Bernardi Guilielmini C. R. Scholarum piarum Sermonum libri tres

41쪽

Quaeret id, n de , ite, & mirabitur illai vidissim. -

Non igitur. quod jponsa pari sermosa marito . . : Nupserit, aut grandi faciat te dote beatum

Iudicio vulgi: non quod gradiatur amieta I sornatus Argivae Helenae, collumque manusque Sidera gemmarum vario splendore lacessat', i Uel quod ab Assaraco genus aut Antenore ducat, Gratulor: haec siquidem hona siqnita communia multis., , Queis animi dotes desunt more iue pudici. Immo Threjicio quae Cressa puella tyranno . t . . Nubit, habet pretiosa magis melioraque, sive .i Naturam spectes , nam ieeta e millibus una est ; . i Seu fortunam, auro nam Ganges ditat, E thra. Gemmis & Xanthus Phrygianis vestibus: ultra

Nil habet, immo mali, quam dos, est portio major: Quippe viro mala sponsa malo datur, unde propago interior veniet. Sed abibam longius, ad te Iam redeo, laetorque, novelle marite, quod uxor Orta domo magna, n m ulli dote secunda, Non ulli Erma tibi cesserit: lim tamen aucta Tantis muneribus nullo sit turgida fastu, Nullis sortunae illecebris sit capta, nec ausa Quidquam horum, peccant quae magni sepe penates. Quin ea divitias, formam, genus, & qum amare Suestimus insani multaque extollere laude, Despicit, una animi reputans bona, dotis & instar Virtutem ostentans lam, reserentque parentem , i Moribus innocuis utrumque disertius, ipsa m Voce, incessu, praestantis imagine tam .

Artes edidicit tenues monstrante severa Matre, omnes arcente seris & vecte cinaedos.

Illa suas molli vestes intexuit auro, Pinxit acu pallam, capitis redimicula nevit Fila manu ducens subtilius arte Batava . Artem

42쪽

Artem, at donge omneln divina modestia vlacit . b. s.

Vive tui , sponse 'ό felix, securus amoris; Non haec ornando capiti cirrisque ligandis A quarta odiavam simulas, adhibebit ad. horam , . 'Non haec, moris ut est hodie, longa otia ducet e

Namque ubi sunt hodie prisci' connubia tali, Cumque pudore fides 'sacri 3c reverentia nodi Τ At tua semper erit tecum LUCRETIA, vel cum Discedes peregre; te corde animoque sequetur . . t Clausa domi famulas inter, nunc pensa operamque 'Distribuens, nunc thtire lares geniosque valκγrans , Atque manus puras tollens felice mariti Pro reditu , paribus' quem votis a ibo petetis' Iussa dabis, conjuxclaetissima jussa facesset, INilque vetabis, opus nisi quod inmeratius & rem Curet utramque . potest si res non una videri Horum, quos animus regit unus & una voluntas. Praeerit illa domi I tu publica munera obibis, Consilioque reges urbem, patribusque praeibis Forti animo suadens leges serventur ut aequi, Ut boha contineat pax & concordia cives,

Nam quibus assuehi juvenilibus artibus, ense 1 tarica' vertentans 'G-vel pede terram Pulsans, atque viam faciens sine termino, agenhve AM, Davum gut Pyrihur' toto plaudente theatro:

His, inquam nugis vale dic , joculatia ista Grandior abjicias: etenini qhod comicus & quod Sastator .faciunt, vel quod mirmillo mariti Non sunt patricii dignum decus. Haud nisi raro Utere; nempe domi quum res tibi saeta sorique,

Quum

tin hujusmodi forte uxore dicebat i alterum , quo ducitur, alterum a quo ef

43쪽

Quum fuerit consultum agris pecudumque magistris, . . A Aut curis selves animum studiisque severis. Ne longum iaciam, majorum exempla tuorum ii Consule: nam pictos horum longo ordine vultus . f. Aspicis, tecum muto licet me loquentes . . . Hortantesque sequi , vel quos in rebus agendis i lRexit consilium rara & sapientia , vel quos Juvit naturais erusisque inquirere rerum. i. Hi MARCELLINAE gentis nomenque decusque Excoluere , tuum facturi hac lege, propagesi Ut famam gestis , moresque imiteris avorum . h. FHoc age, MARCELLI NE, viam virtutis aper m l Corripe: iam faciet pulchra te prole parentem, Deque suis addet Luo Raeti A moribus, & vos Et vestros natos similes utrique parenti ., i Agnoscentque suos atavi, serique nepotes Nati ad virtutem vestigia vestra sequentur. - i

a Luri es' seco uti quidem licet, sed sicut somno in quieribus , ceterisque quum graυibus seriisque rebus satis.

cerimus . Cic. I. c. Nee m se pudet, sed non incidere itidum. Hor. lib. i. ep. Iq.b Cων Mobrogicis ly magna g deat ara Natus in inrculeo Fabius Iare , si cupidus , si . . Vanus in Euganea quantummis malintior agnas Si tene aem attritus Cannensi pumice iambum Sqaalentes traducit μυο1 a wtorque i

veneni

Frangenda miseram funestat imasi. i

ret, ut sis' . .

Isus , in admoto dictet periuria

44쪽

Adoleseentὸ Militiam adire eupientι exponit belli incommoda . Ne vero minus aeque sentire Ivideatur de arte nobilissima. subdit ejus decus , emolumenta .

pacis '' ,

Ad Martemque sagumque ruiS,

MARCELLE, nec audis

Consilium timidae matris , nec Vota puellae Nobilis S pulchrae qua te cupit illa morari Conjugium objiciens properam ii. Tertius adsum Hinc harum Iaerimis accitus & inde rogatu Saepe tuo , tanquam gravis haec me judice causa Sit dirimenda. Foret mihi si res integra , nec te Ad bellum hortarer, nec acerbum matris inirem Consilium . Quid enim juveni sit durius usquam

Connubiale jugo Z ' Vitae cum matre per ann Plusve minusve decem ducendae commodus essem Suaser utrique: nurum nam tardius illa volentem Imperitare φ, domum conduceret, ipse periclis Liber ab innumeris tacite fieres vir , & aptus Duro oneri prolis formandae moribus, atque Rite domus moderandae . Istaec sententia si te D Coima Plato t. q. de leg. censet uxorem non ducendam ante trigesimum annum . Αris .f.Polit.c. I 6. non ante trigesimum sextum. Ea quippe aetate & corpus m. stius est & eo stantior animus aptiorque ad iansliam adnunistrandam. Quod si juniores saeva illa Veneris urtica m morderit , nullum mea sentense sit brius remedium , quantum fieri potes . inter pares , celeri c-jugio .b Antiquum poetam audiviscripsisse

Fn tragoraia , Mulieres duas peiores esse s quam Mnam . Plaut. in Curcul. Utis animo omnes socrus oderunt rur. Terent. in Hecyr.

45쪽

Commovit, verbum non amplius addo . Sed horrens Te Bellona vocat: nosco vultumque oculosque: Nam nutas, vocesque alias non percipis aequus.

I quo coepisti pede: demum non ita pessiim

Bellatoribus omnia eunt, ut eos quoque nisu Matrum nos lacrimis, nos di complexibus aristis Distineamus. Agros colit hic , nemus ille pererrat Venator, multi cumulata mercibus aequor Nave secant, multi variis sese artibus ortu Praeclari licet exercent: sed maxima turba est Nobilium nata omnigenos haurire liquores, Ludere, graecari large, dormire prosundum, Nil urbi praeter numerum addere, demere fruges Humano generi. Postremos odit & horret Mater amans Operum, primos non approbat. Ergo

Quid superest, quod agasi seli servire Minervae

Non vis, nec mutos aevum inter ducere libros. Maete animo, MARCELLE , bonas tibi suggerit artes Mavors: miles eris , non qualis Homericus ille, Uno qui cecidit pugno, terramque momordit: Nec qualis Plautinus erat, quem risimus ambo Altum in Phylacidae densia doctoque theatro, Dum rueret, tereret, disperderet omnia verbis. i Miles eris, bellumque tibi prius hoste movebis Quolibet: est nam te tibi nemo insensior ipse. Arma modumque dabit vincendi bellicus ardor: Nam fauces veteri selitus recreare Falerno, Placabis quandoque sitim vel flumino vivo, Vel, stomachum cohibe, viridi spissaque lacuna. Mola Nomen Aread. claris . viri Franci, set Laurentini Generalis Custodis Arcadiae , culus voee ae praeceptis ibrniati egregii adolesecntes Plautinax mmc δὶ1ν solent dotio naviterque agere inmnium dociorum virorum ac procςrum concursu & plausu.di Via. apud Plaut. Militem glori sum , cuius machara .... m fere fartum facere ex

hostibus . in Prol. Disitirco by Cooste

46쪽

Mollibus in plumis longo das lumina semnor Is sed erit brevior, quum lassus in assere duro

Procum , gravido nutans aut vertice circum

Terga fugacis equi vice lecti mollis habebis. Dulcisbnos calamosque lyrasque in tympana rauca Terribilesque tubas mutabis: Maenea pulchris Induces facili pro murice tegmina membris. Multa feres faciesque, gelu patieris & aestum, Nec questus lacrimasve sines erumpere, quod Mars

Longis exciperet sannis altoque cachinno . Denique natum votis contrarius ibis: Namque aliter non sit miles , MARCELLE, nec arma Qui se non vicit , seret usquam vietor in hostem. Altera militiae lex est, quam non violare Bis licet ': hanc imis ante omnia fige medullis. Parendum est ducis imperio quaecunque jubentis, Aut amnis reperire vadum, aut transire natatu, Aut penetrare hostis latebras , aut sallere silva. Nunc primum hostilem per apertum invadere inurum Urbem, nunc agmen postremum claudere, contra . Τutarique sequentem hostem, nunc pulvere coeco Surgit ubi nubes & densa cadavera plumbi Fulmen sternit, eo ruere atque lacessere mortem. Haec metuam Z capitis mihi in urbe pericula centum Occurrunt paria, objecto terrore minora,

Damno eadem. Nam quid mors istaec distat ab illa tNum minus bic, dubia qui coena crudus obivit, h

a In belu errare bis non licet. Ex adag. Nam caeitalis est quaelibet in du

b . . . . tremor inter vina subis , sidumque trientem Excutit e monibus a dentes crepuere retecti . Uncta cadunt laxis tunc pulmentaria labris . Hinc tuba, candeis, tandemque beatulus alto

Compositus lecto eras Uque litatus

amomis In portam rigidos cines exponit. Peri.

47쪽

Putrescit, quam qui tormenti glande petitus Extemplo riguit Z num qui vino vel amore Fervidus ascivit sibi dirum in pectore vulnus,

Procumbit melius, quam qui mucrone vel hasta Pro rege aut patria certans definiit aevum i usa necis laude hunc decorat, probro assicit illum. Confirmas igitur quo nie terrere laboras. Macte animo, iuvenis generose , haud te moror ultra. Imo gradum ut citius moveas, post aspera dura

omnia felicis tibi jam clarissima dieam Proemia militiae. .acunque ex stirpe creatus

Induit ut sagulum, genus exuit, atque aliquo esse Incipit in numero: vallum non litigat extra, Nec procul a castris . fit liber, & omnibus idem Aut ultro colitur, castrensi aut veste timetur. Nam fit militibus quaecunque injuria , regem sedit, & ultrices ciet omni ex parte cohortes. Urbe autem capta signisque ex hoste relatis Victor ut exultat, praedam dum vectat, opimas

Et legit exuviast illi par nulla voluptas. Perge age jim mihi dic sorti quis milite honoris Plus habet & lucri i nulla est domus ampla nec ullum Nobile ubique genus , cui non sua Stemmata in imus Indiderit miles factis umbone notato Clarus & induperatori delectus ad omneDi Ga Periculosam iuvenis indolem descriptam habes uno versu ab Hor. I. . epist. 1. Invidus , iracundua , iners a vinομι,

amaror .

Sed Nemo adeo frus est, ut non mite. Icere post , Si modo cultura patientem nabeat

aurem. Ibid.

48쪽

SERMO SEXTUS. 29

Discrimen belli. Quis agros atque oppida magnis obtinuit titulis, quae non & baltheus unctae Vel caligar dederint i Bello ingens copia rerum Nobilitasque venit. Τibi non aliunde vetusta Fulget origo, tuis nec tanta acessio facta est Rebus: utrumque atavis servare & reddere debes Auctum postgenitis. Laus est exordia parvis Ducere principiis. Partes ne posce tribuni Primo aditu, meritis nec praemia quaere priora. Olim tyro suit Pompei victor ', & orbis Τerror Alexander; nodosim vertice vitem Et Marius fregit, quum pigra castra dolabra Lentus muniret . prisca haec fulmina belli Praetereo: Moschos qui nostra aetate ab agresti

Usu & more rudi claras traduxit ad artes , Armis & nostris docuit certare modoque: Ignotus princeps didicit navale Batavo Fabrorum in numero duras agitare secures Et terebras, pinis aeta testudine costas Innectens, sternensque humili tabulata carina: Nec puduit juvenem pedites numerarier inter, Et fossas aperire, & tympana tundere hum. Non hos tyrones, MARCELLE, Gradivus inani

Spe pascit ἱ primi venient ad munera pili,

Atque olim tensa conducent agmina dextra. Disce ubi vel densare manum, vel tendere cornu Res poscat, rursum vel fleetere ; quae juga turmae Utilius teneant, quae valles, quo statuenda

Castra loco, qua parte dolos fugiasve struasve. Disce quid addiderint antiquo tempora bello

par antiquis ac fortissimis quibusque edit. Λ elod.

49쪽

3o LIBER PRIM Us

Nostra, quid abstulerint '. Nam propugnacula & arma olim poscebant majori robore membra, Majori nunc vi poscunt & acumine mentem. Eminus hic etenim pugnatur, cominus illic. Natura haud modico tibi robore membra creavit iomavitque animum meliori munere, magno Ingenio , quo qui non pollet, inutilis arma Induit ad lixas mittendus onustaque plaustra. Est alias inter ars belli longa ; Uegetj 'Nostrorumque frequens praeclara volumina versa: Pugna sed disces plus libris omnibus una.

a laventio pulveris pyrii & bellie eram tormentorum artem niditarenti valde immutavit , ut legentibus vitam v. g. C. Cavaris & Ludoviei Magni patet ab Illud ingenii magni est praecipere cogitatione futura , in aliquando ante eo ituere,quid accidere pist in utram. sue partem, ey quid agenuum sit, quum quid evenerit: nee committere aliquid ,ret aliquando dicendum sit' non put ram. Ho fiant opera magni animi excet ex prudentia consilioque entis. Temere autem in acie versari , σ m nae cum hoste consigere, immane qui dam ετ belruarum simile est : sed quum tempus necessitasque postulat , decertam dum manu est mors servituti turpit inique antepone a. Cic. I. Ome. e Lege vegetium satis purum & etcgantum auctorem veteris rei bellieae: recentioris vero Errardum, Stevinium δμgenium , Sardum , Marchium , Davillaeum &e. in quibus artis militaris misediosus nihil desideret. d Irridet eos Hor. qui se artem alio quam scire putant sine praxi & uxeriscatatione ..... Sapiens ere das sibi nunquam e soleasseis: svior taamen ests piens: quo

Ut quamvis tacet Hermogenes a can tor tamen atque

Optimus est mo istor, ut Alfenus umfer omni Abjecto instrumento artis, clauoque taberna tor erat: sapient operis sic optimur omnis Es opifex , sic rex solus . Veliunt ιλιι barbam Iasivi pueri trc. l. I . Sat. .

50쪽

Naresssum Aa amulata initiatum hortatur,ut vana ornamenta deponat. tendit praeter virtutes alias in Aula maxime neeessariam esse patientiam.Studia ct morer Aulieolarum deseribit. Os TmIAM quid faceres haesessi tempore longo, Aulicola es tandem , NAR

CISSE: recenter ab ore Barba revulsa, comae cincinno& pulvere multo Comtula, in obsequiis pronum caput, & pede dextro

Urbane ciaente retro, manus

utraque blando ori admota, dein nobis porrecta beatis, Et vestis, qualem Ganymedes gessit, & aurea Pyxis Havanensi solio, vel cornea caepa Farta Argentoratensi, & glans balamo Etrus: γUna , alia Hungaricae Reginae plena liquore, Horarumque index rutilans, pistumque flabellum, Et reliqua, incedit qua vix Urania pompa, 'Declarantque novum vitae genus, & quod ad isti Urbanum munus. Sed si , NARcissE, tulisti Ambiguam praeter nihil ista crepundia in Aulam, Non tibi pro votis res cedet, erisque, quod olim Illa fuit cornix , cui cum Qrderet amictus Ater, & horrentes rugoso in corpore plumae, Collegit plumas alias viridesque rubrasque Et navas glaucasque, caput tum versicolore

Crista

a Quum ado'escens quidam comtior, t inquit, utrum sis mascuικδ. ansem ut Narei sitis hie noster , Diogcni propo- l na . Laert. I.6. suisset suestiunculam,ίλιι tu misiprius, l