장음표시 사용
41쪽
Sis ei tutio Historica Cap. V. I9tiliis celebrare disposuerit , o notis re Iulius II celebraverit Antiquitus ab amplitudine , casa major , vel as auctore Basilica Leoniana dicebatur; suam e Papa tertius Ponti cum Romanortim sis construxit, ct exornavit, in qua diebus
quibiis iam solemnibus , ut Paschatis, atalis Tomini,
'mani Pontifces cum Cardinalibus prandere solemni ritu consueterant, O c. Haec omnia innuere videtur ratio, qua scrupta es in zophorx almae majoris, qua Deus oratur , At
protegat domum illam, omnes tu ea conDibantes Quod haec aula nostra tempestate sila concilii Hieta sit ob synodum ab L enio IV. cogendam , vel a Julio II ibidem coactam, parum hic refert, aut nihil. i Tametsi ex antiquis Lateranensibus synodis de privatis conventibus non
loquor' nescio an in aula , quam vulgus conciliarem Vocat, vel unam quidem anuinius celebratam inveniat; quod
enim ait de Iulii II. concilio, nisi privati aliqui congressus ibi fasti sunt acta certe publica, quae in lucem prodiere , agitata perseetaque fuisse lcgimus 1 in ecclesia
Lateranensi . Quod vero in Leoniana domo convenisse Nicolaus ab Anastasio dicatur utique in Leoniana convenit, quam Leo III. ut paulo ante os endimus, a fundamentis aedificavit, quam sui decoravit nominis magnitudine quam denique Leo IV. incultam neglei tamque est tuit; nam illa Pan viniana, etsi Leonis nomen inscriptum habuit, tamen instauratoris ille titulus fuit, non auctoris. At qui eam domum , si ob restaurationem , Leonianam appellatam velit, universum Lateranense Patriarchium Leonianum dicat oportet, cujus vix ullam partem inveniat, quae a cone III. Anastasio teste, reseeta non sit Fatetur PanVinius eam aulam, casam majorem , i, amplitudinem suo ortasse tempore nuncupatam fuisse macronam, Graeco, priscoque vocabulo ob insignem longitudinem ab Anastasii vocatam observo P quod non solum ille in suo de Patriarchio Lateranensi commentario mon animadvertit, sed macrona ne meminit quidem . Atqui tantum abest, ut Leo II macronam , vel taliam ejus partem construXerit ,
42쪽
a Se Lateranensibus parietinis reriitutis ut jamdudum vetustate ruinosam resecerit. Macronant vero, inquit Anastasius i), ipsus Lateranensis Patriarchii, qua extenditis a campo, o ultra imagines Apostolorum, quapra nimia elusate ruitura erat, a fundamentis mul, Iarta tecta, nec non, solarium ab imo isque ad summum noviter renauravit, ct in melius firmissinis marmoribussravit, atque cameram Usus macrona notiter fecit, ct diUersis
historiis pictura mirifice decoraυit. Neque duas fingas tibi
macronas, quarum alteram pictura, alteram musivum illud, quod Panvinius refert, perornaret. Nam sanct a Praxedistribunal ex musivo laboratum a Paschale I. quis est qui non videat 3 imo nec Anastasius inficiatur , de eo tamen
scripsit in hunc modum a) infidam ter ejusdem ecclesiaemu ο per exornatam Cariis decenter coloribus decoravit Scilicet pro musivo colores, ut Iuram usurpavit. Neque Vero , quod a viris Romanarum antiquitatum peritis meminitissit, '' audire me , macronam intelligas ambulacrum perpetuum ,
ac senestratum Patriarchi Lateranensis. Illud ab Anastasio hic appellari vides solarium; quod ad meridiem pertinens , Solique apertum, Calorem , a lumen amplissimis atque frequentissimis senestris opportune ad 'hibernas deambulationes admittebat. Id solarilim cum vicina proximaque macrona a Leone III ut Citato loco animadvertit, reconcinnatum fuit; solarium vero tantum a Leone IV.
iterum reparatum fuisse idem testatur Anastasius 3 Nam di solarium, quod . . eo Iu Papa consertiaeerat, quum
pha nimia metusat fraciis trabibus in uiuis cerneretur Sersum , noviter pulchrius in meliorem speciem resauratit. Quod denique anuinius addit de ejus aulae inscriptione , de conviviis in eadem celebrari solitis in eam aulam convivia translata fortassse nonnunquam fuere ob loci capacitatem post Leonis III imo etiam Anastasi bibliothecarii tempora . Nam cur Triclinio amplissimo in aedibus Lateranensibus a n existente, o Leone III quod Panvinius credit, Construos, Cur , inquam , eo idem ad vitandas Theodor i. dc acliariae Tricliniorum angustias . hoc iis ampliuS,
43쪽
Dissentatis HisOrisa Cap. V. 21
amplius, atque patentius exaedificasset Cur autem Anastasius Cenaculorum omnium Patriarchi maximum illud Leonis coenaculum appellasset, quando ab hoc Panviniano magnitudine longe multumque superaretur illa enim aula Panuinii Triclinio Leonis major, amplior altero tanto fuit. Sed tandem dirimamus, si libet, quaestionem , quasi de facie utrumque discernamus aedificium Anastasius Leonis Triclinium tribus constare duntaxat apsidibus memorat, suum vero Panvinius undecim 1 Aula, inquit, ampla ct spatiosa , quae concilii sala hodie nominatur; tta, praeter almam majorem , ab utroq/ι Iatere habet a dulas de cem Satis est habemus quod liqueat. Ergo illud mala Panvinius, qui Leoniani Triclinii restaurationem, quanta Leonem IV. curasse reser Anastasius, ad han artiam oucili detorquet, de quo nos supra disseruimus.
Duorum Leonis III. Tricliniorum Lateranesum distinctio I Llud nonnihil quaestionis habere videtur, quod de altero Leonis Triclinio Lateranensi accepimus; nam quia Triclinium est, ac in Laterano, a Leone III collocatum, nescio quid scrupuli, dubitationis in animo relinquit; nisi inter utrumque quid intersit , plane demonstretur. Alterum ergo Triclinium sic ab Anas si describitur a) Itemque scit hi Patriarchi Lateraneus Triclinium mira a ': μ 'gnitudinis decoratum cum Uda de musit , sed θ Iias alsi nium Latet. das decem dextra Saque dites hisoriis depictas habentes
loriolos gentibus praedicantes , cohaerentes Basilicae Onfantinianae. In quo loco est accubita collocatit, ct in medio concham por-phreticam aquam fundentem; nec non, patimentum ipsius marmoribΠ dizers Llratit. I Quis hanc , prioris Tri V ''Vt
Clinu et cmptionem Commiser1t a diligentius Compara comparatio.
rit, tria in illo duntaxat Triclinia, in hoc undecim extitis comperiet. Hic praeterea labra in aedium cavo de
44쪽
aa De Lateranen ibus parietinis resilutis prehendet, quo primum illud coenaculum caruisse omnino novimus. Hoc deinde nullis, illud diversis columnis sustentabatur, vario ordine , praestantique arte dispositis.
Denique ipsi videmus prioris Triclinii apsidas a Constantinianae Basilicae lateribus longius distare hujus vero ita
vicinas fuisse, ut Lateranensis ecclesiae parietibus adhaerescerent. Hoc totum ex illa comparatione discrimen nullo Disserentu negotio colligitur . Sed accedit eodem , quod prioris illius
' μθμῆδ' Triclinii structura . fabrica sublimis fuit Mut Graeci
proprie vocant νωγεως posterioris vero , ut iidem loquuntur, κατωνεως, hoc est, solo aequalis is humilis ac ut proprio Romanis vocabulo loci differentiam exprimamus, haec coenatio, illud coenaculum fuit. Nam Cencius Camerarius I y Transiens , inquit, Pontifex per ipsam Leonianam intrat cameram suam; ascendit proculdubio dixisset, nisi unum utriusque pavimentum fuissset Basilicae Leonianae cubiculi Pontificii Deinde auctorum , quos supra laudavimus, testimonio constat, at nos palmarum in
clerum , populumque a summo Pontifice distribuendos sane hi Sylvestri in sancti Laurentii Basilicam, atque inde in Leonianam , praestolanti Pontifici aequo pede ministris eo accedentibus, delatos uisieri hae igitur Patriarchii Lateranensis Basilicae aequali, perpetu Gque sitae pavimento erant. Atqui ambas illas sancti Sylvestri, Tan 'ti Laurentii sublimes fuisse , citra controversiam est quandoquidem haec posterio , quae hodieque est integra , gradibus imminet, quos scalam vulgo sanctam, appellant. Denique omnem Ximit dubietatem auctor vitae Innocenti III qui
facta , inquit, aude ante Lateranens palatillum, oriqua 1 ascendit in domi majorem , qua Leoniana vocatisi , solemne
contilium celebratit Anastasius etiam Bibliothecarius a) Tomum, ait, quae diMur Leoniana , beatissimus praesul cum Episcopis c. conscendit . Prius ergo illud Leonis Trita A partibus clinium sublime fuit, posterius autem humile uish res ipsa loquitur. Siquidem hujusce pavimentum marmoribus stratum, ct in medi concham porphstreticam aqriamfundentem habuisu
45쪽
liabuisse narrat Anastasius. Atqui Certe in prima, aut superiore domus contignatione Cllocare haec , universa archite sturae disciplina aedificandi ars prohibet, sive coaxatione, sive sernicibus constare velis eam structurae partem , in quam marmorum, conchae pondus imponis aquarum perennitatem derivas. Subdialis ergo fons ille fuit, in Cavaedio, quum caeteroqui pavimentum , in quo labrum porphyreticum est collocatum, ipsa fuerit humus, solum idque ita ratio convinCit, ut nemo jam non videat. Praesertim quum alterum hoc Leonis Triclinium e Ab ejus usu nodochium esset, ejusque amplitudo non majestati, aquarum perennitas non deliciis, sed confluentium per grinorum commoditati parata orent. In eo enirn loco, inquit Anastasius, accubita collocaSit, hoc est mensas scamna , eaque fixa, ut in enodochiis diversoriis assolet. Aquarum ille fons non solum enodochi minis eriis, sed hospitum etiam lavationibus destinatus erat, quibus peregrinorum obsequiis assidui olim fuere Pontifices in eosdem pietatis specimen praebuerint. Haec, quae bibliothecarius paulo obscurius eXposuit, alibi quum de peregrinorum accubitu Vaticano a Leone IL aedificato agit, ita clarius narrat 1 Fecit rixta eosdem gradus astica incipis lGolori in do nasin a fundamentis mira magnitudinis, o pulchritudinis decoratam in qua etiam ct accubitus collocavit, ct fecit juxta eandem domum pro subsidiis ChristpaliperAm , atque peregrinorum balneum a fundamentis mirifice decorat in mae advenarum Triclinia magnis sumptibus aperuerunt Pontifices, idque potissimum fecere prope celeberrimas Basilicas Vaticanam , MLateranensem, ad quas orationis causa e toto terrarum Orbe concursus fuit pereginorum, quos nimirum Procopius intelligit in ανεκδοτοις, ubi sedes eorum apud divi Petri commemorat, anno nam a Theodorico eisdem Constitutam. Ex quo tempore
factum est, ut amplillima ditissimaque nos comi non in Vaticano solum, sed etiam in Laterano haeserint, loco minime illo quidem hodie frequenti. Quo tanto magis Pontificum
46쪽
a II Lateranensibus parietim renitutis
lificum Romanorum in Xteros, egentesque Commendatur caritas , atque munificentia, quae, post tanti temporis diuturnitatem, a locorum sedis mutationem , ne loco quidem moveri, ne dum aliqua e parte minui potuit.
Sed de duorum Leonis Tricliniorum Lateranensium differentia satis.
igiυum Triclinii a Leone III fuisse paratum.
SEmiruti Lateranensis aedificii conditorem, nomen , usumque indicavimus . Quod superest , partitionem , symmetriam , extructionis elegantiam a nobis quis fortasse requirat, vel saltem ut de ornamentis , quae Anastasius Commemorat, aliquid disseramus is an hibernum illud Triclinium fuerit, an aestivum , vel ad quas potissimum caeli regiones pertineret. De prospectu quidem Coenaculi, prout supra tulit occasio , disputavi. De ornatu vero , qui omnino deperiit, nec ad rem facit, nosse aliquid, ignoras que perinde es . Ego certe Illustrissimi Francisci Cardinalis Barberini sententiam laudare soleo, qui, ut omnis ecclesias ica vetustas summo studio investigetur, suadet
quidem conserVandam Vero, Colendamque eam tantum existimat, e qua proficias . Quamobrem Triclinii partem solummodo , quam ille singulari, optimoque consilio du-Xit reparandam, nonnulla commentatione, si id tamen asia sequar, Xplanabo.Quum Leonis III Oriclinium a Leone IV. re istum 1 hbi; isti missi' constet, subit non levis animum suspicio, sit mesi Vum pro hoc illud opus sermiculatum, nec me quod eo ΙΙΙ.hδx yy ante annos octingentos amplius singi jusserit; nam insititii operis conditio 'deo esse inaduca videtur ut musivi uandiu serdurare potuissse vix credi queat. Imo si quod 'δ μέλ- est sit turae genus, quod aetatem , a temporis erat injurias, testellatum maxime , quamque diutissime terre solet. Tulit hoc varias incendiorum Latcranensium injurias, quemadmodum semiustae illae indicant aureae tes eiulae, quas
in tabula hic illic prae aliis ob id nigricare videmus. Nam virides,
47쪽
vii ides, rubra , flavae, candidae suo quaeque colore saturae sunt , quibus , dum in fornace conflantur , pigmentum, quod prae se ferunt, penitus licet combibere . Non item aureis licet, quas superficie tenus opifices aureis solliculis tenui flamis tantum convestiunt vitroque statim, illos: Obducunt, quo sint ab injuriis tutiores; at si quando vitrum ignis vim sentiat, facile cedere , creditumque sibi aurum prodere consuevit. Nerum enimvero des Leonis musivi aetate nemo jure ambigat , quamdiu inquis ranii superat quod superare novimus Basilicae Caroli Imperatoris emblema sed Roma longe vetustiorem ess Observare vermiculati operis antiquitatem . Extat Hadrianici qui Leonem
in pontificatu proXime praece sit, nobilis , atque elegantis manus tabula in templo sanetae Pudentianae , Omni ex parte integra , quae praestantisimo internitet musivo ultra ejus aetatis modum , atque peritiam . Iuxta taptisterium constantini Augusti emblemate relucet Johannis IV sacellum
qui annos sere ducentos Leone est antiquior eademque , aetate pontificatum est Honorius L qui via Nomentana sanetae Agnetis ecclesiae cameram , quae etiam num superest , pete segmentato perornavit . Via sacra in templo sanetorum Cosmae, Damiani nonne Videmus rapsidem
versicoloribus illustratam lapillis a Felice V qui tertio ante Leonem seculo floruit Longe an aetatem praeces it Simplicius, qui in sanisti Andrea, Basilica Cata- Barbara VCcant non solum quas cernimus imagines teshllula insititia distinxit, sed quem legimus etiam sui nominis , C Cnationis titulum eodem opere descripsit . Vetustatem musivi arcus majoris ecclesiae sancti Pauli, via Ostiensi , illa Placidiae Augustae , Leonis L inscripta nomina satis declarant. Quid plura musivum arcus triumphalis .medianae parietum Basilicae Liberianae in Xquiliis , nonne mille ducentorum fert annorum aetatem p tiam Sixti III titulum imminere adhuc quisque videt in arcus fastigio . Sed si tempus, ait, non repugnat, certes Leonis , III priscorumque Pontificum modestia non permittit , ut factas ab iis credamus imagines, in quibus torum isagies Conspiciuntur . Scio hanc nonnullorum censoriam es e severitatem,
48쪽
M De Lateranensibus parremis situtis. qui omni titulorum, imaginum inscriptionum usui interdictum modestiae legibus volunt , de majorum sanistitate , gravitateque probe , ac digne sentire se putant, quum suas illos imagines vel pictas, vel fictas poni minime a
se fuisse contendunt memoriae vero clarorum Virorum ad postero derivandae unum satis esse arbitrantur re ste factorum testimonium . Verum enim vero majores nostri, probitate , modestia insignes, eam consuetudinem , ut parce ita citra vituperationem usurpasse istis etiam Censoribus
videri possunt. Extant ad hanc diem imagines ad vivum eXpressae, quas sibi posuerunt Innocentius ΙΙ. in Basilica Callistiana sub Janiculo Paschalis . trans Tyberim ad sanetae Caeciliae, ad sanctae Praxedis in Exquisiis Gregorius IV in Basilica sancti Marci Johannes IV. ad sancti Venanti in Laterano monorius I. in templo sanistae Agnetis via Nomentanc Felicis IV imago in aede san fit Damiani ad forum Boarium non ita multis ante annis collapsa , sub Gregorii ΙΙΙ. persona , Vultuque renoVatia est. Hae quidem nos oculis spe stamus ex historiis vero
testimonia proferre licet non pauca, neque privata nam Johannis VII extructiones, quum adhu Romae CX tarent,
ex ejus vultus pietura indigitare Anastasius solebat
Fecit ter o magikes, inquit , per dizersas ecclesias , quas quicumque nosse demerat, in eis ejus lilium depictum reperiet; qui porro ex longinqua vetustate ante hoc quindennium supererat, ex antiqua Vaticana Basilica , cum ciborio, quod Veronicam appellabant , sublatus est Gregorius Magnus
dum adhuc viveret suam similitudinem , inquii Johannes a Diaconus depingi salubriter voluit, in qua phset a suis monachis non pro elationis gloria, sed pro cognita disrictionis cautela frequentius intueri, ubi hujusmodi disichon ipse dictavit: Chris potens Nomine, si i largitor honoris Indultiιm Offcium solita pietate guberna Neque Paulinus , Nolanus antistes aegre fert , quod ejus imaginem Severus statuerit in baptisterio , sed quod uno in loco, atque eodem cum Martino viro sanetissimo
49쪽
statuerit I ua ergo scietas , inquit Iumini, ct tenebris,
hoc es nobis , est Martino Θ evenit, ut peccatoresus compositus magis sordeat , ct peccatore collatus magis juglus elucescat. In quam sententiam pro sua modestia , animique demissione hoc edidit armen Abluitis ilicumque animas, ct membra lavacris. Cernite propositas ad bona facta vias Adput persectae Martinus regula ita
Paulinus veniam quo mereare , docet.
Hunc peccatores, illum spectate, beati: Exemplar sanctis ille st, se reis Porro Pontificum, Episcoporum , a Principum T-gies in ecclesiarum tribunalibus cum sanetorum depingere
virorum vultibus perinde erat, ac in diptycorum albo post horum vocabula , illorum quoque nomina subnectere , ac inter missarum religiones in frequenti populorum Conventu publice recitare . Nam , si quando res ita tulisset, quorum e diptychis nomina eorumdem e parietibus abradebantur imagines . Neinde ablulerunt , inquit Anastatas a), de dipuchis ecclesiarum nomina Parriarcharum, et de picIuris ecclesiae figuras eorum , aut in foribus, ubi e sse poterant, auferentes , de sistri, Sergii, Palili, Pyrrhi, Petri, per quos error Orthodoxa Fidei usque nunc pullula Uit Conjecturas arguimus, quibus musivi Leoniani fides minui, in suspicionem recentioris aetatis adduci posse videbatur suis Idem suis id etiam rationibus statuere atque est facile . Quandoqui QRybV dem ex duabus Leonis III Carolique Magni simulae opum 'inscriptionibus integra quidem altera suppetit alteram cujus extremae partes Xesae a penes dimidiatae reli starnobis sunt, Angelus Mas rellus plenam totamque ita sua aetate legit, Xcepitque
Quod illis superstitibus, inscriptum Hrmare tam rationi a consen
50쪽
Consentaneum est , quam absui dum fuerit vitam, triumphosque demortuis peroptare . Praeterquamquod Vel altera
hoc idem apud eum convincere potest, qui vel levem antiquitatis notitiam habeat. Cur autem Dominum nostrum eum appelles, qui tibi jam dudum non sit, ejusque loco tibi sit alter Gregorius IV. qui decimo post Leonem anno Pontifex fuit, hanc illius aetatis Consuetudinem comprobat in s riptione , quam viventi levitae aediles in sancti
Marci Basilica posuerunt, 'odieque legimus: SANCTISSIMUS. D. N. GREGORIUS. Prasia tholi firmo si liret findamine fitcra
qua Salomoniaco fulgent is sidere ritit. Haec tibi , proque tu patefecit Prasul honore
Gregoriris, Marce, eximi cui nomine Ouartus.
Tu quoque posce Deum ivendi tempora longa
Donet, ct ad ali OH funus 3dera ducat.
Praeterea quadratum illud insigne . quo Leonis , Carolique redimita videmus capita, inditium es minime dubium utrique tum vitam suppedita vise , quum Triclinio fastigium , ut sturax, ornamentisque suprema manus imponebatur. Quamquam enim vita etiam perfundiis id genus ornamenti adhibitum nonnunquam fuisse paulo post demonstrabo id tamen contigit, usurpatumque raro est; contra vero iis, qui in via essent , totam ejus ritus rationem accommodatam fuisse Johannis Diaconi, sexcentis priscarum imaginum testimoniis confirmari potest . Quod reliquum est quum de Lateranensi hoc toto aedificio , deque ejus musivo, ac utriusque conditore habeamus, quod liqueat, historiam ex ultima illorum temporum vetustate petitam , quam nullus antiquitatis Romanae sive sacrae, sive profanae indagator deprehendit , neque qui omnem Laterani priscam evolvit memoriam nuphrius Pan vinius
observavit, Illustrissimus Cardinalis Barberinus lapidi incisam