장음표시 사용
311쪽
296 HUMORUM MORBI quippe qui nimium mutat assiduo omnem
humorum compagem , ad minimum muta tionem caloris, aut motus comprimentis.
729. Imo dc nimis firma cohaesio sub stantiae in qualibet particula mala est : nam impeditur sic productio minorum molecula
rum ex majoribus, quae tamen tam necessa ria ad integritatem Vitae. Contra vero nimis facilis divisibilitas nocens est ; namque repugnat constantiae Sanitatis, dc Vitae. 73o. Et sunt sane hi morbi maximi quidem momenti in Scientia Medica, & intellectus eorum basis certe optimae Pathologiae: intelligi tamen vix queunt, nisi accuratissima observatione suorum cssectuum , quos in corporibus aegris praestant : unde dc patet sic humorum ἰλο Remm- morbosam optime perspici. 3i: Si autem spectaveris humores totos simul , deprehendes morbos eorum praecipuos esse, vel nimiam fluiditatem , vel nimiam tenacitatem, tum excedentem horum motum per Vasia, aut quierem eorundem nimiam , aut denique morbum compossitum
ex vitiis recensitis 7i . ad 73i. hactenus. 732. Oriuntur id morbi notabiles in humoribus manentibus iisdem , sed sola muta-hione loci morbosis redditis; cujus mali duae sunt classes : i. si nimis aucta diametro Va- . sis, crassiores humores recipiuntur canalibus arctiois
312쪽
HUMORUM M o R B L 291,rctioribus , qui sensim angustiores fiunt. Σ. si ruptis quomodocunque vasis exeunt humores, colliguntur in interstitiis a distensione sectis inter partes solidas corporis; intelliguntur huc pertinere, inflammatio, aneu risma Verum, VariX , sugillatio , aneurisma
spurium , μω Πς , a cruore errante in
suo loco. Tum oedema, pustulae, hydrops, membranae cellulosae , capitis , thoracis, abdominis, uteri, ovarii, testium , scroti, peritonaei, habitus totius corporis, a lympha similiter peccante. Tandem emphysemata ab aere.
733. Humores autem hi stagnantes, collecti , effusi , calore & quiete putrescunt, purulenti, ichorosi, rodentes, acres, fiUnt, stamina tenella solida destruunt , unde sinus, fistulae, ulcera, gangraenae, sphaceli, cancri, & similia. 734. Sunt autem hae 699. ad 734. primariae morborum differentiae , ex ipsa natura eorum petitae , quae certe maXimam partem adeo foecundae aliis producendis morbis , ut hinc sere etiam inter causas morborum recenseri mereantUr. 733'. Usu vero obtinuit inter Medicos, ut praeterea distinxerint morbos ex quibusndam accidentibus externis, quae quam plurimis diversissimis communia sunt, quae tamen distinctiones, & usum in Medicina ce-
313쪽
Icbrem habent , licet nimium subtili divi sone multiplicati sint , omissis ergo alii LPraecipuae lunt sequenteS. 736. I. Ratione Causae sunt; ,-μπαθεια, πυ--θεια, haereditarius, Connatus, acquisitus.1. Ratione Subjecti sunt; morbi aetatis , puerorum, juvenum, adultorum, senum; morbi generis, masculini, foeminini , vir ginei, gravidae, parientis, nutrientis; tum universales & particulares. 3. Ratione Temporis acutissimi intra quatuor dies terminandi; peracuti intra septem; acuti intra dies viginti chronici reliqui
omnes; dein verni , vel autumnales, continui, continentes, intermittentes.
Ratione Effectuum; salubres, benigni, maligni , sanabiles , insanabiles , lethales,
Contagiosi. s. Inprimis ratione Status ; initii, progressus , status, decrementi, finis. ΑΙΤΙΟΛΟ ΓΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ. 37. Ausia morbi vocatur , quae mor bum praesentem facit. Sempersere realis est. Aut re vera producit noVum statum in solidis, S in fluidis, qui morbus ferme ipse . Aut tollit rem requisitam omnino ad exercitium functionis.
314쪽
corpore ante enectum productum , Inia terna vocatur si autem eXtra corpus existens, inde ei applicλῖλ, morbum parit Exia terna dicitur.
39. Internae laedunt plerumque primo humores, deinde partes solidas ; Externae ut plurimum prius assiciunt solidas , dc huia
mores deinde ; Venenatos paucos , & Contagiosos, morbos forte CXceperis.
o. Causa proxima morbi appellatur tota illa simul , quae totum jam praesentem immediate constituit; haec semper est integra, sussiciens, praesens, totius morbi . sive simplex fuerit, sive composita. Hujus
praesentia ponit, continuat, morbum. Hujus absentia eum tollit. Est fere idem ens ipsi integro morbo. Hinc inquisitu utilissima, maXime necessaria.
7 I. Causi remota morbi dicetur illa, quae corpus ita mutat , ut aptum sit suscipere morbum, si adhuc alia accesserit. Non est ergo integra unquam, nec sussiciens, illi morbo producendo. Nec alia illa accedens sola eum pareret , at utraque simul. Er- γ utramque simul eradicandam jubet Medici-im Ambae junme faciunt causam proXimam. 7 2. Causa remota corpori inhaerens Voacatur Praedisponens, vel H; estque; li V. C. temperies, plethora, cacoch Vmia.
315쪽
oo A I T I Ο Α Ο r I A743. Causa, quae remotae accedit, eam excitat, ut morbum faciant simul, appella tur προκαταρ κῆ, vel ero αρος, quibusdam occasio. Solis nocet praedispositis, ut fiat talis morbus. Aliquando est interna, quan
44. Hae posteriores omnium Commo dissime , atque memoriae juvandae aptissime , reduci positini ad quatuor classes iis indagandis, digerendisque , apprime utiles:
quae sunt: i. ingesta. Aer. Cibus. Potus. Medicamen. Venenum. Quae per spiracula cutis, narium ; per meatus oris, pulmonis, oeso.
phagi ventriculi, intestinorum , pudenda muliebria introgeruntur , Specie visibili, invisibili, fumo , haustu, deglutitu , enemate, infuso. 2. Gesta. Motus corporis totius , parti LVe, affectus animi quicunque. Quies utriusque. Hinc Somnus, & Vigilia , huc quoque reserentur.3. Retenta. Excreta. sive salubria. sive recrementa . sive morbosa. q. Applicata externa corpori. Aer. Va-POr. Fomentum. Balneum. Vestis. Linimentum. Unguentum. Emplastrum. Vul'nerans. Contundens. Erodens.
7 F. Quae eadem in sex classes alii divi dunt titulo Rerum non naturalium digesta quas
316쪽
duas nempe recensent ita , ut sit. I. Aer. Cibus, potus. 3, Motus, quies. 4. A- inimi affectus. S. Retenta, CXCreta. 6. Somisnus, vigiliae. Hoc nomine donatae , quia usu ' vel abusu , bonae naturales, aut malae contranaturales, fieri queunt. Ad has quoque causae illae redigi possimi. Longe tamen commodius, atque indagini aptius praecedenti divisione utemur. 746. Aer nimis aestuans , humidissima
oculorum, narium, oris, asperae arteriae,
dissipat; vascula ibi exsiccat; pulmonis crum rem magis cogit ; utraque causa pulmonis actiones impedit ; multos morbos inde oriundos excitat ; humores externos temper tenuiores aufert, internos residuos eXcoquit,
dissipat mobiliora, lentiora aggregat, compingit, exsiccat; ergo partes aquosas , spirituosas, salinas volatiles, assiduo diminuit; contra vero salina fixiora. olea crasia dc tenacia, acria exusta & iis involuta, tum terrestria fixa, auget , accumulat, unit, in massas irreuolubiles adunat ; hinc itaque,
immeabilitas humorum, simul elongatio, dc debilitatio solidorum, &, quae inde sequuntur, obstructio , exsiccatio, inflammatio, ς0ctio impedita , putrefactio, alvus adstri- θὴ, sitis, stranguria urina rubra, humo-ῖς flavi, morbi acuti, calidi, sicci quam-RRSime generari solent; inprimis autem ge-
317쪽
3O2, A I Τ Ι Ο Λ o P I A nus nervosum , lymphaticumque , & ho rum actiones inde summopere laeduntur. 47. Aer gelidus fibras solidas accurtat densat , roborat ; hinc actionem earum in humores auget; ubi autem regelascit, tum fibras dissolvit , destruit; idem aer gelidus humores cogit , densat, Pulmonem siccat, stringit , coagulatque sanguinem pulmona lem , unde obstruditio, inflammatio, ex sic catio, anhelitus, tussis, coryza, Catharrus, mucus, pus, gangraena, sphacelus; si autem corpus simul Valde movetur , tum actio sibi idi in liquores , & humorum in liquida , adeo augetur , Ut fiat summa attenuatio . perspiratio , Voracitas , debilitas, animi deliquia , mors subitanea ; si contra quies , summumque simul frigus acris assiciunt , tum torpor , dolor ad artus , scor-butus. Contingunt.
7 8. Si idem nimium humidus , laxat . solvit, debilitat; fibras, imprimis pulmonales,
serum pulmonum retinet, auget, accumulat,
perspirationem in iis prohibet; unde rursum tusses, peripneumoniae, serosae; diarrhoeae similes, torpores, & febres ; si magnus calor illi jungitur, cita putre Aio; si magnum
frigus, tum serosia colluvies. 74'. Atqui nimis siccus patrat sere eadem, ac si aestu nimio agerCt. 7TO. Aer nimium gravis , comprimit
318쪽
omnes canales, humoresque totius corporis, maxime autem in pulmonibus , unde resistentiam cordi nimis auget, motum hum rum suffocat, occidit.
si . Idem si levis nimium fuerit ; vasa,
humoresque minus premendo dilatat , rarefacit, hinc tumores , eruptiones humorum , eorum in loca minus oportuna derivationes, inde morbos 732 δ creat; sed tum simul minus valet vim contractilem , dilatationi resistentem , in fibris pulmonicis superare; unde respiratio sistitur , sanguis ibi
accumulatur, peripneumonia VeloX, mors.
Sed & ex iisdem , densi, rarique, aeris effecta pates Unt. 7Sa. Coelum , anni tempestas , solum mare, montes, lacus, paludes, flumina,
Vapores, eXhalationeS, mete' ra, aerem Ita permutant , ut creet Varios morbos non
pendentes adeo ex ipsa aeris indole, ejusve dotibus , qualitatibusque , quam quidem eπnatura & essicacia admisti: unde etiam indet inquiri, atque intelligi, debent. 7F3. Venti autem agunt in corpus no strum vel suo motu, vel quatenus simul Π bis advehunt qualitates aeris explicatas 746. Rcl73'3. : impossibile est ea de iis dicere, quae omni tempori, & regioni , quadrant, sed cognitio chorographica loci , cujus solum vicinum undique perspectum est, comparata
319쪽
A I T I o A O r I AParata cum anni tempestatibus , aliquid bo ni, verique, hic adsert. Pariter certa successiva serie sequentium notabilis saepe eme Chus. Primario agunt ut calidi f igidi, hu
midi, sicci . Hinc solida , ta liquida , mu
7ς4. Cibi quidem , & potus , peccare
possunt ad morbos producendos, Vel copia, vel qualitatibus.7ss. Copia quidem si male agunt, excessu , vel defectu , id essiciunt. s6. Si nimia copia peccant , nimis extenditur ventriculus , hinc convulsione nata ora ejus Clauduntur , vasa ejus Comprimuntur. dilutio, digestio, contritio, separatio, expulsio, horum prohibetur; inde dyspnoea, circuitus humorum perversus , cruditas, ructus, nausea, cardialgia , Vomitus, putrefactio, vertigo, confusio, cacheXia, quae omnia vitia hic semel nata vix corriguntur in iunctionibus sequentibus.7s7 Quod si defecerit in inedia absoluta, equidem quum merus sit defectus, per se nihil essicit : sed tum interea temporis actiones vitae persistentes solidas corporis partes deterunt, destruunt , consumunt subtilissimos humorum dissipant ; residuos in spissant ; repetito continenter attritu solvunt olea, dc sales, eadem extricant, Vol 'tilia , acria , rodentia ad minima ta tenerri
320쪽
Π Α Ο Ο Λ o P Η Σ. gosina vascula reddunt, humores putrefaciunt, knhelitum foedant; hinc spuma salina, acris, biliosa, putrida, in Ventriculo inprimis & iniintestinis; ructus; nausea ; animi deliquia ;ingens, & atroX appetitus; ejusdem deinde integra prostratio succedens ; postea immaianis sitis, siccitas, debilitas ; tormina ; bor-borygis; bilis cumulus, Vomitusque; macies ; pervigilium 9 epilepsiae ; febres suriosae; mors.
18. Ex quibus patet, abstinentiam quoque nimiam pejores morbos creare, quam nimiam repletionem , dc longe dissicilius sanari posse prioris, quam posterioris vitia passentiente Hippocrate. . y9. Illa autem vitia , quae in qualitate mala cibi, potusve , haerent , commode possunt revocari ad acrimoniam, viscositatem,
76o. Acrimonia cibi & potus est primo salina ; haec autem est muriatica , acida sp0ntanea , vel fermentata. Prima facit si1-rim , raucedinem, asperitatem, siccitatem, rigiditatem , acrimoniam in humoribu4 ma Zime serosis, similem humorum distblutio-Bζm, serosae lymphae ineptitudinem ad nu-xriendum , Qtidorum minimorum destru-α0nem, dolores rodentes , scor tum mu-IjRticum. Altera, quae vel acida simpleX, aut