장음표시 사용
113쪽
degunt, nonnulla, seu potius eorum aliquot vestigia antiquo exarata charactere supersunt.
Praesens forma basilicae; describitur H c quae spectant ad vetus monasterii aedificium a quo ad basilicae descriptionentia accedimus, cujus cum ipso monasterio exteriorem prospectum hic in aerea tabula exhibemus. Primum ejus lapidem, quum Cencius Sabellus cardinalis,deinde in apostolica sede Honorius ΙΙΙ. illam veterisbio aequata instauraret, ab Innocentio III. Pontifice consecratum, Geraldum monasterii abbatem posuisse constat ex antiquissimo codice membranaceo, qui ad haec usque tempora apud monachos servatur: si Anno Domini millesimo ducentesimotertio, epari a sexta, indictione sexta currente, pridie nonaS Maii, Pontificatus omni Innocentii Papae III., anno sexto positus est lapis primarius in novari basilica Casaemari per manus domni Geraldiis ejusdem monasterii reverendi abbatis a praedicto, summo Pontifice traditus δή facratuS . Aggrediendo itaque basilicae descriptionem cujus ingens aedificii moles,ra veneranda antiquae structurae imago reverentiam ingerit intuentibus,
docujus partes barbarorum furori adhuc superstites hilari
114쪽
hilari animo circumspexi, ne temere aliena compilem scrinia, exscribere lubet quicquid eruditiori, elegantiorique calamo de illa scripto mandavit illustrissimus Battellus a nobis nunquam satis laudatus, qui in praefatis Actis visitationis abbatiae singulas ejusdem partes accuratissime designavit DTempli facie. inquit ex lapide perpolito nullis sucata ornamentis occidentem respicit, cui objacet fornicata porticus tribus arcubus innixa. Ad porticum ascenditur per scalam vigintiduorum graduum ex praegrandibus, quadratisque lapidibus splendide excitatam Ianua major caelatura insignis, supra quam Scipionis cardinalis Burghesii gentilitium emmata, conspicitur. Basilicae corpus, cujus ichnographicam tabulam hic obiicimus, in ternas rectas naves dividitur, quod a summo obliqua naVis intersecat, apsidem, Scquatuor sacella constituens media atque obliqua arcuatae sublimiores reliquae laterales demissior S, Omne vero concameratae. Ad apsidis umbilicum ara maxima assurgit, ad quam asstenditur per tres gradus bina alia sacella prope finem utriusque navis lateralis praeter illarum ordinem cons ructa sunt Pilas aequo spatio interjectas, quibus media navis incumbit, utroque latere eminentes columnae supra stereobatas dispositae exornant. E columnarum epistyliis binae fasciae lapideae assurgunt, quae singulos arcus in crucis speciem ambientes ab altero in
117쪽
CASAE MARII CAP. X. rin alterum projiciuntur, augentque sernici praesidium, decus Parietes contractior cingit corona, universum opus constat quadrato lapide solidistimo nonnihil vermiculato. Ecclesiae itaque species, si naves laterales dem pseris , in crucis latinae similitudinem consormatur Navis media in longitudinem nonaginta passuum
ultra protenditur, de qua a transversa navi intersecatur patet in latitudinem passuum quinquaginta. OmneS vero naves a janua maxima usque ad navim transversam triginta passuum latitudinem non excedunt. Septem in ea erecta sunt altaria, quorum maximum in capite navis mediae ad abstidis umbilicum e regione anuae maximae S ad illud ascenditur per tres lapideos gradus supra ecclesiae pavimentum excitatos dicatum est Deiparce Virgini , cujus condepicta creditur manu illustris pictoris equitis Iosephi Arpinatis, ab eo exemplata ab alia originali icone depicta a Raphael Sanctio Urbinate pictorum facile principe quam hinc abstulisse fertur abbas commendatarius ejus temporis, substituto exemplari. Refert illa beatissimam Virginem cum manibus junctis, necnon puerum Jesum , csanctum Johannem - baptistam simul ludentes, & in prospectu depicta conspicitur iugies sancti Francisci Assisiensis stigmata in monte Alverniae recipientis una cum socio Rufino Appensa est icon supra altare secus tabernaculum , de sustinetur alio ornamento gram
118쪽
diori ligneo decenter picto, quod est formae quadratae oblongae, mens, altaris innititur Ara tota lapidea de satis ampla quaternis parvis columnis lapideis a parte anteriori, estotidem a parte posteriori sustinetur . Caret lapide sacro, nullaque exstant signa illius consecrationis, sed adservatur apud monachos antiquum monumentum in pergameno,quod consecrata fuerit ab Hortensio Baptista antistite Uerulano die xvii. Decembris anni, D LXXIII. , dc ipsa-
me die altare visitantibus ab eodem episcopo concessa fuerit indulgentia quadraginta dierum in sernia
consueta Sub eadem ara reconditum traditur venerabile corpus sancti abbatis Joachimi, sed fama incerta. Ab utroque latere altaris in pavimento lateritio fixa sunt bina candelabra ferrea antiquae formae argent per caelaturas insito exornata, quibus cerea
intorticea in missis sellemnibus ad elevationem Sanetissimi imponuntur Alia hinc quatuor altaria in navi transversa, nempe bina a latere euangelii, clina alia a latere epistolae ejusdem altaris majoris ex ordine disposita conspiciuntur, c bina alia prope finem utriusque navis lateralisci a latere epistolae alterum habet conem ex tela picta referentem mysterium nativitatis
sanctissimi Domini nostri Jesu Christi cum coronide lignea picta antiquae formae, minus decenti alterum dicatum sancto Johanni-baptistae, quod ad instar aliorum sub arcuat fornice lapideo exstructum est r
119쪽
est, habet conem cum coronide ex ligno in telapidi a referentem mysterium sancti Praecursoris Christum baptizantis in Jordane Mensa altaris tota lapidea ampla, in qua a latere epistolae majoribus sed rudibus literis sculpta conspicitur sequens inscriptio: Die Lunae x x II. sumi
Fuit hic Petrus obannes asella Sequitur ab eodem latere epistolae altaris majoris
altare sancti Caroli Borromaei constructum sub sornice arcuato inter scalam, qua ab ecclesia ascenditur in dormitorium monachorum, januam lateralem, quae ducit in claustrum monasterii. Excitatum asseritur proprio aere devotionis caussa a Desiderio Moret Arpinate, cujus haeredes ignorantur . Habeticonem in tela pietam cum iugi sancti titularis cum fune collo alligata, in parte superiori picta est imago angeli ensem mittentis in vaginanias ideoque exprimere videtur mysterium pestilentiae, quae Mediolanensem urbem afflixit, sanctissimi Praesulis oratione sedatae, extinctae. Primum in ordinea latere euangelii altaris majoris e regione navis lateralis erectum est altare sancto Matthaeo apostolo
dicatum sub sornice arcuato lapideo consimili aliis L ij alio-
120쪽
aliorum sacellorum . Habet conem in tela pictam cum imaginibus sancti apostoli titularis, angeli, in cu)us inferiori parte depicta conspiciuntur insignia clarae memoriae cardinalis Francisci Barberini, qui eam conficiendam curavit. Icon ipsa decenti coro nide lignea picta decoratur, ram aliud ornamentum in pariete depictum nobilitat de exornat, supra
quod grandioribus literis in ipse pariete efformatum est distichon sequens: Omnia possideat, non possidet aetbera mundus
Matibaeus fanctus pumet sera pede l
Sancti apostoli titularis memoria praecipua venerati ne recolitur ob insignem ejus corporis partem, nempe brachium, nedum carne exutum, quo ecclesia nobilitatur, ac ipse festi die habentur nundinae apud monasterium frequentissimo adjacentium populorum concursu. Sequitur ab eodem latere euangelii altaris majoris secundum in ordine altare sanctiJoseph, quod ad instar aliorum sub arcuato fornice lapideo exstrui tum est. A latere epistolae sub pavimento olim tumulatum asseritur cadaver cujusdam nobilis advenae defuncti morbo epidemiae, cujus nomen ignoratur, S in capite sepulcri ex caementis atque
lateribus exstructi, quod e pavimento ad palmuni circiter extollitur, positus est lapis his literis sculptus A. r. Postremum in ordine a cornu