Vienna gloriosa, id est, Peraccurata & ordinata descriptio toto orbe celeberrimae caesareae nec non archiducalis residentiae Viennae

71쪽

curare, mala avertere, &e. huius verbcausas criminales examinare, debita , aliasque lites componere, &c. Cuivis Curia specialis, & I 2. Senatores assignati sunt, quibus Principis loco assio natus est unus, quem Civitatis Vicarium,

vulgo appellant.

TITULUS IX.

OLI nto iam a primis annis fuerint in preωtio Litterae, liborale, que disciplinae, plenae sunt librorum paginae, & varia per orbem tot impendiis erecta Lycea abunde demonstrant, loquuntur tot Caesarum sentia, tot decreti Prosessoribus Censius, tot domicilia per Urbes, & oppida litterarum audjtoribus in structa: Certo Macedonum Principi tanti erae vel unus poeta Homerus, ut libroS ejuSdem, si Plinio fidem damus lib. 7. cap. 29. auro gem misque diviti inclusierit scrinio, neque suavius se qui e sicere crederet, quam si eosdem capiti

una cum pugione supposuisset: Quid, quod duvini litteratis, ab antiquis nostris statuti honores, statuae ac Colossi positi, sepulchra&Mausolara Regia post eorum sint mortem constituta pquid, quod orbe toto separatae a nobis, ac liezerarum rudeS Americanae gentes ab Hispanis subactae litterarum usum certissimum Divinita-

72쪽

tis argumentum esse putarint, eum chartae scri Ptete Vocem occultam inesse animadverterent i JCieZalom. 2. histor. Peruan. cap. 3 q. quae Om' 'nia luculentum dant testimonium, summam

Viennensium urbi accedere gloriam ex floren- itissima illa, ac Decundissima sapientiae Matre sit Iitteraria universitate, ex qua tot indies litterati prodeunt Filii, tot tam sacrae quam protinaei reipublicae decora progignuntur; ut vel ideo mihi non leviter deliquisse viderer , si hanc

Viennensis Civitatis non modicam gloriam praeteriissem. Universitas itaque Viennensis ut refert Specul. hon. Domus Austriacae, &Lazius lib. 3. cap. 3. a Friderico II. lmp. anno I 237. devictorii derico Austriae Duce, & Vienna in Civitatum imperii numerum adlecta penes S. Stephanum est erecta, ac a saecularibus Prosessoribus administrata, sed ab Ottocaro postmodum sicientiarum amante Principe, & Bohemiae Rege, Duceque Austriae pluribus proventibus, &Magistris anno Ι386. aucta, ac ad Aulam no-Vam Ducum ad urbis moenia traducta fuit ;sed qualiter rebus omnibus pretiosis usu venit, quae parvae primum in amplam crescunt Majestatem, ita huic est factum universitati, & amodico sandamento in tantam, quam nunc miramur, propagata est dignitatem et Albertus enim secundus advocatis Parisiis purpuratis Theologis, ut dignam sui relinqueret memoriam, novam aggreditur Fabricam, & prope

73쪽

hlatrum Augustinianorum Ecclesiam in lo-: o, quem nunc sorum porcorum nuncupamus,

lendidum erigit Collegium, in quo florerent ludia, & Artes liberales promoVerentur: Ve- um Rudolphus IV. Austriae Dux, qui aptius, d a turbis remotius selegerat spatium, eam ad 'ortam Stubensem transtulit, eique relicta s emplariorum aedificia consignavit, mille quotmnis florems censum auxit, S in sorinam Aca-lemiae reduxit, quam tamen anno post I 388.1ti Spec. hon. Austr. l. q. c. a. Albertu, III. cum rica nuncupatus longe illustriorem reddidit, sum non solum ab Urbano Romano Pontificeron firmationem obtinuit, sed insuper Math eos Profestarem adjecit, ipsumque Prosesso 'um numerum ad triginta, quos inter Theolo

guarum 2O. erant, qui tamen numerus postea teste Lagio a Ferdinando II. geminatu S est, ampliavit. Mansit status hic universitatis usque ad annum 1622. quo vocati ut supra diximus anno ISSI. a felicis recordationis Ferdinando I. Rom. Rege Soc. Jesu Patres Universitati huic inviolabiliter, &in perpetuum favoribus Augustissiliit Imp. Ferdinandi lI. sunt uniti, qui litterarum amore, earundem promoVendarum

zelo inductus locum illum, quem Rudolphus IV. pro Academia destinaverat, illis consignavit, Collegium celebre, Templum, scholas, omniaque ad Universit tem necessaria aedifica-yit; ἁ quoniam adbuc locus isto angustus Vi-

74쪽

debat , praeter domus illas, in quibus Studiosi

quidam certis fundationi bas, & Bursis , ut vocant, ad id constitutis alebantur, alias adhuc a civibus praefatas gloriosissimus Imperator scoemi, & in usium Patrum tradi mandavit, quosactum, ut in dies copiosiori Scholarium affluxu Universitas cresceret, & inter primarias, & celeberrimas, quae cum omnibus aliorum Regnorum, aue Provinciarum liniversitatibus jure si competere possit, Academias ab omnibus viris ldoctis recensidatur. lΗabet Universitas haec suum,qui annis singulis ipso festo D. Andreae die publice in Audiatorio praesentibus Re terendimmo & Amplissimo Domino Episicopi Viennensis Officiali, ac Universitatis Cancellario,Perillustri ac Magnifico D. Superintendente Caesiareo, R. P. Colle'ii S. J. Rectore,Proceribus Universitatis, reliquὶS-que Dominis quatuor Facultatum Doctoribus, a quatuor Natjonum Procuratoribus solemni ritu eligitur, Rectorem Magnificum, qui quotanniS ex Facultate alia ordine debito sustipitur

ita, ut Theologico succedat Jurista, huic Media leus, post istum alius ex Facultate Philosophica in hoc officium assumatur. Ea utem Rectoris Magnifici est dignitas, ut in publicis actibus, aut Processionibus primum a Caesareis Majesta- ltibus locum capessat, huius est Universitatis tractare negotia, & criminalibus praesidere, pars lte udVersas componere, & quidquid ad artes libor lo. percinet, in Academiae majus decus, di

75쪽

s ornamentum dirigere; quod ut selicius cedat,

. singuli ei ex quatuor Facultatibus Decani, quai tuor item Nationum Procuratores, Austriacae, videlicet, Rbenanae, Hungaricae, & Saxonicae, , & quatuor quos in Facultate quavis Seniores' nominant cum binis Assessoribus sunt assignati, cum quibus in Consistoriis, quae quot hebdomadibus regulariter bina celebrantur causas tam civiles, quam criminales audit, & sente tiam decidit.

Et quoniam quivi, ex quatuor Facultatum Doctoribus Dignitatis hujus de se capax sit, SocietaS tamen ad demerendam universitatis benevolentiam libere, &siponte sua omni Jure setiam ex Electione passiva oriundo renunciavit, di quidquid in Academico Rector tu est honoris, S dignitatis, id totum Volens libens Dominis Doctoribus quatuor Facultatum, qui de Societate non sunt, reliquit, unde vicissim universitas ad contestandum suum benevolum erga praefatam Societatem animum declar vit,

ita hanc Collegii cum universitate unionem se recipere, ut nolit quidquam Societatis jgsu m-stjtuto, aut studiorum rationi praejudicare quamobrem R. P. Collegii Rector, ipsaque Societas in Collegii personas omnes, quae in universitate littoras docent, gut audiunt, aliudve in iis gerunt officium omnem eam de illis diu sponendi potestatem, aut porum Ministeria dirigendi, jus & authoritatem servabis, quam ingas ante unionem habuisset, eamque in teli-

76쪽

quos scholares, qui Patrum de Societate Iectio.

nes exciplunt, aut in Seminariis degunt, ret, nebit authoritatem: hoc insuper honoris R. RCollegii Rectori tribuit Universiitas, ut in acti-hus Academicis sedeat, & locum occupet im- linediate post D. Superintendentem inter Universitatis Proceres relatus Scholas quod attinet, mansuetiores qua tuor ob majorem studentium commoditatem binis in locis, domo Prosessa videlicet, & Collegio docentur, ita tamen, ut illae Collegio sint subordinatae: reliquae, ut Poesis, Rhetoriza s, linguarum Graecae & Hebraicae cognitio,Philosophia, Controversiae, & Theologia utraque cum annexis Secundariis lectionibus a deputatis a Societate Profestaribus, quae eos per Facultatem sibi concessam ad Doctoratum Facultatis propi iae sine praevio publicae repetitionis actu promovet, Auditoribus in consuetis Universitatis scholis, de quibus ante, proponuntur. Scripturam tamen, Ius Canonicum, &Theologiam etiam ex ordinibus ali is Viri docti & Relig osi ob id stipendiati praelegunt, licet sub titulo tertiae, & quartae Lectionis etiam priores binae scientiae a DoctoribuS Societatis Auditoribus copiosis explanentur. Reliquae binae Facultate , Medica & Juridica in constitutis ad id propriis Collegiis Prosesssores omni litterarum doctrina excultos, qui suos instituant copiosos recensent, ut mirum alicui videri non debeat, tot ex Facultatiba. singulis procedere viro, do

77쪽

ctissimos, cum necessarium prorsus sit, a sontubus clarissimis rivulos limpidissimos prodire. Et ut de primo Univeisitatis decore paucula quaedam delibemus, de honorum Gradiabus, quibus exercitati in arena literaria milites ornari consueverunt, hoc loco disserendum venit. Excogitati sunt jam ab immemorabili tempore a veteribus Philosophis bono utique plurimorum consilio certi dignitatis gradus, que is ad bonarum Artium studia incitaretur juventus, S progressi in doctrina sublimiori Auditores decorarentur, unde ut Naziangenus in Monodia Author est Caesariensis Basilio M. honoris, &Professionis insignia ex more conserre Voluerunt, quamquam ipse propter singularem modestiam eadem repudiarit. Quando tamen, de ubi certus promotionum ordo, & nomina, singularumque Facultatum leges sint introductae, non satis inter Authores est compertum: alii Bononiae, aut Ρam si is circa annum DOm. II 2 o. primo coepisse assirmant, cum enim Gratianus Iaris Canonici, Petrus Lombardus, siacrae Theologiae Epitomen conscripsissent, qui Gratiani decretum, aut Lombardi sententias didicissent, vel perlegissent, Doctores appellari ceperunt ruerum, ubi numerus eorum in immensum e cresteret, de certa quapiam profitendi ratione cogi otum, & singularum Facultatum leges in . tr iductae sunt, ut A thoritate publica a Scholasticis conventibus solemni, & accurat a disqui

sitione priui facta nam Codicillares Doctores,

78쪽

qui Pontificum, aut principis diplomate bon

rarios titulos consequuntur, post accesserunt certum eruditionis & virtutis testimonium habituri crearentur. Constitutum quoque tem pus est, quod in studiis ante solemnem illam igradationem consumere oporteret. Gradus au- 'item praecipui tres sunt, Primus eorum, qui Tyrocinii depositi insignia accipiunt, baccalau- iret appellantur: Alter eorum, qui Prodocto. res, seu Licentiati dicuntur, tertius Doctorum, l& Magistrorum est apex supremus. Verum alii imulto altius publicarum promotionum Originem repetent S, ab Augusto Caesare profluxis se affirmant : Cum enim hactenus promiscue de Jure responderent, & lucri causa parum aliquando considerate, Augustus Caesar decrevit ine quis posthac tibi eam usiurparet Facultatςm, nisi Principis Authoritas accederet, inserviente publicorum Gymnasiorum examine : Cer- Adrianus Imperator Viris quibusdam Praetoriis hanc jurisdictionem citra ςxamen petentibus respondit, eam rem non peti, sed praestari solere: Principes non conferre, nisi prius se idoneos esse demonstrarent, di publica Authoritate optimorum Curialium Consensu promo-

Verentur, quod ipsum etiam Justin. int. Magist. Cod. de Proteis. l. Io. ut Zasius i. a. T de Origine Jaris testatur, reseripsit. Sed quidquid de Antiquitate, aut Origine gr duum disceptent

alii, certum esse pro comperto habemus, Viennensiem Civitatem aliarum Academiarum seu

legi.

79쪽

egibus, seu consuetudinibus acriter insistere,

nillilque eorum negligere, quae aut in sui majus decus, Ecclesiae, aut Reipublicae incrementum, singulorum cedere possit utilitatem: unde Fa-Fultas quidem Philosophica praeter disputationes solitas, tam publicas, quam privatas, bina quot annis temporum statuit spatia, quibus bene meritos, ac aquatuor ad id per Facultatis

membra electis Iudicibus bene probatos, Physicos, quidem ad Baccalaureatum, Metaphysicos verb ad ipsum Magisterii supremum gradum extollat: quod ea semper pompa peragit, qu

a numeros a promovendorum copia, Honorariorum nobilitate, Caesarci Ablegati Authori. tate, Doctorum ex omni Facultate multitudine , tubarum i tympanorum clangore, & festivo Auditorii apparatu, plurimum accipit splendorem, S commendationOm. Reliqua: Facultates in Cathedrali S. Stephani Ecclesia, er*cto ob id in templi medio sumptuosio pegmate,

Eruditorum frequente concursu, sub campanae

majoris pulsu, invitatis ad solemnitatem, & Ο dine, ac longa serie, ab Universitatis quadam domo per plateam publicam ad Ecclesiam procedentibus Facultatum Drictoribus suis posmquam secundum leges examinati bene, & pr bati fuere, debitam Doctoratus lauream impertiunt: accedunt in solemnitatis maioris argumentum compositi Libelli, qui ab Humanitatis Classe Baccalaureis , a Facultate Oratoria Philosopbiae Magistris, ab aliis , reliquis promotis

80쪽

i teque, ac Hosipitibus una eum Catalogo, chyro--οthecis, & a propriis Condiscipuli, oblatis libellis Offeriantur. Et ne suus Mansuetioribus littera- liturae Disicipulis desit stimulus, praeter majus co- iram S S. Majestatibus annis linguis ipso festo αS. Xaverit die produci solitum Drama, ubi ab Oeadem Caesarea Munificentia diligentioribus'

decernuntur proemia, quinae per annum d qu vis Poeseos nempe , & Rhetoricae classe ado nantur DeclamationeS, & concertationeS litte- irariae, in quibus Victorum nomina reserto cΟ- iram Virorum eruditorum auditorio promul- igantur quod idem quatuor ciat se S reliquae semel per anni spatium bono studiorum prose- l lctu, & doctrinae in Juvenibus incitamento exsequuntur. Multa adhuc essent quae de tiniversitate hac disserenda superessent, sed quia

nota omnibus lubentes ea praetermittimuS, ac ad alteram quam Academiam vocant, transi

Fundnta haec est a Provincia ante annos non multos, ac in Suburbiis picarum platea dicta, ante portam Scotensem sita: degit in hae copiosa Nobilium iuventus, qui a Regionibus

etiam exteris confluentes, tam in litterariis,

quam aliis nobilitate dignis studiis imbuuntur: diversi in hunc finem Artium, linguarum, Juris, &c. sunt designati Professores, qui statutis temporibus soluto ad id annuo stipendio in ea, quam quisque addiscere velit liberalium artium disci-