Quomodo latina lingua usus sit: Sanctus Hilarius Pictaviensis Episcopus

21쪽

qua versatus est Origenes, id est rem alterius rei signum habeat. Quod ad latinos spectat S. Cypriano certe usus est, ut ab ipso accepimus . Tertullianum autem non minus studioso perlegit; cum vero hic a recta via deflexerit, et perversis opinionibus quaedam eius scripta vilientur, non modo ab istis cavo S. I lilarius, sed ab iis etiam

qua omni reprehensione carent m.

Dum vero exsulabat, cum Phrygiam incolore in qua graeca tunc homines utebantur lingua graecas litteras penitus exploravit; primo quia occupatus erat in resol-londis Arianorum commontis qui P in Oriente pra sertim longe lateque dissus erant et scriptis riaeco exaratis divulgata deinde quia ea lingua uti coactus est ut in colloquium cum iis cotidie veniret inter quos vorsab tur, et maxime ut is esset qui posset egregie lucri opinionem suam in conciliis qua ex Orientalibus episcopis tantum collecta erunt. Adde huc quod multum volutatus os in scriptis Patrum Graecorum tum Alexandrinorum tum eorum

qui eius temporibus vivebant atque ita tam praeclara erudition sui ut suum potucri conficere de Synodis librum in quo subtilitor discutit fidei sormulas quae ab Orientalibus episcopis conscriptae sunt, et maxime librum de Trinitate quo non Arianos tantum sed etiam ceteros hi Preticos redarguit, eum nempe librum qui quondam inclytorum virorum movit admirationem et ceteris'. Hilarii scriptis procul dubio praestat .

l. comment in Naιιh. V. I a De orationia aulem sacramento necessitate nos ommentandi cyprianus vir sanctae memoriae nostineravit. D2. Ibia et Quamvis Tertullianus hine volumen aptissimum crimaerit; sed consequens error hominis detraxit scriptis proh ilibus au ritaism. a. t. Bactier Saint Hilaire de Polliera. P. Id.

22쪽

tripote litteris gra eis excullus et prat lorea doctrina christiana eruditissimus, is etiam stati, postquam in

Galliam rediit, ut eximium perscriberet meιatum δε- per sulmos, cujus tam mulla excidisse omnes sanenioleste serunt.

Ut vorum tamen loquar, in hoc libro S. Ilitarius

non nova interpretandi ratione utitur, quippe eum non secus atque in Commentario in Mia ιhmum ab nu sorica, ut niunt, interpretalione non discodat. Sed hoe inter 'aetatum super Animos ei commenturimn inuat h. um interest quod hic simplex est plerumque nonudus, illo vero omnibus orationis ornumentis saepe illustratur oratoris enim vim, et lacunatem in eo Tractatu ostendit et perspicuum est eam dicendi artem in qua Ecclesia gramin Patres exercitatissimi erant. eius ingenium inluisse et oloquentiam Iocupletasse. Accedit eo quod idem ipse rue atus quanquam Entantum mento scriptum est ut religioni aveat, resque insormet, nonnulla contino quae lum, rerum gestarum scriptores clum philologos grammaticosque guttontos non lenere non possint.

Alterum hoc sequitur ex eo quo S. Hilarius strare ehristianis institutionibus excultus est, nempe inchoatam osse ab eo alteram scriptorum latinorum seriem Quem qui a tute antecesserunt christiani iidemquot. Et si quid aliud lege quae tradito de septuastinis aenioribus qui libros veteris Testamenti ex hebraeis litteria in graeca tranatulerunt Iν Psalm 2, 2-3 de Sobat a quo Syria ad bellum commota est. Iae Psalm 5s. P de pereorina ione Baria a Judaeis tala eredita. I. Psalm sal l P de restituta urbe Jerusalem. In Panιm. 14s. l. 2. Quando Sacram Scripturam gruscis litteria exaratam, eidem latino redditae confert, mroriam vocabuloriam pondera diligenter examinat atque scienter ostendit quanto aptius quam latinus, sententiam oe bulis helirnIcis subjectam, graecus sermo interpretetur. Cf. --. M. si Psalm. 65, 12 48 HIS; - matm lis 4, 2 - ll8 1 4; lis, 3, 4; - las, lo; -H38. M, est...

23쪽

latini scriptores, animi cultura alii ab aliis multum dissentiebant. Et vero Minucius Felix et Lactantius

cui cum Minucio proxima cognatio est quanquam multo post floruit, insormati sunt tantum veterum Romanorum artibus,o quamvis Christi studiosi sint, Stoicorum disciplinam non omnino eiecerunt; Christum enim sequebantur, quia profitebatur unicum esse Deum et ad miram vitae sanctitatem homines cohortabatur; sed in numero theologorum rebus divinis eruditorum reponi non possunt, et scribendi onerea Veteribus scriptoribus non multum disserunt. At contra Tertullianus et qui ab eo sunt Cyprianus et Arnobius semitis et orientali imbuti sunt disciplina, atque eam sermonis elegantiam quam prosecutus Minucius Felix ita consequitur ut Frontonem et Apuleium et Aulum Gellium dicendi arte antocollat, superbe Tertullianus contemnit utpote redolentem salsum deorum cultum cum quo aliquam comunctionem sibi esse moleste patitur. Quod ad . ilarium poctat, non iisdem quibus Tertullianus institutionibus est eruditus, neque tantum ad romanam humanitalem insormatus ut Minucius Felix et Lactantius; sed in eo ingenium cum Om num tum meochristianum quadam societate primum iunguntur. Quamobrem novum rerum ordinem, ut ita dicam, instituit; etenim latinos docuit theologorum Aleaeandrinorini disciplinam sectari, id est allegorica interpretatione uti in explananda Sacra Scriptura atque ad altissimarum rerum contemplationem se erigere et revera S. Ambrosius et S. Hieronymus et S. Augus-

l. t. p. s.

24쪽

tinus et omnes aevi medii theologi eius vestigia Pe secuti sunt dam si ad rem do qua hic agitur, id est ad verborum

compositionem et dicendi sormam animum attendimus, dicendum est S. Ilitarium ex eo quod gr-cOehristianis praeceptis imbutus sit, ea necessitate constringi ut orationem perpoliat. Jam ante, ut dixi supra, Minucius Felix sermonis elegantiam prosecutus erat sed tantum ut suum littorarum et humanitatis amorem satiaret, aut ethnisos adduceret ut in disciplinam Christi convenirent. Longius vero progreditur S. Ilitarius profitetur enim christianam institution in cum sermonis elegantia ita coniungendam esse ut hujusco institutionis excelsitati sermo plane consonet. Itaque existimat ingentem Deo etiam orationis concinnitate a Dei praecone asserendam esse laudem' et

cum Deum obtestatur ut sibi adsit librum de Trinitate conficienti, potit etiam ut dictori m honorem sibi indulgenter concedat .

Qua dicendi ratione plurimum etiam apud posteros valuit S. Illarius neminem enim praeterit S. Hiero nymum cloquendi elegantiam Magni aestimasse, et

S. Augustinum eo processisse ut curiosius ac putidius orationem lucubraverit . dam superest ut dicam quatenus eam assecutus sit quam prosequitur sermonis elegantiam verum id intonogetur ex iis quae intra expositurus sum.

l. t. Εheri t. I, p. 359- ω. 2. In Psalm. 13, 1 si loquentibus nobis ea quae didicimus et legimus sermocinandi honor reddendus es auctori sumus enim quoddam Sancti Spiritus organum per quod vocis varietas et doctrinae diversit a audienda est vigilandum ergo et curandum est ut tinia humiis diea

a. s. De Trinit. I, 33. 4. s. Regnier De la latinit de Sermona de mini Augustin, p. 15.

26쪽

LIBER PRIMUS

1' Romina a latinia voci a deducta

a Nomina cadentia in aculum. Eahitaculum ... conquestum suisse quod in habitaeu is Cedar longus ei fuerit incolatus... In Psalm. iis, o Geli. Juvc. Tert Lact. Arn. Cl. menaeh, p. 37 saetaer. p. si). Rallaciilum ... iniqui retiaeuli sui laqueos Imtendunt... Ba m. 140, 6. Plaut. CL Raeruch, p. 2lsin. signacvium Q. Aignaculorum natura ea est, ut omnem impressa in se speciei explicent formam. . De Trinit. Vill 4. Apul- Iren Tert. cs. Rarmeli, p. 38).b Nomina cadentia in entia. Blandiloquentia Q. quo Iraudulento blandiloquentis veneno

appetitur. . . In Psalm. 13s, 4. Enn. p. Cic. concupiscenti ... crucifixerunt corpus eum vitiis et eone ia-eentiis. . . In Matth. 10, 25 Ter Arn. Besipienti ... nonne ipsum illud acre intellegentiae lumen, stupor hebetis desipientiae occupabit ... De Trinit. X, 53. Lucr. inaudianti ... cum tamen inoboedientiae atque inaudientiae judicium... Christus auctor accumulet. . In Psata. 2, 44. cypris

27쪽

In Psam, i 40, 2. H omina cadentia in rum.

Altarium ... protraxerunt de assario sacerdotes... contra con tant. 11. Inscr. anno si CL celaer, p. 282 - Roemeh, p. 25s) Imyroperium ... sustinuit ergo improperium propter Deum ... In Psalm. 68 s. Iren Lact. Ct. Raereseli, p. 32 - Melaer, p. 57 . Insignium Q. Cornum regni tristonium est... In Psam. 131, 27.

Q omina cadentia in laquium.

PHalloquium Q. simulata religionis fatilloquia conflrmant... De Trinit. X, 2. Iren. Ct. Rae eli, p. 22 l). Multiloquium ... hoc multiloqui suo peccator non directus invitam est... M sata. 3s, 45. Plauti Ct. Menaeli, p. 2l8; Goelzer, P. 33η. Stulinoquium Q. ad stultiloquia effervere... De Trinit. X, Io. Plauti Ct siniter, p. 134; -- Rinnach, p. 22M. Vaniloquium contradicendum itaque est... vaniloquio Seducenti. . . De Trinit. VIII, 3 Ct. Roenaeh, p. 2203.

e Nomina cadentia in-Or.

Adoratori ... hos igitur esse veros adoratores. . . De Trinit , i, 3l. Terti CL senseh, p. 55; - seirer, P. M). confessori ... confessorem suum Secum in regno Paradisi rece tum ... De Trinit. X, 6 . Lact. CL sueuer. p. 46). conscriptori ... psalmorum ex parte conseriptor. . Ιω mata. 131, 2. Am. Emundatori ... prospector et emundator et judex est... In Psalm.

28쪽

Pactori . . . redimus. ... in. . . cuncto in qua Aunt i incatorem

et faetorem. . De Synod. v. Plauti Cat. Tert linet. Interproistori ... linguam ignorantibus. lingua intem elator absolvit. . De Trinit , ill ao Tert. Cf. RaenaeA, p. 6 uadiator ... ipso mei tore legis rejecto... In mim. 54, 2 APα Tert Lact. CL Raenses p. 57 trer, P. 4sin. Negatori ... absistite itaque ab Auxentio. . . fidei nesatore. . Contra Auxent. l2. Tert cypr. ct Raenae . p. 63 - G Uzer. - 4s . operatori ... omnem tamen sensum, longe necesse est excaedat Operator. . . De Trinit. I, I. Firmie Tert. CL Gurireris. As Peccatori ... non terri meeator est ille, ae caeli. . In seruialis, is it Tert tact. CL Gether, p. 3ox Persecutori ... dum perseeutores sunt praedicatores. . In μα--las, T. Capitol. Lact. CLAE FIzer, p. do).P-ltori ... venturum ut praetior nuntiavit. . . In Matth. ll. Praeteritori ... praeteritores legis odit. . . In Psalm lis, 35, 4. Prospector ... et prospeeto et emundator et audex est... In Psalm l 8, 16 l. Aput Tert. CL Boensis, p. 58ὶ Remiasori ... peccati remissorem falsi peccau reum argvit... In Psalm 12s s. Restauratori ... ad hos eosdem restauratores Jerusalem Dominus est locutus... In Psam. 26, 4. Retrihutori ... retributor ergo uniuscujumum est ille. In Psalm 6l,s Terti ct RosnMA, p. 6l; - G etzer. p. 5l .gvivatori ... Iesum scilicet videre, id est salvatorem suum nosse ... In Psalm 51, 24 Tert. CL Romaeh, p. 3s; - saetaer, p. 5l . svivineator ... de caelis alvi eatorem nostrum XSPectamus... In Psa m. 13s, 26 Teri. Ct saetaer, p. si). Supplantatori ... exposuit Jacob eum, quia supplantat' tratria ait, nuncupatum ... In Psalm 52, 21 CL senseA, p. 62 sceleter P. Os . Transgressori ... diabolus angelique ejus ab initio transgressores. . . In mam. 118, 14, 17. Tert Arn. CL Goias'. p. 1lin.

I Nomina cadentia in io.

29쪽

Conlixi ... quod in te alior est Scripta, eonflaeis est... De Trinu., X, 48 CL Rae eli, p. 7l; - saetaer, P. 653. Dimensio . . . ubi modus est crederitium futurus, illic dimensionis examen est... In maιm. 5s, T. Aus. Diaporato ... magnus est Dominus, cum dispersiones congregat. . . In Psalm 146 6. Ct. Guriger, p. 8 . oeaaio traditio Spiritus morientis MeeMio est... De Trinit . X, 61 CL G etaer, P. 693. Iusai ... et jussi exsequatur et factum ... De Trinit. IV, 21. Arn Lact. CL Ru nseh, p. 74; - Ginizer, P. 72ὶ. hinato ... qui obtusio intellegenti; est . . . Ad constant. 3, T. Tert Lamprid. CL R P eh. p. 8 l . Oatensio ... gloriam adventus sui ... indicat. . . Ostensione signi Salutaris. . . In Matth. 26. H. Apul Iren Tert. Cf. a Meh, p. 76; - Goetaer, P. 73). Passim ... post passionem Domini congregali consederant... De Trinit. III, 20... passisnιbus iumanae infirmitatis diabolus desti viens. . Des Trinit. IX, ... Tert Arn Lact. Ct in e/zer, p. 73, Praemiasi ... Stensum ... in quem Θxituni praemissio tam subdoli sernionis instruxerit. . . De Trinit. VI, 13. Protonai ... non enim per desectionem aut protensionem. . ex Deo Deus est... De Trinit. V, 3T APul. ct saetaer, p. 5). Beluato Q. Filius in Patre et in Filio ater, non per transfusi nem refusionemque mutuam. . . De Trinit. Vil al. Transcurato ... per hancque Velocein tra evraionem 3dificatio beatio hujus civitatis est coepta. . . In Psalm 147 h.

y Nomina cadentia in rus.

coheredita ... ohereditatis suae gloriam sine passionis difficultate mereantur. . . In Matth. 31 8. Bealitas Q. Si quis. . . dealitatem ejus corruptionem ... Sustinuisse dicat anathema sit. . . De Synod. 38. Behonesta ... neque larmam Dei usurparent ad forma Dei dehonestatem. . De Trinit. XI, 6. Deita ... indiscreto deitatis natumPque nomine. . . In sata.

Generalita ... seneralistas ergo Sententiae amota est... In Psalm.

30쪽

nativita ... tenuit autem beatus Apostolus novam hanc in eo teniporarii hujus nativitatis discretam ... Significationem. -- In Psalm 2, 28. Minuc. - l. Tert. Cf. Rinnseli, p. 52 Ga laer, P. 1033. numerosita ... sobolis numerositatem pollicebatur. . . De Trinu .X, 68. Tert. Paternitas ... ex quo omnis paternitas in caelo et in terris nominatur. . . De Synod. 38 CL G νιzer, p. 033. Poatremita ... nisi in ea totius universitatis postremitas erit, non erit nis. . . In Psa m. s. I. Teri. Iren. CL Rinnaeh,

Puritas ... cum de jejuniorum puritate loqueretur, art. . . In

Ahominatio ... aboministi ex eo dictus quod... honorem sibi Dei vindicet. . . In Maιth. 23, 3. Tert Lact. cf. Rinnaeh, p. 6s; saetaer, P. 623. Ahatenti ... abstentio superiorum inutilis est... In maIm loll. Accinctio Q. . Ginetis potentiae ei quod indigebat corpori cooptatur. . . In Psalm 64, s CL saetaer, p. 633. Adlmyloti ... cum quando post adimpletionem legis in Christo, plebs legis ita pugnet... In Matth. 12, 3. Tert. Lact. CLRse ch, p. 6s saetaer, p. 63).

Ad exsatio Q. cum adversatio ejus plena confusionis sit. . De

Trinit. IV, 41. Vert.