The saga of Walther of Aquitaine

51쪽

MAVI III Id F AQVITAINE ira saec res est 'actum qua irritasti prior almum Idcircoque gazam cupio pro foedere nullam. Sitne tibi soli uirtus uolo discere in armis, Deque tuis manibus caedem sterquiro nepotis, En Hil oppeto, siue aliquid memorabile saxo.' a' l lixi ei ii tergo saltu se eicit equino, Hoc in Guntharius nec segnior egerat heros altharius, cuncti pedites bellare parati.

St. ib. ii quisque ac uenturo se prouidus ictu

Praestruxit trepidani sub peltis martia mei in ra85 Hora secunda sui qua tres hi congrediuntur,

Aduersum Solum conspirant arma duorum.

Primus maligenam collectis uiribus hastam Direxit Hagano dirupta pace. sed illam Turbine terribilem tanto it stridore uolantem ros Alpharides semet cernens tolerare nequire Sollers obliqui delusii tegmine Scuti:

Nam ueniens clipeo sic est et marmore laevi Excussa et collem uehementer sauciat usque Ad clauos infixa solo. Tunc pectore magnoi 205 Sed modica ut axineum hastile superbus Iecii Guntharius, uolitans quod adhaesit in ima altharii parma, quam mox dum concutit PSE, Excidit ignauum ligni de uulnere serrtam.

Omine quo maesti consus pectore Francii 3O, NOX Stringunt actex dolor est conuersus ad iras Et tecti clipeis Aquitanum inuadere Certant. Strennuia ille tamen ut cuspidis expulit illos

Atque incursante uultu terrebat et armiS. Hic rex Guntharius Ceptum meditatur ineptum.13o Scilicet ut iactam subito terraeque relaPSam Ante pedes herois enim diuulsa iacebat Accedens tacite furtim sustolleret hastam Quandoquidem breuibus gladiorum denique telis Armati nequeunt accedere cominus illi. 13 Io tu tam porrectum torquebat Cuspidi ictum.

Innuit ergo oculi uasSum praecedere SuadenSCuius defensu auSam Supplere aleret.

52쪽

Ne mora, progreditur Haganon a PrOUOCAt hoStem. ROX QUO Ue gemmatiam Aginae Condidit ensemia 15 Expediens dextram furto tutum faCiendo. Sed quid plura manum pronus transmisit in haStam

Denique sublato qui diuertebat ab ictu, Insilit et pia ita direptum hastile retentat 1325 AC regem furto aptum iesinCrepitauit,

Ut iam perculso Sub Cuspide genua labarent Quem quoque Continuo Surienti Orgeret Orco Ni Hagano armipotens Citu SUCCuret atque obiecto dominum scuto muniret et hoSti 133, udam aciem Saevi mucroni in ora tuliSSet. Sic dum altharius uulnus Cauet ille resurgit

Atque tremen trepidUSque Stetit Ui morte reuerSUS Nec mora ne re tale bellum instRUrathar Amariam, InCurrunt hominem nun ambo nuncque uiCiSSim

133 Et dum progresso Se inpenderet RCri US Uni, En de parte alia subit alter et impedit ictum Haud aliter numidus quam dum uenabitur UrSUS Et canibus Circumdatus astat et artubu horret Et Caput occultan Submurmurat a propianteS134, Amplexari umbro miSerum mutire Coartat Tum rabidi circum latrant hinc inde molossi Cominia ac dirae metuunt accedere beluae. Taliter in nonam conflictus fluxerat horam Et triplex inerat Cuncti maceratio leti 1345 error et ipse labor bellandi soli et ardor. Interea heroi Cepit Subrepere menti Quiddam, qui tacito premit has Sub Corde loquelas Si fortuna uiam non Commutauerit, Sti Uana fatigatum memet per ludicra fallent.' 133, dilico et elata Haganon uoce profatur paliure uires soliis, ut pungere POSSiS,

53쪽

Tu saltando iocans astu me luder tumi Od iam saxo, locum propius ne accedere tarde Ecce tuit Scio praegrandes ostendit uires.

ias piget incassum tantos sufferre Iabores. Dixit et exiliens contum contorsit in illum

Qui pergens onera clipeum dirimitque aliquantum

Loricae ac magno modicum de corpore stringit Denique praecipuis praecinctus fulserat armis. 136, At uir Walinarius missa Cum cuspide currens Euaginato regem inportunior ensesnpetii e scuto dextram parte reuulSoIctum praeualidum ac mirandum secit eique Crus cum oblite ad Sque emur decerpserat omne.

Pallui exanguis domino recidente Satelles. Alpharides spatam tollens iterato cruentam Ardebat lapso postremum infligere uulnus. In momor at proprii Hagano uir sorte doloris

137, aeratum caput inclinans obiecit ad ictum. Extensam cohibere manum non quiverat heros, Sed cassis abrefacta diu meliusque peracta Excipit assultum mo et scintillat in altum, Cuius duritia stupefactus dissilit ensis i 375 Proh dolor et crepitans Partim micat aere et herbiS. Belliger ut rameae murcatae fragmina uidit, Indigne tulit ac nimia furit efferus ira

Inpatiensque Sui capulum in Pondere serri. Quamlibet eximio praestaret et Arte metAllo. 13,o Protinus abiecit montinentaque triSi in Sprevit Qui dum sorte manum iam enormiter Xerui SSet Abstulit hanc Hagano a laetu uulnere Prom Pto.

In medio iactus recidebat dextera sortis Gentibus ac populi multi SuSpecta tyranniS, 1 385 Innumerabilibu quae fulserat ante tropheiS.

Sed uir praecipuu nec laevi Cedere gnarUS. Sana mente poten Carni Superare dolores Non desperauit neque uultu Concidit eiuS. Verum uulnigeram Clipeo insertauerat ulnam

I 354 in Corpore P. I359 Procinctu P. -I378 impatienSque P. -I385 trophaeis P.

54쪽

13ς, Incolumique manu mo eripuit SemiSPAtam, Qua dextrum cinxisse latu memorauimu illum, Ilico uindictam capien e hoSte QUOTRID. Nam feriens dextrum Haganon effodit ocellum AC impia resecans pariterque labella reuellens 1305 Olli bis ternos discussit ab Ore molareS. Tali negotio dirimuntur prelia faCto. Quem Ue UUm Uulnus atque aeger anhelitu arma Ponere perSuaSit quisnam hinc inmunis abiret Qua duo magnanimi heroes tam uiribus aequi14o, Quam seruore animi steterant in fulmine belli ΘPostquam fini adeSt, insignia quemque notabant, Illic untharii regis pes palma aCebat waltharii nec non tremulii Haganoni OCelluS. Sic sic armillas partiti Sunt RVarenSOS.14o Consedere duo, nam tertius ille iacebat, Sanguinis undantem tergenti floribu amneII. Haec iter timidam reuocat Clamore puellam AlpharideS, ueniens quae Saucia quaeque ligauit. His ita Conpositis Sponsu praecepit eidem 141, Iam misceto merum Haganoni et porrige Primiam, Est athleta bonus fidei si iura reseruet Tum praebeto mihi reliqui qui plus toleraui, Postremum uolo Gunthariu bibat, utpote Segnis Inter magnanimum qui paruit arma uirorum 141 5 Et qui artis pia tepide atque enerviter egit.' Obsequitur cunctis Heririci filia uerbis. Francus at oblato licet aren pectore ino: Deser ait prius Alpharidi Sponso ac seniori Uirgo tuo, quoniam fateor, me sortior ille est. 142, Non solum mihi sed cuncti Super eminet ille. Hic tandem Hagano spinosus et ipS Aquitanus lentibus inuicti licet omni corpore lassi POS uario pugnae trepitu ictuSque tremendos Inter pocula currili certamine ludunt.1425 Francus ait iam dehinc Ceruo agitabis amiCe, Quorum de corio antis Sine fine fruaris A dextrum mone tenera lanugine Conple, Ut CauSae ignaro palmae Sub imagine fallas.

139 Incolomique .-1396 proelia P. -I398 immuni P. -Ima pes regi P.

55쪽

li OF AUGIT INI H ah sed quid dicis, quod ritum infringere gentis Ac dextro seniori gladium agglomerare uideris Uxorique tuae, si qua adeo cura subintrat, Perverso amplexu circumdabis exige sinistram iam quid demoror ' en posthac tibi quicquid agendum laesi Laeua manus aciet Cui alinare talia reddit:

l 35 ' Cur tam serosilias admiro lusce Sicamber Si uenor ceruos, carnem uitabis aprinam. EN hoc iam samulis tu suspectando uidebis Heroum turbas transuersa tuendo salutans.

Sed fidei memor antiquae tibi consiliabor i Iam si quando lonaum uenias laribusque propinqui Eme tardatam de multi a sarreque pultam Hoc pariter uictum tibi conseri atque medelam. lis dictis pactum renouant iterato coactum Atque simul regem tollentes ualde dolentemi Inponunt equiti et sic disiecti redierunt: Franci Normatiam patriamque Aquitanus adluit Illic gratifice magno susceptus honore Publica Hiligundi secit sponsalia riteramnibu et Carus POS mortem bitumque parentis i 5, Ter denis populum rexit feliciter annis. Qualia bella dehinc uel quanto saepe triumphos Ceperit CCC Stilu renuit signare retusus. Haec quicumque lege stridenti ignOSce cicadae Raucellam ne adhuc uocem perPende CillaCUUm.1455 Utpote quae nidis nondum petit alta reliCtiS. Haec est Waltharii poeSiS UOS Salu et Ili CSUS.

56쪽

1II. CHRONICON NOVALICIENSE.' Lib. IL, aD. Vii xiii.)CAP. Vii. T , ICITUR autem in hoc monasterio prisco habuiSSe tem POTU monachum quendam litorem, nomine Waltharium, nobili Ortum Stigmate a regali procreatum Sanguine. FamosiSSimVS enim valde ubique fuisse adletham, ac fortis Viribus refertur. Sicut de eo quidam Sapien VerSicanoru ScripSit

Waltarius fortis, quem nullus terruit hostis Colla superba domans, Victor ad HStra Vol RnS. Vicerat hic totum duplici Certamine Unclum, Insignis bellis, Clarior ast meritiS. Hunc Boreas rigidus tremuit quoque torridus Indus, ortu et occasu Soli eum metuit. Cuius fama suis titulis redimita Coru SCis, Ultra CaeSareas Candit ab hin aquilas.

Hic post multa pretia et bella, quae viriliter in Sectat geSSerni. cum iam prope Corpu eiu Senio Conficeretur, recordanς pondera Suorum deliCtorum, qualiter ad rectam penitentiam 5 pervenire mereretur. Qui cum in monasterio, ubi districtior normacuStodiretur monachorum, explere melius animo de liberaSSet, continuo baculum queritan perpulchrum, in cuius Summitate

plurimi configi precepit anulis, qui per SinguliSβ pSorum anΟ-rum 7 Singulis tintinnabulis appendi fecit sumensque habitum

peregrini, atque Cum PS pene totum Peragran mundum, Ut exploraret Cum pS Studia ite monachorum atque regulamiPSOrUm, ad quorumCumque perveniSSet monaSteria. Tuncque illam, quam olim ferunt δ peregrinationem habUiSSO, aggreSSUS

'The ex of the 'Chronico Novaticiense is here reprinte fro that published by PertZ, Μon Ger Ili St. Vol vii, cap. 7-13. The Vargant inmuratori Μ. are iverihelow the texi: hos found inii per P.), but no iniuratori, re designate b the abbreviation P. sv) Differetices of orthography have been omitte in noting the varianis.

57쪽

est. Qui cum in qualiqumque ingrederetur Monasterium tempore, ' quo ipsi monachi ad laudes Deo reddendus intrabunt Hoc enim ipse valde obsidi aba percuciebai siquidem bis x es tercum ipso baculo pavimentum ecclesiae ui ad sonitum ipsorum tintinnabulorum discernere illorum disciplinam. Erat inim in

eo maxima calliditas, ei solleriis' exploratio, ut Si monachorum disciplinam agnosceret Qui cum ut supra retulimus, se Petotum Peragrasset cosmum, veni utique ad novaliciensem, tunc in Studio sanctitatis amosissimum monasterium. Ubi cum ingressus CSSE ecclesiam, percussit mrar solito, Solum. Ad quem sonitum quidam e pueris retrorsum aspi ciens, ut videret quid hoc esset. Ut protinus magister schol in eum Prosiliens, alapa percussi seueram alumpnum. Ubi ergo altarius talia vidit, ingemui illico Clinii En ergo hic quod mulli die us Dim ulla terram lan pacia quaerit An repperire talia adhuc non valui.' Exiens igitur statim ab ecclesia, mandavit Si quidem abbati, ut secum colloquium habere dignaretur.' Cui cum suam insinuasse voluntatem, in proximo habitum sumens

ipsius monasterii. Ipse vero accipiens duas longissimas unes, extenditique ea per ortum, unam Scilicet e longum ait Crum namque Per trai versum, tempore ' Statis omnes noxias in illas' suspendebat erbas, videlicet radicibus ' ipsarum desupereXPandebat contra Soli servorem, ut ultra non Vi iti Cnrentur. CAP. Viii.

II I ergo altarius quis vel unde nuperrime fuerit, vel a quo

Patre genitus sit non fit bonum silencio abscondere Fuit enim quidam re in Aquitatu regnum nomine Alle S. Hic de coniuge propria habuit filium nomine P altarium .R quem Supra nominavimus. Huius temporibus in Bur undie rennum aliti re extiterat nomine Eriricus φῖ qui Similiter habuit liliam valde decoram nomine identandam. R Hii Vere rege iuramentum inter Se dederant, ut quando is Se pueri ad legitimam etatem Primitu VeniSSent, Se invicem Sociarent, Cilicet Cum tempus nubendi illis uenisset Qui ergo pueri antequam S SOCiarent.

58쪽

SUbieci Sunt regna patrum suorum atque ipsi obsides dati sub dicione regis Atile lagellum Dei, qui eo Secum duXerat cum Aganon obside regis Francorum nomine Gibico. CAP. X. TI I namque pueri Attila causa obsidioni a proprii aCCipienS patronibus 5 cum maxima pecunia, Ad UR Um UiS repetit* arva Sic quidam 7 metricanorus de ipsis ait:

Tun Avares gagi onerati denique UltiS, 93Obsidibus sumptis Hagan One Hilgunde puella Necnon Walthario redierunt DCCtore Reto. 95 Attila Pannonias ingressus et Urbe CCCPtUS, Exulibus pueris magnam exhibuit pietatem, Haca veluti proprios nutrire iubebat alumpnOS. Virginis a et curam reginam mandR hctbere. 99 Ast adolescentes proprii ConSPECtibu Ambo icio Semper inesse iubet, 3 sed et artibus imbuit illos, Presertimque iocis belli sub tempore habentis. Qui simul ingenio Crescentes 3 menti et REVO, Robore vincebant forte animoque OphiStAS, Donec iam unCto superarent fortiter HUNOS. os Militiae primos tunc Attila fecerat illos Sed non inmerito quoniam Si quando moverat

bella per insigne regionum illarum, Sti e pugna Victoria micabant, ideoque princeps ille quidni a dilexerat illos Virgo etiam, quae cum ipsi ducta fuerat aptiVa, De Sibi reStante libreginae placavit Vultum, et ipsa auxit illi amorem. Ex a nobilis ergo moribu et operum 3 habundans Sapientiae, ad ultimum vero fit ipsa regi et reginae theSauri cuStoda 5 Cunctis

Et modicum deest 3 quin regnet et ipSa Nam quicquid voluit de rebus fecit et aCtis. 11sGybichus 3 interea rex Francorum defungitur, et regno illo Cunditarius eius δ' successit filius, Statimque foedera Pannoniarum dissolvit, atque censum illi deinceps negavit. At vero Haganu eXul agnita proprii domini morte, ilico fugam parat. Ex cuius discessum rex Cum regina multum dolenteS, Waltha tuorium retinere nitentes, ne forte simili exitu illum ammittenteS, '

59쪽

rogare illum coeperunt, ut filiam alicuius regis satrapis Pannoni .il lini Summere sibi uxorem, et ipse ampliare illi rure 3 domosque Quibus Natinarius ulla respondii verba: i,8 nuptam ' inquid, se accipiam secundum domini precelmum, i,oli 'rimis vincia curis ei amore 'uelle, si Aedishare domos cultumque intendere luriri.

Nil ergo, mi senior, tam dulce mihi, quam semper tibi in s fidelis teque optime deprecor pater ex Propriam vitam atqui per invictam gentem Pannoniarum,

lit itan ulterius me cogas sumere taedas. 367 Cumque no dixisset, sermones statim deseri omnes

Sicque rex deceptus, sperans Minarium recedere numquam. Noxque satrapae illi certissima veneras iam de quandam en irotem quondam ab Hunis devictam 3 super se iterum hostiliterruentem. QTunc ad nil harium convertitur Clim rerum Dui mox illil iam 'ercensuit omine totam, Ei bellatorum consoria corda suorum. 175Nec mora, consurgit, sequiturque exercitu omnis i 9 Et ecce locum conspexerat seugnae, i Ei numeraiam per Iatos aciem campos Iamque congressus uterque infra teli iactum Constiterat cuneus Tunc utique Clamor ad auras

Tollitur horrenda confundit classica voce, Continuoque hastae volitant hinc indeque densae 183Fraxinus et cornus 7 ludum miscebat in unum Fulminis inque modum cuspis vibrata micabat. 18

Ibique pectoras tuorum partim rumpuntur pectoribus, Sternuntur et quasdam partes virorum duro umbonc Waltharius tamen in medio furit agmine bello

Obvia 50 quaeque metens armi S, aestimite pergens. Hunc ubi conspiciunt hoste tanta dare strages, Acsi presentem metuebant Cernere mortem Et quemcumque locum Scu dextram iv Sini Strnm abo altharius peteret, UnCti O terga dederunt. OiCumque ae victoria Noronat, lauro altharius cum Munis' ' reverteretur, o Palatini miniStri arCi ii

Ipsius laeti occurrerunt militemque tenebant,4 rura. -42 qtuim P. V). 43NUndam gente P. V).-44 devicta.

60쪽

Donec vir inclitus ex alta descenderent 5 Sella. Ouiques demum forte requirunt Si bene re VergRnt. Qui modicum illis narrans intraverR RUlRm. Erat enim oppido lassus,5 regisque Cubile petebat. aeto Illicque in ingressu Hilgundem solam offendit residentem Cui post amabilem amplexionem atque dulcia oscula dixit: ' Ocius huc potum ferto, quia feSSU Anhelo. Illa mero talium CompleVit mox retiOSUm, Atque s Walthario ad bibendum obtulit Oui signans aet3HCCepit, 56 Virgineamque manum propria ConStrinxit; at illa Reticens vultum intendit in eum. Cumque Ualtharius bibisset vacuum vas reddidit illi-Ambo enim noverant de se SponSalia faCta- ProvoCat et tali Caram Sermone puellam : 57 Exilium pariter partimur iam tempore Anto. Non ignoramus enim, QUO noStri quondam parenteSInter se nostra de re feCere futura. 33

Quae cum diu talia et alia huiuSmodi audisset virgo Verba. cogitabat hoc illi per hyroniam dicere, Sed paululum Cum Con a 35ticuisset, talia illi fatur:

sui lingua simulas quod 5 ab imo pectore dampna 8 Ore mihi ingis, toto quod Corde refutRS, Tamquam si sit tibi magnus pudor ducere nuptam. Vir sapiens Contra respondit, et intulit St o

Adest itaque hic β' nullus, exceptis mobi. duobus Amodo .

In primis galeam regis tunicamque trilicem 263 Asseros loricam sororum in Signe ferentem. Diripe bina dehinc mediocria Crinia tolle. 263 His armillarum tantum a PannoniCArum, Done vi releve Unum ad peCtoris honum. 6a Inde quater binum mihi facie more OtUTU Um so8Ιnsuper a fabri hamos Clam POSCE retortoS. 2 1 Nostra viatica Sint pisce Simul atque OlUCreS. I pSe ego PiSCator Se AUCep eSSO Oh Artor. 63 Haec intra ebdomedeo Caute per Singula OmPlae. Audisti quod habere vianti forte si neCeSSO St. Postquam septeno Phoebus remeaverit orbeSConvivia laeta parabo 79b Regi a reginae, Satrapis, ducibus famulisque, 78 Atque omni ingenio potu sepelire studebo, 66 8o5 descenderet. -53 Uemque. -54 APSUS. 55 UOm.-56 CCOPit. 57 Ormone . . . . elli. 58 Uid. 59 enim numquam. -6o AdestheiC.-6 Affer.-62 nuS.-63 Cohortor.-64 hebdomadem. -65 forte manting.-66 potu saepius illinire studebo.