Quomodo latina lingua usus sit: Sanctus Hilarius Pictaviensis Episcopus

51쪽

Pro B MI ... prophetalium institutionum saeultatibus dives est. -- In Psalm l 18, 2, s CL Gaetare, p. 3453.

Pro istinum ... sermo nullus aut propiattetis aut euangelicus...

3' Adiectiva scha is voci a deducta

52쪽

CAPUT TERTIUM

BA VERBO

Verba quae a communi consuetudine discedunt, alia latinis alia e graecis vocibus deducta sunt.1 Verba a Iavnia vocitiis deducta Hujusce generia verba ex una tantum Voce orta sunt, aut ex pluribus vocibus constant.

a Verba ex una tantum Voce orta. Anguauara ... eum tribulamur et angustiamur. . In Psalm. 38, 12, 10 cf. R -κλ, p. 3623. clarem Q. et cognitio Dei elaret... In Natth. 4, 1. Enn. Lucri Aereditum . . testimonia Dei hereditamit... In Psalm iis, 4, 1s Arn. CL sintser, p. 3 l . Eumulara ... neque per passiones ante humiliamur. . . In mam. 38 s, 4. Tert cyp. Lact. ct saetaer, P. 1 2 Ignira ... qui Abessalon ad impietatis crimen ignirent... Inmata. 142, 2. Geli. Ct. R. eA, p. tra). Intimare ... imperito scientiam doctrinas istius intimasse. . De Trinit. II, 3. Tert Cypr. Solin. CL Iis ei, p. 473; saeuer, p. 373 . t Luminare ... haec quidem magna et opera sunt. . solem cum astris ceteris luminare. . . In mam si, 4. Aput cypr. CLRinnata, P. 16 i). Malignum ... non orat ne malignantes non habeati In Parim sis, 15, 8 cf. Raenaeh, p. 166; - caelare, p. t n. Pavertare ... se paupertavit, ut nos ditescerem ... In mimo 68, 27. Sarear ... ipse salvavit, quo et Patri salvandos reliquiti. De Trinit. X, 42. Garg. Mart. a. Melaer, P. t M.

53쪽

b Verba composita. . . 1 Verba quibus praeponitur aes.

Aduandiri ... mulier adblandis ... pellexit... In sata sis, ε. Adgaudere ... super filiis hominuma audebat Pater. . . In Psalm. 55, 2. Iren Lact. Cf. Raemeli, p. 18s . Mellor ... omnem ab apostolis terrorem mortis velle ... De Trinit. X, 10 Ct Rinnaeli, P. 182 . Appropiara ... Israel tamen ei Solus appropia ... In Psam.

circuma ire ... quaero etiam an eireumambiri var eireumamburi)semammis doluerint ... De Trinit. X, 45 ct foedier, p. 18o . circumsaevire ... eireumsaevientibus licet et lupis et haereticis. . . In Matth. 10, 13. circumaplendero ... toto claritatis sum habitu ireumsplendet. .. In Matth. 17,2.3 Verba quibus praeponitur cum eo, OM.

coaptare ... Intellegentiae nostrae cistiusmodi eoaptatur exemplar. . . In sata sis, is, s CL smirer, p. 180J. coaxcitare ... credentes in se Dominus noster Iesus Christus e miιavit. . In Psalm 118, is, set et Rin re p. 207ὶ.coexaviarm ... sed in eo Oeaesulare.... Veritas intellegitur. . . De Trinu. X, 4. cohahitar ... cohabitabunt tabernaculis Cedar. . . In Psalm iis,

54쪽

- a coimaginum ... eum quando imago omnia ejus ad quem eoim sinetur speetes, indisserena sit . De God. 13. combinum ... et eombinari malunt peccatoribus. In malim. Q.

inmaerem ... Ommaerariis et consolantis non solatium sed

fidem quaerit. . . In sata es, i s. compati Q. quia eo aliendi et commoriendi fides nos glorineat in Christo. . In Psalm 56 8. Tert Cypr. cf. Roense, p. t S. compugnara ... Ompugnare propositis subsequentia existimantur... In vatth. 5 l. Geli. Ct Goetaer, p. 1803.

condescendera ... neque nobiscum aut eondeaeendunt in infe num. . In mam. 63, 3. contortara ... principatu eomm eonfortati sunt. . . In Psalm Ias,

confrequentara ... ad confrequentandam hanc beati regni civit tem ... In Psalm 147, 4. Jul.-Val. congemiscera Q. Paulus. . . in habitatione corporis sui Gnoemi

est... In Psalm lis, 18. Tert. Cf. Ga ιzer, p. 38l . consignera Q. et illi, quod voluntatis suae cognitionem suo eongenuerit, est benignum ... In Psalm si, ε. consorineam Q. cui eOnolari leat in Domino terreni eorporis sui erit aeterna possessio. . In Psam. 134, 2 l. Terti CL RORMA, p. l86; - saetaer, p. 18 l).cennaaci ... quia nemo ambigat naturam auctoris in lii nativitate eonn ei. . . De Tranti. V, 11. Plaut. Terticonnumerare ... nisi hominum multitudini eonnumeraretur c pia angelorum ... In Psam. 138, as Ovid. Arn. connunc ara ... Filios enim Dei, opera secundum Spiritum Dei gesta eonnuneupant. De Trinit. VI, M. conregnare ... Ut Patri Onresne in nobis... In Psa m. , .

Tertis conresurgere ... aut eonresursunt de insemo ... In Psalm 61 s.consepelira ... et eonsepelimur in baptismo. . . In Psalm sis, 11, 3. Tert. CL saetare, p. s8sin. convivilicam ... sed eonvivi leavit nos cum illo. . . De Trinit. IX. 10 cf. menseli, p. 187 -- saeuer, p. 833. cooperare ... sapientia sua secum et eooperante. De Trinu. IV,

55쪽

4 Varba quilius praeponitur M.

Beargentum ... tanquam Aeamentatae Pennae columbae... In Psalm 67, 13. Lucit. BoPutar. ... naturam quoque diversam deputet ad utrumque. . . De Trinit. VII, 32. Ter Terti

5 Verba quibus praeponitur in im).

Immar. ... impietatem sim peri ea ipsa quibus impiabatur exstinxit... De Synod. 83. Plaut. Minuc.-Fel Apul. CL RotnMA, P. t 703. Inaurire ... id postulare ut orationem suam Deus inaurist. . . In Psalm 54, 3. Lact. CL Rcenses p.rasa . Ino Porare Q. qui propter noll. . . incor ratus est . De Syn Od.. 33. Solin. Indomulum ... nis itaque est indemutandae constitutionis. . De Triuiu. XI, 28. In Perari ... et rursum omnia inoperam unus Spiritus... De Trinit. Vt II, 3 l. Tert. Cf. oenaeh, p. 194 P saetaer, p. 1833. o Verba quibus praeponitur Ob. Ohaudire ... quomodo gentes ut vocem laudis obaudiant admonentur... In Psalm. 65, 18 Apul. Tert Cypr. cf. nMA, p. 466 . ohaordeacar ... Criminum quibus obsordescimus conscientia aerunmosis. . . In Matth. 4 4. Caecil. p. Non. CL Romaeh,

Praingurum ... posterioris populi primogenita praenurat. . . In Psalm 52, 5. cypr. Laet cf. saetari p. 3843. Pra notara ... psalmorum superscriptionibus nomina praenotare. . In Psalm Instr. 2. Apul Teri Ct. Gσιrer, p. 184ὶ.8 Verba quibus praeponitur pro. Presongum ... non peccata prolansa ... In Psalm 128 8. CLRaenaeh, p. is P siniger, p. 184ὶ Proteatari ... nos nativitatem subsistentem sine tempore pr tesιantes. . . De Trinu. X, 6. Front ApuL CL Raenaeh, p. is ;

56쪽

lo' orba quibua praeponitur sub.

1l Verba quibus praeponitur Super.

Superextendero ... tantum Pater supereatendit se, ne cognitus Filio sit. . . contra constant. 13 CL Raenara, p. 2ss). Supersaper ... per beatum Apostolum sibi ne supersaperent Praeceptum. . . De Synod. . , Tert. supergerero ... Eimniam diabolus at erserit. . . In malin 127, 4-

12' orba cadentia in incars.

Horuncara ... quae omnia. . urunt et morti ant... nimis.

57쪽

Bene acer ... orat ut voluntaria oris sui beneplaeeant... In Psam. 118, 14, 3. contrairm ... uniuscujusque sensu non ontraim ... In mim. 38, 3s Am. Cf. saetaer, p. 381 .mayro cera ... non dis Oflei tamen in genere auctoris existere... De Trinit. XI, 11. Manum ... Mamatos nive disponet in reges... In Psalm 67, 14. Tert. CL seMeh, p. iss). Triportum ... tripertientes Christum in Verbum et animam et corpus... De Trinit., X, l. Sem.

P acta a graeoia voci a deducta Paucissima sunt hujusce generia verba :Anathematillum ... anathematiariri hominusion ... constituiSti...

contra constant. 25 CLinoe eh, p. 248; sceleter P. 220 . Baptizare ... a Joanne baptιzari prohibetur. . . In Matth. 2, 5. Teri. CL saetaer, p. 2203. Blasphemum ... Deus blasphematiar in Christo. . . In Matth. 12, lib. Tert. Cl. Gallaer, p. 2203. coIaphizare Q. Angelum satanae qui se olaphize accepit. . . In Psalm 118, 3 16 Tert. Ct saetaer, p. 220 . Prophetare ... in quo haec prophetata sunt et expleta. . . In Psalm, Instr. 6. Tert. CL Gωιrer, p. 22 l . Scandalizare ... si quis scandalizatur, uratur. . . In Psalm iis, 20, 8. Tert. Cl. Rinnaeh, p. 24s; - foedier, P. 22lin. Thellaurizare ... num quid thesaurizare in caelis sola nuditas aut lames poterit . . . In Matth. , 5 7 Ct Rinnseli, p. 249;-s Blaer,

58쪽

CAPUT QUARTUMBA ABIERBIO

Occurrunt aliquot adverbia, alia in e alia in sercadentia. 1 Advectia in E indantia

Adaequa ... ut cognoscamus qui sint judices terrae quos adaeque reges oporteat erudiri. . In Psam. 2, 44. Plaut. Fronti Apul.

comparatis ... in quo eo arative beatitudinis prolectu ostem ditur. . In mam. 1, a. consummata ... Onsummate sanctus et perfecte domino I cens. . . In Psalm iis, si , 5 CL saetare, p. 3sεὶ.Bomeatica ... sensim et domestis incedentibus lucerna opus est... In Psata lis, 14 d. EehreIoa ... id hebreue sermon dicitur... In Psalm 432, 6. Laeti Cf. Gustrer, p. is43. Indefinita ... indefinite bona est lex oris Dei. . . In Psalm lis,'s, s Geli. Indisitata ... ea quae indubitate essent gerenda... In Psalm 12 3. Tert. CL Rre, I p. 6653. Multifaria 4..idei evangelica saeramentum multifarie Apostolus tractans. . . De Trinit. XI, l. Solin. CL Goelier, p. isd). Prolan ... quia profane ea quae ex portione unius substantiae nativitas asserta est, praedicatur... De Trinit. VI, o Minue Fel Lact. Putatium ... natum autem non putative sed Vere... De Irinit., IV,

59쪽

camatiteri ... per manentem in nobis earnaliter Filium... De Trinit. VII l l T. Tert. CL Gaelzer. p. im . mPetenteri . . Ompetenter hic psalmus... in ordine est hujus numeri collocatus... In Psalm Instr. lo Cl. Gaetier, p. 3s i. corporaIRET ... et in eo nobis eorporaliter et inseparabiliter unitis. . . De Trinit. VIII, 7. Tert Arn. Cf. saetaer, p. 1s 3. Immodio uitam ... his immedicabiliter imbutus sum ... De Trinit. V . l. Nov. Impatrihulteri ... sine tempore et impassibiliter ex se eum genitum demonstravit. . De Synod. 33. M.-Viet. Incomprehenamniteri ... sed ineomprehensibiluer. . Unigenitus ex his quin ingenita in se erant procreaVit... De Trinit. IlI, 3. Incorporaliteri ... ineorporaliter unctum esse cognovimus... In Psalm 332, 4. Inouis niteri ... legis optime et ineulpabiliter custoditae. . . In Matth. 20 I. Indalicienter ... et quod tacit indefletenter exercet. . . In sata. 18, 13, 2 Ct. Rarnseh. p. 353 . laenare ulteri ... inenarrabiliter. . Unigenitus ex his quae ingenita in se erant procreavit. . . De Trinit. lII, 3. Inmpar ulteri ... et in eo nobis corporaliter et inseparabiliter unitis. . De Trinit. VIII, T. Laet uar.-Vieti Irratio hilitari ... necarrationabiliter praedicanda substantiaὶ... De Synod. Tl tact. CL Rinnaeli, p. i52; -- saeuer, P. 1ss .PaaisTaliteri ... pastoraliter reges eos. . . In Psalm 2, 35. Prolictentari ... elsi sensim tamen jam pro lenter incedit. . . De Trinu. I, 22. si aeritori ... sanctificantur credentium in eum sineeriter animae... De Synod. 38. Geli. Ct. Boen . p. 1533. Spiritaliteri ... sed istis spiritaliter respondit. . . In Matth. , asci saetaer, P. M). Terriuulteri ... mirificari terribiliter promeruit. . . In Psalm. 138, 27. Am.

His adde adverbium omnifariam.

. . . Omnifariam Propheta loquuntur ... In Parim. 65, 15.

Vocabula quae modo enumeravi, in tria genera dividi

60쪽

possunt; etenim alia apud scriptores prosanos reperiuntur, alia apud scriptores e lesiasticos cetera autem ab ipso S. Hilario repeti possunt.

Quae e prosanis scriptoribus excerpta sunt occurrunt alia apud veteres nempe Ennium, Catonem, Lucilium, Plautum, Terentium, Lucretium; alia apud Pomias qui a Cicerone ad Apuleium floruerunt, nemPE Vor .gilium, ovidium, Propertium, Martialem Persium, Iuvenalem, Senecam, Statium, Valerium Flaccum; alia apud recentiores, nempe Aulum Gellium Ulpianum, Apuleium. Quae excerpta sunt ex seriptoribus ecclesiasticis reperiuntur eum apud veteres sacrorum librorum transi

tores, tum apud scriptores qui S. Hilarium aetato praseeurrerunt. scilicet S. Irenaei interpretem, Minucium Felicem, Tertullianum, S cyprianum, Commodianum, Firmicum Maternum, Lactantium, Arnobium.

Quod attinet ad ea quae ab ipso S. Hilario repeti

possunt, non pauca occurrunt quae operae pretium est

diligenter considerare. Dicam primo nonnulla ex iis nullam ei utilitatem attulisse, cum usitata iampridem vocabula eum inexplicandis mentis suae sensis, ab omni molestia plerumque expedivissent sic, ut pauca tantum designem, praetior, praeteritor, dehonestas, dealitas, Obmumauratio, frequentabilis, peeurius, indeseeabilis, insalutaris, ineri quisitus inexcessim, paupertare, Glandiri, ν vehere, disprofleere, inculpabiliter, etc... submitteba tu pro vocabulis iam tritis quae idem omnino valent. Verum alia procul dubio desiderabantur memin rimus enim diu acriterque S. Hilarium adversus Ari nos decertasse atque excepto 'aetatu super Psalmos et Commentario in Mutthaeum non modo librum de ε