장음표시 사용
71쪽
detonat. Sed a paucis haec animadversa , secundum auctoris sententiam sunt argumenta
experimenta circa solida, fluida quid igitur Boyleus , millis , Sylvius noster , Bonius, aliique insigniores Viri Medici, Anatomici Chemici suis scriptis prodiderunt, inculca runt λ rofecto nil nisi fluidorum per Chemiam is solidorum per natomiam examen
cujus necessitatem in Medicina Pros Claris Lucas chachi , in obitum l. c. Sylvii oratione demonstravit: meraque proposuerunt
naturae opera an non sunt mere naturalia, quae
toties de fibra motrice in suo tractatu tradunturi Haec ventilata si recedant a naturae ordine , nonne talis cum suis scriptis nugacibus auctor rejiciendus est haec ex naturae cognitione hausta liberum unicuique est examinare, per eadem naturalia adminicula , quibus ipse usus fuit , nisi iniquus aliorum aestimator omnes prae se infelici sydere natos credat contemnat. Ipsa enim decantatissima ab auctore, alias in Chemiam iniquiori tradita experimenta, mere sunt Chemica , prout cuivis haec perlegenti observare licet a pag. 2IO. ad 22s. Utinam ipsius hemite nobilioris fundamenta ipsi
notiora fuissent , ad altiora patuisset ei omnibusque Medicae artis cultoribus iterra sed inconstantia, vel pusillanimi, in errores proni hominis lignum praebet manifestissimum, ex ta-
72쪽
libus enim scriptoribus, se alios per contra diotiones confundentibus, vix ad lectorem lumen aut lucrum redundat.
Demiror tantos hujus viri conatus , in obtrudenda tali hypothesi, quae nil novi sive theoriae sive praxi attulit: nam quanti momenti sint partium solidarum perversae conformationes, ubique obvium est , in cancro , scrophulis, scirrho, apicibus, neurismate, hydatide, t
moribus , gibbositate, nodis, polypo, asthmate , aliisque plurimis morbis inde oriundis; haec tam ilia denotant passim Medici, actionumque sublationeis demonstrant Chyrurgi, mediante extirpatione talium partium male figuratarum , a castrati, idem offert experimentum, in semine prolisero negato aliisque effectis abolitis quae cum manifestissima sunt, a Medicis non observata fuisse vix ab ullo homine credi potest , imo fieri non potuit, neque unquam poterit, dum vigebit scientia Wars Medica . Humanam enim Machinam solidam primo aspicit in natomicis sectionibus tyro, magnitudinem, molem figuram,&soliditatem partium observans, quae pertinacius ab eo refervantur quo curiosior fuerit in hac investigatione , dein in hanc sententiam necessario ire cogitur miras cillas structuras solidorum plurimum . conferre debere ad elaborationem conservationemque fluidorum, quae illuc appellunt s
73쪽
lunt , degunt praeterlabuntur , ut postmodum in glandulae descriptione patebit. Non igitur opus est Hippocrate ad solida respiciente,
parum tamen de iis pronunciante ut Baglivius statuit animadu in theoret: vel Arcanam suam
de solidis speculationem posteris aperire abstinuit
teste utici, nam Hippocratis aevo priscis temporibus hyrurgia mere Pharmaceutica praeis valuit praxis , ex meris observationibus 4xperimentis , propter necessitatem generata, propagata Chyrurgia autem, operatione manuali sua artificia exercens , specialem habet re lationem ad solida, exinde Hippocrates deinbuit suas proponere incisione , ustiones partium ad ossa usque c. quae huc usque consuetae familiares sunt operatione Chyrurgicae, nunquam in occasionibus datis praetermittendae, quas distinctissime tractatu perquam eleganti, utili Mar Aurel: Severinus de efficaci Medicina tradidit. Frustra igitur culpantur Medici passim , in praefationibus scriptisque Baglivii, tanquam
fluida sola in morborum curatione respicientes, omnes enim solidorum agnoscunt potentiam in morbis aeque ac sanitate, hinc equidem stupendam maniacorum vim , baiuli vel rustici robur , a solo fibrarum duriorum statu tenta deducere haud timent , fluida etiam in auxilium vocantes observant enim haec primas esse a notuss
74쪽
motus causas, iisdem continuati rationem animadvertunt naturalium rerum ruspato-'
Si bajuli vis a tensione vel crispatura, ut vocat Baglivius, tantum pendeat , racionem ex ejus systemate non video, quare morbo acuto maligno correptus tam vehementer subito debilitetur, quoniam fibrarum tensio plerumque Observatur in acutis morbis, ut asserit in animadu in prata vel nisi contradictio ipsi pro ratione stet, nam fibrarum tam subitanea alteratio non obvenit, quoniam solida illi motui non ita sunt obnoxia, ob magis quietum particularum constituentium statum, magis inquam, quia abso- Iuta in solidis forsan quies non conceditur, ut optime tradidit Boyleus in tract de almos phaeris corporum tae absoluta quiete in corpori
Ingens rustici robur constat , cujus duriorum fibrarum statum agnoscimus, sed en cor reptus bylimo prosternitur , cum virium Omnium dejectione, crusta vilissimi panis redinteis grandarum an parva illa panis quantitas tonum fibrarum saccescentium, secundum aucto ris sententiam iterum ad pristinam tensionem reducit ut statim in integrum restituatur; an
potius pabulum spiritibus languentibus pra bet Temperando succi gastrici aciditatem existrkatam V qua actione ediluvia fabricantur
75쪽
nuissima fluida aeque ac solidorum tonum corroborantia.
Sed lite nimis hemicorum methodum sapiunt, quam horrent Mechanici, illi enim ad vim velocitatis, aetionum corporearum gravitatis demonstrandam , ac variationes elasticitatis deducenda , spiritum salem advocant. Vident enim liquidorum gravem activitatem in corporibus spiritu sale oleos alcatino tenui instructis, quam per accessum leviorum spirituum acidorum materia volatili sulphurea turgidorum duplo majorem existere observant, quam in corporibus eo privatis, quod plurimis etiam experimentis probant. Hinc non absque ratione, ad vim roburque bajuli iustici explicandum, spirituum actionem necessariam existimant , quo tales , viliori ut videtur nutrimento vescentes homines minime carent.
Argumenta, quae Baglivius ab alimentis eorum per Chemiam examinandis pag: s. desumit , nullius demonstrationis vel momenti estis ex ipsa hemia amplissime liquet , adeoque condonanda haec, similia hemiae nobilioris ignaris, forsan ex odio vel ignorantia, ut dixi, illorum philautia nimia sua effata pronunciantibus. Alimenta , enim quibus vescuntur omnes vilioris conditionis homines , spiritu gaudere erfficacissimo, analysis hemica demoniirat, ipsa materia nariVa evincit , promta ad 3 motus
76쪽
motus fermentativos spiritum ardentem exhibentes arguit. Quae pro sale oleo spiritu copiosssimo in similibus cibis existente militant, innumera sunt in demonstrationem cadunt evidentissimam, omnem dubii locum tollentia , facile ei accersenda, si de horum certitudine unice sermo instituendus esset, at sufficit brevis circa nutrimentum definitio se
Quod multo abundat oleo, liquido spirituali turget aliturae constantiori perficiendaram- primis aptum natum est, huic si admixtae sint farinaceae partes , ita ut commodissime in speciem mulsionis seu cremoris redigi possint res ingerendae , chylo per excellentiam nutriticio conficiendo conveniunt. Si vero ea substantia sit nimis succulenta de aqueae, gradum minoris aliturae constituit, sufficiens saepe tamen est , si in quantitate majore offeratur stomacho alimenti recipiendi avidissimo instructi simo vigentibus succis dissolventibus , quae in rustica gente quam maxime vigent. Licet igi
tur concederemus , ejus nutrimentum minus
tenui oleo ita scatere spiritu, copia ejusdem optima digestio quantitatem succi balsamici lymphae sufficientem confert , licet insuper ca-rvant hoc oleo in lardo, sevo, similibusque maxime alibilibus cibis, sufficiunt vero, ad tolerandos vehementiores agriculturae messis laboreis
77쪽
bores , ut pares sint rustici ad vires resarcienda , nam talia constanti, gravi actu instructa optime refocillant c longius tempus. Porro quae motui parent ut indicavimus fermentatilio dictori spiritu oleos turgere debebunt , ut spiritum inde fabricent ac dimittant ardentem, id est, attenuatum simul gratum acidum , illius motus ope unice acquirendum , nervis toti Machinae, qua solidae qua fluidae corroborandae vigoros inserviunt , i. e. velocitatem bonam commodam omnibus functionibus facultatibusque nostris largiuntur, quae primariam nutritionis nostrae intentionem constituunt. Frumento etiam vilissimo tales inexisterem teriae portiones , nemo sanus in hemicis leviter innutritus nescire potest , imo easdem ex fabis, pisis, milio, maiZa, Oto, ex quo Ο-lim lotometram concoquere solebant: hordeo, avena, radicibus juccae, sagdu arboris medulla in Moluccis insulis usitata , fructibusque pluribus pos in copia elici videntissime constat; ut demonstratione nulla haec indigeant, Videantur tamen quae habet Cl: Henr Mundius , sculenta potulenta describens variarum gentium , reperiet cuncta spiritu leo turgentia. Has etiam oleos ac spirituosas portiones,
ex similibus vilioribus dictis, melius quam ex lautioribus, praetiositoribus in majori copia
78쪽
posse obtineri , unusquisque naturae curiosus Rusipator experiri potis est. Denique , constantiores esse solidas ramosas partes spirituosis hisce nobilitatas, cinctas,
tuto negaverit nemo, unde diutius moram ne fiunt in corpore alendori majusque nutrimentum Machinae praestando, antequam in leves vel graves secessus abire queant postmodum ejicienda vel dispergenda nutrimenta. Hae igitur sunt verae roboris .firmitatis it lorum hominum causae , non aliae, de quibus multa in medium proferri possent ad vitae beatioris Hongioris fundamentum facientia, sed haec altioris sunt indaginis .instituto nostro praecedentia nunc satisfaciunt. Vanam exinde veritate longissime aberrantem sententiam Clarissimi Baglivi esse liquet, quod solido nimium tribuat honorem , .nobile liquidis subtrahat opus , alimenta enim solida nunquam accedunt ad nutritivam cconformantem facultatem, antequam in quidum statum ope salivae, cujus vim solventem cum hemicis eximiam depraedicat Baglivius pag: I97. aliorumque liquidorum redacta fuerint nec naturales actiones sese ante manifestant , nisi postquam liquidae portiones male rite ; sui juris totus liberioris exstiterint, cujus fons Morigo ventriculus diversitatem insignem profert conquassatione varia iraesertim
79쪽
tim humorum affluentium statu discrepanti ut patet ex ipsius aeris tempestate variari livae alteratione, humorum crassiti aut tenuitate&c. Haec ingesta ipsa miris modis disponunt, modificant alterant, mutant, ut dubitationis ansa omnino in hac opera praescindatur , nisi ad scepticismum quis natus sibi nec aliis fidere velit. Hisce equidem non obstantibus, Doctissimus Pitcarnius infert dissert de motu vent: pag 68. Solum es motum ventriculi atterentisct comminuentis cibos assumtos qui coctionem absolvat, quare ob tonum solummodo laxatum langue
scente, appetitus digestio prosterni debet secundum hujus, Baglivi sententiam quo exemplo igitur patet, Mechanicos hos , ultra solida nihil ferme ad phaenomen sanitatis
morbi deducenda considerare , contra plerorumque omni tempore Medicorum sententiam, qui fluidis primarium in his locum natura duces experientia comite concesserunt. Si enim tam impotens esset fluidorum ne cessitas , de iis eorumque constituentibus o leculis statuissent : omnes hemicorum non
solum peregrini hospites sed etiam fores , ut mirifice .satis superbe de illo odio gloriatur Willem Cochburnius, quamvis ad explicationem curationemque morborum veniens nil nisi Chemiam fere crepet, cum nempe manifeste
80쪽
cos datas, continuatas postmodum , calorem oriri a sale ejusque motu feroci , omnesque functiones potissimas nostrae Machinae ab eorum blando motu dependere in liquidis spiritibusque competere directionem functionum plerarumque in sanitate, morbis. Denique si quis de fluidorum potentia dubitet, dubitationis alea ipsi facile tolli potest, si adeat Philosophi eximii tot orbi notissimi doctissimam orationem de rationis viribus, usu in scientM B. Volderi, Anatomicis strigilem ubi dat, dicens, dum idem illi fluida corpora quae maximam partem bonam ct malam aletudinem prastant , ac si nullius momenti forent negligunt ulterius, ea ergo experimenta Anatomica , summo quidem cum judicio facienda sunt, ex quibus patefant corporis nostri non mortui membra , sed viri actiones, qui flant , qua partium operatione , quo fluidorum motu per=
Prosecto haec testimonia su acerent etiam rigidis Censoribus hemiae , utpote prolata ex
talium ore, quibus paucissimus honos illi arti tribuitur praxi Medicorum vulgari. Sed mille talia produci possent in ab ipso Hippocrate, ubi de igne spiritu, anima aliisque suidis corporibus sua profert ratiocinia, cui repugnare sacrum ducunt adversarii ipsi , imo