Institutiones medicae in usus annuae exercitationis domesticos digestae ab Hermanno Borhaave. Editio altera prima longe auctior.

161쪽

i s vcsicAE URINAMAR ACTIO. 37 . Quare lotium tenuius, acrius . eistidius, salsius, ipso funguine Z3 s. Continet ergo urina aquam cruoris intem ejus acerrimum , subtilissimum, vola. tilissimum, alcatino proximum; oleum acer. rimum , tenuissimum , volatilissimum, pu. trefacto proximum; terram quoque maxime tenuem , satis volatilem, Valde attritam. 376. In aqua tamen urinae adest subtile, foetidum , fortiter adhaercscens oleum, adeo attenuatum ut aquae misceri intime queat,

sed dissicillime inde separari; an potest erg01piriths dici ξ .

moniaco quidem assinis, ab eo tamen diversus ; sal autem fixus ex marino sale assum to inprimis adest; itaque urinosus sal non esiacidus, non alcatinus, nec ammoniacus, nec muriaticus , sed propria indole donatus. 378. Oleum urinae , ex attrita pinguedine attenuatum, Videtur unum, simplexist

omni aliq diversum; licet pro admista salis, vel terrae, multiplicis i0genii videatur primo 379. Terra denique ejus adeo tenui S, r: liquisque intricata , apparet ; ut intra priorpse abscondens plane lateat ; ab iis separa: simplex, inodora, insulsa, insolubilis, alb fixa. est. 38o. Nec nutriens subactumque, serum incc cbylus bonus; vel lac, unquam in uri δι

162쪽

UxsicAE URINARSAE AcTIO. IA Unde id cavetur 3 an non per crassitiem horum , & per exilitatem, gyrosque, canalium uriniserorum 8381. Neque enim unquam redditur in sanitate , quae crassior sit cruore, sero ejus .chylo, lacte. Inde aquea diuretica. Maxime salibus mista. Praeprimis si haec frigida potantur. Liquores sermentati s 6 minime diuretici ; dc quidem eo minus, quo pluriabundant pingui. Vina autem acida, oligophora, valde cito in urinam meabilia. 382. Hinc etiam scimus respondere, unde copia, color, odor, sapor, spissitudo, contenta , supernatantia, insidentia, subsidentia, urinae ξ nempe ex varia copia diversiae aquae. spiritus, olei, salis, terrae, ingrediente mi suceiam lolii, pro variato inprimis gradu attritus diversi. Quod ipsum prae coeteris clarθdocet phosphorus. 383. Quin evidens & inde erit ratio observati, quod aucto motu siaepe cruentum lotium, absque labe renis, absque calculi praesentis suspicione. 38 .i An ergo sanitati incolumi scrvandae necessaria urinae per renes separatio ξ an vero

aliis excretionibus substitutis suppleri potest Z quid tandem boni facit 3 responsio habetur ex dictis a 368 ad 383

i 3' - Quum itaque motus humorum ; s brica corporis; ligaturae ; injectiones au

163쪽

148 Vrsic AE URINARIAE ACTIO. topsia ; moibi intercepta urina orti , doceant quam clarissime , his solum viis commodecXiro eX cruore lotium : quid opus est fin. gere in ventriculo , dc in intestinis, meatus

ex cavo horum humorem mittentes in ca

vum peritonaei 3 deinde iterum in membra na superextensa pelvi & circumducta vesti-Cae , tum & in corpore vesicae ubique simiales poros, qui eX cavo peritonaei absorptum in cavum vesicae ducant directe λ rursum nullam , quae resistat huic intropulsui, remoram ; sed iter expeditissimum ξ denique fingere phaenomena, quae hoc requirant, dum profecto non observentur ulla , quae id urgeant, nulla argumenta, quae id evincant. 386. An autem credibile habetur, renes

quid piam facere ad semen , di quidnam illud 3

sane situs arteriae Emulgentis , dc Spermati- eae , aliquid latere docet. 387. Tandem ; cur ex urina sabulum, calculusque, tam saepe oriuntur λ

MUSCULORUM ACTIO. 88. Dostquam visum, quid fiat sanguine

I per viscera acto facile intelligitur, inquirendum esse in illum . qui per muscu los ubique in corpore pellitur, deinde vero

di in illum , qui movetur in iuIegumeni

exter.

164쪽

MuscuLORUM ACTIO. I 49 externam superficiem corporis , aut internam cavitatem, Cingentia.

89. Vix autem ullibi major obsicuritas inminutissimis vastulis, dc instrumentis, esse-cit opinionum diversitatem summam, simulque dissicultatem electionis optimae. 39o. Etenim partes Corporis humani soli dae vel moventur agitato humore , qui per eas fluit cum impetu ; vel moVentur opemusculi , qui illis movendis alligatur ; eo

autem divulso, dissecto , Corrupto . motuS hic posterior Cesiat; motus autem hic est voluntarius, spontaneus, aut mistus. 39 I. Agunt omnes musculi, dum breviores redditi annexa solida trahunt , vel premunt, aut humores premendo eXpellunt. 392. Quare in eo omnis dissicultas, ut assignetur sabrica, & causa contrahens, musicuti quarum una certe ab alia multum pendet.

393. Omnis simplex musculus hactenus

cognitus constat uno modo Uentre carneo,

' unoque tendine ; rursumque dividi potestra alios plane similes , sed semper minores; hi vero iterum , & qui nascuntur ab illis, an minores semper similes maximo; & quidem divisio haec procedit eousque , ut tan

165쪽

1so MusCULORUM ACTIO. dem ς in incredibilem adeo subtilitatem abeant 'quae omnem omnino imaginationis vim ex superet. Determinat autem ratio, quod tan dem finis sit. Ultimus ergo ille, quum totimusculo similis sit , habebit lc suum veniatrem , & tendinem, plane ut major; vocabitur autem fibra muscularis. Quarum unita adunatione musculus proprie dictus sit.

394. Patet ex dictis, fibras has 303J non

esse arteriosa , nec venosia, neque etiam lym-l halica , Vasa ; verum alterius naturae , dconge minora his, organa. An vesicularia Zan uno tractu facta ξ393 . Quum igitur cogitatur nervos ad omnem musculum ingredi una cum ejus arteriis dc venis ; eos dein, deposito ibi involucro externo 28 i. 28Σ , distribui ita per Omne musculi corpus , ut nullum assignari queat punctum, in quo non inveniatur pars horum; dein quod omnes nervi hic evanescant ; quod alibi in corpore extrema nervo rum in explicatas quasi membranas abeant 28 3.); concluditur , habita ratione natu

393.2 esi e nervi ultimi, involucris orbati, expansionem tenuissimam, intus cavam, fi gurae ut musculus 393) , plenam spiriiss z7y. 276. 277. 29 I.) , qui datur a nervo illos

166쪽

MusCULORUM ACTIO. rsi illo. ab origine excerebro, Vel cerebello, vicordis assiduo. 96. Ex fibris his unitis fiunt fasciculi, qui iterum habent membranam singularem, qua involvuntur , dc ab aliis distincti separantur, quod verum est , quousque sensus penetrat; est vero membrana haec tenuis. cellulosa , intus oleo plena, quod in quies centibus accumulatum motu consumitur, defendendis , inungendis , lubricandis , fibris inserviens , ab arteriis suppeditatum, ut in jectio argenti vivi docuit. 397. Verum is arteria fertur ad musculos ;quae ibidem ea magnitudine , copia , contextu , deprehenditur, ut incautus judicaret sere hac una totum corpus musculi conflari.

Hae inprimis distribuuntur inter fasciculos 396) , in membrana eos distinguente, sorte dc in externa superficie uniuscujusi, que fibrillae 393 ; ubi in b plexus reticulares, in secretoria oleosa 396), ine lymphatica minima, & forsan in fibrillas cavas nervis similes, desinunt; quae fibrillae etiam

poterunt desinere vel in cava fibrae nerveae

muscularis s 393. 39 .ὰ , vel de ipsae simi

lia facere.

398. Saltem clarum est ex arteriis in mus

167쪽

xset MusCULORUM ACTIO. culo ramum quemlibet habere sibi respon dentem venulam , quae unita alteri majorem facit , unde venae sanguiferae musculorum,& vasa lymphatica fiunt. 399. Tendo autem musculi rite examina tus ciscerpitur in tot fibrillas, in quot mus- Culus; ea lege , ut cavitas fibrae rnuscularis gracilescens ex sua amplitudine obtusa, concrescens in unum , acutum , corpus , fiat fortior, durior, siccior , angustior, Vasculis fere destituta; ex unione compacta talium fit tendo totus , - hinc optimo nomine, licet ex alia opinione, dicta. Ex binis talibus musculis 392. ad 399), opposito situ

nexis, fiunt fere omnes a conspiciendi musculi. 4oo. omnis ergo musculi rubedo acritore, quo eloto pallet. Moles vero a repletis arteriis, Venis, cel- Iis oleosis, lymphaticis, imprimis pendet. Hinc in senio, macie . α etco pit , coctione diuturna , elotione accurata , adeo immi

nuitur.

Et tamen in senio, macie, αποῖ - , m0'tUS manet; quem musculis non rubris eXerceri posse insecta quoque docent, in quibu

oculo non apparet caro.

168쪽

MusCULORUM ACTIO. 133 in vivo, & in mortuo, sunt distractilia sine ruptura; utcunque tensa; Vi contra hili praedita; scissa multum se accurtantia; tunc mo lem suam minuentia; dc in undulatam quasi superficiem se contrahentia; proprios succos expellentia; hinc semper sunt ubique instatu sibi violento ; semper renituntur suae

elongationi; semper nituntur se accurtare; plus in vivo, minus in mortuo; ergo requirit antagonistam.

2. Compresso fortiter; contu se plane ;obstructo integre ; suppurato ; exsecto denique , cerebro, cessat integre actio omnium musculorum voluntaria , omnis sensus, omnis memoria. dc contra. Sed durat actio musculorum spontanea in corde, respiratione, vasis , visceribus, vitalibus. libero, sano,

aperto, cerebro contra.

g. Iisdem factis set. hujus) in cerebello, statim desinit actio cordis, respirationis, icetiam vita, dc vis voluntaria proin una cum

omni sensu ; sed d u supermanet motus quasi Vermicularis in ventriculo , intestinis, & desinens adhuc restitui potest. restitutis his idem fit, ut set hujus . . , Compresso; ligato; corrupto; discisio, nervo musculi 39s , omnis motus, Vitalis, voluntariusque . in eo integre perit; dc si truncus nerveus sic patitur, cujus rami diversis dantur musculis, omnibus his idem

169쪽

4 MuscuLORUM ACTIO. st . soluto, integro, eodem contra. s. Factis iisdem in quacunque parte meis dullae spinalis, perit actio omnium musculorum , quorum nervi sub loco assecto ex medulla oriebantur. dc contra. 6. Quin de iisdem peractis in arteria, ad Unum , pluresve, musculos distributa, omnia

eadem.

7. Musculi agentis o tendo 399 vix

ad sensum mutatur; si Caro 393.ὶ, accurtatur, durescit, pallet, tumet, protuberat e tendines ad se invicem accedunt; annexa tendinibus pars ducitur versus eam, quae

minus mobilis tendini nectitur; haec actio musculi Contractio dicta; quae longe major , sortiorque, quam insita contractio Ι. hujus. , nec naturalis; hinc superaddita. 8. Musculi non agentis tendo idem; carulongior, mollior, rubra , subsidens, planior; hic status vocatur musculi Restitutio; lquamvis sero vi antagonistae fiat ; eo enim irrito facto contractio in altero sponte rema'net a vi I hujus ) non aequilibrato, st

praevalent .

9. Uno antagonista agente huius), si alter non agit, sed est ut 8.); tum ii flexio artus; si ambo simul agunt, firmatux

170쪽

MusCULORUM AC o. io immobilis ; si neuter agit, fit indisserens,

ut moveatur eo, quo minimus excessus alia

terutrius ducit, sive additione, vel subtractione, fiat.1 o. Fiunt vero hae mutationes s7. 8. s. hujus in momento vel minimo temporis vicissim, in tota carne totius musculi simul ;adeoque reciproce abesse, adesse, possunt, nullo tamen vestigio in corpore relicto. 11. Ιnjecta tepida arteriae musculi quiescentis , vel mortui, facit. aut resuscitat, ejus contractionem ; licet diu a morte hoc

tentetur.

12. Musculi contracti moles auctior potius, quam imminutior videtur , in omni

experimento. i 3. Flexi artus per vim externam, renitente licet voluntate, agentem, musculus flexor

ipso hoc flexu induit statum 7. hujus ) contractionis, ac si proprio motu ageret, tamen haud adeo valide.i4. Voluntate nihil determinante, omnes musculi voluntarii, in omnibus suis vasis, aeque pleni, motique sunt, a sanguine, ecdc spiritibus, aequabiliter per eos motis, idque in toto corpore simul. Αο2. EX quibus certo exploratis phaenOmenis oi ) liquido constant proprietates causae latentis , moventisque musculos cnempe