장음표시 사용
301쪽
conditio ignoratur , nec bona Vel mala no scitur sanitati, nisi effectu corporeo jam na to, edito, Cognito. 7. Proinde opanes morborum quorum cunque naturae cognoscendae , & invenien dae sunt iri variis conditionibus diversimo de affecti corporis bene Observatis , enarra
tis , explicatisque. Nec juVant,quae .e princ pio an matq his intermiscuerunt Egregii in arte nostra Viri, ut cuilibςt sincero indaga. tori, dc aestimatori rerum apparebit. 698. Qui itaque haberet persecte intellectas omnes conditiones requisitus ad Hio. nes , ille perspiceret clare desectum conditionis ex cognito morbo , dc rursum bene caperet ex cognito desectu naturam morbi inde necessario seqpentis. Quae scientia Πα- appςllatur, inque suas partes dividitur I . .
699 TT itaque actiones , sc morbi, in distingui possunt ut conditiones ad 'ctiones , ita harum desectgs; hinc
I. morbi partis solidae simplicis , organicae'
VC, 2. humorum morbi . horum naturam,
copiam, accidentia, spectantes; 3. morbi ς
his binis compositi , qui humani, masculi iii, s minini. Ad quas classes mmas omnς LOmpendio duci queunt. MOM
302쪽
Oo. Assorbus partis solidae smplicissi 1V1 mae , Similaris dictus, proprio
is. obtinet in fibra ultima ; quae quum sit
corpus mere terrestre, tenue, simpleX , nervosum, Vel eX nerVis oriundum, Conflatum ex
partibus terrestribus subtilissimis,certa vi connexis , patietur inprimis morbos nimii roboris.nimi e debilitatis,rigiditatis,laxitatis,unitatis solutae: quatuor quidem priores semper habent raxionem Certam ad sui co poris : hinc diversitas uni salubris, morbosa Lepenumero alteri est. 7oi. Idem morbus, una cum suis disserentiis 7cio. obtinet 2'. in membrana mianima ex fibris hujusmodi junctis, vel inter textis , facta ; & 3'. in canalibus minimis
nerveis cylindrica concretione cava talis membranae constitutis; 4'. in membrana contexta
ex talibus canaliculis, usu fibrarum fungentibus ; sq. in canalibus ex tali membrana composita sectis, quae sunt omnia vasa majora corporis. vario gradu compositionis admodum disterentia ; 6'. in iis partibus solidis, quae ex canalibus humore distendente Drbia, compressis, concretis, constant; Vel quae ex humore crassescente , atque una sum Proprio vase coercente concreto, ita
303쪽
Σ88 Monni sIM 1 LAR Es. unam quasi singularem partem crassiorem tibeunt : si enim examinantur morbi omni bus his seorsum spectatis accidentes, deprehenduntur modo esse mox descripti. οχ. Quin etiam in his partibus semel si nis morbi oriri queunt malae structurae si solida minima nutrientia mala , vel male apia ponuntur ; & quidem particula apponenda mole, figura , seliditate , mala evadere potest ; appositio autem mala iterum videtur tantum habere morbos eosdem, ac sunt jam
descripti 7OO in ol. Qui enim ulterius inquirit in originem horum morborum, jam seiae tractabit vitia humorum , aut incidit in subtilitatem sensibus abditam, nec utilem Medico: quare etiam morbi Similares Temperiei , Elementarii, aut totius Substantiae , in scholis Vocati , hic profecto locum habere non pos-stunt, nec intelligi; sed ad compositos, si queunt , legandi.
O . T Tbi autem pars quaedam corporis. A composita ex partibus enumera tis 7oo. 7oi.) valet actionem motu humo rum peragendam munere instrumenti peragere , aut aliud quoddam munus vi suae con-Lrmationis efficere . tum spectari potest vol=
304쪽
in se, ut parS solida, vel ratione habita ad
suum humorem Contentum : si prius fit, tum morbi Organici dicti in ea recensentur ebmmodissime ad quatuor hasce classes :1. Figurae laesae in eXterna , Vel in interiana, superficie, tum in accidentibus utriusque, asperitate, laevitate, rectitudine, curvitate, laxitate, densitate, cavitate, soliditate; qui morbi malae Conformationis appellantur. 2. Numeri in eXcestia, vel in desectu. 3. Magnitudinis auctae , vel imminutae 4. Situs, neXus , hinc mobilitatis excedentis , deficientis. os. Ipsa vero superficies prius sana, deinde vero laesa, consistet vel in unione partium componentium variata, vel in morbis humorum ibidem peccantibus.7o6. Quatenus autem superficies formae
cava, ut fiant meatus, sinus, receptacula, peccare potest numero , unde raro morbi,
vel magnitudine cavitatis factae exsuperante, aut deficiente. 7o7. Si naturalis cavitatis capacitas auge tur nimium , aut si nova quaedam formatur, oritur triplex malum , quod οἰνα-μ-Πς, αὐ--φΠς , ι ρεας, appellatur : in primo dilatatae cavitatis ora emittunt retinenda: in Risero partes membranas constituentes sic di-Volluntur , ut interstitia hiantia nascantur
4ςmittentia continendum: in tertio denique
305쪽
2 96 MORA I ORGANICI. contingit cohaerentium vera separatio : unde merentur retineri hae morborum species,saepe in unam diaeresin exeuntes, quandoque se reastituentes,ic optime ex mechanicis explicandi. o 8. Aucta vi humoris vas nimis auctum quoad capacitatem constituit morbos in ma terie traiicienda , secernenda , eXcernenda,
7o9. Cavitatis autem imminutae quintuplex censetur species, I. inspiροξις, caVitatis obthuratio per viscosum , crassum, grumosum, inflammatorium , calculosum , gypseum , purulentum, adiposum ; intrinsecus
anginatio viae , quando enatus tumor in substantia propria membranae , constituentis Cavitatem, meatum aretat, & impedit. 3 Bl - , laterum mobilium compressio : quando causa Caeterna membranas vasis sibi invicem apprimen ,, cavitatem per gradus minuit, tandem perfecte tollit. 4. συμφυιπις; quand latera cavum formantia vel vel penitus coalascunt ita , ut tota aboleatur
capacitas interior. quo & referri solet f. συνθοος, qua dicuntur vasa inanita, collapsis suas caVitates amittere ; intelligi potest in iis, quae ultra tonum distenta per morbosam
materiem nimia κενεαγM . evacuantur subito.
An & huc reserri debet vasis contractio ni mis per vim excedentem fibrarum orbicu
306쪽
MORBI ORGANICI. 29I-io. Numero autem eXcedente pars oris
ganica raro peccat, ut morbo; nisi inde se quatur laesa actio : sed a desectu laborat saetape, ut pro morbo annumerari debeat. 11. Sed magnitudo in parte organicaniorbosa saepe habetur , quae tum etiam excessit aut desectu peccat. Prior complectitatur tumores, nodos, tophos, exostoses ; hic plerumque potest referri ad cavitatis angustaxionem circa fines angustos, dilatationem vero in medio, aut ad
μίων, δε ρε Πν. Posterior autem
adest . ubi requisita magnitudo partis ad
agendum minuitur estque ejus conceptus in κενε, ἀποφία, , nimia contractione in temperie nimis stricta , mutila
7i2. Denique est: morbus organicae partis consistens in compositione mala cum aliis partibus ; quae quidem in situ, nexuque, haeret, & in qua mobilitas , vel immobilitas partis , continetur. Ad hunc morbum ergo pertinent , figura nectendorum laesa; ligamentorum nectentium nimia accurtatio; eorumdem peccans elongatio , horum laxisus; .aut rigiditus; tandem disruptio ; materiae inter nectenda requisitae absentia , ausdepraVatio ; aut peccans praesentia ; distor-s0; subluxatio ; luxatio ; qui tres morbi postremi sursum, deorsum, antrorsum, retro,
307쪽
292 MORBI ORGANI cI. introrsum, eXtrorsum , contingentes var1a iis nomina , ad intellectum eorum utilia . im
ponunt ; Herniae umbilicales , inguinales, scrotales , in viris , semorales in foeminis, tum omenti, intestini, pinguedinis, aeris, aquae, in eas ingrestiis; uteri prolapsus, ta intestini recti; musculorum , tendinumque inprimis corum ex debitis locis exsilitio;
membranaceorum Vinculorum eos proprio loco retinentium laxatio, ruptio ; primarii
sunt huc pertincntes morbi, intellectu sane perquam necessarii in Medicina. 13. Est: & morbus parti solidae , tam simplici, quam organicae, communis, qui dicitur Solutio continui simpliciter , si in parte simplicissima fit, sed in parte organica
composita varie denominatur a natura partis, a diversitate causae. u discrimine applicationis ; huc ergo spectant vulnus , scistura, fissura , punctura , contusio , ulcus, Corrosio , dilaceratio , ruptura , fractura, si si ura, exfoliatio, caries, spina ventosa.
i . T TI rite intelligantur deinde mor- bi humorum , atque accurato di gerantur ordine, scire est dotes in iis requi- stas este vel universales cuicunque liquorincccitarias , vel singulares, quibus donantur
308쪽
humani ; denique privati hujus , illiusve,
singularis hominis indolem in humore constituentes. UniVersales quidem sunt , ea parvitas partium quae Omnem fugiat sensum nudum , tam parvus niXUS in contactum mutuum, ut minima Visensiabili superari queat, ea superficierum lubricitas ut se invicem vix implicent. At respectu naturae humanae accedunt plurimae equidem aliae dotes. unde prosecto dc multi admodum morbi
7is. Qui omnes morbi tamen revocarisacile possunt ad copiam , vel qualitatem,la: am, si fluida quidem in se spectantur. 716. Si autem considerantur quatenus coercentur in solidis definitis, tunc loco inprimis, aut proportione i peccδre deprehen
7i7. Humoris boni ea abundantia, quaς laedit lanctiones , vocatur Quae intelligitur concupia bona chylosi, haemato, potest, concurrentibus una cum parciori eX-halantium dispendio. Hanc describunt, quodsii; vel ad vasa, vel ad vires. 718. Humoris boni ea inopia, quae laedit sun tiones , raro adest , nisi subito vis ζηterna eam Oflecerit, quum coeterum mal si naul adsit in humoribus temperies. 7Φ9, Humoris qualitas illa , quae laedit μὴ tiones, κ-υυαία appellatur. Ea est vel
309쪽
α94 HUMORUM MORBI. haerens in fluidis, quatenus spectantur seor sum partes componentes simul massam flui di , vel in tota mole fluidi simul considerata ut parte ad constituendum corpus humanum
72O. Si consideratur morbosa indoles in unaquaque particula humoris , ea haerebit vel in mole aucta aut minuta ; vel in soliditate particulae nimia aut minore ; vel in figura ; tum in rigiditate, flexilitate, clasticitate , cohaesione varia, aut denique divisibilitate, consistet. 721. Molis auctae in partibus humorum idea exhibet horum immeabilitatem, , , in vasculis minoribus ἀποφί- , συμφυ-
722. Molis minutae in partibus humorum idea exhibet Iis πνοων , dc κενεαγίεἰς,
723. Soliditas aucta in partibus humorum si concipitur , habetur vis nimis immutans tam solida, quam fluida , dc simul intelligitur in solidis partibus οἰναώμ-Πς, 'ς , λωρεας k in fluidis vero nimia attenuatio de attritUS.
72 . Si intelligitur soliditas nimis imminuta , concipitur inertia tam in vasa , quam in fluida, hinc dc quies , de cita cohaesio. 72S. Peccat particula humoris sua figuratum inprimis, quando a natura sphaerica re
310쪽
HUMORUM MORBI. 29sredens angulossem acutam induit; hinc motum suum integrum parVae parti applicansueris fit ; recessus hi varii sunt , sed commodissime revocantur I. ad aCrimoniam mere mechanicam dicti m , ubi, omnibus iisdem manentibus, sola figura in angulos solidos acutos componitur. 2. ad acrimoniam salinam dictam , quae hic inprimis est muriatica, ammoniaca, acida, alcalescens, fixa, volatilis, simpleX , composita. 3. ad oleosam, quae est olei in spiritus attenuati, olei attritu nimio quasi exusti , olei salini . olei terrestris, olei acris quasi exusti salini dc terrestris simul. 4. ad saponaceam acrimoniam, qualis in venenis animalium lc vegetantium deprehenditur. s. ad acrimoniam ex quatuor praecedentibus compositam , tum &eam , quae ab assumtis acribus in corpore saepe nascitur, ut a vitriolis metallicis.
726. Est de morbus gravis, vixque simabilis humoris , si ejus particulae tam rigidae , ut vi corporis humani subigi , inque idoneas manulas figurari , dividique , ne
727. Sed & eaedem nimis mutabiles in suis figuris morbosae sunt: etenim, complanatis superficiebus, auctis contactibus con
728. Quin ic notabilis est morbus in parrtibus nimium elasticis nostrorum humorum: