo' , Odore nareS, amoenitate totum hominem recreare. Majores sunt
faburbanae hortorum deliciae, qua S, quia non mincis ipsi urbi quam jucundae, tam gloriosae, levi penna more nostro percurii mu*, illud obtestantes, ne, si fors pCaetereamus aliquos, alios commemoremus, id vitio, aut culpae nostrae,sed eorum, a quibus id accepimus minus solerti i dagini adscribatur. Primarios itaque, & tam a rerum varietate, quam Venustate,& Magnificentia memoria dignos in Suburbiis Leopoldinis recensent praealtis antiquam Caesiar. Majest. Favoritam. ut nuncupant, quae tempore Viennensis Obsidionis vastata quidem, sua tamen adhuc hodie habitae magnificentiae vel ex ipsis ruderibus olle
In iisdem Suburbiis diversis tamen locis sunt horti celebres, Principis de Montecuculin procul a prater. Com. Coloredo prope
iching, penes hortum praefatum. Com. Loschi, Sc. Com. Volcstra, Com. Zsiernini ad ripam brachii e Danubio profluentis, in loco quem in tra salices dicunt. Com. de Weissen-olis pe
104쪽
nubium. Com. de Lamberg ad ripam Danubii ,
D. de Aichpigi, & Lebenthurn. In praeter aliOS plures, quOS Omittimus insignes sunt, & digni calamo Principum duorum unius de Dietriclisteia, & alterius Liechtensteinii. Comitum item ab Althelm, Kuem tein, Harrach, Colaido. In platea picarum vocata Comitis Die- trichstein ii, Melicensium Praesulis, Aulici, Regiique aerarii Praefectorum,una cum horto Vor-
In via Regia Viennensium Episcopi e Comitibus de Harrach, Com. de Paar, Dominorum item ab Albrectit, Hellinger, & Partilotti horti sunt singulareS. In miden praeter Augustissimarum Mai
statum Favoritam in pauciS celebrem, inVeniuntur horti alii non pauci,quoS tamen inter primatum exercere dicuntur Comitis de Starrhen-berg.Com. de Zsernini. DD. de Rechcron, Bin
tuS est a gratia multum amabilis.
105쪽
Mayern. Quo etiam reserimus nondum absolutum, sed vel ab ipsis iam exordio suo sumptuosilin, qui una cum Magnifico Palatio favoribus Augusti Rom. Regis in Schonbrun mira arte,& industria pro dignitate tanti Principis
Omnes hi vel vastitate immensi, vel ab aedificiis raris, & superbis pretiosi, vel a floribus, fructibusq; te aliarum Regionum mirandi, peristromatis arboreis, sylvulis integris, statuis, picturis, aliisque hortensibus deliciis amoeni non minorem Viennensi Urbi gloriam, quam animis ipsis genuinam delectationem pariunt, &voluptatem.
His Hortorum amoenitatibus non possumus non subnectere delicias alias, quas Urbs tota CX amoeno arborum virore, pratorum varie
tate, fluviolorumque gratioso strepitu, umbra, aereque iocante, ex vicino sibi post pontem loco excipit, quem prater vulgari nomine compellant : Locus iste Suburbiis Leopoldinis conterminus eam habet in se amoenitatem, quae Scipsas cum primariis Ministris Caesiareas Majestates sceptus suavi sinu, venatione, aliaque recreatione refocillat, & copiosam serum etiam in stempus nobilitatem allicit, & invitat ad hilaritatem, locus ob id vere pretiosius, ac dignus, qui reliquis suam ob amoenitatem hortorum illiciis
Inter alia recreationi dicata, qualia copiosa tam Urbs, quam annexa Civitati Suburbia
106쪽
numerant, in quibus variae pro' Virium menti que relaxatione exhibentur spectacula, numerandae veniunt Domus Comicae, & sphaeristeria: illas quod attinet praeter id, quod in Caesareo, & Academico Societatis Izsu Collegio, ac Domo Professa, in quibus coram Augustissismis Majestatibus, spectante tam Nobilium , quam populi conserta multitudine Dramata exhibentur, ipsia in Regia novum, & amplum
non dudum erectum cernitur Theatrum, quod a Scenarum varietate, commoditate, & reliquo apparatu comico non parvam sibi vendicat co mendationem. Binar adhuc aliae habentur intimhe Domus comicae,quarum una in platea ad portam coeli, altera in platea simplici dicta sita est: Ubi frequenter per anni decursum tam ea, quae aures,quam quae oculoS ingenue valent delectare,curiosb spectatori csi hilaritaleproponuntur. Sphaeristeria,quantum accepimus quatuor numerantur, ubi suam ad artis regulas dexter, talem amantes pilae ostentant varii: in aliis albis, nigris in aliis pilis luditur: primum non procul ab Aula Caesiarea est erectam, ad portam coeli situm est alterum, tertium peneSMOnasterium ad Seoten sies dicturn: quartum tandem
penes RR. PP. Ord. S. Francisci in Domo Albosiana reperitur. Inter loca recreationi servientia, non minimam sibi partem vendicat quidam Augustista mi Imperatoris locus, quem ab aedificio sebsiti appellant, asservantur hic diversa sip ctata
107쪽
ctatu digna animalia suis divise repagulis, & incerta fora distributa, Leones, Ursi , Tygrides, Lynces & aves rarissimae, quarum una molis,&magnitudinis justae pro plumis setis, aut quasi pilis est obducta, altera hic spectatur bestia,
Cui Carpophoro nomen est inditum: accessit novissime a Turoica Legatione pilatum par Pa therarum tam cicurum, ut Vertagorum loco i Pores capiant, eosque ad eum, qui curam illarum habent, apportent, & bsoluta Venatione raro spectaculo equis veluti caniculi insideant,& assessori suo blandiantur, hae tamen adhuc Tarcae cuidam, qui curam earum ulterius ge
Hoc etiam titulo non praetereundum iudicavi spectaculum aliud, quod in Leopoldina quotquot Dominicis, festisque diebus aestivo tempore ad Leonem aureum vasta in Domus area pergulis bene instructa copiosis semper a sp qctatoribus exhibetur, ubi Ursiorum, Taurorum, ac atiarum tam cicurum, quam serarum bestiarum venationes instruuntur. Reliqua. , quae passim in domibus aliis reperiuntur lubentes praetergredimur, ac rebus aliis immor3mur.
108쪽
UT Opori nostro finem imponamuS, ad
iungimus coronidis loco quod titulo seqcundo promitimus, Urbis Viennensi Magnitudinem, & capacitatem, quae cum in seleberrimis etiam per orbem CivitatibuS in
ter prima earundem numeratur decora, non in mediocre Viennae Gloriosae ornamentum ceu deti & commendationem, cum, uti sequentiri huS ostendetur, maximas etiam urbs nostra per
Orbem Urbes, si non superet, certd amplitudirenesua adaequet; pro comperto enim habemus eircuitum illius, si una cum Suburbiis, quae Va stissima elegantissimis Urbibus non imparia ipsorum hostium testimonio numerat, Compute tur quemadmodum ex Mathematica quapiam demonstratione anno elapsio facta, accepimus esse aO83o. passuum, quae si ne circumserentia ingens Ost, & prope immensia. Ut utem hanc
cum alii Urbibus comparabonem instituamus ORS, quae ob amplitudinem sugm celeberrimae Censentur, commemorabimus, additis Autho-τum, qui earundem magnitudinem exploratam habuere nominibus: A Principe urbium Roma eXordium sitimimus, haec ut Lipsius l. 3. de Magn. Rom. C. a. testatur, cum sitiburbiis ad Ostia usque protensia in circuitu suo olim Occu-
109쪽
Gothis est vastata ad 2 r. vel amo . passus esie redactam alunt; David Frolichius tamen Cae-
reo politanus Mathematicus, qui Liptio pluru,us anniS est recentior, Romam non nisi aOODO.uo circuitu moderno continere tempore asse-tit, ex quo illam Vienna 83 o. passibus inseriorem esse cognoscimuS.
Constantinopolim Romae subnecteremuS, nisi eodem lapsio teste illam Romae circuitu, &litudine sua parem intelligeremus, adeO-que & hanc a Vienna superaxi cognQ siceremus: quare Roma Neapolim quae cognominis Regni Metropolis est concedimus: haec tςstante Ludovico Gotosredo in Archoniologia Cosimica non nisi Oo passus suo complectitur ambitu, quare integris I 383 o. passibus a Viennensis Urbis magnitudine eam deficere est necesse Neapolim Venetiae, uti idem Frolichius Author est Iooo. stuperant quidem passibus, 1283O. tamen a Viennensis urbis amplitudine superantur, quae, quia sunt amplissimae Italiae Urbes, nulla alia est, quae cum Vienna in comparationem Venire queat, unde in Galliam ex
P risiorum v stissimae totius Galliae Civitatis reliquae enim ob magnitudinem suam si non admodum commendantur) amplitudinem non nisi ex copia incolarum, cum nullum d*Circuitu eius Authorem repererimus, licet col ligere , Urbs haec, ut Nicolosius, Maginus, MFrolichius testantur Sooooo. Incolarum conti
110쪽
ret, Lipssus tamen reclamat, eamque lib. 3. de
Nagn. R Orn. Cap. 3. ad ψ OOO. suo tempore redactam numero defendit: Verum quidquid sit de Parisiensium Incolarum numero , illud certam Videtur, vel parem, vel ampliorem hominum multitudinem Viennae degere, cum eo stans est opinio etiam ultra 6OOOQ . numerus, Viennae habitantium excurrat, quod vel exinde Colligitur, quod vel in unico loco sub arbiorum, cui aS.Udatrico est nomen ante modicum tem Pua SODO. personae fuerint numeratae Caeterum ut ad sol idiora nos convertamus, platea
langissima Parisiorum juxta praefatum Frdi 'chium ad ipsam Civitatis portam extenta, adeo que Urbis diameter, non nisi unicum milliar Germanicum, seu Ooo. passuS adaequat, sequitur proinde j uxta regulam Adri ani MeZj i totam Circumferentiam Urbis Izy66. passus non posse excedere, quod etiam confirmare videtur dictum illud Caroli V. Imperatoris Gloriosissimi, qui cum aliquando Lutetiam a mag nitudine tantopere celebrari audisset, se Chyrothecam habere reposuit, qua Lutetiam Operire posset, Gandavum videlicet intellexerat Flandriae Ca Put, quae Urbs versio in Latinum Gallico idioin m te Chyrothecam significat; cum igitur ut Ioannes Κonig eruditissimus Geographus in Vestigiis suis Mathematicis assirmat, Gandavum ultra Ia o. passus suo in ambitu non multum