장음표시 사용
72쪽
stitia sumitur vel in sensu philosophias si morali, & aelio iusta non dicitur, nisi illa mi habitu virtuose profieiseatur.' Huc pertimnet definitio Vlpiani in I. 1o.pr.F. h. t. . quod, litia sit consans perpetua voluntas, ius suumque tribuendi. Vel sumitur in sensu iuridico. nihil aliud est, quam conformatio externa adhiO- m subditorum cum voluntate legi Statoris. f. II. Diuisionem inter iustitiam uniuersalem oerticularem interpretes ex Aristotele mutuatiat. Vniuersalis nihil aliud est, quam complexur 'nium virtutum, & se illa sortitudinem, patie ira, castitatem re c. sub se eomprehendit. Hara 'n est finis adaequatus iurisprudentita, sed ethicae. rticularis autem, si obedientiam externam re clas, ad iurisprudentiam pertinet, atque dirigitum illa ossicia, quae homines intuitu mei es tuιi innicem praesare necesse habent. I. IlI. Parti eularis subdiuiditur in dispulit uam Ommutatiuam In vocatur, quando princept
ditis aliquid distribuit, siuo hoc sit gratum t
73쪽
4 Lm. I. TIT. I. honores & ossicia, siue ingratum, Ut poena . Metaphorice dicitur, quod princeps hic proportionem geometricam obseruet. Debet enlin quasi mensuram aliquam habere, ut cognoscat, qui S- nam maiora habeat merita, in conferendis honoribus, ct penes quem maior sit culpa, aut dolus, in. dictitandis poenis.. f. IV. Talis mensuratio non est, quando pri- .. uati ad se iuuicem referuntur, sed ibi arithmetica Proeeditur. Ic vocatur eo mutatiua iustitia. Sie aedes meas vendet illi, qui plus pecuniae offert, licet altar maiori virtute polleat, qui minus dare vult. Interim has distinctiones usum in praxi non habere ostensum 4nwupract. dis. iiιrid. h. t. dis. II. I. V. Iuris vocabulum alias diuersos habet fgnificatus, I.'n.-υθ. . h. t. Hic accipitur pro lege. Diuiditur ratione legislatoris in diuianum & humanum. Illud est, quod Deus constituit. hoc, quod hominem habet autorem.' f. VI. Iuris humani tot sunt species.quot sunt res publicae dc diuersa earundem iura. Ius GL num autem diuiditur ratione personarum, qua illo obligantur, in uniuersale,quod Omnes omnino homines tam in veteri, quam nouo testamento Obstringit,&particidarit, qu ad iudaeos in V. T. s lum obligat, idque vel in ecclesiasticis, und crus coremoniale, vel inpoliticis, unde ius forense. Hoeparticulare sublata rep. iudaiea simul quoque se latum est, de quo Pufendormiis in libello de labia itu. religionis, eons etiam Spencerus de legibus Hobraeorum ritualibus, item Goodvini inses s
74쪽
d II. Ius diuinum uniuersale ratione modi coenai dispeseitur in naturale, quod ex lumine; nis hauritur, sellieet, id faetendum esse, quod ' 'iiiillitatem . siue socialitatem communem iouet, id vero omitti debere, quod eandemit; et positiuum, siue reuelatum, quod ex lu- reuelationis, seu sacra seriptura hauritur αic Omnes homines obligat. Hoc exinde cois '' citur, quando aliquod praeceptum V. T. in repetitur, v. g. de interficiendo homicida, th. 26. vcia. vel . quando in scriptura dicitur. m puniuisse gentiles etiam propter aliquod ' . m. quo pertinent prohibitiones Leuit S. f. hie Seldenus de iure natura luentium iuX- isciplinam Hebraorum. . IIX. Quando ius explicatur & adplicaturride nileitur iurisprudentia, quae est rerum distrum atque humanarum notitia, iusti atque isti scientia, Lis. f. a. h. t. siue, habitu interistandi leges, easdemqne ad iacta controuersa
i. IX. Interpretatio est vel deesarativa, quandae uini artis explieantur, v. g. quid in iure trima, tignum &e. signifieet. item, quomodo voca-um heres in iure eivili & nudati sumatur, cte. exten sua ob identitatem rationis, lieet verba is defietant, unde in iure aliae sunt actiones di-
iae ex verbis legum. aliae viiles ex mente ea.
n profluentes: vel denique restrictiua, quan quidem verba legis ad casum obuenientem adrare videntur, sed ratio legis resistit. Sie v. minor sine cura; is consensu contrahere ne-
75쪽
φ m. r. Wr. n. DE ORIGI 2 'quit quia facile laedi posset, ast vero testandi faeulis otas lane curatore ipsi Competit 'ui, tunc nulla laeisso metuenda. Exempla alia lub singulis fere titialis Oeenrrunt, pons Grol. de I. B. s P. I. g. c. ILs: r. Pufendorss. de Lus G. I. 3. c. II. Pertinet hue Alberi.Bolognetus de aequitate itres legibus. Alias integra volumina de iustitia siure edide-τunt M ilius, Scoto, Lugo, Lelsius, ct similes, quas sarraginem diuersarum quaestionum continent.
De origine Iuris dc omnium magi-
gium. sub quo vigebant leges regiae, a Romulo de 1 cessoribus latae, de quibus i. a. s. r. h. t. Verum hae exoleverunt, postquam reges exacti erant obsuprum violentum a Tarquinio Sexto Lucretias sollatinae illatum A. V.C. 244. Unicum vestigium harum legum adest in ἰ ae. de mori. rusi . Leges Romuli edidit Franc. Batauinus. add. Lapsiusia Lia regiis s decemui libus. .
f. II. Sequebatur tune a flatus popularis et potius turbidus S irregularis ob diifidia patrum cum plebe. Hie notandae sa) Leges XII. Tabb. a. inaetis petitae. b) Leges in comitiis populi in campo Martio lata, quae deseribuntur, in L .st . de Itace Plebiscit a sola plebe iacta interrogante ub ari
76쪽
γ, qualis est lex Aquilia, Faleidia, cte. quae ta-i vim legis plenam demum post secessionem
is in montem Mentinum ct Ianiculum A. R67. obtinuerunt,ubi lex Hortensia, Hortensio allire lata, Lita. epit. l. rI. db Pratorum edicta, .ptibus descendit materia restitutionis in antem ob metum, dolum, dre. item bonorum posio, aliaque diuersa. e Responsa prudentumμ
net, ibi occurrunt sa) Senatus consulta, ab έulo aliisque Impp. absolutum imperium dissic. lantibus facta. praeuia senatus adprobatione. ν, GUitutiones principum, quod nomen tem- re imperii D. Marei coepisse consieiunt. His inibus vim legis tribuit Iustinianus eademquei exaequauit in compilatione corporis iuris
g. IV Quoad receptionem iuris romani in Ger- auia notandum est seculum XV. ubi oceasione troductarum aeademiarum illud inforaGerma- .ae sensim introdivitium fuit. Ceterum huc pertivnt: Ηoltermann de origine iuris bisorica, Curius de origine iuris. Levius de origine spro- essu iuris romani, Forsterus in hisoria iuris ro-iani, Polletuq in historia fori romani, Iae. Gothoedus in historia iuris ciuilis romani, quae habstur li manuali toris, Ebertinus de origine iuris, Da tryh. in pracognitis iuris, D. Thomasius in detri ratione 4soria iuris romani, Grauina de tu siιilis ortu sprogressu, Keyserus in historia iuris, iuilis, Latius ad I. a.=. hes, aliique. . s
77쪽
tudine. ι 's. I. T Ex est regnia a superiore maiestatem ha-I a beate praeseripta, iuxta quam actiones subditorum instituendae. Perjubditos intelligimus
etiam eos,qui solum ad tempus in rep.nostra commorantur. hi enim si testamenta condunt, aut . contrahunt, leges nostras sequi tenentur, per I LILde euirit. & fi delinquunt, iuxta leges nostras puniuntur. CarpZOu. pr. cr. qu. sin. n. sqq. Sizquoque, qui bona in hae rep. possidet, quoad illa bona pro subdito reputatur, Gail. a. o. IZq. n. l7.
I. u. Ipse legislator ergoe non obligatur legibus a se, bene tamen ab aliosuperiore latis, V. g. prin-eeps LL. diuinis. Ex quo etiam profluit, quod Iges findamentales in diuersis rebuspubl. usitatae principem obstringant. Nihil aliud enim sunt. quam eonventiones. has autem esse seruandas, ius naturale diuinum praecipit. f. III. Lel promulgatur vel expressa voluntate, seperioris, ct tune dieitur fripta, licet scriptura' non aecesserit, quia promulgatio Vt plurimum per seripturam fieri solet; vel robur suum aecipit ex tacita principis voluntate, quando priueeps plit, tur, ut hoe vel illud in rep. obseritetur, re haec vocatur lex nonscripta, seu consuetudo. . f. lv. Non debet autem illa pugnare eum lege diuina, alias est irrationabilis, quod requisitum tamen eodem modo ad legem seriptam pertinet,
78쪽
ScTIS ET LONGA CONSUETUDINE. 9 iam re hie priueeps nihil eontra voluntatem DEI hatuere potest. A- g. V. Quot anni & quot actiu requirantur, hoe in iuret communi non est determinatum. Ergo tulex in arbitrando hor principium se pii tenetur et sol actuns tot amor requiri. ut probabi is sit, consuetudinem adscientiam principis peruonisse. Si ergo intra breue tempus multi eonformes actus existant: breuius tempus etiam sumetet. Iudicia-Dyachiis quidem de necessitate non requiruntur, meliores tamen sunt, quam extraiudiciales, quia citius ad notitiam priueipis peruenire censentur. . . Ins Saxoni eum interim requirit, Vt a tempore primi a Rus 3o anni, annus & dies sint elapsi, Carpet. p. a. c 3. des ar. f. Vl. Lex seripta&non seripta mutantur per legem nouam contrariam. Lex noua autem per. tinet solum ad negotia fututa, quia normatum actiones non est ante normam. Exceptio est, nisi princeps aliud expresse voluerit, L 7. C. de LL. vel nisi deelaret saltem legem priorem. Declaratio enim ad priorem legem retrotrahitur. f.VlI. Si quaeritur: an consuetudo existat' ea facti est atque probanda ex diuersis actibus. Iudex etiam de consuetudine testimonium ferens, tales actus allegare debet, Brunnem. ad LIq. de Lian. 4. Meu.p. . Ac. a.I. Postquam autem probata est, si tunc quaeritur : an obliget y iuris est, vid. 0 pra istinct.b.t. dist.1 De legibus salutisWcouinsuetudine seripserunt Seb. Medices, Roch. Curtius&Petr.Rauennas. Add.Suarez.ab legibus, Petr.Salazar de etsi sconsitieturino, Ant. Augustinus de le
gibuiWsectis Romanis. A s. Lib.
79쪽
I. I. Vaenam apud Romanos suerit differen- α tia inter leges & eonstitutiones principum, de eo dictum ad tit. U. s. II. N LIL Hodie in rebusPubl. monarchidis illa synonyma sunt.. Literim sub hoc titulo duo explieanda: quomo- 'do edicta, rescripta, decreta & mandata inter sedisserant, α Σ) materia priuilegiorum. g.II. Rescriptum sit ad instantiam unius partis,&hinc clausulam tacite in se continet: s reces veritate uitantur c. a. X. de rescript. ct per consequens non transit in rem iudicatam, sed opponitur ei exin ceptio sub- & obreptionis. V. tot. tit. C. comminis epist. programm. subscript. aut. rei iud, non haberi Decretum e eontrario fit audita prius utraque parte, & hoe transit in rem iudieatam, nisi quis benesteio supplicationis utatur. Cuntrouersia: an talod retum ius unimersalefaciat etiam in aliis ea sequam DD. occasione IJ pr. C. de LL. admodum varie tractant, facili negotio ita componi potest. Aut princeps super puncto iuris dubio pronviIciam uit, v. go cui in dueatu Magdeburgieo debeatur ge- rada, ct quid ad eam referendum,&e. ct adfirmativa fine dubio vera, quo collineat Gothosted. tu not. ad E. I.f. Stryh. in mia. tit. de re uae s. ar Greuentu conec ad Gai inprossim. n. m. aut ver sen
80쪽
DE CONSN TIONIBUS NUNCIPVM. Πententiam tulit super facto dubio, v. g. an actor .ctionem suam, vel reus exeeptiopem legitime . robauerit 3 α tune euidens est, quod decretum irincipis vim legis unmersalis habere non possit, .luia in quolibet facto nouae circumstantiae obue-ihint, iuxta quas decretum concipiendum. De tummorum tribunalium sententiis res est eerta. ἐon enim pollent maiestate, ergo nee ius serendi eges habent. Si dicis: eorum tames sententiasii per puncto iuris dubio prolatas consuetudinem ntroducere posse; tunc respondeo, quod in iudi-:um inferiorum sententiis idem obtineat, tuteriin /amen robur talis consuetudinis a taeito seminae iotestatis eonsensu unice dependeat, V. Brunnem,
f. III. Edictum differt a reseripto & deereto luplieiter, i quod fiat 1notu propra o principis&. et) quod concernat omaeessubditos. Hoe in statu nonarchieo apud nos idein est, quod lex. Da.:dictis praetorum vid. tit. IL I. II. Mandatum 'luidem cum edicto eatenus conuenit, quod iti-' siem fiat motu proprio; sed dissert tamen in eo, Iliod solum certas personas respiciat, unde quia,ubliee non adfigitur, facti esse dicitur di ab adle- ante probandum est, L I. C. de mancip. Constat se. imul ex hactenus adductis, quod solum edictum. id speetes legis pertineat, non vero rescriptum k mandatum, neque semper decretum v. s
f. IV. Nunc ad priuilegium, quod dieitur lexion intuitu eius, cui datur, hic enim eiclam pro ubitu renunciare potest; sed intuitu reliquorum