장음표시 사용
21쪽
nandam . Hinc tanta habetur in hac re diversitas opinionunta apud Auetores . Omissis illis veterum, Anaximandri, Eratosthe- nis, Possidonii, Maimonis, S aliis temporum proximiorum , de quibus citato loco meminit Whiston, ille acquievit in mensura Picardi omnium suo tempore accuratissima , quae telluris diametrum statuit esse pedesParisienses circiter 3 923 s64. At Bussenius in siua Historia naturψi ex aliis post Picardi tempora habitis observationibus colligens diametrum istam esse leucarum 3 ooo, quarum singulae sunt pedes Parisienses I 32oo. determinat longitudinem diametri terrestris pedes 39 6oo ooo.
A cimetis . . T T Enio ad Cometas, quo nomine appellantur Stellae , V quae ex improvise in Caelo apparent, plerunque caudatae, & aliquamdiu visibiles, quo tempore observantur singulis diebus certo intervallo promoveri, aliqui quidem secundum, alii vero contra ordinem signorum . Communis jam sententia , est post Nevulonum illos esse corpora Mundo coaeva , ex quibus illi, qui ad nostrum systema selare pertinent circumeunt Solem constitutum in foco illorum orbitae , quae proinde curvitatem
suam Soli obvertit, non vero convexitatem , d quo nullum
potest esse dubium, postquam Caille i) advertit esse Cometas , qui gradus etiam I 8o orbitae a se descriptae nobis exhibent conspiciendos: est autem impossibile curvam respectu observatoris, adeoque de Solis convexam sub angulo graduum I 8o apparere: Igitur cometarum orbita non est Solem versiis convexa, sed curva . Atque haec omnino Ellipsis est in aliquibus quidem magis, in aliis velo minus, in omnibus autem valde excentrica respectu orbitae Planetarum , adeoque in Solem gravitant sicut Planetae, & ita moventur , ut describant circa Solenν areas temporibus piraportionales , & quadrata temporum periodicorum , sint ut cubi distantiarum suarum . Ex eo autem, quod Ellipses ab illis descriptae sint tam oblongatae, fit ut tunc stium conspicui
22쪽
cui sint nobis, cum perihelii evadunt. Aliam Jacobus Berno- ullius anno I 682 proposuit de Cometis opinionem, quae est illos non moveri circa Solem , sed circa quemdam planetam nobis semper inconspicuum propter ipsius exiguam molem respee udistantiae suae a Sole , quam statuit esse semidiametros orbis magni , seu eclipticae 2 83 , eosque tunc primo visibi Ies nobis reddi , cum ad Perigaeum accedunt . At quoniam Opinio haec non solum gratuita est, sed minus etiana observationibus respondet, nullius suffragium invenit. Non siint igitur Cometae satellites ullius Planetae: sed ipsi mei circa Solem revolvuntur , atque ex accessit illorum ad Solem communiter jam deducitur origo caudarum , quae in illis apparent , quatenus illae nihil aliud sint,
quam magna halituum & vaporum copia , quae e Cometa nimium incalescente erumpit. Sicilii enim sumus nunquam in ignem , a quo excitatur tendit, de densior est circa ipsum corpus quod fumat, quam pimul ab ipse , ita hae caudae semper
in partem Soli aversam protenduntur, atque aliquae illarum tam amplae aliquando sunt, ut Cometa anni I 68o caudam traheret longitudinis graduum pIusquam so. '8. Veteres distinxerunt Cometas in caudatos , barbatoς, &crinitos , unde Tullius illos vocavit Stellas cincinnatas, quae diverse appellationes et si natae ex ignota ipsis causa retineri adhuc possunt, dummodo ex illis non inseramus diversam unius come tae ab alio naturam , sed Qtum diversas exhalationum apparentias tamquam consequentias necessarias majoris vel minoris propinquitatis ad Solem. Ita Cometa qui vehementer incalescit a Sole, magnam vaporum copiam ad magnam distantiam exhalat, qui pro diverso situ, quem habeant respectu observatoris, dicuntur barba vel cauda : & contra qui parum calaris propter majorem distantiam concipit , cratas tantummodo vapores emittit , qui parum supra Corpuς ipsu n Cometae se erigunt , ct proinde crines audiunt . Cometarum ni merum Ricciolius us que ad annum i statuit esse is 4 , eos selum computans, de
quibus Auctores distincte meminisse vidit, sed Stanislaus de Lu-bienietshi liberalius se gerens in sua praegrandi hisoria uni er-
fali omnium cometarum a Diludito usique ad annum I 66s , numeravit gis. At qui de iis dumtaxat rationem habent, qui ab
23쪽
Astronomis observati fuerunt, multo minorem numerum exhibent, &Halleyus quidem selum quatuor supra viginti recensiuit, datis per calculum elementis theoriae illorum ex quibus tres
histonus expunxit si) in suis Actronomicis principiis Anglice
editis anno I as , quia dubitavit non esse a quibusdam aliis di-veisos. Caille vero in sua tabula, in qua complexus est 2 quicquid certi habetur de Cometis , tres supra quadraginta tisiue ad annum I 748 numeravit . Lande tandem hos dicit usque ad annum II 64 esse si , a quo tempore alii etiam visi fuerunt, &unus sub finem anni proxime elapsi
Coniecerant jampridem plures PhiloQphi teste Eschinam do 3 , Cometas non minus quam Manetas regulariter moperi, atque esse perpetuos : Et Apollonius Myndius praedixerat fore ut aliquando existeret, qui id ita esse suaderet, cui similia scripsit Seheca - : Quod primus omnium non infeliciter tentavit Cassinus , ut advertit etiam π histonus s6 . Sed non multo post apertius amrmavit, declaravit, dc ut ait Cotes certi Gsime demonstravit Nevutomis in suis Philolphiae principiis, sed non primae editionis, quibus innitens Halleyus Cometographiam quamdam edidit , quam histonus Commentariis illustratam , iterum protulit in suis Praelectionibus Physico-Mathematicis. Hos sequunturiam passim alii, ut Ullistonus ipse tum loco citato , tum alibi, Maupertui sius 8) , Dunt horne , de Cheyno io , apud quem plura videri possunt partim conjiciendo, partim amrmando ab illo compendiose exposita circa Cometarum indolem, phaenomena, & usum . ΗΟirum autem authorum a gumenta , quibus Concludunt Cometas Planetarum instar circa Solem rev*lvi , sunt haec. Primo quidem quia Cometae talem ad nos lucem emittunt, qualis convenit corpori, quod illuminatur a Sole, neque enim vivida est de clara , sed tristis, & pallidas
σ) CasL in Acad. Scient. Paris. ann.
24쪽
lida trans densam atmosphaeram eruiupens ς quae exprimitur ipsarum statu in perihelio. Secundo quia diviso toto tempore , quo videntur , in partes duas , observatur eorumdem velocitas de diameter semper augeri usque ad dimidium illius temporis,& deinde per eosdem gradus minui utrumque, usque dum inconspicui redduntur, quod arguit illos per curvam incedere , & in perihelio versari, dum maxima est eorum velocitas, dc diameter . Tertio dependenter ab Astronomicis observationibus demonstratum est a Nevutono i , & aliis deinceps, illos esse Luna superiores, in regione planetarum versari, de aliquos longe distantiores esse ipse Saturno, cuiusmodi sunt illi quatuor , qu rum deprehensa periodus creditur a Whulano, qui quaerens quam rationem habeat lumen, quo pro media eorumdem distantia a Sole illustrantur, posito quod illud Saturni sit ejus, quod habet terra in simili media distantia, statuit Σ illud primi C
Io. Cognita hac ipserum supra terram elevatione deficit illud veterum aliquorum fundamentum, quo concludebant illos asse meteora sublunaria, ut videre est apud Eschinardum 3 qui undecim diversas auctorum sententias circa Cometarum mat riam ibidem enumerat; in quibus commemorat tum ibi, tum alibi etiam illam , quae vult Cometas esse vaporationes S lis , quam probabilem censuerunt iuxta eumdem Au remis Sche inerus, & Galilaeus, ct deinde etiam Hevelius apud Uolfium o, cui accedit illa Jo: Kepleri, qui 6 cometas arbitratus est esse crassorem quamdam partem liquidi aetherei congregatam nescio qua virtute, de a Sole illuminatam ,-ex natura loci in motum concitatam, de brevi evanescentem . Quarto quia νinter illorum de planetarum motus duplex dumtaxat discrimen habetu Alterum, quod non omnes cometae moventur ab occasu in ortum , sed aliqui etiam ab ortu in occasium , aliqui ab Austro in Boream, & aliqui a Borea in Austrum, & per omnes B Caeli
25쪽
Caeli plagas . Alterum est, quod nullus Cometarum praebet conspiciendum per integram suam revolutionem , alii Elum per arcum ηo, vel Ioo graduum , alii vero per aliquem aliquam to majorem . Quinto quia regularem hunc motum in illis obser-varunt constanter Astronomi accuratiores, ut Tycho , Hevelius, Cassinus locis a V olfio i citatis , & nuper anno stilicet I syvidimus id confirmatum in eo cometa tunc observato , quem jam olim conjecerant Nevutonus & Halleos complere suam circa Solem periodum intra annos circiter 6, id cum illis colligentes ex eo , quod characteres observati ab Appiano in C meta anni Isai visi fuerint iidem ac in iis, qui apparuerunt Keplero de Longonetontano anno Ido , Lu post annos 76, eli amno 168 2, scilicet idem locus perihelii, eadem in perihelio velocitas maxima , idem planum orbitae , dc eadem tandem di meter apparens in iisdem orbitae locis . Quare iam tunc praedixerant illum rursus appariturum post simile tempus , quod accurate definire, nondum est permissum deficiente adhuc propter illorum tam rarum reditum , brevitatem temporis quo coim spiciuntur , necessaria ad hanc determinationem cognitione totelementorum , quot enumerat Gillius , ubi in sua Asbonomia agit de cet culo motus cometarum art. I , & Σ , quibus addi d bet etiam' animadversio ad situm Planetarum , qui pro majori vel minori distantia , quae inter ips, de Cometas intercedat, perturbare debent actione sua eorumdem motus . Propter quas causis Clerautius magnam sibi ingenii dc industriae gloriam comparavit , dum aggressus praedicere reditum Cometae anni Icui periodus annorum 76 ex dictis attributa fuit , ita omnia revocavit ad calculum , etiam perturbationes illas, quas ipsius motus pateretum ex Planetarum attractione , Jovis prauertim ac Saturni , qui sensibiliter Cometam hunc, dum esset Aphelium versiis attrahere poterant, si eamdem Coeli partem tenerent, ut libere affirmaverit coram Academicis Parisiensibus in Qlemi studiorum instauratione sub medium Novembris anno i s 8 iblius reditum tardiorem fore ho circiter mensibus, quemadmodum reipsa contigit cum tanta ipsius sima, ut vulgo iam Cometa
ille anni I sy Clerautianus appestetur . Thomas Bactex , qui
26쪽
de his retardationis causis non cogitavit, vel non inquisivit, frustra principium de finem hujus reditus pro singulis anni 1 s tmensibus definivit in Transalitonibus i . Fuit quidem jam ante Antonius Gliisterius, qui in praefatione ad suas Ephemerides
editas anno 1 ao disseruit de recursu Cometarum , dc anno 1 33 tractatum vulgavit De praedictione Ometae anni 1 36. Sed hic revora, quem credidit debere ect illum, qui anno iσση
observatus fuerat, non apparuit.
II. Ex adserta Cometis natura non absimili illi Planetarum cessavit, sin minus apud vulgus, saltem apud Philos hos opinio illa, quod Cometae inducant vel significent magnas tu rebus humanis vicissitudines, quas major Veterum pars si inestas de lacrymabiles praedicabat, paucis selum contradicentibus, inter quos est Vincentius Guinistus Σ , qui laeta omnia potius ab
illis propugnat enunciari. Si enim quis excipiat vericulum cujusdam mutationis in terrestri Atmosphaera,quoties illi ita accedant , ut quos eructant vapores sub formam caudae, Atmosphaerae nostrae immisceantur , nihil de cetero est, quod in hanc temram possint efficere . Quae siquis adhuc sibi non persuadet, ad illud saltem animum advertat, quod Propheta monet, 3 AAgnis Caeli nolite meruere , quae timent Gemes . Ιχ. Quemadmodum autem Planetae ex certo Caeli spatio . quod vocant Zodiacum non exeunt, ita situm etiam quasi Zodiacum esse pro omnibus cometis visum est Cassino , quem his
versibus, qui Constellationes ad illum pertinentes comprehendunt , designavit . Antinour, Agaseu que , AEdroweda, nurur , Orion. Proson, atque 'hus, Centauru1, Se pius, Areus scilicet Sagittarii . Sed alii hoc admittunt vere dici de pleris
que Cometis, non autem de omnibus, assirmantes ut Catu
illos per omnes Caeli plagas detegi. De Cometarum Traiectoria , hoc est linea, quam ipsi describunt, fuit opinio Kepleri, illam esse rei m , sed Heve lius s) deprehendit phaenomena excludere hunc motum rectili-
27쪽
neum, Se exigere parabolaeum, quod confirmavit mersselius, qui viam Cometae anni 168o ex suis observationibus repraesentavit conficere orbitam parabolicam , dc approbarunt Nevulonus
i , & Ηalleyus et , qui docuerunt, quomodo per calculum
innixum in trajectoria parabolica possint singula Cometarum loca reperiri. Revera tamen illorum orbita ne parabolica quidem en , cum Parabola non sit curva in se rediens , qualis omnino requiritur ad reditum Cometarum , qui iam est extra controυersiam . Est igitur Ellipsis admodum oblonga, cujus proinde centrum a soco tantum distat, ut tenuis illa huius ell, pseos portio, quam nobis conspicuus Cometa describit , consumdatur cum Parabola , iuxta quam Astronomi elegerunt determinare singula Cometarum loca, potius quam juxta Ellipsim, quia inutiliter se subjicerent calculo nimis prolixo & molesto, qualis est in Ellipsibus valde oblongis, seu ut aiunt valde eccentricis. I 4. Hujus compresia ellipseos notionem aliquam magis distimcham suffecit histonus, dum sicuti distantiam mediam a Sole
quorumdam cometarum , ut supra vidimus, determinavit, haetiam rationem protulit, in qua est aliquorum distantia maxima ad minimam . Atque incipiendo a cometa Soli viciniore invenit 3 pro hoc , quem dicam primum , maximam distantiam esse ad minimam , ut so ad I . Pro secundo ut Ioo ad I. Pro te
tio ut ro ooo ad I. Ex quibus insertur , quomodo se habeat maximus calor ad minimum, cui singuli Cometae semel sit a-cent in singulis circa Solem revolutionibus, faciendo stit icet quadratum rationis distantiarum jam positae , quandoquidem calor corporis est in duplicata ratione inversa suae a Sole distantiae. Quare maximus calor ad minimum pro primo Cometa est circiato ut 36oo ad I. Pro secundo ut Io ooo ad I. Et pira tertio , ut 4oo ooo ooo ad I. Non est igitur mirum , quod Nevutonus ex calculo collegit cometam anni iσ8o habuisse perihelium Soli tam proximum, ut debuerit incalestere Σου ooo vicibus magis quam faciat tellus nostra per aestatem. Quare fingendosuisse ejusdem molis , ac est terra, & rursus ex serrea materia, vix spatio annorum so ooo frigidus evadet is
28쪽
1 - π π Enio ad Stellas fixas. Hae habent molem Sole hoc no- V non minorem , & sunt totidem Soles propria sibi luce siplendentes, ut jam olim statuerunt Jordanes Brunus, Galblaeus, Keplerus, Cartesius locis citatis a Ricciolio i , quibus ille & vulgo iam recentiores subscribunt , impugnantes tunia Anaxagoram, qui juxta Plutarchum Σ dixit stellas istas esse
lapides ex terra ab aethere absbrptos, ct vehementiae revol tionis accensios: tum Xenophanem, qui credidit esse car ites ex inflammatis nubibus ardentes: tum Metrodorum , qui a nostro Sole illas lumen recipere voluit , quod dςinde tenuerunt ,
Albategnius, & Vitellius, & recentius Reinholdus , Bla canus Scheinerus, & Conimbricenses. Probatur autem haec Fixarum natura cum Whiston 3γ, Cheyne , Derhamo s , . Monteiro quia ea luce , quam in ipsis observamus vege tam & vividam, non lucerent, si a Sole illam mutuarentur, de nobis reflecterent, propter immanem ipsarum distantiam a nobis, & nostro hoc Sole, quae tanta est, ut vianilla inveniatur esse illa, quam habet Saturnus planetarum omnium remotis, mus in ipsius comparatione . Quare non solum longe debilior esset earum fulgor, si esset per illuminationem Solis, quam is sit, quem videmus in Saturno, qui, etsi sit post Iovem maximus Planetarum , sulget longe minus ac sulgent Stellae fixae omnium judicio , praeterquam Scheineri, qui citatur tamquam id vocans in controversiam in Disquisitionibus mathematicis num. . Sed nullus omnino in illis esset fulgor juxta notam legem, quod quantitas lucis proiectae in aliquod corpus a corpore lucido sit in ratione reciproca duplicata sitae distantiae ab illo , quae in Fixis est perquami maxima , ut mox ostendam. Invisibiles igitur nobis
29쪽
oobis essent stellae fixae, si unice per Solem lucerent. Montan
eius i , de recentius Whistonus Σ ex majori illa vel minori
aut luce, aut magnitudine , quae in aliquibus ipsarum aliquando observatur , collegerunt ilIas etiam sit acere suis maculis modo majoribus, modo minoribus, ut sine controversia jam est accidere nostro huic Soli. 16. Quod distantia fixarum a Sole sit tanta , quantam innui, suadetur I. quia illae sine controversia sent ultra sphaeram Satumni, planetae omnium remotissimi, cum ab illo nostris oculis per sui interpositionem surripiantur. II. quia per Τelescopia quaevis omnium optima non Elum nullo modo amplificatur illarum di meter , ut accidit dum ea adhibentur in observandis corporibus. quae ad menserabilem distantiam sint collocata , sed potius mi nuitur , & tamquam lucida puncta exhibentur , propterea quod dum per tubum opticum inspicitur objectum satis lucidum , et impeditur dissipatio quaedam radiorum lucis proveniens ab exbguis atomis per aerem volitantibus, ct lumen ad nos reflectentihus extra lineam , in qua primo diriguntur , vel potius retina recipit minus vehementem impressionem , ct eam , quae non tam cit , ut etiam fibrae immunes a radiorum percussione , sed primis vicinae commoveantur , quemadmodum arbitratus iam iuitoriandus in notis ad tractatum de rebus caelestibus 3 , ex Gra- vesande magna ex parte desiimptum, quem addidit ad finem Elementorum Physices Musichenbr hii juxta secundam eius editionem , quae in pust annum I 74s, in quorum alterutro vel utroque consistit ea diametri magnitudo, quae in sideribus apparet nudo oculo , & illa eorum scintillatio, verius quam in interpositione vaporum , qui eorumdem radios praecidant, ut Wh, stonus O propugnat minus cohaerenter ad ea, quae supra statuit scilicet quod per Telescopium fixae videntur tamquam lucida - puncta utique continuo lucentia , & non per intervalla . Astro nomi paulo antiquiores, qui hanc opticam illusionem non ad.
verterunt, postularunt, ut diametris fixarum concederetur quadrans
30쪽
drans vel triens primi minuti: sed post Hugenium t , ut observat Whistonus ca), nemo iam est , qui hujusmodi postulata
proponat, nec fateatur credendum Telescopi is, quae stellas fixas, ut lucida puncta repraesentant. Quod ita esse confirmatur ex eo, quod dum aliquis Planeta producit relate ad nos illarum Eclipsim , illae non paulatim, sed unico temporis momento inco spicuae redduntur. IV. III. Quia ut congruenter ratiocinatus suit Hugenius, O S irius collocatus per nostras cogitationes in loco Solis, no bis appareret ut Sol: ergo tantae circiter molis est Sirius, quantae est Sol. Antecedens persuasit ingeniosa commentatione, cujus quasi substantiam dumtaxat reseram ; qui illius vim clarius velit expositam. ipsum consulat, vel νhistonum , aut Nolfium O , qui eamdem retulerunt de adprobarunt .. Tubum ille
certae longitudinis utrinque apertum ex altero sui extremo ita. obduxit, ut exiguum dumtaxat soramen reliquerit, cui apposuit globulum vitreum: ex altero deinde extremo Solem contemplatus , illum invenit tali modo imminutum hi magnitudine & splendore, quali nobis apparet Sirius, qui habetur pro una ex Fixis nobis proximioribus; atque hinc non Blum rite intulit, quod si Sirius in eo loco , in quo est Sol collocaretur , ille in hypothesi , quod aequalis esset cum Sole magnitudinis, de splendoris, ejusdem nobis diametri & splendoris appareret , ac Sol, sed etiam collegit distantiam Sirii a terraesis ad distantiania Terrae a Sole , ut 27 664 ad I . Quare in hypothesi , quod distantia Solis a nobis par sit 14 ooo semidiametris terrestribus ,
de semidiametro . terrestri tribuatur longitudo milliariorum
3 seta , esset distantia Sirii a nobis milliarium 1 - σχοooo , quam scillaei glesaus summa vi emissus a tormento bellico , qui nihil primae suae velocitatis , qua σω pedes minuto secundo absolvit, unquam amitteret, non transturreret nisi sp tio annorum fere 7oo mo ; navis vero, quae so milliaria singulis diebus conficeret , non superaret, nisi intra annosa 43O