장음표시 사용
181쪽
T A C T U S. . 169CCCCXXVIII. Sed etiam pili ad cutem pertinent, & ungues. Illi per totum sere corpus, vola& planta excepta, sparsi, sed plerisque locis mol- les, brevesque , longiores in cranii cute , genis, mento, pectore virili, artuum antica facie, alis, inguinibus, pube. Ex celluloso textu cuti substrato, prodeunt, ex bulbillo ibi orti, membranaceo, robusto, Vasculoso, ovali, ad cellulosam telam la X in ri , eaque ex sede vasis aucti, in quo bulbillo alter interior bulbus latet principio subrotundo , cae tera cylindricus, sanguine circumfusus. In eo secundo bulbo pilus est, pjngui humore obductus. Et pilus, & utraque cylindrica vagina accedit ad foramen θUtaneum, exit per eam viam, e Pidermidem impellit in simis em vaginam, inde constantia pili incorruptibilis : & tunc involuerum quidem a cortice ultra separari nequit, filamenta Vero & spong osa & cellulosa materies per omnem pili longitudinem Dntinuatur. In cellulosa subculanea secundum naturam . per morbos etiam alibi in adipe nascuntur. Continuo crescunt, & resecti renascuntur, a medulla, a cute sursum propulsa, epiderm j de Pro tracta. Ea medulla in senio destituti pili siccantur, finduntur, pereunt. Color est a succo, qui cellulOs in telam internam replet. Per apicem Videtur exhalare, & sorte per omnem pili superficiem, J argumento protrusionis in medulla continuae, quam finem invenire oportet, plicae Polonicae, luminosae striae ex pilis animalis exeuntis, cui electrj canatura communicata est. Viam pili pinguitudo sub culanea sequitur & exhalat.
CCCCXXIX. Ungues de epidermidis fabrica &ingenio sunt, L cum ea delabuntur, pariter insensiles, & renascibiles. Reperiuntur in extremis digitis manus pedisque , inque iis dorsi sedem Occupant, aversit, & subjecti papilloso apici laetiti, quem fuleiunt, ad objectum apprimunt. Oriuntur quadrata radice inter cutis stratum interius cum periosteo mistum & alterum exterius, Paulo ultra arcieula-
182쪽
gui superjicitur, & cum ungue antrorsum producta, ipsi pro involucro est. Ipse unguis, mollis, ubi primum natus, & in parte cute tecta; Per aetatem, & ubi nudus aeri exponitur firmior, corneus, solidus, elasticus, fibris longis fit, glutine unitis, sulcis distinetis, fissilibus, multorum ordinum. Ita factus ad extremum digitum exit, perque hoc t tum iter interiori lineatae superficiei subtenditur sulcata cum periosteo confusa cutis, cujus fila Primo brevia, inde longiora, longissima vero sunt,
quM prope apicem unguis adhaerent. Ea radici ungui. pertinaciter nectuntur. Ultra unguis adhaerentem Partem cutis iterum libera est, & ungui distincta subjacet, suamque habet epidermidem. Reticulum cuti & ungui interponitur, sulcatum, ut papulas Pro tegat separabile & molle, deinde ubi sulci sunt sensim durius, ut aegre demum ab ungue distinguas.
'Tendines ad unguem non perveniunt.
CCCCXXX. Cellulosa subeutanea paucissimis i
eis ob necessarium cutis motum macilenta est. Ubi adipem recipit, calorem internum defendit ab aere , eutis mobilitatem super musculos tuetur, foveas musculis interpositas replet, formam, alborem, au get : Cutis, & malpighianus mucus, & epidermis, non solum extremum corporis limitem undique obducunt, sed, ubi perforatae videntur, introrsum susceptae sensim demum degenerant. Nam epidermis In ano, Vagina muliebri, urethra, cornea oculi membrana, meatu auditorio, ore & lingua manifestillima, ne ipsi quidem ventriculo, aut intestinis
deest, mutata tamen ob perpetuam emollitionem fabrica, & in villosam tunicam laxata. Sic vera cutis cum palati, linguae, pharyngis, narium in- Lernarum , vaginae , interna fabrica continua, in albam ubique, pulposam, crassulam, nerveam vulgo dictam harum partium tunicam abit.
183쪽
CCCCXXXI. Quae hactenus dicta sunt, ad ta- istum intelligendum sussiciunt. Papillae ultimi digiti
in sede volari paulo majores, pulchro ordine dispositae in spiralibus plicis, per attentionem animi forte paulum erectae, argumento horripilationis, Papillarum muliebrium . intestini elapsi, appressae objecto tactili, frictu leni, recipiunt impressionem ab objecto, in nervosa sua fabrica, transmittunt
truncis nerveis, & cerebro. Hoc tangere est. Ita cognoscitur inprimis asperitas objecti, quam ita nonnunquam cestide homines senserunt, ut etiam coloratae superficies a solo tactu distingui visae sint. Calorem etiam percipimus, quando corpus eXternum digitis nostris magis calet; pondus, quando Pro mole sua plus solito premit. Humiditas judie tur a praesentia adhaerentis aquae, mollities, a censione objecti, durities a cessione digiti, figura a limite aspero circumscripto, distantia a confuso cauculo, per experientiam facto, cui longitudo brachii pro mensura est. &c. Reliquorum sensus abe rationes corrigit, ut tamen & ipse erret, & alii sensus absque tactu animali tutos seduees praebeant. CCCCXXXII. Μucus Malpighianus modera turactionem corporis tactilis, papillarum integritatem,
mollitiem, conservat. Epidermis aerem a peritura cute arcet, impressiones corporum temperat, Ut
ad sensum excitandum lassiciant, dolorem parere non possint. Hinc usu crassior tollit tactum, mollior justo nimis dolorificum patitur. Pili cutem a frictione defendunt, calorem generant & conser-Vant, Occultanda tegunt, partium membranas reddunt irritabiles, quas oportet a subeuntibus insectis defendere, forte aliquid excernunt non utilis, viam praebent exhalanti oleo. Ungues tactui prae sunt, dum resistunt tactili objecto, ne papillae cedant retroflexae : & robur apprehensionis augent,& rerum minutiorum tractationem adjuvant. Animalibus plerisque loco armorum sunt, & homini
184쪽
I3 et CCCCXXXIII. Neque tamen haec sola cutis praestat. Magnum enim emolumentum hujus tegume ti est, exhalare de corpore magnam Vim humorum , aliosque de aere resorbere. Ergo cutis Omnis
superficies per infinitas arteriolas tum in papillas productas, tum in cute sedentes, sudat vaporem , qui ex respondentibus epidermidis potas exhalat, fatu Vero vasorum mutato inter epidemidem &Cutem effunditur. Has arterias injectio aquae, Vel glutinis piscium, facile demonstrat, quae in arterias facta est. De universa enim cute infinitae guttulae sudant, quae sub epidermide, a morte immeabili, effusae, hanc in vesicas elevant. CCCCXXXIV. In vivo homine haec exhalatio multis modis demonstratur. Speculum purissimum, oppolitum cuti calenti, nudaeque, fuscatur vapore humido. In cuniculis subterraneis, ubi densior aerest, manifestima me, ex omni parte superficiei corporis abit in auras conspicua, & densa nebula.
CCCCXXXV. Quoties sanguinis motus incitatur,& una cutis laxa est calensque , in homine , & in nonnullis quadrupedibus, non in aliis animalibus, pro invisibili vapore fudor de cutis porulis exit m j nutissimis guttvljs, sed conspicuis, quae cum sui
similibus in magnas guttas confluunt. Sudant autem inprimis loca calidiora, caput, pectus Plicae Partium corporj . Experimentum CCCCXxXIII. & ipsa naturae simplicitas, & perspirationis pulmonalis atque Cutaneae CCCCXXXIV. conspicua crassities, suadent, sudorem per eadem Vasa excerni, per quae perspiratio exhalabat, & copia unice & celeritate differre : tum admixto liquore glandularum seba-cearum, CCCCXXVII. I Oleoso subculaneo, qui dilutus arterioso liquido , copiosius secreto pingui flavaque specie effuit, I sudoris odorem , colorem que inprimis essicit. Hinc stetidior & flavus in alis, inguinibus, qua glandulae istae copiosiores adsunt. Et sanguis & arenulae cum sudore de cute prodie
185쪽
CCCCXXXVI. Quae natura sit perspirationis.
inquirendum est per experimenta, & analogiam perspirabilis pulmonalis, quod similiter, sed frequentius, in aere frigido conspjcuum fumat Aquamelle inprimis, quod jta avolat, experimenta demonstrave iunt, in quibus anima coercita magnis vasis in guttas colle, ta est. Consentiunt, crustae in speculo teneritas, natura a volubjlis, repercussae perspirationis in diu resin in djarrhaeam familiaris mutatio, potuum calidorum facilis derivatio ad perspirationem cum calore, cum frjgore ad urinam.
Aqua ista a potu est, qui magnam Partem perspirationis etficit, & ab inhalatione. Saepe eti9m cIborum odores in perspiratione distincti supersunt; timateria electrica admiscetur, in omni homine, in nonnullis evidentius lucida.
CUCCXXXVII. Sed volatile aliquid aleatinae indolis admisceri demonstrant, I nostri sanguin s natura. & noxae insignes a retenta perspj ratione, in morbis acutis evidenres, quot je8 ea introrsum conversa pallidas urinas facit, & aeris demum corruptio a respiratione , Hoe aleatinam volatile est a sanguinis particulis, diuturno tritu, calore, extenuatis , in acrem naturam mutatis. Hos odores canes
sequuntur, non dignoturi heros, nisi de ipsis propriis humoribus, sui hominis characterem habentibus. aliquid perspiraret.
CCCCXXXVIII. Copia perspirantis liquidi insignis est, sive magnitudinem organi secretorii, sive vaporis de unico pulmone halantis ubertatem, sive experimenta Sanctoriana spectes. per quae de cibi potusque octo librjs quinque, per aha vero pericula in frigidiori regione a 56 ad 3O unciae perspirare
videntur, quae neque ponderi corvotas accedant, neque per ullam vili bilena excretionem amittantur, ut tamen salivam, sudorem, mucumque narium, de eo pondere demas. Imo majorem este exhalationem constat, quae non solum tantam ei b3 copiam
dissiet, sed etiam ea, quae per inhalationem san-
186쪽
guini adcesierunt DCCCCXLII. J, iterum expellat. Multum tamen hic postant Variae conditiones aeris, corporis. In regionibus calidis, in mensibus anni aestuosiis, in juvenjli corpore & exercito, plus transia piratur, minus per urinam Jecedit. In frigidis regionibus, mensibus temperatis & gelidis, corpore senili. quieto, plus per urinam abit, quam per insensibilem disjectionem. In temperatis regionibus tamen, totius anni computo inito, aliquanto plus Per spiratur, quam per urinam decedit & conjunctis
Omninm regionum eX per mentis pene aequalis est Utraque e Xcretio. Distantia a pastu aliquid etiam mutat, & ea regula obtinere videtur, ut eo tem
pore copiosissime perspiretur, quo cibi maximam Partem sabacti, sanguine recepti, ad dimationem idonei sunt. In somno etiam in fervidis regionibus
naturaliter minuitur, augetur Vero a colore stragulorum.
CCCCXXXIX. In universum bonum fgnum valetudini praesert perspiratio copiosa, aequabilis, launa robustum corpus. Nam nimia, cum debilitate. magis quam nulla nocere dicta est, si satis vera sunt, quae in eum sensum scripta leguntur. Ratio signi quod libertatem vasorum per omne corpus dispersorum denotet, & ciborum fabaetionem perfectiorem, quorum pars magna in halitum resoluta sit. Minuta stricturam cutis, languorem cordis, cibi coctionem debilem indicat. Nimia sorte ipsos spiritus amittit. Augetur motu musculari modico, ad sedecuplam forcionem perspirationis quieti hominis, & ad integram in hora, & denique in semihora libram. M2gis autem augetur, si1 una adimerint, vasa libera sed densa, potus aquosus, leniter spiri- tuosus, calens, cibus facilis concoctionis, aer gravis neque frigidus, laetitia. Contrariis minuitur latollitur, cute densa, aere humido, aut frigido sicco cum quiete, aucto lotio, aut suborta di arrhaea, a nervosa demum concussione in ingrato animi aDfectu. Neque tamen adeo superstitiose integritas vi
187쪽
tae ab hae excretione pendet, quae per leves causas adeo facile & absque noxa, augeatur & minu tur, & in multis gentibus, oleo cutem perpetuo obducentibus, inque animalibus adeo multis ex gua sit. Quae suppressa vehementer nocet in febriabus mali moris, fere ob particulas putrescentes nocet, quae suppressa perspiratione retinentur. CCCCXL. Sudoris natura evidentius falsa est . etiam sapore teste, & crystallis, in vitriariorum Vestibus conspicuis, & destillatione, qua alcatina natura demonstrata est. Quare per eam viam non raro pessimorum morborum miasmata deflagrant. Sed ipse sudor semper a naturali statu recedit, semper ab homine sano abesse debet, nisi corpore validius exercito sibi morbum brevem conciliaverit. Et nocet saepe in acutis, di mando aquam de sanguine, ut reliquus inspissetur, sales exasperentur. Nimio motu aut ealore regionis saetidissimus, tandem sanguineus redditur. Electricus nonnunquam lucet.
CCCCXLI. Utilitas perspirationis est sanguinem
liberare aqua, alcatinis ramentis sanguinis, per diuturnam circulationem acrioribus redditis, oleo se te ex eodem sanguine parato summe volatili. Eadem perspiratio mitigat epiderm idem, & emollit, pupillarum necessariae teneritati praeest. CCCCXLII. Sed eadem cutis, quae vasa habet
in aerem exhalantia, Perinde repletur Vasis, quae tenuem de aere humorem resorbent, aut perpetuo aut certe moderato frigore, in aeris temperie humidiori, nocturna, cum quiete, affectu tristi, &contrariis conditionibus earum , quae perspirati nem intendunt. dictae CCCCXLXVIII. Demonstrathas venas injectio anatomica, quae per Venas Perinde, ut per arterias exsudat, si aquosa, & tenuis fuerit : deinde effectus manifesti medicamentorum per aerem obvolitantium cutive applicatorum, va Porum, mercurii, terebinthinae, croci, aquae in balneis, emplastrorum quae argentum Vivum recipiunt , aut nicotianam , colocynthidem , OPium ,
188쪽
cantharides, arsenicum, Venenorum per cutem re osorptorum funesta efficacia, ut Venerei veneni :animalium absque potu in servidis, sed humidis, insulis vita superstes ; in iisdem sudor & urina copiosa absque valde ubere potu : denique casus rariores morbosii, in quibus egella urina longe superavit potus copiam, in quibus credaS, magis patulas vias futile inhalationi, novas subnatas esse non credas. Mensuram dare diffcile est ; in plantis magnam, sed nocturno tempore, esse, certis constat experimenti S. CCCCXLIII. Et inhalantia vasa, & exhalantia, vi nervea I stringi possunt & laxari. Demonstratessicacia affectuum animi, qui veloces & laeti, laxant exhalantia Vasa impetu ipso sangujnis irruentis aucto, & remis fone nervorum , unde rubor cu- is & mador & tumor. Qui tardi I tristes sunt,
constringunt vasa exhalantia, argumento siccae in de cutis, anserinae a terrore, & di arrhaearum a meis tu natarum. Iidem inhalantia vasa patefacere videntur, unde facilius a metu contagium Variolarum, pestisque.
GUSTUS.CCCCXLIV. A tactus organo id modice differt, quo ghius exercetur, & quod praecipue in lingua
poni per certa experimenta constat, neque enim saccharum, alteri cuicumque oris parti applicatum, vel minimum saporis sensum in mente excitat, neque aliud corpus sapidum, nisi vehementia aliqua penetrabilis ipsi jnsederit, tunc enim palatum, radix linguae, uvula, etiam insophagus ab acrimonia lapida assciuntur. Qui sensus in Ventriculo, Cesophago, faucibus, a cibis regurgitantibus nonnunquam excitatur, & ipsi ad linguam pertinere videntur, quo Vapores lapidi remittuntur.
189쪽
CCCCXLV. Linguae pars superior, & lateralis
margo, gustui secundum naturam exercendo idonea est. Nomen hoc imponitur musculosae parti, in ore latenti, Obtusae, homini latissimae, medio sul-ho obscuro divisae, cujus pars rosterior, & inserior, vicinis ossibus & musculis Varie adhaeret, anterior & superior mobilis est. In ea parte, quae gustat, cutis musculosae carni innascitur, continua
cuti faciei, & oris, sed pulposa, mollis, in perpetuo madore, & calore. Ex ea cute emorescunt innumerabiles papillet nerveae . conspectiori, quam alibi, mole. Earum plura genera sunt. Primum e rum est, quae in postrema linguae parte, ad utrumque latus soraminis caeci, in lineam disponuntur, septem, aut novem. Hae fovea circumdatae, tanquam circulo, fere inverse conicae sunt, & in medio sinum profundum habent, durae caeterum, S parum ad gustandum idoneae, etsi ad eas nervos non
dissiculter sequaris. Similes aliquae per dorsum linguae ante priores sparsim reperiuntur. .
CCCCXLVI. Eaedem degenerant in classem junisgiformium papillarum, quae per superficiem superiorem linguae sparsam reperiuntur, minores prioriabus & teneriores, & antrorsum semper acutiores, donec circa margines linguae consertiores fiant, Min lineas divergentes ordinentur. Tertium conicarum est, quarum longe maximus numerus regnat inter priores, & linguam late Occupat. Harum anteriores in apice linguae magis inclinantur & fluitant, in marginibus inprimis plurimae, aliquae tamen etiam posteriores caeco foramine sunt. Hae acerrime sentiunt, & verum gustus organum constituunt. Intercedunt aliae papillae partim conicae
partim fili forma, & conicae aliae majores sunt i
aliae minores semper minoresque.
CCCCXLVII. Has papillas, praeter Vasa numerosa, adeunt nervi, quos eo in majoribus papillis deducere licet, & qui majori numero ad linguam veniunt, quam sere alibi exemplum reperiatur. Ρrae
190쪽
ter enim octavi paris remum, Qui uno ex praeespuis tribus ramis sins balim linguae secunilurri os hyoldes proinde subit, tectus ceratoglost , t Idit& liriguae musculiis, & linguant nervus P signis noni paris, qui facta cum primo cervicis nervo, lacum magno ganglio cervical an alloniosi, dato uedeorsum ramo, faepe cum Oeta VO Pli Q. pe. Petuo vero cum secundo & tertio colli conjuncto, munculos a sterno ascendentes adeunte, neque raro cum phrenico communicante , reliquo trunco lingtiam
adit. Communicat in ceratoglosso musculo multis ramis cum Quinto, & consumitur inprimis in genioglosium. Quinti denique paris ramus tertius, data sursum Vel accepta chorda tympani, aliisque ramis ad plerygoi deum internum bi Ventrem, glandulam maxijlarem, his ganglion facientibus, sublingualem, praecipuo trunco suo trans cera inglos sum, ubi cum nono conjungitur, ad linguam venit, comes arteriae profundae, & una ad apicem pertingit, ibi culaneus. Huje ergo nervo, si aliqua praerogativa est, sensus gustus inprimis debetur, etiam morbis confirmantibus. Caeterum papillis duriuscula natura est, & cellulositas firma, pulposa. nervulos arteriolasque & venulas conjungit, in t bera conglomerata. quorum multa unam papillam majorem constituunt
CCCCXLVIII. Qui intercurrunt arterios & Venosi vjlli exhalatorii & inspirantes. njhil cum gustu commune habent, nisi, quod liquidum solve dis salibus. & emolliendis papillis idoneum sep rent de sanguine, & affundant dorso linguae. In parte linguae superiori, posteriori plurimae; sedent gla dulte 1implices muciferae , uno pluribusve soraminibus apertae, rotunda'. quae Uelo membranem haemii phaetico & carne linguae perficiuntur. Earum ab quae in Obscuram, caecum & parum cerrae figurae cryptam aperiuntur, quae media papillis maximis CCCCXLV. interponitur, earumque aliquam sere continet.