장음표시 사용
241쪽
nervos in actione musculorum quiescere, neque ab ulla irritatione breviores reddi, necesse suit elegantem theoriam deserere. Neque a vero alienum Videretur , a nervorum varia sensilitate arterias aut magis , aut minus irritabiles reddi, atque adeo, ab ea dem sanguinjs copia vehementius, aut languidius contrahi: ita sanguinis motum aut incitari, aut elanguescere; Si omnino certum esset, minores arterias irritabilem naturam cum majoribus communem habere. Ita appetitus & motus peristallicus ventriculi & intestinorum manifesto ab animi affectibus destruitur. DLXVIL Neque hoc dissimulandum est, CRΕΑ- ΤοREM affectibus animi suos characteres assignasse, ne homo in sociali vita homj ni facile imponeret. Proprii inprimis in voce, facie , oculisque musculi singulas passiones mentjs ita fideliter exprimunt, ut etiam a pictore repraesentari possint. Exarare per singula elegantissimum, sed hic longum thema foret. Ab iis musculis, saepe actionem iterantibus, physiognomia nascitur, ut perpetuus in facie status sit, qui aliquid de dominantium musculorum actione retjneat, & etiam extra irae tempora aliquis frequentis irae character in vultu se offerat. DLXVIII. Unde consensus partium adeo in Praxi medica celebres 3 Aliquos apparet ad vasorum sanguineorum conjunctiones pertinere, quibus fit, ut repulsus ab aliqua sanguis gravior alteri incumbat, quae communi a trunco sua vasa habet. Venae se Stiones revulsivae huc pertinent, capitis dolΟ- rei ex pedum frjgore &e. Alibi consensus oritur ex simili duarum partium fabrica, qua fit, ut ex iliadem causis in corpore natis, similia utraque Patiatur : huc uteri consensum cum mammis refero.
Alia causa est in continuitate membranarum , inde pruritus in glande penis a calculo, di arrhaeae sanatrices surditatis. Alia causa in nervis ipsis latet, eorumque anastomotibus, quod genus stupor dentium ex certis sonis natus extra dubium consti
242쪽
tuit, Orta nempe in nervo maxillari molesta sensa tione, ob communiones Varias, quaS cum duro nervo habet Sic oculi cum oculo sympathia, quae non perinde in auribus observatur, est ab opticorum. nervorum connubio, sic vomitus a nephritide. De nique alia in sensorio communi ipsoque principio nervorum causa ponitur, quam manifestam faciunt convulsiones late sparsae ab irritatione nervi unici epilepsia universalis a vitio topico &c. Aliquas, in morbis , consensiones facit materies per cellulosa spatia ab assecta parte ad alias, & alias, vi musculorum, & arteriarum, & ponderis, deducta.
DLXIX. Sed magna illa sympathia explicanda
superest, quae inter corpus & animam intercedjt. Nam aliam naturam animae esse a corpore infinita demonstrant, maxime idear, & affectiones animae, quibus nihil in sensu respondet. Quis enim superbiae color. aut quaenam magnitudo est invidiae 3 curiositatis p cujus nihil limite in animalibus est, neque id bonum . quod concupit, gloria, noVarum idearum quasi aequisicio ad aliquam corpoream Voluptatem referri potest. Potestne corpus ita duplices vires adipisci, ut ejus infinitae particulae in
unam massam coalescant, quae non suas affectiones solas conservent. sibique repraesentent. sed in unam communem totalem cogitationem consentiant, quae ab omnjum attributis disterat, omnia tumen ea attributa recjpjat, & comparet 3 Elt ne aliquod exemplum corporis, quod abique externa causa ex quiete in motum transeat, motus direct jODem absiaque Occurrente alla causa mutet, reflectat, ut in anima observatu facillimum est pDLXX. Et tamen haec anima, adeo diversa a corpore, arctissimis cum eo ipso conditionibus religatur quae & cogitari cogatur ad eas species, quaS corpus ipsi repraesentet; & absque cerebri corporeis speciebus non videatur aut meministe posie, aut judicare : & cujus denique voluntas in corpo re Vel causa, vel Occasio, velocissimorum maximin . tamque motuum est.
243쪽
vinculi rationem fassi, in legibus acquieverunt, quas, a CR EATORE positas, non excogitarent, sed experirentur. Manifesto excusantur observatione
DLVΙ. quod etiam in opticis certissimum sit, affectiones corporum arbitrario vinculo cum animae cogitationibus cohaerere, aliasque apparituras fuisse si cREATOR figuras, vim refractilem, colores Partium oculi mutasset. Uti lex est, quae jussit inter radios minime refrangibiles, & cogitationem coloris rubri) nexum perennem esse : ita lex est, quae inter eorum radiorum in retinam impressionem, & eam cogitationem vinculum constituit.
Neque magis erubescimus, quod posterioris legis mechanismum ignoremus, quam ideo, quod prions natura tecta sit. DLXXΙΙ. Sed annon corpus anima gubernat pAnnon ab anima, tamquam a motus sonte & principio , omnes perinde in corporς motus & actiones oriuntur 3 Annon ab ea volente. prospiciente communi bono hominis, pendent motus cordis, respirationis, arteriarum p An demonstrant hanς animi Potentiam polyporum recrescens per vulnera fabrica, pathemata animi, naevi materni 3 An conscientiae absentiam excusat notissimum exemplum Obncurarum p*rceptionum in respiratione, motu palpebrarum , actione musculorum, qui omnes motus a Voluntate oriuntur, etsi & organa ignoramus, &non advertimus nos Velle, dum respiramus, ni stamus, curis obruti gradimur p An ideo certum est
motuS omnes ab anima oriri, quod non alia causaeVidens. perpetuo cum corpore annexa adsit, quo liceat resei re pDLXXIII Μulta sunt, quae nondum sinunt in
eam sententiam transire. Et primo videtur haec corporis constructio & gubernatio animae sapientiam longe superare. Anima nostra unum punctum distiniste videt DLV. unam ideam distincte cogitat,duq objecta, si una tentet videre, duas ideas, st
244쪽
velit una contemplari, duas literas una legere, continuo confunditur, errat, neutram ideam recte eX-
pedit : El. gnara suorum limitum, quoties serio& cum studio alicui operi incumbit, claudit se quas sensuum impressionibus, neque videt, neque audit, neque olfacit, neque musculares motu S e Xer- cet. Nunc animam infinita & distinctissima cogitare oporteret, ut tot musculos, infinita vasa, fibrarum innumerabilem numerum regeret temperato
ad exaetiissimam Geometriam imperio, & problemata, nulli facie solvenda geometrae, modo nata, in musculorum suorum gubernatione resolveret, construeret. Et tamen sui tanti laboris ignaram animam statuere oportet : & super ea omnia opera
dissicillimas abstractasque ideas contemplari poste,
ut neque cura corporis sui meditationes turbet, neque meditationes motus necessarios corporis excludant.
DLXXIV. Deinde, etiam si non conscii nostrae voluntatis possumus velle respirare, Velle nictare oculis, & efficaciter velle, retinemus tamen imperium, & suspendere postumus respj rationem, firmare palpebras, incitare Victimam eas actjoues, neque adeo conscientiam nostri imperii unquam amittimus , neque usum. Nihil simile nobis in cor licet, nihil in intestina, non fraenare male veloceS motus, non langu jdos excitare. Inter tot mortaleS, cur nemo respirationi non imperat, nemo in tot saeculis cordi ' Si consuetudo sola causa est ignoratae Potentiae, cur non recipit sensum suae actionis in movendo corde, in motu peristallico exercendo
anima, postquam horis diebusque integris in submersis, in hystericis, in anima desectis eonquievit ΘDLXXV. Sed manifesto salsum est, motUS Omnes ab anima oriri, & absque ea materiem immobilem segnemque massam fore. Nam vis contra Silis ad stimulum quemcumque , ad quam motus cordis, intestinorum, & sorte omnis motus in homu
ne pertinet CCCXCI. ne requirit quidem ans.
245쪽
mae praesentiam , superest in cadavere, suscitatur mechanicis causis, calore, flatu, neque deserit fibram , quamdiu nondum refrigerata riguit, etsi dudum animam, quae percipit &vula, destructio cerebri abegit, cordisque , etsi ex ipso cῖrpore reVulsus musculus, ab omni imaginabili animae sede se-
DLXXVI. Naevis parum tribui debere, vel nihil, alibi dictum est. Administrationem motuum Vitalium in morbis nulla prudentia regi, sed sere Vi stimuli gubernari, manifesto docet I antiqui 1sima medicina, & unice certa, quae acutorum morborum , & intermittentium, motus nimios coercet Venae sectione, papavere, nitro, peruviano corti e.
Nulla in corpore gubernando sapienti homini a stultissimo praerogativa & foetum, ne suorum quidem musculorum movendorum satis gnarum, quando natus est, sed per experimenta discentem gradi glutire, Videre denique, corpus suum incredibili arte fabrefactum struere, ea quidem assirmatio, adeo ab omni fide, ab omni modestia remota, vel sola ad refutandam hypothesin sufficit. DLXXVII. Aptitudo ad sensus ti motus Voluntarios libere exercendos in sanis organis. ν illa Vocatur : ineptitudo ad eosdem & quies omnium cum sanis organis somni notaen fert. DLXXVIII. In somno anima vel omnino nihil
cogitat, quod memoria retineatur, quodque notum sit, Vel unice occupatur in vestigus, sensorio communi receptis DLVIII. quarum vividae repraesentationes in mente eo tempore omnjno si III les Perceptiones producunt, quales objectorum e ternorum impressiones in sensuum organa faciunt. Hae repraesentationes insomnia vocantur, I ess, Junt, ut reliquo toto emporio sensuum I volunt ariorum motuum quiescente, aliqua tamen particula aperta
sit, spiritibus perfluatur, & vigilet. Aliquando eum his perceptionibus animae aliqui motus Voluntarii*onjunguntur, ut loquelae organa, ut artus multi ,
246쪽
orianesve, ad nutum illarum perceptionum regantur. Huc somnambuli.
DLXXIX. Sed in somno pergit motus cordis, Pergit omnium humorum in corpore humano distributio , circulatio , vis peristallica ventriculi, intestinorum, sphincterum, respiratio denique jPsa simili modo exercetur. Haec compositio in quiete eertarum partium, aliarum motu, cognitionem causae mechanicae somni dissicilem reddit. DLXXX. Quare, ut eam eruamus, causas Omnes, phaenomena omnia somni & vigiljae considerabimus, eaque per omnia animalium genera Persequemur. Ea enim conditio. quae ab omnibus istis causis perinde producitur, & a nulla abest, ea causa Vera somni erit. Naturaliter somnus sequitur Vigil jam & labores vitae humanae. Nam in vigilia πο- tus sere continuus musculorum voluntariorum, sensuum satellitium, affectus animi, perpet9O DO VOS stimulos nervis, venjs, cordi addunt. Ita &multo motu trituque sanguinis exasperatur ex natura blanda in alcalescentem putredinem, & sanguinis pars fluid lima, & ipssi tenuissimi spiritus
celerius dissipantur, quam reparantur, & sensim non solum debilitas, & lassitudo corpori inducitur, sed in diutius protracta vigilia ardor quidam
febrilis, acrimonia humorum, debilitas Noete redeunte sentim torpor percipitur in musculis longis, ineptitudo ad cogitationes severiores, amor quie tis in animo & corpore. Tunc peculiariter V res eorpus ereetum tenentes laborant, & oculi nolenticlauduntur, & maxilla jnserior pendet. & Oscitationis necessitas ingruit. & caput antrorsum nutat , & o e liorum externorum actiones minus nos assiciunt, & dentque turbantur idete, & cogitationes, & delirium succedit, a quo in somnum non sat IS notus transitus est . quod tamen somnum sem- Per praecedit. In hoc somno naturali. & omnibus animalibus communi, videtur desectus sp rituum
iu causa elle, quos motus muscularia & sensuum
247쪽
μxercitium quocumque modo consumpsit, & quo-xum Vim magnam exhalare probabile est. DLXXXI. Multum ad somnum conserunt, desectus omnis irritationis in capite corporeque toxo, perfecta quies animi, sensuum externorum,
DLXXXII. Deinde somnum indueunt augentque Varia, quae vires frangunt, sanguinis jacturae
magnae, Venae sectio, refrigerantia medicamenta , Papaver, frigus ipsum externi aeris; & ea. quae sanguinem a capite avocant, ut pediluvia, cibi cOPia in ventriculum recepta, quam in nullo non animale somnus sequitur. DLXXXIII. Sed contra somnum etiam inducunt calida varia, quae sanguinem ad cerebrum citius cogunt confluere, vinum, alcohol omnis generis, tunc maxime si in vaporem resolutum fuerit, optum, hyoscyamus, ciborum particulae immeabiles, febres acutae Variae & pessimae r vel non sinunt redire , ut obesitas. Hae omnes causae videntur in eo consentire, ut sanguis in caput congestus cerebrum comprimat, & viam spirituum in nervos intercipiat. DLXXXIV. Sed etiam mechanicae causae 1 num producunt : compressio nempe durae matriS,& eerebri, quaecumque , nata a sanguine effuso, impacto oste, aquae in ventriculis copia.
DLXXXV. Somnus adeo oritur, vel a simplici deseetu in copia & immobilitate spirituum, vel a
compressione nervorum, semper autem a difficiliori spirituum per cerebrum motu.
DLXXXVL Confirmatur haec theoria ex causis
Vigiljarum. Somnum nempe avertunt ea Omnia,
quae copiosos spiritus producunt, & potus inprimis aromatici, calidi, qui ad caput stimulantes subtiles particulas mittant, unde incitatus paulum sanguinis in cerebro motus, & dilutior indoles, plus spirituum in dato tempore separat. DLXXXVII. Deinde somno resistunt curae gra-
ο , A meditationes cum studio & assectu, dolores
248쪽
corporis Si animi, Se sensationes praevalidae, quae omnia non sinunt spiritus in sensorio communi quiescere, aut nervos collabi. Priora ergo spirituum copiam faciunt, haec motum augent. Eo ergo redeunt, quo priora DLXXXV. somni nempe naturam poni in nervorum ex sensorio communi Venientium collapsu DLXXSVIII. An ergo somns sedes in cerebri ventriculis 3 Repugnat latius somni imperium, in ea animalia extensum, quibus nulli ventriculi cerebri sunt. An j deo in somno vitales actiones Pergunt agere, quod cerebri solius sit passio, integro interim cerebello Θ Si quaenam causa hujus diversitatis, quae facit, ut ossicia animalitatis in somno quiescant, vitalia pergant operari P Non alia, niti quae dicta est, quod vitales motus a perpetuis stimulis, perpetuis cogentibus causis a quiete praeser ventur CCCXCII. DLXXXIX. Somni effectus est moderamen omnium motuum in corpore humano. Solum enim cornu ne superest, quod omnes humores promoveat, Seremoti sunt omnes musculorum, ner V 'rumque sentienUum, it ab animae affectibus it voluntatibus orti motus. qui. praeter cor. in vigilia sanguinis, Si spirituum cursum incitabant. DLXV. CCCCXVII. ἹCOr a pulsu frequentiori, pene febrili, sensim ad
lentorem illum matutinum redit: respiratio minor fit & rarior, motus penitallicus ventriculi δοῦ intestinorum, & una fames & ciborum coet O , se progressio tacum , debj litantur : humores teri a Iopes lentius promoVentur : tardi congerUntur . pii guedo effusa colligitur; vj scidum alibile ad suas fibras suasve lacunas adhaeret : spirituum consumptio, sanguinis attritus, Se perspirationis copia minuuntur.
Sic, dum secretio liquidi . nervosi fieri pergit, &consumptio subtrsthitur, coacervatur sensim in cerebro id liquidum, nervos collapsos distendit, replet; &, mjnimo stimulo accedente. redeunt ad
actionem suam se us interni & externi, Se vigiliae
249쪽
restituuntur. Iusto protractior somnus ad omnes eia sectus lentae circulationis disponit, obestatem, somnolentiam, cachegiam , memoriae summum detru
DLXC. Unde oscitatio dormiturientibus 3 Ad ex pediendum pulmonem per quem sanguis tardius trajicitur : Unde pandiculatio Θ Ad superandam impulsione spirituum naturalem contractionem musculorum , qui omnes artus in flexionis quamdam mediocritatem contraxerunt, & restituendum adeo robur musculorum extensorum. Unde opinio de cordis
motu per somnum fortiori, perspiratione uberiori pA calore stragulorum, quibus coercitum perspirabjle cutem mollit laxatque. Friget autem, qui in litis vestibus somno se tradit, & animalia, quae multo tempore dormiunt, ad summum gradum frigent,
Ut mures montani, erinacei. Unde omne animala cibo dormiturit 3 Non ab storiae pressione. aut sanguine ad cerebrum compulso, ea enim etiam a pastu animalia dormiunt, quibus ViX ullum cerebrum est. Annon cibi immeabiles particulae, in cerebro minus facile trajectae, comprimendo medullam , somnum minus benignum faciunt 3 An perpetua insomnia, nec a somno separabilia Θ An adeo naturalia, & animae, ne umquam absque cogitatione sit, quasi succedanea sensuum 3 Non videtur : insomnia potius ad morbi genus reserimus,& ad aliquam causam istimulantem, quae persectam quietem sensorii interrumpit. Hinc maxime reficit somnus, a quo insomnia absunt, aut eorUm uerte memoria abest. Hinc a primo somno, quo tempore maxime spiritus exhausti sunt, abelle solent,& mane redire, quando ii jam aliqua parte reparati fuerunt. Inde curae, fortis idea memoria recepta , cibi duri, multi, filius minus opportunus, insomnia faciunt. Nam a sensatione aliqua nasci Rient, cui ex lege asociationis idearum , integrum assinium specierum collegium se comitem addit.
250쪽
DLXCI. Cibi duri, tenaces, fibris longis, parallelis faeti, osteis tecti aut cartilagineis tegumentis, friabiles, plerique Ommno manducatione egent, ut in minores, minus cohaerentes particulas divisi, viribus solventibus ventriculi faciliores se praebeant..uc diligentius in ore subacti fuerint, eo sapidiores, fluidae naturae propiores, coctionis facilioris fiunt. DXCII. Ergo plerisque animalibus dati sunt dentes, duris timi, radice quidem ostea, cava, recipiente per soramen in coni sui apice vascula & nervulum , internum aditura peri Osteum ea tota radice fixi in alveolum sibi congruentem, & in summa corona radicis sortiter adhaerente gingiva revincti. Parte vero super alveolum posita dentes non ostei sunt, sed peculiari, multo duriori, densiori, putredinem in cadavere non metuente pene vitrea fabrica fiunt, facta ex fibris, rectis. ad radicem verticalibus, concurrentibus in medio. Haec pars absque periosteo & vasiis nervisve est, a perpetuo detrita, perpetuo reparari Videtur succo aliquo, qui ex solliculo radicis ascendat. Duritati ergo corporum superandae, atterendis cibis dentes aptis9mi facti sunt. DXCIII. Cum ciborum materies, & firmitas divella sit, dentium diversas figuras natura fabrefecit. In bomine priores dentes utrimque quatuor sunt, debiliores reliquis, radice unica; His corona hinc cava, inde convexa, in speciem cunei extenuata, acie rectilinea terminata. Destinantur cibis molliorjbus, unice tenacibus, in partieulas minores diffecandis, & comminuendis fibris carnium , vegetabilium, membranisque, ossiculis denique fructuum friabilibus.