The saga of Walther of Aquitaine

21쪽

Foedera dissoluit censumque Sullire negauit. Hoc ubi iam primum Hagano cognouerat exul, 12, Nocte fugam molitur et ad dominum properauit.

Waltharius tamen ad pugna praeCOSSerat Hunos Et quocumque iret mox prospera Sunt comitata. Ospirita elapsum Haganonem regia coniurari Attendens domino SuggeSSit talia dicta 125 Prouideat caveatque Precor Sollertia regis, Ne uestri imperii labatur sorte coliumna,

Hoc est, altharius uester discedat amicus in quo magne potestati uis extitit huius Nam uereor ne brifugien HARanonem imitetur. 13, Idcircoque meam Perpendite nun rntionem Cum primum ueniat, haec illi dicite uerba: Seruitio in nostro magno Plerumque labores Passu era ideoque CiaS, quod gratia noStra Prae CunCti temet nimium dilexit amicis.

135 Quod uolo plus facti te quam CognoSCere dictis Elige de satrapis nuptam tibi Pannoniarum

Et non pauperiem Propriam PerPendere UTES.

Amplificabo quidem rure domique Ne quiSquam, qui dat SponSam, PoS facta pudebit. 'i o Quod si completis illum stabilire potestis.'Complacuit Sermo regi coepitque Parari. Valtharius uenit cui princeps talia panditUXorem suadens ibi ducere, Sed tamen ipse Iam tum praemeditan quod POS Completa erat actiS

i In uestiganti his suggestibus obuius infit: UeStra quidem pietas St, quod modici famulatus

Causam ConspicitiS Sed quod mea Sergia mentis Intuitu sertis, numquam merUiSSe Hierem.

Sed precor, ut Serui capiatis uerba fidelis 15, Si nuptam accipiam domini praecepta Secundum. Uincia in primis curis et amore puellae Atque a Seruitio regi plerumque retardor. Aedificare domos cultumque intendere ruris Cogor et hoc oculi Seniori a deSSe moratur 155 Et solitam regno Hunorum impendere Uram. Namque uoluptatem quiSqui gu Stauerit, X in

22쪽

1 MALTHE O AO VITAI . Intolerabilius consueuit ferre labores. Nil tam dulae mihi, quam Semper inesse fideli Obsequio domini: quare precor absque iugali

16, me uinclo permitte meam iam dia Ceremitam. Si sero aut medio nocti mihi tempore mandaS, Ad quaecumque iubes Securia et ibo ParRtUS. In bellis nullae persuadent Cedere UTRONec nati aut Coniunx retrahentque figamque movebunt.165 estor per propriam temet pater Optime uitam Atque per inuictam nun gentem Pannoniarum, Ut non ulteriti me OgRS Umere taedRS.'His precibus uictu SuaSUS e deSerit omnes Sperans altharium fugiendo recedere numquam. 17, Uenerat interea satrapae CertiSSima fama Quandam quae UPO SVPerata OSiStere gentem Ac bellum Hunis confestim inferre PRratam. Tunc ad Waltharium Conuertitur actio rerum Qui mox militiam percenSuit ordine totam 1 5 Et bellatorum Confortat Corda Uorum Hortan Praeterito Semper memorare triumphos Promittensque Sto Solita uirtute tyrannoSSternere et externi terrorem imponere terris. Ne mora, ConSUrgit Sequiturque Xercitu omniS. 18, Ecce locum pugnae OnSpexerat et numeratRm Per latos aciem Campo digeSSit et adrOS. Iamque infra iactum teli CongreSSUS UterqueConStiterat Cuneu tun Undique Clamor ad auras Tollitur, horrendam Confundunt ClaSSiC UOCem 185 Continuoque hastae uolitant hinc indeque denSae. Fraxinu et Cornu ludum miscebat in unum Fulminis inque modum cuspis vibrata micabat. Ac velut boreae sub tempore ni glomeratnSpargitur haud aliter aeua iecere SagittRS.I9, Postremum Cuncti utroque ex agmine PiliSAbsumpti manu ad mucr0nem uertitur omniS Fulmineo promunt enSe ClipeOS UO QUOlUUnt, Concurrunt acie demum pugnRmque OStRUTRnt. Pectoribu partim rumpuntur PeCtor eqUOTUm105 Sternitur et quaedam pars duro umbone VirorUm.

23쪽

MALTH in AU VITAII ira alinarius tam On in modio uri agmine Olloi buia quaeque metens armis ac limite pergens. Hunc ubi conspiciunt hostes tantas dare strages,

Ac Si praesentem metuebant cernere Ortona Ei quemcumque locum Sota dextra ita Sinistrnwallharius peteret, cuncti mox terga dederunt Et uersis Cutis laxisque seruntur habenis.

Saeuior insurgit caedemque audacior auget,J2 35 Deici obstantes, fugientes proterit, usque

Dum capere plo num belli Sub sorte triumphum.

Ac primus isontem est cum fronde reuin X italo Uictrici lauro ingen Sua tem Pora Ulgo, Post hum signiferi sequitur quo Cetera I UbeS.

Iamque triumphali redierunt stemmate compti Et patriam in ressi propria se quisque locauit

Sede sed ad solium mox althariti Properauit. 2 i5 Ecce palatini decurrunt arce mini Stri Illius aspectu hilare equitemqUe tenebant, Donec uir sella descenderet inclitu alta. Si bene re vergant, tum demum sorte requirunt. Ille aliquid modicum narran intrauerat aulam, 22, Lassus enim fuerat regisque Cubile petebat. Illic Hiligundem solam offendit reSidentem. Cui post amplexu atque oscula dulcia dixit: Ocius huc potum serto, quia seSSUS anhelo.'Illa mero talium conpleuit mox preti OSUm225 Porrexitque uiro, qui Signata accipiebat Uirgineamque manum propria ConStrinxit at illa Astitit et uultum reticens intendit herilem Walthariusque bibens uacuum a porrigit Olli, Ambo etenim norant de SeraponSalia facta. 23, Trouocat et tali caram Sermone puellam : Exilium pariter patimur iam tempore tanto Non ignorantes, quid noStri sorte parenteSInter Se OStra de re secere sutura.

Quam ne diu tacito premimus haec ipsa palato 8'

24쪽

12 MALTHEAE O AUGITA NE.235 Uirgo per hyroniam meditans hec dicere SponSURDPaulum Conticuit, Sed postea talia reddit: Quid lingua simulas quod ab imo pectore damnaSOreque Pumuade toto quod corde resutas ΘSit ueluti talem pudor ingen ducere numRm.'24, Vir sapiens contra respondit et intulit ista : Absit quod memora. dextrorSum Porrige enSUm-Nori me nihilum Simulata mente locutum Nec quicquam nebulae uel salSi intersore Crede. Nullus adest nobis excepti namque duobUS. 2ψ5 Si nossem temet mihi promptam inpendere mentem Atque iidem uoti Seruare Per omni CRUtiS, Pandere cuncta tibi cordi mysteria uellem. 'Tandem uirgo uiri genibu Curvata profatur 'Ad quaecumque uocaS, mi domne, SequR Studi OSC25, Nec quicquam placiti malim praeponere uSSiS.'Ille dehinc 'piget exilli me denique noStri Et patriae sine remini Scor Saepe relictOS Idcircoque fugam cupio Celerare latentem. Quod iam prae multi potuissem sorte diebuS,a55 Si non Hiligundem Solam remanere dolerem.' Addidit has imo uirguncula corde loquelaS

Uestrum uelle meum, Solis hi aestu rebUS, JPraecipiat dominuS, Seu prosper Sive iniStra, Eiu amore pati toto una Pectore PrROSto.' 26, Mattharius tandem sic uirginis inquit in aurem Publica custodem rebit te nempe PoteStRSFecerat, idcirco memor hae mea uerba notat Inprimis galeam regis tunicamque trilicem Assero loricam fabrorum inSigne serentem,

265 Diripe bina dehinc mediocria crinia tolle.

His armillarum tantum da pannoni Cartam, Donec uix unum releue ad pectori imum. Inde quater binum mihi facie more Coturnum Tantundemque tibi patrans inponito uasis 27, Sic sors ad summum Conplentur Scrinia labrum. Insuper a fabris hamo Clam OSCe retortoS. Nostra uiatica Sint pisce Simul atque olUCreS,IpSe ego PiSCator, Sed et RUCePS ESSE COHrtor.

235 haec P. he S. -H. hoc BT.-245 mPendere P.-27 Complentur P.

25쪽

Haec intra ebdomadem caute per singula comple. 275 Audisti, ilii id habere uianti ne necesse est Nunc quo more iligam ualeamus inire recludo: Postquam septenos Phoebus remeaveri orbes, Regi ac reginae satrapis ducibus amulisque Suila se tu permagno conuiuia laeta parabor Atque omni ingenio potu sepelire studebo,

Dono ni illus erit qui sentia tio quod agendum est Tu tamen interea mediocriter utere uino, Atque sitim uix ad mensam restinguere cura Cum reliqui surgant, ad opuscula nota CC Urre. 28 ast ubi iam cunctos superat uiolentia PotUS,

Tum Simul occidua properemta quaerere PuriCS.'Virgo memor Praecepta uiri compleuit et ecce Prael ita die epularum uenit et ipse Waltharius magnis inStruxit SumptibuS SCIS. 20, iuxuria in media residebat denique menSa Ingrediturque aulam ueli recundique SePtam. Hero magnanimus Solito quem Corde SalutanSDuxerat ad Solium. quod CompSit biSSta et Strum. Consedit laterique duces hinc indeque binos 205 Assedisse iubet. reliquo locat ipSe miniSter. Centenos simul accubitus iniere sodales Diuersasque dapes libans conuiua reSudat Hi et sublati aliae reseruntur edendae Atque exquisitum eruebat migma Per Urum. 3 Aurea bissino tantum Stant gaUSAP URSREt pigmentatus Cratere Bacchu adornat: Illicit ad haustum Species dulcedoque PotUS, Waltharius cunctos ad uinum hortatur et eSCRS. PoStque epuli abSumpta quie menSae Ue remotae,3ος Meros iam dictus dominum laetanter adorSUS Inquit in hoc rogito clareSCat gratia CStrn, Ut uos inprimis reliquos nunc laetificetis.'Et simul in uerbo nappam dedit arte peractam ordine Sculpturae reserentem geSta PriorUID, 3IO Quam rex accipiens hauStu uacuaverat uno Confestimque iubet reliquos imitarier OmneS.

26쪽

Pocula plena dabant et inania SUSCipiebant, Hospitis ac regi Certant hortatibu omneS

315 Ebrietas ferirens tota dominatur in aula, Balbuttit madido facundia fuSa palato,

Heroa ualido planti titubare uidereS. Taliter in Seram produxit baChica noctem Munera Waltharius retrahitque redire olente ;32, Donec ut potu preSSi Somnoque Wallati

Passim porticibus Aternuntur Um Olenia omneS

Et licet igni remis uellet dare moenia flammis,

Nullus qui Causam potuiSSet Cire remanSit. Tandem dilectam uocat ad Sem et mulierem 325 Praecipiens Causa Citiu deserre ParntRS. Ipseque de tabuli uictorem duxit equorum Hunc ob virtutem uocitauerat ille leonem. Stat Sonipes ac frena sero Spumantia mandit. Hunc postquam fateri Solito Circumdedit, ecce

33, Scrinia plena gagae lateri suspendit utrique Atque iteri longo modicella cibaria ponit

Loraque uirgineae mandat fluitantia deXtrae Ipseque lorica uestitu more gigantiSInposuit Capiti rubra Cum CaMide CriStaS 335 Ingentes iue ocrei Sura Conplectitur aureiS, Et laeuum semur anCipiti praecinXerat enSe Atque alio dextrum pro ritu Pannoniarum

I tamen X Una tantum dat Uulnera Parte.

Tunc hastam dextra rapien Clipeumque Sinistras , coeperat inuisa trepidu cleCedere terra. Femina duxit equum non nulla talenta gerentem In manibusque Simul uirgam tenet PS Colurnam, In qua piscator hamum tranSponit in undam, Ut Cupiens pastum piScis deglutiat UnCUm. 345 Namque gravatus erat uir maXimu undique telis Suspectamque habuit cuncto ibi tempore Ugnam omni nocte quidem properabant Currere, Sed Cum Prima ruben terri ostendit lumina Phoebus, In siluis latitare Student et opaca requirunt 35, Sollicitatque metus uel per loca tuta fatiganS. In tantumque timor muliebria pectora PutSat,

324 indeque P. -33 Atque iteri longo P. At e teritu ongo S. -H. 335 Complectitur P. -34 nonnulla P.

27쪽

lli ur P. t ut cunctos aurae uentique susurros

Formidans uolucres collisos siue racem .

Hinc odium exilii patriaeque amor incuba indias, Micis defugiunt speciosa novalia linquunt

Montibus intonsis cursus ambage recurvos intes tremulos uariani per deuia gressus. Asa urbis populus Somno uinoque talia tu Ad modium lucis siluit recubando sequentis. Sed postquam surgunt, ductorem quique requirunt, it grates aciani ac festa laudo salutent. Attila nempe manu caput amplexatus utraque

Egreditur thalamo rex Malinariumque dolendo

Advocat ut Proprium quereretur Ort dolorem.

365 Respondent ipsi Se nota potuisse ministri Inuenisse uirum, Sed princeps Sperat eundem

Hactenus in Somno tentum reCubare quietum

Occultumque locum ibi delegisse Opori. Ospirium iligundem postquam cognouit abeSSe37, Nec iuxta morem ueSte deferre Veliam, Tristior inmensis satrapae clamoribu inquit detestandas quas heri Sumpsimu esca lo uinum quod Pannonias deStru Xerat omneSi Quod domino reo iam dudum praescia dixi. 375 Approbat Ste die quem OS SUPernreme UiIMUS. En hodie imperii uestri cecidiSSe Columna NOSCitur en robur procul inuit et inclita uirtus Waltharius lux Pannoniae discesserat inde, Hiligundem quoque mi aram deduXit alumnam.'38, Iam princeps nimia succenditur esserti ira, Mutant laetitiam maerentia Corda Priorem. Ex humeris trabeam discindit ad infima totam Et nunc huc animum tristem, nunc diuidit illuc. Ac velut aeolici turbatur arena ProcelliS. 385 Sic intestinis e fluctuat undique CuriSEt uarium pectus uario Simul ore imitatus Prodidit exterius quicquid toleraverat in tu SIraque Sermonem permiSit promere nullum.

I pSo quippe die potum fastidit et escam 30, Nec placidam menbri potuit dare Cura quietem.

28쪽

16 MALTHER O AONITA INE.

Namque ubi nox rebuS jam dein pSerat atra ColoreS, Decidit in lectum, uerum nec lumina lata Sit Nunc latus in dextrum fultus nunc inque iniStrum Et ueluti iaculo pectu tranS6XuS Cuto

395 Palpitat atque caput huc et mox iactitat illuc

Et modo Subrectu fulcro ConSederatinnaen S. Nec iuuat hoc demum Surgens discurrit in urbem Atque horum ueniens Simul attigit atque reliquit. Taliter insomnem ConsumpSerat Attila noctem. At profugi comite per amica Silentia eunteSSuspectam Properant POSt terga relin Uere terram. Vix tamen erupit CraS, re patribi que uocatiSDixerat si quis mihi altharium fugientem Afferat euinctum ei nequam forte liciscam 4o Hunc ego mox auro OStirem Saepe recocto Et tellure quidem Stantem hinc inde onerarem Atque uiam penitu ClauSiSSem uiuo talentis.'Sed nullus fuit in tanta regione tyrannuSUel dux Sive come Seu mile Silae miniSter, Io Qui, quam ut Cuperet propria ΟStendere ireSAc uirtute Sua laudem aptare Perennem Ambiretque Simul gagam infarcire Crumeni S, Waltharium tamen iratum praeSumpSerit armis Insequier Strictoque uirum mucrone Uidere. 15 Nota equidem uirtuS, Xperti Sunt quo hae quRntRSIncolumis dederit Strange Sine uulnere Victor. Ne poti est ullum re Persuadere uirorum

Qui promissa uelit hac condicione talenta. Waltharius fugiens, ut dixi, noctibus uit et, atque die Saltus arbuStaque denSa requirenSArte, CCerSita pariter Capit arte uolucreSNunc fallens uisco, nun fisso denique ligno. Ast ubi peruenit qua flumina Curva fluebant, Inmittens hamum rapuit Sub gurgite praedam et Atque fami pestem pepulit tolerando laborem Namque fugae toto Se tempore uirgini usu Continuit uir Waltharius laudabilis heros. ECC quater denos Sol Circumflexerat orbes Ex quo pannonica fuerat digreSSu ab urbe. 43, Ipso quippe die numerum qui ClauSerat Stum,

29쪽

Uenerat ad fluuium iam uespere tum med ante Scilicet ad Rhenum, qua cursus tendi ad urbem Nomine Normatiam regali sede nitentem. Illic pro naulo pisces de s t antea captos. 35 Et mox transpositus graditur Properanter anhelus orta dies postquam tenebras discusserat atras, ori tor exsurgens sera alam uenit in urbem Regalique coco reliquorum quippe magistro Detulerat pisces quos uir dedit ille uiator. o los cum pigmentis condisset et apposuisset Res: Gunthario miratus satur ab alto: Istius ergo modi pisces mihi Francia numquam Ostendit reor externis a finibus illos. Dic mihi quantocius cuias homo detulit illos Θ'

Ipseque reSponden narrat, quod nauta dedisset.

Accersire hominem Prin CCPS PraeCepit eundem. Et, Cum ueniSSet de re quaesitu eadem

Talia dicta dedit causamque e ordine pandit Uespere praeterito reSidebam litore Rheni 3, conspexique uiatorem propere uenientem

Et ueluti pugnae Certum Per membra Paratum Aere etenim penitu fuerat rex inolite cinctus esserat et Scutum gradien hRStam ille Coru Scam.

Namque uiro forti similis fuit et licet ingens

, asportaret onuS, greSSura tamen X tulit RCrem. Hunc incredibili rinae decorata nitore Assequitur Calcemque terit iam Calce puella. Ipsaque robuStum rexit per lora ab illum Scrinia bina quidem dorS non parua serentem, 6, Quae dum ceruicem Sonipes cliSCuSSerit altam,

Atque Superba Cupit glomerare uolumina Crurum. Dant sonitum, ceu qui gemmi illiSerit aurum. Hic mihi praesentes dederat pro munere PiSCOS.'His Hagano auditis ad menSam quippe reSedit. 65 laetior in medium prompSi de pectore uerbum Congaudete mihi quaeSo, quia talia noui: althatius collega meus remeauit ab Hunis.

Vociferatur et omni et O aula reclamat. Guntharius princeps echa ratione SuperbuS

47, Congaudete mihi iubeo, quia talia uixi.

458 cauallum P.

30쪽

Hanc nun CunCtipoten hia in mea regna remisit. Hae ait et mensam pede perculit exiliensque Ducere equum iubet et Sella Conponere Culpta

75 Atque omni de plebe uiro SeCum duodenoSUiribus insignes, animi plerumque ProbatOS Legerat. inter quos Simul ire Haganona iubebat Qui memor antiquae fide Sociique prioris

Nititur a coeptis dominum tranSuertere rebUS.

48, Rex tamen e contra nihilominus instat et infit Ne tardata uiri, praecingite Corpora ferro

Fortia, quam OSUS thora iam terga reCondat.

Hi tantum gagae Francis deducat ab oris λ Instructi telis, nam USSi regi adurget, 485 Exibant portis te Waltharium cupienteSSternere et inbellem lucri fraudare putantOS. Sed tamen omnimodi Hagano prohibere Studebat

At rex infelix coepti resipiscere non uult. Interea uir magnanimus de flumine pergenS40, Menerat in saltum iam tun VOSagum UOCitatum. Nam nemuS S ingen Spati OSum luStra ferarum Plurima habens, Suetem CanibuS OS On nro UbiS UO. Sunt in secessu bini monteSque PropinqUi, Inter quo licet angustum pecu extat amenum

405 Non tellure caua factum e uertice ruptam Apta quidem Statio latronibus illa cruentiS. Angulus hic uirides ac ueSCa geSSOrat herbRS. Hunc mox ut uidit iuuenis hui' inquit eamus His iuuat in castris sessum Conponere OrPUS. 5o, Nam postquam fugiens Auarum diSCeSSerat OriS, Non aliter omni requiem gustaverat idem Quam Super inniXu Clipeo ut ClaUSerat orbeS. Bellica tum demum deponens pondera diXit Uirginis in gremium fusus CirCum SpiC CRUte

3ος Miligunt et nebulam si tolli uideris atram,

Attactu blando me urgere Conmonitato Et licet ingentem ConSpeXeri ire RiCTURID, Ne Subito excutia Somno mi Ar CRUCto, Nam procul hinc acie poti e tranSmittere PUTAS.