Henrici Snellen ... Theoriae mechanicae physico-medica delineatio : in qua damnose ejus praecepta ad rationis & experientiae lancem revocantur ac practice emendantur ; cui praefixa est ad doctiss. clariss. D. Jacobum Le Mort epistola, ejusdemque resp

311쪽

DE LINEATAE PAR DII speccans in glandulis basis lymphaticis, permotum intestinum lenta simul acris laedens materia, in altioribus locis haerens, rodens unis dique ac undique partim ut emendetur, partim eliminetur, quod Medicae intentioni sumcit, nam ulterior cura ab aliis Medicamentis petenda. Sed libenter ei concederetur a Chemicis quibusdam , fermentorum acribus Patronis , Mercurium esse verum Emmenagogum , quoniam ex inde optime suam sententiam confimmarent de fermento; nullum enim opus, a gis fermentationi comparari potest, quam sal,

vatio.

Quod de Chalybe pronunciat, illud etiam

gratis dictum est , nam ejus vis a laxativa in principio, ii adstrictoria in fine dependet. Prima actio ex portione ejus spiritualiori ad su

phuream quandam naturam accedente depen

det quae materia subtilioris sulphure , ex mera frixione Wattritione superficierum Chalybis dignosci potest, imo quae ex ipsius aquae accessu emergere potest , ubi sponte in crocum per aerem, rorem convertitur Chalybs, qui etiam apparet in acidulis ut in vaporibus ex solutione Chalybis ascendentibus. Adstrictoria ejus vis, in parte fixiori haeret, actionem ipsam spiritualem obtundente, liquida in humoribus ad austeritatem conversa suo ac

eessu infuciente, unde Chalybis usus pessimus

312쪽

est in mensibus suppressis, nisi salacibus minima in dos offeratur limatura vel crocus, sale tenui prohibente austeritatem .subsidentiam ejus terrestris materiae, damnatae a Chemicis diactae, armatus Hoc patet in praeparatione croci martis aperientis, adstringentis, adstringens enim sola calcinatione obtinetur, post omnis fluidi privationem, restante materia sale privata, ideoque caute in Chalybeatis procedat Medicus, ni velit successu fido privari in Emmenagogis remediis , plures enim eo usu

perverso intereunt, quam sanantur. Balbutiens , rerum, naturalium cognitione

parum instructus visitur Auctar, in saporum adstringentium enumeratione , ubi inter eos enumerat salem tartari fixum, inter acerbos spiritum sulphuris, nitri, iitrioli: quae nam quaeso haec si comparatio cietatio inter plane contraria acida nempe laicalial, cum sal tartari fixum tartarus vitriolatus sint laxantia diuretica, inter menses promoventia, non sistentia, reponi debent, prout hic noster solet, ad adstringentium classem illa revocans. p. 7S. Acerbum etiam aliquid aliud est quam merum acidum, constat enim ex acri lacidos sic etiam non est subacidum sal marinum, sed vianum rhenanum, tartarus spiritus muriaticorum salium plegmatici, qui ex plurima aqua pauco acido conflantur, sic spiritus salis nitri

313쪽

nitri dulcis, si rite praeparentur, sunt acres acerbi, non subacidi, ut noster vult dicendi. Si Medicamenta, quae linguam pungunt Scvellicant, contractilem statum fibris inducant; acre guajacum, pyretrum, Euphorbium, contrajerva, c. inter adstringentia erunt num randa, imo pleraque purgantia, gutta gamba , tythi malus , tota convolvulorum4 mirabilis pe-ruvianae classis ut qui ex hac desumitur, Ddix alappae, turbith venena quoque arsenicum , mercurius sublimatus corrosivus , curriantimonii butiro horum classi inserenda essent, quod absurdissimum esse quis non videt, etiam leviter oculatus ΘPulsum deprimi imminui statim per ad stringentia non liquet, nam pium etiam ad stringit, pulsum vero non inminuit, pleraque cardiaca adstringunt pulsum incitantia, forsan illud de adstringentium abusu notare aliquis poterit longiori, praesertim ex terrestribus. Ea, quae in experientiis illorum adstringentium acidorum, notantur non respectu solius adstrictionis sed figationis iraecipitationis partium tenuium in fluidis contentarum, contin gunt; tunc ex coaguli deposito secessu, se obstructiois adstrictio vasorum, non autem vellicatio, punctura brarum uti superius etiam in adstringentibus indicavi. De muriaticis ubi loquitur salibus, nempe

314쪽

de sale Chalybis, prunellae, vitrioli, ac charo saturni , ibi lector annotet ad materiam in sale solutam, lebetantem ipsa spicula salina esse respiciendum, ita ut non temere illa seorsim sed primo , dein seorsim recipiat examinet, alias incassum operabitur ironunciabit , aque salia in parva quantitate aquae purae soluta ad suas experientias faciendas capiat, si notabiliores et sectus velit observare. Tinctura coralli hic nominata ab Auctore, an unquam ab ipso visa fuerit dubito, cum potius figmentum illud credam hemicum, reissultans enim color forsan menstruo addito debetur, non coralliis, ideoque inter vana e perimenta est recensenda , vel ad menstruum resplaiendum venit. Si autem solutione coralliorum fiat coagulatio, illa ipsi acido non coralliis est adscribenda, cur corallia quae alcatinae sunt indolis aeque ut testaceain conchilia omnia inter adstringentia numerentur, profecto non capio nam haec repugnant sententiae Auctoris, ubi

alcatina recenset inter menses promoventiae eadem ubique est confusio in phantastico plethorae figmento, mi Medicamentis, ut&in experimentis. Circa acidorum experientias super serum diciose faciendas , acida distinguat oportet, intres classes, primo acida volatilia, quae nempe

315쪽

in destillatione levitate sua aquas praecedunt, secundo , vae graviora sunt aquis , immediate tamen post illas ascendentia, tertio in acida fi-Xiora quae non nisi summa ignis violentia altum petunt pondere gravissimo instructa

sunt hisce tribus phlegma illud aqueum acido tenui instructum adjungat haec cum distincta

obtinet naturae Curiosus acida, miram in X- perimentis observabit diversitatem, quae usui practico extendendo utilissima simul ac nobilissima est, ibidemque erroneos veros acidorum usus in praxi, experientiis animadvertet. Hoc obiter hic tantum monebo salis acidi levitatem a levissima ejus materia dependere , quam antiqui nominabant sulphur Embryonatum verum anodinum , furores arches nostri, ut cum Helmontio loquar, sive spirituum fero cius tumultuantium sedans unde plane alia inde producuntur phamomena, quam ex acido subsequente proxime autem accedit phlegma inter haec duo salia participans de materia intermedia, acidum autem insequens, materiam magis gravem possidet, de sulfurea natura vix participantem , levem potius mineralem substantiam existere , junctam sali etiam graviori. Hinc multum aberrat a praecedentibus duobus liquoribus minus non solum coagulantibus, sed etiam solventibus , liquiditatem gregiam conservantibus, presertim ex itiioli

316쪽

substantia ubi parati fuerint. Ideo spiritus subintilis cios vitrioli dictus, inter Emmenagoga salia primum sibi locum vendicant , ut pote ejusdem naturae cum aquis mineralibus lacr-dulis martialibus, tam decantati usus in foro Medico, ut pote quae ab acido Embryonato sale in mineras allidente producitur. Acidiss-rnum quod remanet, fixissimum metallicae materiae in gravissimo sale dissolutae naturam obtinet, unde ejus vis austera, coagulato dependet. Ut mihi olim Auditori videre licuit in curiosissimis super hac re experimentis inauditorio, hemico Academiae Lugduni Batavorum, quod non infimum illi decus addit, publico cum delectamento observatis nunc olim in praxi facilitanda utilissimis. An adstringentia diu resin promoveant me rito dubitatur, lan inter adstringentia nitrum

sit annumerandum adhuc magis imo an tanta

coagulatio seri succedati ex Uuro vel sali communi in aqua soluto merito negatur, saltem adstringentia, qua adstringentia, illa vi non pollent diuretica, Sed potius hydropem inferrent,

de retardationem urinae causarent, ut patet in

virgunculis, adstringentium usu enervatis, Chlorosi, leucophlegmatia laborantibus.

Haec autem salia muriatica carthars mouentris catarrhos promovent, semper urinam

copiosius stimulantes , ita ut in principio cat- barri

317쪽

DE LINEATAE PAR DII 'poliarri acris seros ad aliquot liberas lotium reddant aegri, idem observatur in cerevisi tenui Mol dicta .in vinis levioribus rhenanis, belgice Moese Wyn, ac spirituali acido instructis,

ut vinum Campanense c. quae maxime diu retica sunt, non adstringentia, imo plurima purgantia ves laxantia per excellentiam sunt diuretica, Ut tamarindi tartarus purus c. sed haec etiam cum caeteris transeant erroribus, nempe cum suore albo ex lethora c.

Obstupesco hunc auctorem legens , ubi coagulum globulis sanguineis induistum vult, ad iuressos productionem, nam si hoc foret, cum vitae periculo fieret, lampas enim vitae nostrae in hisce oleos consistit sphaerulis, quas si coagulaveris illud cum vitae divortio fet , prout ipse sufficienter annotavit, in injectionibus mediante syringa coagulantibus, necantibu S.

Quod reser ibidem de lacte coagulato in

suis partibus oleo sis, illud pro maxima parte falsum est, nam oleosae illae cum aqua calenti sero lactis a cagulo separari, exceptis iis quae intercepto Chylotis caseo sis partibus induratis sunt, quod etiam patet in cremoris ut irace collectione, abriplo sero lactis, sibi commisso, sed illa non ulterius prosequar, qu us que nempe acidum potens vel impotens existat coagulandi olea c.

318쪽

Acidorum experimenta super syrupum vio Iarum sicco pede transeo, ut pote nihil indicantia, nisi quae ante hac notata sunt, ut ea quae per syringationem injecta sunt, adversantia motuum legibus, nec quid agant remedia, sed quid impetus praestet syringae, indicant, nam ipse aer, leni tantum impetu, venis inflatus animalia citissime necat, utpote qui ut Boni hujus experimenti frequentia instructi, verbis prog. q. C A utar, instar po tenti simi coagulatoris, vel alterius veneni, animal necat imo ipsi flatus noxias edunt, saepius de tetereos, effectus , ideoque parvi aut nullius momenti haec esse censeo. Haec sunt, Amice lector, quae a tanti hi Iosophi theori , ad rationes, si diis placet Mechanices facta, expectanda Veniunt, cujus perspicuitatem veritatem, suis coloribus de pingere sum agressus, haec autem fabrica, si nimis angusta videatur iis , qui eruditione Mechanica tantum gloriantur, eos velim monitos, ut suas sententia. hypotestes superbas mode stius ad naturae leges Martis opera proponant, ne in errores devios tramites Medicinae artem scientiam seducant, deposito omni fastud imperio. Plurimi enim sunt, qui morborum causas

vellent ex morbis investigatas, non ex contemplatione hominis Philosophi conlatas, ubi

319쪽

cum periculo deterrent alios ab operum natu rae investigatione. Si ullibi infamis abusus theoriae dicendus sit, saltcm huc usque infeliciter cessit illa theoria, Uae ex nulla praxi nata, nec ad praxinapplicanda venit. Hinc theoretici illi , qui cum laude hanc partem Medicinae excoluerunt, ut plurimum saltem loquor de praesenti tempore praxin aut vulgarissimam tantum proferunt exercent, vel in ipsa praxi impotentiores sunt , aut in meram Empyriam incidunt, aut tecte aliorum vestigiis insistunt, aut novi quid temerario satis ausu tentant, ut sibi consuliant aliis imponant naturae lutu observent

diverso ventu.

Absurdissimum est haec vel cogitare vel Γ-cere de hisce theorices Auctoribus, si ipsis concedi deberet melior morborum intellectus, ut ex inde sequeretur infelicior morborum curatio, nam unusquisque qui in uno rite versatus est, in altero quodammodo fortunatus esse debet, praesertim 1 ipsi morbus, morbi causa, ejusque nisus varius, ac hisce opposita auxilia cognita sint, ex illa theoria Nechanica liviosophia, quod negamus, imo quod ipsa in suo opere

per negat natura ut jam demonstravimus a deoque nec unam nec alteram scientiam con

cedimus majorem in hisce quam in aliis, imo minorem statuimus cognitionem in his a natu-

320쪽

rae scopo aberrantibus, ad ficta quaedam comamenta vi Medicinae scientiae applicanda , deviantibus ex contrario rerum cognitioni uberiori impedimento esse talia Mechanica, ut iis

placet, praecepta assii mamus. Ex rerum autem cognitione, operum natura per experimenta judiciosa collectione atque collatione , felicissimam medendi Methodum emersuram , nullus dubitabit, modo talibus inhaereat. Concludimus per experientiam acquisitam, rationem , verum esse theoriae .praxios fundamentum, sed non in eo consistere , Medici Veram sagacitatem, ut de morbis ingeniose judicat, suis figmentis undique ac undique armatus, ne cujusvis est operarii, ut cum vilipendio hic auctor nominat practicos Medicos, formulas curationis veras judiciosas praescribere, in quibus rite seligendis componendis media pars Medicinae verae consistit, multo minus haec remediorum cognitio, applicatio ex theorices vel Mechanices praeceptis hauriri posse, unde tantum garrire , nihil agere discunt homineS. Practici theoria tali destituti, an confuse

importune multa, ad nauseam usque exporri

gant remedia plane saepius contraria , illud Auctori relinquatur, haec absolute de aliis statuenti, qui sua theoria destituti sunt. Sed an melius res agatur apud hosce, illud profecto esset