Iac. Frider. Ludovici ... Doctrina Pandectarum, ex ipsis fontibus legum Romanarum depromta et vsui fori accommodata. Accessit historia pandectarum, nec non Io. Iac. Wissenbachii emblemata Triboniani, denuo reuisa

61쪽

HISTORIA PANDICTARUM.

idque ideo, quia errores illi, qui in florentinis sunt, ut pluriimam in aliis etiam libris inueniuntur. Ita in editionibus antiquis omnibus, & recentiorum nonnUllis, V. g. Haloandri, V. supra f. XXVII. titulus pro soluto legitur, qui tamen' neque in indice, neque post tractatum de usib capionibus est in florentina. Error hoc cassi o- riginem inde ducit, quod recentiori manu in margine florentini libri addita sint ad i. s. f. de usurpar. verba ista prosoluto, quae describentes antiqua esse existimarunt. Alia adhuc vide

II. &Ant. August. emend. I. r. c. I. Vbi in specie

originem ossendit, quare ordo legum sith titulo de re lis iuris quam maxime variet, sicilicet, quia librarius , qui florentinas conglutinauit, cluas chartas non recte constituir, sed eas permiscuit, quod faeile potuit, quia, si recte recordor, in Augustinolegi, numerum legum in Florentinis non adesse. Hinc est, quoa LΠδ. f. de R. L. iuxta Haloandrinam quae Florentinas mendosas cum Bolognino sequitur,) in editione Gothostedi quae Florentinas emendatas sequitur 'ibl.ύδ. item f. γν. in Haloandrina sit Lis in editione Gotholaedi. Ergo, dicit Augustinus,

LIB. cum Laoo. est coniungenda, quae vero inter eas leges stant, ante l. III. scribi debent, prout fecit Dionysius Gothostedus. g. LIII. Errorem . librarii in transponendis chartis, de quo diximus, Laelius Taurelius adducente Augustino lac. eis. ita deprehendit.

62쪽

HISTORIA PANDECTARUM. Q xtremum caput, siue leX, chartae tertiae sex hartis extremis) Florentinae est Is9. iuxta Halo-ndrinam & reliquas editiones plerasque, ibi. ue ita scriptum: non potest dolo carere, qui λ- erio magistratus non. Vltimum ergo verbumesideratur, quod suppleuerunt Uulbo per Uo-em obtemperat. Ast in Florentina cnaria quin- , i & vltima ante initium L auo. vestigia quaedam:nuia adparent huius verbi: paruri, quod verum .si a. l. II. coniungatur, mire quadrat eX- uncto verbo obtemperat, quod Florentinaeon est. Ergo perspicuum est, quod ea charta trita immediate ante chartam quintam poni de

g. LIV. Haec de tribus famosis editionibus in raesenti quidem sisticiant. Dantur vero adhuciae celebres editiones ab illis tribus diueris. ertinet huc editio Pohannis Heruaeii maiori haractere Is I. Basileae duobus voluminibus

npressa, additis Modestini legibus graecis in

it. .de excus tui. & graecorum interpretationestina ad calcem operis adiecta, nec non Vario- .am lectionibus, Mauritius de lib. tunsos. 7.aeeu ius bist. iur. civ.p. III. ' . LV. Porro a. I p. prodierunt Antonii phriani pandectae manuales in minori forma, ost omnium editiones &Haloandri castigatio- em ac librorum florentinorum fidem innumeis in locis emendatae : Hugonis de Porta duae

63쪽

num diligentissime conlatis, legumque inscriptionibus iterum restitutis, quippe me in florentinis desint. & graecis sanctionibus cum la- 'tina Franc. Hotomanni interpretatione inserti Leeu iuS d. p. I . Np. 7 o. De hac editione ita Franciscus Taurelius in praefatione . reutinispraemissa. Accepit, ait ibi, Hugo multa a bono quodam viro , cui familiariter Iriuatorum

librorum Laelius pater non adeo tum emendato- rum copiam feeerat, ex quibus cum alia, tum annotatiunculas destri tHugonita exhibuit nobis senaris. Haec ille omnia pro suis edidit , plurima χamen omisit, plurimasecus, quam in re ino' exemplara habentur, tradidit, V. Mauritius

Suceessit Luriusti Russarri Ius ciu1Ie manuscriptorum librorum ope emendarum & perpetuis notis illustratum, adiutore Frahc Duareno , qui flammaria in pandeElas praescri- psit. Impressum Lugduni primum a. I 6Ι. in folio , repetitum postea in octauo Antwerpiae apud Christoph. Plantinum I 67. Porro Ancontrusa. gQ. edidit Pari liis digestorum libro in octauo ex pandςctis florentinis repraestenta- tos adiectis Fr. Hotomanni immariis, nec nou additionibus ex Basilicis ad fit. de bonis damnatorum tit de interdictis V relegatis, V. 2pra j XXVII. indicibus item legum, nec non rerum ' atque Verborum, quae editio a. Is7Ι. a Guillelmo Rouillio, Lugdunensi typographo, in I 6. repedi tita, tam us d. l. 7 o. T . Maurit.

64쪽

9. LVII. Antwerpiae ex officina 'Plantiniana rodiit a. I37s. Ludovici Charu in editio, qua Iraeter cetera ab Ant. Contio edita pandectae flo-entinae repraesentatae breuissimis ICtorum quo- undam adnotationibus, partim antea a Ludoubro Russardo conlectis, plerisque locis vel rest, uuntur, vel diliπentius explicantur. Hoc opus ecuta est Pulli faeli editio Lugduni a. Is8O. &andem Dion sit Gothosredi Genevae a. I 83.quae IotaS marginales ad omnis iuris ciuilis partes in isque varias lectiones, leges similes, contrarias . 'ibrogatas verborum legumque dissicilium' im , 'erpretationes selectas,argumenta, &c. continet. Haec plurimis vicibus recusa inter alia Lugduni, i. in 3. stem p. 1663 &I688. Francosurti ad Mo, tum, & a. IIos. Lipsiae. Et hodie in omnium ere manibus est. Laudari vero prae aliiS mere-ur editio auctior & emendatior ab Amstelod nensi&Bgrauo- Lugdunens sedietate a. 1663. inucem emissa, in.qua quid praestitum fuerit, fuse mens et LeeuWiussi. ab . Gothostedus erdum textus restituit, qui in Florentina &Ha-ostndrina desimi, cuius exemplum ini. Sustium rem. post. l. s. . de R. . i f. LIIX. Iam de modo ariegavi p3ndectas. ἰlorentinae quondam per notam P.vel Pi id est, sanae) cdlegabantur, quamuiS interdum etiam , . I . Pilei illum vetustioris glossatoris librum, eliqL is vul aribus correctiorem, intellexerin 'xns. AUgus . emend. LI. cf. Riccius Prosessor luondam Regiomontantus, de libr. iun f hίδ.

65쪽

ή. LIX. Hodie vel litera D. utimur, quae digesta indicat, vel nota T. de qua nota, eiuSque origine diversae admodum reperiuntur opinioneS. HuberuS in praelect. s proarm. n. a. ct infita; in citandis legibus pandectas designamus digammate F quod eli corruptum e graeco π, Id enim, ubi celerius sicribitur, line/m tranSue iam fere habet per medias rectas. Aecursiani, pergit, & Bariolistae cum viderent . ita negligentius pictum, ignari graecarum literarum, Purtarunt esse j v. Zinc ad . in prooem. n. II. qui assidit , literam vir olim cum circumflexo scriptam, fuisse hoc modo π, & inde errorem prouenisse.

Alii duplex T adhiberi putant, ut significetur, pandectas factas fui ed alii existimant, pande-ctas antiquitus scriptas fuisse per D. & G. D, gesta) easque literas in coniunctione sua nostro T. similes fuisse: iuxta alios primitus pandectae ex duplex sinotatae fuerunt, quae duae literae . libroS notarunt, ex quibus deinde T. factum: -- alii in ea sunt opinione, quod liber hic ideo perff. adlegetur, quia Rer duoS imperatoreS, patrem& filium, utrumque Fridericum nominatum , , maturius ruminatus & digestussueri v. Riccius adtiis. iur. aph. II. Anonymus in modo legendi' abbrevia turas Colon. Is o. Aliam adhuc deri

uationem habet Haloander inpros . quod sic,

licet olim nomen operis significauerint per litteram graecam θ in medio transuerstim circumsi xum habentem. Notariorum inuentum esse,

quod plerumque nullam habet rationem, putat

66쪽

g. LX. Ex his nunc elige, cui dicas, tu mihi . ' la places. Omnia sunt incerra, Prima. tamen pinio de lit. π probabilis quodammodo esse virtur. Lepide Riccius de libr. iis. apb. II. inr- , inquit, si sors alibi decollauerit , dici posset aod, veluti graecis signum Θ, denotauit mori supplicium ; ita nobis graecum uer denotet iu-tiam, Vel furcam, unde natum prouerbium , i in graecum . , in criminalibuS autem pande-aS operose occupatas esse atque adeo inde

MC notam accepisse. νβ. LXI. Olim in adlegationibus nomen libri, indectarum scilicet, vel digestorum, Praepo-hatur, & deinde demum titulus, vel rubrica,ndem vero lex & paragraphus subiungebar: hodie vero illum ordinem plerique inuer-nt & primo legem, deinde paragraphum, ,st versiculum S. tandem titulum, Hue rubri - . m demum adlegant. Olim leges & para-aphi, qui per notam indicantur a graecatera θ, quae θέμα siignificat, id est paragraium,) per voces initiales, hodie selum per

imeros adlegantur; sed melius est, ut voces itiales atque numeros coniungamus, nou sinm propterea, quod typograpnus ih alterutro .cilius, quam in utroque errare possit, sed & Opter varietatem exemplarium, praesertim algatae editionis, quae saepe aliter ordiuntur leges .

67쪽

ges atque Paragraphos. Ceterum, si in adlegatis nullius libri, id est, nec pandectarum, nec codicis, fit mentio, pandectae secundum excelle tiam intelliguntur: item: si legis alicuius, longioris praesertim, paragraPhus non adiicitur, eo -- ipso tacite indiguatur, adlertionis probationem ex prjncipio adlegatae legis desumendam esse ,

f. LXII. Numeri librorum & titulorum non adlegantur, quamuis hoc admodum utile esset, sed solum rubrica tituli, v. g. l. 11. de contrab.emi. Ergo iuris cultor statim scire debet, quotus sit liber & titulus libri, v. g. qui de contra henda emtione instribitur. Lepide hic memoriam adiuuare voluit Iohannes Buno in memoriali iuris eiullis Romani Hamburgi a. ra I. impresso, Titulum de origine iuris indicat per. nominem balbum, eum balbum esse ex labiis compressis colligi debet, penes quem Beneductorum liber est collocatus, ex qua sicaturit ius, iuris liquor, seu iusculum, patinaque eXcipitur. Titulum de rerum diuisione ij qualitate reprae- sentant hirci ab licedis sepimento ligneo diuisi, quia sint diuersiarum qualitatum. Hoedi sunt diuini iuris hinc .radiis diuinis illustrantur. Titulus de hereditatis petitione denotatur per caducam casam,quam supplex quis petit: titulus delublieiana in rem actione Per bovile publi-

68쪽

ams quod ex signo suspenso collige una,)uius tecto aliquis infidet calicem cum signo rucis in manibus habe , quod bonae fidei ossessorem designat: titulus iae motriodo enire cus diendoque partu per Reminam praenantem. cuiuS Ventrem inspicit Obstetrix a- ,-uS, Vtens perspicillo, Ut gnoscar, num sit rauida : eadem obstetrix tenet hastam, ut est . iartum custodiat: titulus de conditionibus inlinitionum per .Generalem bellicum , duos 'tuos tenentem, qui figura sua-formant generarm particulam conditionalem: si Hanc viecte observet discens adolescens, instilleum tenerat,s iste. Adstat etiam condita in pyXie, quae significant conditionem, condita enim tbitrio tostatoris ita erant facta. TituIum de

ιre ei denotat orcus . Alia recensere taedet. 'uto, numerum tirulorum librorum Exste- uenti euolutione pandectarum facilius memotae imprimi posse, quam 'per eiuSmodi fabulas,t ipse Buno eas vocat. De gustibus interim &ic non est disputandum. f. LXIII. Autores, qui ad pandectas, sin ulasque partes, titu'OS ac leges commentatiant, magna diligentia conlegit post alios Ioianues WolfiganguS Freymoniui in egenobomnium autorum, siue scriptorum , qui in tuream ciuili, quam canonico, vel commentando,

69쪽

, 48 HISTORIA ANDE TARVκdo ad nostram aetatem usque claruerunt, Franeos ad Manum. An. IV . in to. De recentioiaribus, Duareno, Mornacio, Brunnemanno,

Schiltero, Wissenbachio, Struvio , Lauterba-chio, Hubero, aliisque fiisse agere in ' Praesenti non vacat. Vnde hic finis esto.