Vienna gloriosa, id est, Peraccurata & ordinata descriptio toto orbe celeberrimae caesareae nec non archiducalis residentiae Viennae

81쪽

disciplina eos erudiant, & non nisi in iisdem

excus issimo, manumittant.

Rei erimuS pariter ad titulum istum Artes liberale, alias, in quibus Juventus nobilis i struitur; quem in finem variae sunt erectae domus, & Amphite atra, in quibus, equitando, sialtando, digladiando, at isque tam militaribus, quam nobilibu S exercitiis, ab excellentissimis

quibusque sua in Arte Magistris instructi pro fi

ctum faciunt singularem, hinc erectae Scholae equestres, tam intra Civitatem ad ipsam aulam Caesiaream, ad quam ex Regia per ambitum patet accessus, in qua Sacrae Caesareae, Regiaeque Majestatis Ephebi statutis diebus, ac tempori bus erudiuntur, quam extra urbis moenia ad paulli ante memoratam Academiam, in qua nobilitas plurima sie exercet, quibus, quamvis his adnumeranda non foret, adnectimus pugilare m sicliolam, apud cervum aureum, in qua singulis prope Dominicis diebus sua Opifices ludicra exhibent praelia, & secundum cujuSque morem, ac institutum jam hostis oblongis, jam frameis ligneis, jam aliis pro diversitate instrumentis se iovialiter simul, & artificiose delumbant : quibus in artificiis & aptos se, & expetitos ad hostiles si necesse soret retundendo, Impetus estormant.

Cum litteris erectae, &instructae praeclarissimis Auctoribus Bibliothecae non exiguo sint emolumento, & Urbibus splendori, aliquas in genere easqne celebriores merito hunc ad tutulum

82쪽

tulum revocamus ἔ & ne longi simus , principatum,uti aequum est, obtinet Augustissimi Caesaris Bibliotheca, quae tam quoad copia inc multa enim librorum millia continetb quam quoad

splendorem, Authorem impressorum, Oalcum M. S. Antiquariorum, Omniumque eorum, quae

Bibliothecam Caesiare dignam ornare possunt, aut in ea desiderari, debitum apparatum inter fprimas, & celeberrimaS, non unius Urbis, sed ut communi, siensius est, orbi universi numerari ii potest: Habent quoque bibliothecam splendi- idam, etamque publicam I R. ΡP. Ordinis Praedi- catorum D. Dominici, quam Ob fundationem, i Windliagianam appellant, celebris ea est, &o visu dignissima: Facultates quoque suaS sep Iratim variis in locis erectas, non solum suae Pr sessionis,sed etiam omnigenarum rerum Autli Oribus habent instructas Bibliothecas, neque etiam Collegium, Monasterium, aut Retjgi Osam Communitatem reperire est , in qua non praeclarissimas copiosis plane, & exquisitis Authoribus locupletes, & omni ea pompa, qu Religiosiae non adversetur modestiae, divites mirabere Librorum, Tabellarum, Globorum, Instrumentorumque variorum, ut ita loquar, OLiicinas, ut quasi tot litterariis armata lorici, , quod libris prodeat adversus segnem ignorantiam pugnax Vienna,iibique doctrinae palmam,& triumphum adversum alios polliceri facile queat Artium liberatio aut hostes,aut Rebelles.

83쪽

Artes Mechanicae.

AB Artibus liberalibus ad manuarias duiscimur, quae& Urbium Commendant magnificentiam, & augent sipiendorem. Sunt hae in urbe hac nostratam copiosae, tam exquisitae; ut ad expoliendum quod rude est, ad elaborandum quod insorme, divino munere Vienna data, imb nata videatur. Lubet hic eas Ordine recensere, quo in suas singulae divisae Trubus, suo Tribus stipatae labaro, & suo labara Tutelari Divo insignita, sub ipsa Theophoriae solemnia dignum non tam artiS omnigenae, quam devotionis intuentiam oculis praebent spectaculum.

in vexillo hinc magnum Christi Nutritium D Joseplium; inde Noemi arcam ostentat.

costratum, & Symphorianum; inde SS.Castorium, & Claudium.

lum; inde domum Lauretanam.

nem ; inde arcam foederiS. Fabrorum Serariorum, & Horologiopaeorum: hinc Sanctissimam Virginem MA-RiΑΜ ; inde S. Leonardum.

84쪽

6. Sapanariorum, Salamentariorum, & C seariorum hinc S. ObWaldum inde S. Eu

stachium.

7. Coquorum: hinc Christi Aviam Ditam Annam; inda nuptias in Cana Galilaeae. 8. Carbonariorum : ex utraque Vexilli parte Dei Matrem Virginem exhibet. 9. Carpentariorum: hinc S. Eliam; inde Di

vam Catharinam.

tis Juventute Studiosum; inde Divam Mariam Magdalenam.

laum, inde eosdem cum Beatissima Virgine.

D. Thoma Aquinate. 13. Chirurgorum: hinc D.Bartholomaeum; inde Samaritanum Evangelictim. I . Re stiariorum: hinc Deiparam Virginem; inde D. Augustinum. IS. Pi leonum: hinc D. Partheno- Martyrem Barbaram; inde D. Turonensium Praesulem Martinum.16. Figulorum hinc D. Florianum; inde D. Sebastianum, 17. Textorum: hinc DEI Filium; inde Sancti sesimam DEI Matrem. I 8. Fiscellariorum: hinc S. Dorotheam; inde D. Gregorium. 19. Mellicratariorum: hinc Matrem misericordiae; inde D. Mediolanensium Praesulem Augustinum. a

85쪽

io. Farinariorum: hinc Dei Genitricem; inde D. Claram.ὶI. Pabulariorum: hinc Nativitatem Dominicam; inde S. Agnetem. 22. Molitorum: hinc DLI Matrem; inde D. N

colaum.

colao Tolentino; inde D. Augustinum.

Mariam Magdalenam ; inde S. Danielem Prophetam. 2s. Aciculariorum: hinc essigiem SS. Trinitatis; inde S. DEI Matrem MARIAΜ. 26. Sartorum : Divum Michaelem Archange

27. Lanionum: hinc ψ. Evangelistas cum Agno Apocalyptico; inde Abrahamum immolantem Isiam. 28. Linteariorum: Sanctissimam DEI Matrem Virginem. M. Campanulariorum, & Fabrorum Stannariorum sine vexillo. 3o. Alutariorum D. Catharinam. 3I. Marsupiariorum, & Manicariorum : hinc Sanctissimam Trinitatem; inde lachrymantem Virginem Boisichianam cum D. Udal-

32. Coriariorum: hinc Beatissimam Virginem; inde D. Proto-Martyrem Stephanum.

33. Ephippiariorum: hinc D. Georgium; inde D. Augustinum.

86쪽

3ε. Lorariorum: hinc D. Gentium Doctorem Paulum; inde ejusdem Conversionem. 33 . Samiariorum: hinc D. Barbaram; inde Davidem de Goliatho triumphantem.

Petrum.

38. Pomariorum : hinc D. Annam; inde Sanctissimae Annae Filiam. 39. Topiariorum: hinc Proto-Parentes nostros Adamum & Evam; inde Christum sub Hortulant sipecie D. Mariae Magdalenae compa

rentem.

o. Olitorum: hinc SS. Trinitatem ; inde D. Martham. I. Sutorum: hinc DEI Matrem; inde Divum Austriae Marchionem Leopoldum. 62. Fabrorum ferrariorum D, Ludovicum utraque eX parte. 63. Segmentariorum : hinc Deiparam Virginem cum D. Joanne Baptista; inde D. Pau

lum.

. Reticulatorum tibialium: hinc Irsu Μ Pastorem; inde Familiam Christi. S. Subactorum Coriariorum: hinc D. Michaelem ; inde D. Bartholomaeum. 6. Distillatorum: hinc Beatissimam Virginem Auxiliatricem; inde D. Florianum. v. Zylliopaeorum: hinc D. Virginem Auxiliatricem; inde D. Florianum.

87쪽

8. Pellionum: hinc DEI Matrem ; inde Sanctum Rochum.

o. Aurifabrorum: sine vexillo, sed praeseruntur iis aurati bini calices cum pateriS in de- oloratis pertici S. Praeter hos, quos suis attribuimus tribubus , alii adhuc sunt in Civitate ista sive Typographiam, sive Pictoriam , Statuariam, Scul turiam, sive Architecturam civilem & militarem, sive alias artes desideres , Artifices quam plurimi, quos, ne longum nimis texamus Catalogum, consultd praetermisimus, cum constet in una hac urbe tot diversiarum artium posse reperiri peritissimos Magistros, quot artes sunt eX- cogitabiles, ut vel in hac gloria nulli quantum-Vis celeberrimae per orbem Civitati Viennam palmam concedere cum Veritate fateri possi

TITULUS XI. Ganopblacium Caesaris, binaque

metiositi OPς , quae felicitatis humanae pars sunt

maxima, in una hac urbe, & amplas esse, Spretiosias liquet; metiri eas, qui appetit, incolarum multitudinem,mercimonio-F a rum

88쪽

rum frequentiam, census amplissimos, vectigalia opulenta, priva eorum stipendia, quaeitus, munia, & sumptuosium vivendi genu S perpendat; quae exim in comperto sint omnibus, ipsum Augustissimi Caesaris Gazophylacium hic reserare placuit, in quo uno, quod aut rarum a pretio, aut decorum ab elegantia, aue ab arte, γel natura commendatum vidit orbis, brevi veluti compendio conclusium reperies. Pro inquilino hoc tam pretiosio de iij natum in Aula Caesiaris amplissimum & elegans ejus habitaculum, longitudine passuum duorum, & sexaginta, latitudine septem: hic ordine decoro , mole excelSRcomplures exquisiti operis visuntur cistae; suo omnes thes auro ditatae, cujus singula recensere cimelia cum pagellae prae sientis non sustineant angustiae, ea hic statum commemorare sufficiat, quae vel materiae, Vel artis praestantia caeteris digniora spectantium oculos in sui rapiunt admirationem.

Ab auro metallorum pretiosissimo initium sumimus, quo hoc in Gazophylacio,& copiosa,& elegans est supellex, prae caeteri S tamen memoranda videntur. Primo statua aurea Imperatoris Turciςi equo insidentis, binis stipati famulis, staturae notabilis. Secundo aurea Ru-dolphi II. Romanorum ImperatoriS Campanu-Ia. Tertio Catena aurea oblonga, lataque diversias Austriacorum Archi ducum estigies ad modernum usque Augustissimum Romanorum

Imperatorem Leopsidum Achati incisas reie-

89쪽

rens. Quarto pelvis aurea cum Malluvio aureo a Carinthiae Ducatu dono oblata , e qua Neo-Nati Austriae Archi-Duces Baptismali unda lustrantur. Quinto Horologium aureum

Crystallo pellucida obductum , quod pretio

sequari nequit. Sexto Corona Domestica Imperatoria adamantibuS, Saphyris, gemmiSque maioribus distincta, cum Sceptro ex unicornu elaborato,in cui uue supremitate Laphyrus,ovi adsequan S magnitudinem, visitur: pomum item

Imperiale gemmis praegrandibus pretiosum, quae tria sieptintantis Imperialium millibus Ru-dolphus secundus Pragae fieri secit. Alia item

Corona Imperialis cum cruce, adamantibus,

Sapnyris, gemmisque pretiosa, pari formis illi,

quae Norinbergae asservatur, hac Ferdinandus III. primus coronatus est. Septi md Corona Regni Bohemiae cum sceptro, & pomo. Octavo alia Corona Regalis a Turcarum Imperatore perduelli cuidam transmissa, & superiori bel- Io Turcico ab eodem in praelio obtenta. Nono Fritillus aureus sitis cum calculis, lapidibus pretiosis distinctis. Io. Latrunculorum lusu S ex auro ObryZo librarum 27. II. Chartissiliorum

lusius ex auro musivo cum aureo ni imiSmate, Vuginti duorum millium ducatorum. 12. Race mus aureus in Tokayensibus superioris Hungariae vineiS repertuS. 13. Lamina aurea Praegrῆndis arte chymica e metallo; alia item auri massa e plumbo transformata. I . Pocula aurea multisorinia, e quibus aliqua moVento F 3 ne

90쪽

nemine raro artificio in mensis susque deque gyrantur. Postremuin Variae pelves aureae, &si quae alia hujus generis supelleX Ab aureo aci argenteum deflectimus appa-tatum, de quo id unum in Gazophylacio hoc dixisse sussiciat, eum Caesare dignum, & tantae non imparem esse Maiestati, pauca idcirco adferam, eaque caeteris digniora. I. NaviS argentea inaurata interno rotularum motu sui S cumvectoribus progrediens. a. Globus Coelestis. g. Bacchus curru vectaS hirco in si denS. q. Stro-Phium argenteum labore In po subtilissimis incisruris caelatum. S. Bini conteXti eX argento calathi, quibus praestat paris operis quadrata sportula, ab Augustissima Impetatrice defuncta ex Hisipaniis adducta, structurae tam elegantiS, ut ars sola septem coronatorum argentςorum milli mereatur. 6. Caroli audaci, ultimi Butagundiae Ducis statua argentea genu innixa, alia

item Philippi pulchri Hispaniarum Regis statua

argentea ViVi staturam aequans. 7. Fritillus argenee HS; taceo horologi artis exquisitissimae, eaque multifaria, lances, scyphos, phiales, pocula, aliumque copiosissimum e mei lio tam pretioso apparatum, Unionum, Margaritarum, gemmarumque tantus hic decor est , S pretium, ut quidquid natura ex his orbi pretiosium protulit, huc intulisse videatur. Visitur hic prae ca teris Achates candidus, cui ternae Romanorum Caesiarum