장음표시 사용
51쪽
go HETORIA PANDE ARVM. d. c. M. p. p. I . a modum probabiliter
dicit, iuris Iustinianei ibidem usiam non fuisse
nullum, sed tamen exiguum. In specie vero, di quodnd scopum nostrum maxime specta eκ codice solum & nouelliS, non Verro eX pandectis aliquid adductum ea aetate legi testatur, unde codicis quidem & nouellarum aliquam, Pandectarum autem nullam autoritatem fuisses colligit. Ita Conringius , cum quo iterum consentit Duckius, nisi quod Z cI. ή. M. eX Deciano m. apolog. aduere. Alciat. c. R. adducat, quintam Partem Pandectarum, quae tractat de ultimis voluntatibus S. successionibus heredita tum, apud eXarchoS graecos repertam fuisse. is. XXXVII. His ita praem istis. recte intelligi
potest, quomodo accipienda sit adsertio citati Conringit, quam in d. c. ao. deducere Voluit quod nempe ante Lotharium ΙΙ. usus aliquis iuris Iustinianei in Italia superfuerit. De codice stilicet ac nouellis loquitur, non de pandectis. Quod vero hasce 'adtinet, tempora Lotharii omnino notari debent, illis enim pandectae antea quasi sepultae in lucem iterum prodierunt.
ScilicetLothario circa annum II27. Una cum Im nocentio II. potisice romano bellum gerente .eontra Normannum Rogerium, regem Siciliae '& Neapolis, imploratoque Pisanorum auxilio qui tum liberae reipublicae iure utebanturθ inexcidio urbis Amalsitanae in Apulia libri pande-ctarum reperti, atque in honorem rerum a Pisa-
52쪽
NISTORIA AE DE HYς ' Ῥnis strenue gestarum praemium, Vt optima spinita, eisdem tributa suot, Conring. Duck. d. c. s. f. II. qui alios aurores adducit. g. XXX1ΙX. Seruabant Pisani pandectas usque ad a. I O6. quam religiose, & ad eos in contro. versiis sitis doctores aduolabant. Irnerius etiam Bononiae a. II 28. priuata autoritate Occasione controuersiae de significatione vocis as, siue asis, iura romana docere coepit operamque posuit in euoluendis codice, digesto veteri & novo, atque institiationibus, Bononiam tunc perlatis: inde etiam oblatum illi in sortiatum, sed primo tribus partibus mutilum, moX Vero integrum, Conring. p. Ias. Iaa. Eo autem anno I O6. Ginus Caponius, Duch eum vincat Guium Coponium, exercitus Florentini praefectus ciuitate Pisarum capta pandectas in magnam triumphi sui partem Florentiam transtulit, ubi eadem cura, uti apud Pisanos , adhuc
hodie intra cimelia magni iniciS 'semantur, Vnde pandectarum Florentinarum nomen, de quibus in sipecie mox pluribus dicetur. g. XXXIX. In Germaniam pandectar simul
cum reliquis iuris partibus ex Italia translarae fuerunt. Quamuis enim iam antea nonnulli legum romanarum aliquam notitiam habuerint,& Vrbanus IIX. papa Ersordensit a demite a I389. facultatem concinerit, docendi & cibilo pariter &canonicum ius, eandemque licentiam cc forte alia quaedam academia receperit; illa
53쪽
tamen tenuia admodum fuere initia &serulo XV. demum longe maior sistito autoritas rom ni iuris in Germaria excreuit, de quo pluribus
g. XL. Recensitis ita fatis pandebarum nunc , proxime de diuersis earundem editionibus a- gendum est. Tres potissimum vulgo recensentur, Vulgata, Haloandrina, siue Norica, Furentiva, adsunt tamen adhuc aliae, de quibus deinde dicetur. f. XLI. Vulgata editio dicitur, ut verbis Ric.
cii de libr. iur. apb.ses utamur, quae non est Norica,neque Florentina, seu, quae in omnium manibus & qua DD. antiquiores post tmerium
usi sint. Haec ipsa tamen non semper eadem fuit, sed multiplex est, nimirum ut scriptum aliquod exemplar vetustum aliter legebat'&do tor quidam insignis lectionem variandam esse putabat: ita exemplaria conficiebantur &quaelibet manus sua adiiciebat vitia, quapropter viri eruditi multum laboris impenderunt in genuinam textuum iuridicorum restitutionenti
Interim tamen ea adhuc hodie multis & quidem eiusmodi vitiis scatet, ut sepe perleE a te ge nescias, quid autor legis sibi velit, unde in 'doctrina pande harum non semel textu Halo-andri usi simus. Sic v. g. in I. N. f. a. f. de orie. in vulgera legitur : nam est sic venit,s vr c festim discedat, quasi a viatore emtis: vel eo ισο transuebebatur , vel eo quipr
54쪽
vocabulum emtis, omissum est, quia sensiam rur-hat. Sic in L3μ. g. M. f. de iureis . legitur, quod iuramentum neque patrono , neque parentibus remittatur: Haloander vero rectius legir: inque patrono N parentibus. Alia plurima obseruauit Dionysius Gothostedus in notis adedit. l. corp. rur. quae eiuS nosse nunc in omnium fere manibus sunt. - ' g. XLII. Altera editio vocatur Haloandrina ab autore suo Gregorio Haloandro, salias Hus mann die o, Dn. Stryk. in not. adiaurerbgrin. ωoc. Haloandro nec nun Norica, quia a. I 29. lend. April. Noribergae sumtu senatus edita.
Ita enim habet rubrica: Digestorum seu pande-ctarum libri quinquaginta, editi Norimber aperGregoriumHaloandrum munificentias ac ideralitate ampli mi ordinis ibidem. Huic H loandro D. Iulius Pfluo primus autor extitit imris ciuilis capessendi, ruo etigm siamtu illum in Italiam misit, ubi Iohannes Baptista Egnatius, Venetus, & consilio & vetustis codicibus eum adiuuit, prout ipse in pras pandere comme
XLIII. Haloander tamen ipsas pandectas florentinas non insipeXit, sed ita ait in riis fac Notospande rum florentinaram, quinolim Prisana uerunt quarum inspiciendarum describendarumque potestatem magnus iis Politianus beneficio Laurentii Medicis excedenti mi viri bo. buit, in communeprofero. Quod vero de notis scribit, sic accipiendum esse dicit: se non pera omnia
55쪽
omnia idorum fidem secutum esse , sed ea nos
duntaxat lumenvsperuulgata lectionis bonitare manifeste pracesiuerint, vel alioquiprobabitior ratio 'astris: maxime si antiquorum codicum consensus, quos neque paucos, neque pessimos cum iis contulerit, accederet. fi XLIV. Haloander itaque pandectaS 1UgS as normam pandectarum Politiam secte edidiste adserit Inter omnes scilicet, qui iuriS ciuilis pandectas ad archetypum & vet*stisIunorum exemplarium fidem restituere atque interpretari acl- gressi, primus fuit Angelus Politianus. At ve- .ro Haloandrum pandectas Politiam nunquam inspexisse docet Anton. Augustinus emendat. I. .o et idque ex hac ratione, quia Politiani 1cripta, uuae de iure &adius composuit, eXcusenoneX-tant neque eiuSdem manuscripta vilibi reperbuntur sed ea BologninuSomnia suppressit, Sim. inwius in histor. iur. civ. rom. p. UT. VΠ' de non ex Politiani, sed Bologrum libris sua d sumsit Haloander. Ast cur Bolognim non fecit mentionem, sed potius Politianu rationem auso nat Anton. AugustinuS AELI. c.I. cuiuS Verba subiicere e re esse videtur. Non ignotum est , in- Quit, quanta retigione colisuos libros Bologmnus ipse voluerit. Itaque, qui ad ea mysteria adeunt, ab his qui illissacrispraesunt aut nullam earum rerum memoriam, aut sine ipsius aut oris nomine
56쪽
iadit, levem eum ipsi autorem usum, uteius nominis crebra ipsi perer mentio. Huc accessit , quod, ut omnes probi vis olent, faciae dicent, hus, iramorent scriptum esse, cre idit. XLV. Quamuis vero haecce Haloandri editio vulgatae editioni omnino in plurimis pret ferenda sit, v. supra I. XLI. nihilominus tamen
eandem cum pandinis florentinis in omnibus non conuenire deduxit Augustinus. Scilicet ' Haloander, ut Nωc.diximus, nonnisi Boloo ubni libros vidit, hi autem ex libris Politiani ac orentinum codicem correctiS emanarunt r quoniam vero Politianus florentinum codicem non semper diligentissime conssilerat, . nec Bologes- .nus ex Politiano omnia exacte deseripserat, v. L Augustin. emenae L GH. hinc inter Haloam drinum & Florentinum exemplar nonnullae dissonantiae facillime euenire potuerunt, cons. Riccius de libri iuri amor. 3s. Exemplum habet Ant. Augustin. d. LI. emend. c.I. eXL I . s.ff. deserer instit. ubi in florentina ita scriptum: Quod si quis dupondri disribuita ' tertiumsimpam te instituit, hic uota in alium assem, sed in trieu- , rem venis, ut Iabeo luro quarto posteriorum Ieripsit, Aristo, vel Aulus utpote probabile notant. Haloander autem ita potuit: Quod si quis dupondium distae iis di tertium sine portae instituit: lio non in alium duponinum, sed inolentem venit Fr Labeo libμο quarto posteriorum seri t. Sede Aristo.Pausis scripta Loia nisi bauerum,prog*eprobabilibui accepit VL d a ' pia
57쪽
Iianus, qua ab eis notatasunt. Origo huius di sonantiae sequens est. Politianus , cum verba d. I. in is florentinis eo modo, quo add' iiDUS , legisse in libri margine hanc sententiam scripsit: Aristo re Paulus cmale tamen pro Aulo Paulisposuit) scripta Labeonis notauerunt , proque probabilibus accipit Vlpianus, qua ab eis norata non siunt. Bolo inus non acutissimus ingenio vir, haec ipsa Politiani verba Vlpiani esse existimans, ineptam quandam sententiam Pandectarum verbis commiscendo confecit, ex quibus verbis Haloander scripturam ante addui tam ese fecit,& in margine, bino verba compilatorum esse, notauit, item de suo dupondium pro aste scripsit. . Illud quidem certe sine dubio est, addit Augustinus, Ualoandrum, si aut Tuscos libros, aut fal- tem Politiani vidisset, neque haec, neque alia satis multa, quae reprehendimus,scripturum fuisse. f. XLVI. Potimus haec speciminis loco. Ceterum,quae Prima parte Noricorum digestorum maxime mendosa sint, idem Augustinus, serdensis episcopus & Tarraconensis archi-
Praesul, Ut commemorat Leeu ius in hist. iur. m. p. III. J recenset LI. emendat. cap. 6. quae secunda parte emendanda d. LI. c. I. quae tertia arte, d. l. I. cf. Haec omnia eXcerpere angusti imites,quos nobis posuimuS, non permittun in reges arum enim facile excresceret historia nostra, si singula exequi vellemuS. g. XLVII. Progredimur ad pandectas FI reuiora, de quarum denominatione iam supras. MIN.
58쪽
XXXIIX. egimus. Adseruanmr ese adhuc hodie Florentiae duobus distinctae tomis, quorum alter XXIX. alter vero XXXI. libros continet, Anton. August. emend. LI. c. I. in med in
holosericorubro ligatae. & clausulis argenteis ex0rnatae, ibidemque a. Iss3. post editionemNo- Ticam primum prelo vulgatae & inde Europae communicatae fruerunt, ex Besoldo Riectu; de libr. iur. apb. II. & quidem cura Francisti Tau- relli, Laelii Taurelli filii,qui hanc editionem imma fide in omnibus, vel minutissimis authentici figuris repraesentauit, Sim. Leeuwius his. iunrom. p. 7 π. V. Maurit. de libr. iun pof. s.f. XLIlX. Angelus Politianus misceli. cap. . Iustiniani tempore , publico iussu florentinas
hasce constriptas esse arbitratur; verum illi omnes fere contradicunt,V.Duaren. dissipp. annis. I. a. disp. n.s. Alb. GentiliS de libr. fur. civ. e. a. Haloander inpr ar. Τ. Cuiactas l. a. obfr. AlciatuS LI. dis unct. c. ra. apud Arrhur. Duck. de
AugustinuS emendi. r. c. r. cui ipsi Laelius Taurelius ICtus, Florentiae pandectas florentinas Ostendit,& in quibus varios defectus deprehemdit Augustinus, de quibus mox dicetur. Quamuis ergo probabile sit , di Phas florentinas vel tempore Iustiniani, vel paulo post,priuata tamen imclus ria conscriptas esse; de ipso tamen tempore, ει de ipso autore nihil certi constat, Riccius de . de Iibr. iur. aphors Privata industria scriptas ae de florentinas, vel ex hoc constat, quod nume-
59쪽
rorum & verborum notis usi multis locis sint liabrarii, quas tamen notas fieri Iustinianus prolibbuit, V. supra XXII. Auguis l. I c. I. in1 f. XLIX. Hoc tamquam peculiare quid adta huc notandum, quod pandectae florentinae,more veterum, qui characteres minutiores non habu runt, scriptae, & capitalibus, seu quadratis Unci- almus, quas Hieronymus, aut tuentibus, quas Petruvius vocat,literis depictae sin quales nempe ad signandas pharmacopaeorum pyrideSVsurpari solent, Riccius d. l. oph. o. Deinde hoc nou praetermittendum,quoa Florentinae absque anterpunctionibus scripti, & illae, quae tam in Vulgata, quam Haloandrina deprehenduntur,
Pleraeque a DD. mera priuata autoritate adiectaei sint, Ant. August. emend. l. I. c. q. Uess. nam uxatio loco, unde idem d. l. r. c.f. ivs. omnibus, in-
qdit ,suadeo, ut si quid aut iniquum, aut minus apte scriptum repererint, quod facilepunctis
ablatis, aut additis, restituatur Ufacere nou dubitent, in quo capite 9. citatus autor multa exempla hancce rem illustrantia adducit. Po ro etiam alibi, praecipue l. I. c. a. tal. . c., ostendit,in multis ocis negationem aut additam, aut detractanr esse , etiam in Norica editione, contra florentinarum fidem,quae aliquando,Deo vitam & vires concedente,pluribuS eFPOnemus.
f. L. Cum ante f. XLIIX. dixerimus, floremtinas pandectas priuato saltem studio confectas esse: mirandum non est , quoss illae etiam diuer
sis desectibus laborent. ita quando in Ly
60쪽
g. re inposs. legat. in florentinis dicitur: sex autem mensi puto continuum tempus, nonposses-flonem, computandum: euidens est, non debere
3egi: polles sonem, sed sessionem , Franc. Duare
nus disp. annis. q. a. c. Is qui d. l. a. c. I . e IT. alia' etiam exempla adducit. Contius I. I. disp.s.1E 7. ω l. a. lecto. n. I. eXemplar florentinum mul- taslacunas aliunde supplendas habere, nonnul- 'lisque aliis laborare vitiis testatur, v. mcc. de lib. tum oph. I. Ant. August. emend D. c.I. inurb
f. LI. interim tamen Florentinae omnibus reliquis pandectarum editionibus, ipsi etiamHγloandrinae, merito praeseruntur. Ita Haloander in I. 1. g. .f. de R. D. legit:Vlicet postea ratum non habuerit,in Florentinis pandectis vero habe-rur : er licet postea ratum habueris, omissa par ticula non, ut sit sensus, rati habiti0nem aequipa- , rari mandato. Alia exempla habet Mauritius . L apb. Io. & Ant. August. Iocissupra f. XL ad Paris. Neque optimi illi, inquiI Id. l. . c. vini . vetustissimiq; libri, omnibus mendis carent; sed tamen tam multa librariorum & temporum peccato in ceteris mendose reperiuntur, Ut Prae- clare de iure ciuili mereatur, qui sacrosanctos illos rhosauros patefecerit & eorum opes omni-
hos voluerit este communes. 'β. LII. A florentinis pandectis etiam omnes ibros, quibus hodie utimur, manasse, erudit uiri est opinio, V. Ant. August. d. l. . c. vir. i f.