장음표시 사용
11쪽
non deerrabimus ab eo, quod coeperimus exponere; est si exitus rerum ita ex'nemus, ut, ante quoque quae acta sunt,sciri pos=int, tametsi nos reticuerimus. quod genus, si dicam me ex prouincia redi Fse, profestum quoque in prouincia intelligatur. Domnino non modo id, quod obes ,sed etiam id, quod neque obest,neque adiuuat, alius est praeterire. Et ne bis aut saepius idem dicamus, cauendum est, etiam ne iis,quo is et siupra diximus,deinceps dicamus, hoc modo: Athenis Megaram uesperi aduenit Simo: ubi aduenit Megara , insidias fecit uim
gini: insidias postquaU fecit, vim in loco attulit . R dilucide narrabimus, si ut quidque primm
gestum erit, ita primum exponemus, O rerum ac temporum ordinem conseruabimus, ut gesae reserunt, aut ut potuissegeri uidebuntur. Hic erit considerandum, ne quid perturbate, ne quid contorte, ne quid ambigue, ne quid noue dicamus; ne quam in aliam rem transeamus ne ab Rltimo repetamus; ne longe persequamur; ne quid, quod ad rem per tineat, praetereamus; Ose persequemur ea , quae de breuitate praecepta βnt. nam quo breuior, eo dilucidior,'cognitu facilior narratio fiet. Veri, smilis narratio cris , si, ut mos, ut opinio, ut nam tura postulat, dicemus: si statia temporum, personarum dignitates, consiliorum rationes, locoram opportunitates constabunt: ne refelli missi, aut temporis parum fuse, aut causam nullam, aut lo
tum idoneum non fuisse, aut homines ipso facere .
12쪽
aut pati non potuisse. Si uera res erit, nihilo mi es haec omnia narrando construanda sunt. nam saepe veritas, nisi hae eruata sint , fidem facere non potest. Sin erit ficta, eo magis conseruanda erunt. De ijs rebus caute confligendum est, quibus in rebus tabulae aut alicuius firma au Ioritas uidebitur interfuisse. Adhuc quae dicta sunt, arbitror mihi consare cum ceteris artis scriptoribus, nisi quia de in-mliatione nova excogitauimus, quod eam soli praeter ceteros in tria tempora divisimus, ut plane ce tam uiam et persticuam ratio nem exordiorum haberemus. nunc, quod reliquum eri, quoniam de re
rum inuentione distulandum est, in qua singulare tonsumitur oratoris officium, dabimus operam, ut nihilo minus industriae, quam rei utilitas pinulabit, quae isse uideranu si prius pauca de caus rum diuisione dixerimus. CAvssARvM diuisio in duas partes di-
Iributa es . Primum, perorata narratione, d bemus aperire quid nobis conueniat cum aduem Dariis risi ea, quae nobis utilia erunt, conuenient, quid in controuersa relinquatur, hoc modo: Interfectam esse matrem ab Ortale conuenit miricum aduersariis: iure fecerit, licuerit ne focere, id in in controuersia . It m e contrario , Agamemn em esse a Clytemnestim occisium constentur thm id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse. Deinde cum hoc fecerimus, distributi ne uti debemus.. Ea diuiditur in duas partes, mi
13쪽
AD HERENNIUM merationem, O expositionem. Enumeratione ut
muricum dicemus numero,quot de rebus diLIurissmus. Eam plus quam trium partium ni croese non oportet. 2 periculosum en, ne quan plus minus ue dicamus, ct suspicionem asseret auditori meditationis et artificii, quae res fidem abro gat oratori. Expositio est, cum res, qnibus de rebus dicturi sumus, exponimus breuiter absolute . Hunc ad confirmationem transeamus. TOTA spes uincendi, ratioq. persuadendi posita est in confirmatione o confutatione . nam
cum adiumenta nostra exposuerimus, contri laqdissoluerimus , absolute nimirum munus orato 'rium confecerimus . utrumque igitur facere poterterimus, si constitutionem caussae cognouerimus. Caussarum conriitutiones alij quattuor fecerunt,noser doctor Hermetes tres putauit esse, non ut de itilorum quidquam detraheret inuortione ,sidui o-
flenderet, id, quod, oportuisset inpliciter est si gulari modo docere, illos distribuisse duplicitcrbipertito. Consitutis es prima deprecatio defensoris cum acci scoris insimulatione coniuncta. Constitutione, itaque, ut diximus, tres Aut, coii-jeζturalis , legitima, i ridicialis . Conte Iuralis est, cum de fact. controuersia es, hoc modo: Aiax
is flua , postquam resiluit quae fecisset per insa
niam, gladio in ubuit. I esses interuenit, occisum Ionspicatur,e corpore telam cruentem educit. Te cer interuenit: cum fratrem occisum, inimi-
14쪽
LIBER PRIMvs. 8em fratris cum gladio cruento uidere,capitis arces' sit.Hic, quoniam coniectura uerum quaeritur, DLIo erit controuersia,et ex eo constitutio caussae couitaturalis nominarur. Legitima constitutio est,cum in scripto aut ex scriptis aliquid controuersae narscitur . Ea diuiditur in partes sex ,scriptum asin tentiam , contrarias leges, ambiguum, de nitio nem, traristisionem, ratiocinationem. Ea scripto O sententia nascitur controuersia, cum uide etur scriptoris uoluntas cum scripto imo dissentire, hoc modo: Si lex sit, quae iubeat eos, qui propter
tempestatem navim reliquerint, omnia perderese rum navim ceteraq. esse, si nauis construata sit, qui remansierunt in naui. magnitudine tempestatis omnes perterriti navim reliquerunt, in scapham conscenderunt,praeter unum a rotum. is propter morbum exire, fugere non potuit. cass,et fortuna nauis in portum incolumis delatas. illam aegrotus po sidet. nauta petit ille, cuius fuerat.Haec constitutio legitima est ex scripto et 'tentia. Ex contrariis legibus controuersia constat, cum alia lex iubet aut permittit, alia uetat quippiam fieri, hoc modo: Lex uetas eum,qui de pecunijs repetun dis d natus sit, in concione orationem habere ltera lex iubet a gurem, in demortui locum qui petat, in concione nominare. Augur quidam damn
tus de pecumis repetundis, in demortui locum qui petat, nominauit: petitur ab eo multa. Constitutio haec es legitima ex contra ista legibuscita a biguo
15쪽
AD HERENNI v Meontrouersia nascitur, cum siriptum duas aut qu-- res rosignificat, hoc modo a paterfamilias cum lium heredem faceret, testamento uasa argentea uxori legauit. Tullius heres meus Terentiae uxori meae x x X. pondo Morum argenteorum dato quae uolet. Post mortem eius , uasa pretiosa, et
celata magnifice illa petit. Tulliasse, quae uelit ipsae, xxx. pondo ei debere dicit. Constitutio in legitima ex ambiguo. definitione constat caussa , cum in controuersia es, quo nomine Disum appelletur . ea est huiusmodi: Cum L. Saturninus legem rumentariam desimilsibus et trientibus laturus est , Caepio, qui per id temporis quaestor urbanus erat, docuit sinatum, aeramium pati non posse largition tantam. sinatus decreuit ,1 f eam tegem ad populum fera aduersus remp. uideri eum
facere. Saturninus ferre coepit. collegae intercedere. ille nihilo minus cistellam detulit . Caepio, ut illum contra S.C. intercedentibus collegis , adaesesus remp. uiditferre, cum uiris bonis impetum ficit, pontes disturbat, cistas deiicit, impedimentos quo serius feratur lex iaccersitur Caepio mai satis. Co Ilitutio es legitima ex definitione . t catulum enim definitur ipsum , cum quaeritur quid
sit minuere maiesalem. Ex translatione controversia nascitur, cum aut tempus disserendum , aut a cusatorem mutandum, aut iudices commutandos reus dicit ..Hac parte constitutionis Graeci in iudiciis , nos in iure ciuili pleroque utimur . In hae parte
16쪽
partenos iuris ciuilis silentia iuuabit. In iudiciis tamen non nihil ea utimur ut hoc modo: Si quis p culatus accusatur, quod uasa argentea publica de
loco priuato dicatur DIIuli se; possit dicere, cum definitione sit usus, quid fit uerti m , quid peculatus; secum furti agi, non peculatus oportere. Haec partitio legitimae connitutionis his de cause Draro uenit in iudicium, quod in priuata actione praetoriae exceptiones fiunt, O caussa cadit is, qui non quemadmodum oportet, egerit: in publicis quaentionibus cauetur legibus,sit ante,si reo commodum sit, iudicium de accusatore fiat, utrum
illi liceat accusare nec ne. Ex ratiocinatione controuersa coiissat, cum res sine propria lege uenit in iudicium , quae tamen ab aths legibus militudinem
carandam aucupatur. en talusnodi: Lex est, Si furiosus existet, agnatorum gentiliumq. in eo, pecuniaq. eius potestas esto. Et lex: uiu parentem necasse iudicatus eritus obuolutus et obligatus cu-
leo deiiciatur in profluentem. Et lex: Paterfamialias uti super familia, pecunia ue sua legauerit, ita ius Et Lex:si paterfamilias intestato moritur, familia pecuniaq. eius agnatorum gentiliumq. mo. Malleolus iudicatus es maerem necasse, ei damnato statim folliculo lupino os obuolutum est, soleae ligneae pedibus insidiae sunt, O in carcerem dudius es. Qui defendebant eum, tabulas in cncerent asserunt , tenamentum ipso praesente conscribun testes rite luerunt, de illo supplicui
17쪽
paullo post sumitur.Ii,qui heredes erant,testamento hereditatem adeunt. Frater minor Malleoli,qui eum oppugnauerat in eius periculo, uam uocat he reditatem lege agnationis. Hic certa lex in rem nulla assertur, σ tamen multae asseruntur, e quibus ratiocinatio nascitur,quare potuerit,aut non potuerit iure tectamentum facere. Constitutio legitimas ex ratiocinatione. Cuiu odi partes essent legitimae Constitutionis, ostendimus: nunc de iuridiciali constitutione dicamus. Iuridicialis constitutioe8,cum factum conuenit, sed,iure an iniuria fastum sit,quaeritur. Eius constitutionis partes sunt duae, quarum una absoluta, altera assumptiua nominatur. Absolμta est, cum id ipsium, quod odium est,ut aliud nihil foris assumatur, redie DIIum esse dicemus. Ea est huiusinodi: Mimus quidam nominatim
Accium poetam compellauit in Aena . cum eo Accius iniuriarum agit. hic nihil aliud defendit, nisi licere nominari eum, cuius nomine scripta dentur agenda . . umptiua pars est, cum perse defensio
infirma es,sed , assumpta extranea re, comproba- tur . . umptiuae partes sunt quattuor, concessis , remotio criminis, translatio G iminis, compara-tio. Concesso est, cum reus postulat ibi ignosii. Ea diuiditur in purgationem, , deprecationem. Turgatio est, cum consulto se negat reus fecisse. Ea d uiditur in fortunam, imprudentiam, neceptat rFortuna , ut Caepio ad tribunos pl. de amissi ne exercitus. Imprudentiam , ut ille, qui de eo se μo, qui
18쪽
uo, qui dominum occiderat, seipplicium sumpsit, cui rater et sit, ante quam tabulas testamenti aps ruerit , cum is seruus manumissus testamento estici 2 ece litudinem , ut ille, qui ad diem comm tus non uenit, quod eum aquae interclusi erit. Deprecatio es, cum o peccase,inconsultoseci se conmtetur , O tam n postulat ut sui miserealitur. Hoc, in iudicio noci fere potes usu uenire, nisi quando pro eo dicimus, cuius multa recte facta conuant. hoc modo in loco communi per amplificationem infici
mus: quod si hoc fecisset, tamen ei pro pristinis beneficiis ignosci conveniret: verum nihil postulat ignosci. Ergo in iudicium non uenit rat in senatum, aut ante imperatorem, O in consiliuin talis caussi poten uenire. Ex transatione criminis caussa consat , cum fecisse nos non negamus ,sed aliorum peccatis coactos ecisse dicimus: ut Ore les, cum se defendit, in matrem confert crimen. Ex remotione criminis caussa cox a cum a nobis non crimen, sed culpa ipsam amovemus,et uel in hominem transferimus, uel in rem quampiam conferimus. In hominem traris fertur,ut si accusetur is, qui P. Sulpiciumse fateatur occidisse, , id iussu consulum d
fendat, O eos dicat non modo impetrasse,sed rationem quoque Gedisse quare id facere liceret. In rem confertur,ut, si quis,ex testimento quod facere missus sit ex plebiscito uetetur. Ex coparatione crimianis caussa constat,cum dicimus necessefuisse alterutra facere,et i quod fecerimus aliusfuigefacere. B a ra
19쪽
D edus' hi modi est i C. Pompilius, cum a Gad lis obsideretur, neque effugcre ullo modo poser,uenit cum hostium ducibus in collocutionem: ita dia cessit, ut impedimenta relinqueret, exercitum d ducereti satius esse duxit amittere impedimenta ,
quam exercitum: exercitum eduxit, impedimenta, reliquit: accersitur materiatis. Quae constitutiones , O quae constitutionum partes sint, satis uideor onendisse . nunc, quo modo eas, O qua uia tra Iari conueniat, demonstrandum est , si prius aperuerimus, quid oporteat ab ambobus in causa desinari , quo ratio omnis totius orationis conferatur. Constitutione igitur reperi , satim quaerenda es ratio. R io est, quae casam facit, O continci defensionem , hoc modo: ut docendi caussa in hac potissimum caussa consistamus ) Oreses cum fatetur se occidisse matrem, ni se attulerit DLIi rationem , peruertit defensionem e ergo a fert eam, quae nisi intercederet, ne causa quidem esset. Illa enim. inquit patrem meum occiderat. Ergo , ut ostendi , rasio ea es, quae continet defensionem, ne qua ne parua quidem dubitatio potestremorari damnationem. Inuenta ratione, firma
mentum quaerendum est, id est quod continet accusationem , quod assertur contra rationem deinfensionis, de qua ante dictum est. Id connituetur hoc modo: Cum usus fuerit Orses ratione hoc pacto , Iure occidi, illa enim patrem meam occiderat: Metur accusator firmamento, hoc modo, Sed non
20쪽
abs te tamen occidi, neque indematam poenas pendere oportuit. Ex ratione defensionis, et ex firmamento accusationis iudicii quaesto nascatur oportet , quam nos iudicationem, Graeci κρινομιενον appellant . Ea conΠituitur ex coniunctione firmamenti , edi rationis defensione, hoc modo, Cum diacat Orestes,se patris ulciscendi caussa matrem occidisse,reII ne fuerit,a filio sine iudicio Cirtemine
Iram occidi. Ergo hac ratione iudicationem inue, niri conuenit. Inuenta iudicatione, omnem ratio nem totius orationis eo conferri oportebὶt. In mnibus coisitutionibus O partibus constituti num hac uia iudicationes reperientur, praetem quam in coniecturali connitutione . in ea enim nee ratio quaeritur, quare fecerit; fecisse enim nega tur nec firmamentum exquiritur,quoniam non subest ratio. quare ex intentione O inficiatione iudicatio con tituitur, hoc modo. Intentio, occidim iace . Inficiatis , Non occidi. Iudicatio, o ciderit ne. Ratio omnis utriusque orationis, ut an te dictum est, ad hanc iudicationem conferenda est . Si plures erunt constitutiones, aut partes constitutionum, iudicati es quoque plures erunt in una
causa ,sed omnes simili ratione reperientur. Sedulo dedimus operam , ut breuiter, O dii eide, quibus de rebus adhuc dicendum fuit, dicere mus. nunc, quoniam satis huius uoluminis minia rudo creui conmodius es in altero libro de ceteris