Henrici Snellen ... Theoriae mechanicae physico-medica delineatio : in qua damnose ejus praecepta ad rationis & experientiae lancem revocantur ac practice emendantur ; cui praefixa est ad doctiss. clariss. D. Jacobum Le Mort epistola, ejusdemque resp

301쪽

notavimus, quod etiam in omnibus fructibus diverso sub caelo, solo natis liquet. Hisce rite perpensis facile patet, cur ipsa decomposita ita examinent Medici , illaque

postmodum quorundam corpusculorum accessii secessu ad experientias revocent VariaS, admodum utiles arti Medicae. Sed proh dolori prout in hoc nostro liquet , pium, spiritualcatino praeditum, confundit cum cortice e ruviano, aliisque nullum aut contrarium salem praebentibus, oleo autem crasso, sale fixo, cido vel subacido praeditis. Imo hisce adjungere non veretur ineralia , ut chalibem mercurium, seu hydrargyrum, quae toto colo differunt. Si haec omnia inter Emmenagoga sint numeranda, Omnis medicamentosa supellex eodem plane jure ut illo titulo insigniatur, omnibus licebit Medicis medicastris. Si sapor ut noster arbitratur, indicet simplicium vires, dic quaeso colocynthis est amara, absynthium est amarum , c. ergo vires easdem obtinebunt credat cui fungus est in cerebro. An sapor acris amarus ad indicandam pra sentiam salis volatilis sussiciunt ergo piper, cinnamomum , pyretrum, c. debent sal volatile possidere, in cerebro talis Mechanici fabricatum, sed non in lembico hemicorum prodiens nullibi enim hoc in demonstrationem cadit. Si utero studeant aromata Rhia, ut

302쪽

vult pag. 38. illa eadem motui intestino stuadent, rigidaque proserunt in campum corpora, abstergentia & viscidam materiam lentam everrentia, quae sensui motui adversa est, ergo hoc pro hemicis eorum fermento st, illud enim liquet, cum piper, similia liquoribus injiciuntur , ad fermentabilitatem acrem reducendis. Salia urinosa, Emmenagoga esse proprie ad huc non liquet, nisi sub generali classe comprehendas, in quantum stimulos actionum pro movent, liquiditatem augent, sensumque incitant ad fortiores ictus. Sed illud non demonstrat mensium proprium esse remedium, nam illud multo potentius efficiunt balsamica muriatica iuretica, quae proprie Emmenagoga dici queunt, ut patet in omnibus iis , ae a prima aetate Medica uterina dicta sunt semper certo gradu diuretica. Idem statuendum est de cardiacis , utpote quae proprie menses non respiciunt, sed an tum superiores vias corroborant , imo quae saepissime noxia sunt, ut uberrime in praxi liquet. Idem de diaphoreticis dictum sto, nisis1mul iuretica sint, unde muriatica, alcalia fixa duplo plus proficiunt pro Emmenagogis , quam omnia salia volatilia urinosa reliqua

nominata acria, imo unicus si pinvenetus, cum

diuretico pulvere, oleo vel balsamo praeparatus

303쪽

compositus , plus valet omnibus illis praescriptis tandem unicum lixivium saponariorum per experientiam edocet suum Rus- patorem, se esse verum liquid illius sanguinis seri, lymphae interceptionis remedium quod patet ex illius affusione super sanguinem, serum, lympham, bilem c. in optimas solutiones tincturas reducenda. Ad experimenta cum pervenio, ab nostro Auctore proposita , ibidem ejus sigmenta eorum Vanitatem ubique reperio , talia cnim asserit ac intermiscet, quae experientiae ipsi repugnant. Hoc statim in primo apparet, pag. 16o ubi spiritum salis ammoniaci , ct salι mammoniacum eadem effecta praebere super sanguinem asserit quod falsissimum est , vel ab ipso non bene notatum. Ubi tincturam corticis per iani, cum stiritu vini extractam, cum sanguine confundit, ubi obscuritatem crassitiem notat, immemorantedictorum de peruviano cortice, sed immediate corticem vino saturatum addit sanguinem suidiorem, elegantiorem reddi, an hoc ex spiritu vini, aut vino aut cortice dependet Θ absque dubio a liquidis, corticis minimam Vari titatem excipientibus, admittentibus in illa extractione, ergo a potiori liquido haec appa- ritio experientiae, quod etiam seorsim tentari potest, sed in Machina post consumptionem

liquidi superflui alia res est. R Sic

304쪽

Sic plurima imprudenter fiunt experimenta, non rite observatis circumstantiis, ideoque il-

Iud quod statuit de sale genista, abs nihil θ

tartari, merito suspecta sunt , fluiditatem nempe sanguinis rubentis inde majorem illuxisse; haec enim fluiditas aut parum aut nihil mutata in omnibus experimentis a me visis factis mihi apparuit. Solum autem saponariorum ut dixi, lixivium pari passu cum spiritu solis ammoniaci alcatino pergit ad liquiditatem conciliandam : reliqua experimenta, quae X leo- sis, resinosis, aut gummo sis& terrestribus fiunt super humores nostros, aut parvi sunt ponderis, aut ita sunt tractanda, ut mutua concedatur corporum coalitio, ex qua reactionis cujus

clam species emergit, alias impostibile est in

hisce vel quidquam recte concludere. Hinc moneo tyrones & omnes Medicos, qui haec propria manu velint pertractare, ut in similibus judiciose faciendis ita procedant, primo, ut ad spiritualem vel liquidum salinum flatum ea redigant secundo, ut spiritus vel alia ita saturentur solvenda aut soluta materia, ut nihil amplius in suis oris excipere illa queant tertio, si lentior sit materia, tepide confundantur liquores vel calide accedant ad experimenta; sic enim vibratio larietatio mutua major erit. Diluens aqua ipsam experientiam

potius retundit, quam promovet, nisi judicio se addita

305쪽

addita fuerit, unde falsa vadunt illa vel inutiliari uni experimenta, quae ex decoctis aquosis

sumuntur, qualia proponit noster pag. 62. Hoc dicere demonstrare aeque facile est, prout experimenta publice privatim a me visa illud edocuerunt. Serum enim sanguinis coagulatum cum quocumque fere acido liquore, illud amittit coagulum super fusa aqua cum ea agitata, plane enim disparebit, modo sanguis fuerit sani hominis. Sed quae plane u diciosam vere practicam experientiam respiciunt , illa passimis uberrime in auditorio Chemico Lugdunensi demonstrantur, is me

privatim ulterius summa cum voluptate, tentata fuere. Decoctus igitur cortex eruvianus, secundum hunc audi ,rem, cum raritatem sanguinis promovet, illud non cortici sed aquae est imputandum idemide vino intelligatur rarefaciente, sic de aliis aquis simplicibus os scinarum judicandum. Quod de alcalicis pronunciat pag. 63. semper resolventibus sanguinem, humores, illud etiam in plurimis falsum est, quod urinae plurimorum hominum

demonstrant in coagula facescentes, praesertim pthysicorum , per additionem alcati, ut ex contrario acida per excellentiam easdem resol-Vunt coagulatas urinas, quod idem in sero sanguinis plurimorum segrorum visitur sed ea a me Visa me ulteriori examini iurioso

306쪽

168 THEORIIS MECHANICAE

subjecta nondum sunt, sed penes meum olim praeceptorem, harum rerum scientissimum ac. L Mortium adhuc dum latitant, ut spero in ordinem redigenda & tandem publicae luci tradenda, innumeris experientiis & circumstantiis stipata. Sed demirari satis neque hominis imprudentiam, ubi inter alcalia refert pag. I 6s Cha-l3bem in aceto solutum, nam qua ratione illud assertum demonstrabit, ex Chalybe saltem

nunquam, ex aceto multo minus. Si autem rem ipsam novisset ex arte tinctoria pronunciasset, ubi statim ex flavo ceruleo mixtis viridis color mergit, etiam in ipso pulvere pigmentis: Sic malia cerulea cum auripigmento flavo viridem exhibet colorem, absque alcati vel absque sale, consule de hisce experientissimi Boyle tractat de coloribus rapeciatim experiment. Ira part li tinctura croci vel ejus infusio in aqua communi, cum infusione florum Cyani cerulei vel aquilegiae vel violarum viridem colorem proferunt unde hic etiam tinctura flava Chalybis, tincturae ceruleae violarum, idem Opus peragit, nulla habita ratione ad alcati . Quod de viriditate nitidissima loquitur p. 166. ex spiritu salis ammoniaci continente Chalybem. Illud debetur spiritui alaalino veloci solvente .intimius trasque tincturas uniciate, quod de cupὶ tiam

307쪽

DE LINEAT E PAR II. a tiam dicendiim ubi tincturam succini adfert,ca aut pauca est aut tantum debetur sali ammoniaco. De reliquis tincturis idem statuendum venit, spiritus autem succini si rite praeparatus, rectificatus fuit, in rubrum vergit colorem mediante suo acido cum syrupo violarum, quam mutationem hic negat, forsan ignarus hunc spiritum esse acidum ejusque salvolatile muriaticum , alia effecta ex oleo ejus p tenda sunt. Ideoque confuse rem trainat ccontra ordinem naturae medicinae procedit,

ubi in plerisque spiritum salis ammoniaci succinatum ad experimenta sua invocat, quae duos alia toto caeso differunt spiritus tartari etiam non demonstra alcati ullius praesentiam ex colore imbecilli viridi, nam est spiritus adlapho rus, sed ejus pars oleos flavescens spiritui huic empyreumatico intermixta, causa est illius vir ris leviusculi, quoniam, illa pars oleos minima est in hoc liquore. Idem de solutione ostreorum in aqua forti quorumcunque conchiliorum testaceorum, in acido sive sulphureo sive oleos censendum est ubi pallidiusculus viro inde resultat. Hinc spiritus ni tri, aqua fortis, acetum illud praebebunt sed non solutio quae facta fuit cum spiritu vitrioli, salis, aut sulphuris, hinc omni errore plena est illa consequentia pag. 167. protrusa, quod Emmenagoga sint aestimanda ex retusione

308쪽

superatione acidorum mensibus adversantium, quamvis .in hac parte, ipse auctor pro Che micis potius certet quam pro ullis aliis, scilicet indigam esse menstrui fluxus stimulo salinoi alcatino, acri, ut suscitetur ille amissus vel

hebetatus adius excellens, fermenti nomine plerisque cognitus, alias spirituum animalium particularum salinarum tenuium prassentia etiam

cognoscitur Vistinguitur apud nobiliores. Quod ulterius ratiocinatur noster de spiritu solventeo corpore solvendo, illud ad materiam crassam salia illa disponentem modificantem pertinet, non proprie ad alcati. Illud ut demonstretur, si a cupro .ferro abstrahas aia fusum acidum , illud aquositate potiori postquam privatum fuerit acidius prodit, ergo ratio non dependet ab at caligatione; si acida L fundantur testaceis cretaceis, spirituosior non

acidior prodit liquor, instar spiritus volatilissimi & tenuissimi subacidi, meliorum virium existentis, quam sunt alcatina vel acria Dacidorum enim tenuium natura indoles huc usque in obscuro apud Medicos latet. Eorum enim potestas consistit , in solvendo humorum compagem

maxime ad satum naturalem reducendorum ;ideoque optimo auxilio sunt saliva ventriculo Winter Emmenagoga non ultimum locum possident, sic in calculosis affectibus mira praestant. Hoc evidenter patet, ex felicissi in

309쪽

DE LINEAT E PAR II. et rcissimo acidularum usu , quoniam mulierculae , menstrui fluxus retardationem quam a xime accelerant per alcatina in abusum tracia, ut infinita testantur exempla praciica.

Quod de subflavo colore indicat p. 67. ex alcatinis sublimato corrosivo intermixtis, illud plane contrariatur experientiae, si volatilia alca- lina huic numero sint inserenda. Experimenta per injectionem facta vel nutilius sunt usus vel ridicule proposita, nam venas liquorem injicere, est motum circularem

impedire , infarctus promovere, aerem praecludere, adeoque mortem anticipare, ex cada-

Vere postmodum pronunciare ideoque illa cum silentio transeo. Sed quid de hydrargyro sentiat p. 72. profecto omni admiratione dignum est, duo nempe considerat , gravitatem acidorum aculeo rum retusionem, procedentia ex operatione hydrargyri Medica. Novi Medicos physicos plurima gratis re ponere de mercurii gravitate, sphaerica figura admodum inter se independent , unde momenta sanguinis erunt validiora, cum impetu fortiori in vasa capillaria, ubi stimulis hydragyricis sanguis armatus processerit, ad arietationem validissimam, distendentem ipsa vasa obstructa. Sed ridiculum hoc argumentum ad uterum

310쪽

1 1 THEORIAE MECHANI p

est, nisi forsan intelligat uterum lue venera vel scabie infectum, nam operatio mercurii est salivatio per os non per utreum, adeoque re

motiora illa loca distinguenda sunt, ipsiusque

humoris ex Machina producendi per mercuriaum, non sanguis, sed lympha merum est, non nisi per accidens sanguinis grum aut cruor in salivatione apparent, osculis venarumerosis laesis.

Imo illud sal Philosophicum vel Mathematicum, quo sua ratiocinia condire solent tales Medici, levitas nempe gravitas, sunt in plurimis tantum commenta, in aliis experimenta , si nempe ipsa instrumenta consideres mercurio replenda, quod hic locum non habet in nostra Machina, multo minus in praxi, ubi granum unum mercurii corrosivi, totum corpus percellet, fere per omnes vias, purgabit, sed praecipue .sere unice per os quaenam illa est relatio gravitatis , ubi unum ad centum millia granorum comparari debet pQuod de ejus natura alcatina dicitur, illud ab omni veritate alienum est, quod demonstrant omnes experientiae quaecumque analyses factae; nam quod mediante salivatione acidum tollatur , non magis verum est , quam

quod mediante purgatione per inferiora illud fiat, aut quod sola bilis per rabarbarum ex purgetur c superfluum enim serum aufertur,