장음표시 사용
541쪽
Hune sequetur octavus S derimus liber, qui erit de saeris omiunationibus, ct disciplina ecclesiis in iis expediendis. Hoc libro omnis etiam quae a de beneficiis, deque privilegiis,
quibus gaudere Clerici consueverant, Meurate instituetur. Decimus nonus erit de matrimonio, Eusque ministro, atque iis omnibus, quae aut impediunt, ne perfici possit, aut in e dem perficiendo adhiberi debent. Visysmus denique atque extremus liber earum rerum tractationem complectetur, quae de coemeteriis, sepulcris, rituque sepeliendi sunt inprimis commemoratione digna. Quod Auctor de Protestantibus historiae ecclesiasticae scriptoribus summis atque imis statuit, eos in universum veterem Getesiae historiam eo consilio deseripsisse, ut, quae iudicio Romanae ecclesiae eo stituta essent, everterent, hoc eum, ut ipse loquitur.
abstinere iussit ab omnibus huiusmodi libris & scriptoribus.
Si quae monumenta vetera, aut in uenis Urbis Romae, aut alibi detem, in manus suas venerint, eorum figuras, vel ali rum eum S sumtu, vel suo, aeri lignore incisas, ut impr. merentur. suisque in locis opportune ponerentur, Auctor
Satis haee in univetium de toto opere dicta sitnto. Bre. vissimis nune summas rerum exponere, vel attingere talem libet, quae in libris hisce duobus prioribus occurrunt. In tria Capita distributus est liber hic primus. Eorum primum de honorificis agit nominibus, quibus olim sese voeare Christiani solebanti Constat inter omnes, Christi asseclas dictos fuisse discipulos, fideles, electos, sanctos, fratres, quin & conse vos, uti ex Lactantiis, eiusque Insitationum divinarum Libris,
apparet. Christianorum nomen. de euius origine Luma tradit. propterea Α. adoptatum putat, ut omnes ex Iudatis aeque ae Graecis conversi, eandem nominis appellationem nanes rentur, nec ex diversitate nominum dissensio sorte oriretur.
Nostro sane iudicio Christiani divinitus ita sunt appellati, quod vocabulum Graecum, apud Lucam obvium, latis obdenter innuit. Epipham vox, Christianos olim Ledaeos fuisse nominatos, minus vera Auctori videtur, squidem nullus
542쪽
auctorum fuerit veterum, qui traderet, Chrisianos sibi no. men Issaeorum imposuisse, cum potius haec nominis potestas ad Hebraeos pertinuerit. Quae Philo de Therapetitis disputat, ea ad Christianos multi reserunti Sed certe nonnulla sunt quae impediunt, quo minus assentiatur iis Auctor. Nam si Therapetitae Christianam religionem professi sunt, suissent proserio inter Christianos ita, uti hoc tempore sunt ii, qui monasticum aliquod institutum sequuntur. Quae res paulo post ab Auctore est exposita. Iam vero nemo est, qui Christianos omnΘ Monachos dici oportere putet, ergo S idem de his hominibus iudicari potest. Ex tota disputatione, quae nimis prolixa est, illud patet. Auctorem aecedere illis, qui Iudaeos, solitariam vitam agentes. hie indicari existimant. Mirabilius videtur, pisciculos etiam esse vocatos Christianos. Causa hare fuisse perhibetur. Cum aqua baptismi regenerarinos ad novam spiritualemque vitam maiores nostri intellige. rent, similitudinem a piscibus. qui in aqua gignuntur, nec vivere sine aqua possunt, duxerunt, iisque adeo omnibus, qui baptietati. Christianam religionem amplexi essent, indiderunt nomen pisciculorum. Symbolo etiam pistis plerumque Christiani utebantur, quia perspiciebant, vocem Graecam IXΘΙΣ, quod tritum satis est, ex initialibus literis I Xeri ος Θεου Υἱος esse eonflatam. Porro dicti sunt Christo ri, Sanctiseri, adolescentuli, agnelli. vituli lactentes, infantes, veri Istaelitae, & quae huius sunt generis plane vulgaris tenoris multa. Chrestianos dici, ab iis putatur, qui originem nominis Christi ignorant. Sub finem eapitis, in. quirit Auctor in Christianos illos, qui a maioribus Hellenistae disti fuerint: ubi tuetur opinionem eorum, qui Hellenistarum nomine statuunt Graecos saepe . interdum autem Proselytos iustitiae e Graecis, suisse nuncupatos. Caput secundum de eontumeliosis agit nominibus, quibus Ethnici, Iudaei, adique Haeretici, orthodoxos Christianos prosequebantur, talia fuerunt: Αthei. Magi atque Malefici, Praestigiatores, Sophistae, impostores, S quae non alia. Ista omnia cum integris
libris ab hominibus doctis expedita suerint, ex quibus hie r
543쪽
634 AD NOUA ACTA ERUDITORUM' -
petita sunt, non opus est Iongius in enarratione istarum re- rum haerere. Eo etiam pertinet Caput tertium, quod ex imstituto de talumniis agit, quibus Ethnici Christianos homines insecuti senti Accessum itaque iacimus ad librum secundum, de origine &Propagatione christianae religionis agentem, & octo capit,hus distinctum. Priora duo capita admodum sunt exigua.& rei publicae Iudaieae, ut & Romanae, describunt statum, qua lis fuerit eo tempore. quo Christus natus erat. & inter homines veri atur. Per partes lite ire tendit tor, strictimenarrans, qualis esse debuerit ea anate respublica Iudaica, ex vaticiniis scilicet veterum Prophetarum. Sic etiam nonnulla
disserit de statu religionis in Palaestina, quo tempore internos vivebat Christus. & ad civilem reipublicae Romanae faciem inde se eonvertit; inprimis argumentum de pace tractat. eo tempore stabilienda, quo Christus nasceretur. Accedit hielis, qui de humana seu civili id interpretantur pace. Meliori tamen iure. ex nostra quidem sententia, id ad divinae pacis signa pertinet. Non omittit hac occasione monere, sub Αωgusti imperio, constituta pace, censuque indicto. vias ad ultimos usque imperii Romani fines esse promotas, quo faciliori cursu religio Christiana propagaretur. Ultima huius capitis parte de religione agitur Romanorum, & singulatim osten, ditur, tunc temporis Romanos permisisse, ut peregrinae religiones in Urbe essent, sed cavisse tamen, ne res publica inde detrimentum quoddam caperet. Capitis tertia summaeo redit. ut Auctori excursum levem faciens, statum aliarum religionum exploret . quae sub adventum Christi in mundo fuerint. Hine nonnuba hie legimus de Philosophorum apud Graecos religione, de religione AEgyptiorum. Persarum, PQ Pulorum etiam eorum . qui ad septentriones spectabant, superstitione, aliisque doctrinis religiosis, quibus Omnibus
nullum inerat ad virtutem incitamentum, ut adeo necesse fuerit. ut ea anate divinus ille dortor gentium universarum veniret, qui tot malis remedia proponeret. I a Capste qu--
de Origine ac propagatione Christianae religionis in Pata-- astina
544쪽
stina agitur, eum Christus inter homines viveret. Nihil hie intactum omittitur,. quod ex vita Christi quatuor Evangelisi rum non adpareat satis iam esse cognitum atque perspectum. Caput quintum tribus momentis absolvitur. Operam enim suam Noster Primo eo impendit, ut ea recenseat. quae salst religionis Christianae in Palaestina post adseensum Christi in coelos fuerint: ut deinde prodigia enarret a Deo per Apostolos patrata: S tandem de Iudaeorum primis Selesta laeulis in Christianos lavitia exponat. Captis sextum consilium ab Apostolis susceptum, regiones gentium peragrandi, aperit, dique eorum, inprimisque Petri ac Pauli, itineribus, atque angelii inter profanos homines propagatione, secundum placita Romanae ecclesiae sociorum, quaedam necessaria scitu proponit. Accessio sit huic capiti singulari dissertatione, qua ostenditur, plurimo Cluistianos a Neronis Augusti ad Tra. iani tempora floruisse. Dictum hoc est contra Uitringam, cuius argumenta solvere & enervare contendit Noster. Sequens caput de prodigiis, prophetiae dono, atque phaenomenis eum niti quae post mortem Apostolorum, tribus potissimum e Hesiae seculis, obtinuerunt, ae . deinde ad auctum ex eo Christianoriim numerum coneludit. Ultimum est Caput octavum quod de persecutionibus plurima recenset, quibus ecclesia Christiana, quatuor prioribus laculis, fuit agitata. Undecim numerantur huiusmodi vexationes: Neroniana, dein D mitiana, Traiana, Hadriana, Antoniniana, Aureliana, Severiana, Maximiniana, Deciana, Valeriana, & denique Di intima. Colligitur inde ab Auctore, maximam M. Martyrum esse multitudinem, auctumque Christianoriim numerum. Satis habebunt lectores de contentis huius libri. Supersunt duo adhue, quae adiiciamus, momenta. Alterum ad gravi. eatem, alterum ad ornatum libri pertinet. Prius positum est in eo, quod Auctor, licet suae eeclesiae instituta sequatur, ubique tamen verba excitat & diligenter conseri scriptorum. ex quibus narrationem suam instituit, ut sine multo negotio perspici liceat, quo veritas inclinet. Posterius est tabularum
545쪽
aenearum, quae his commentariis sunt adiectar, elegantia, quibus insignis apparatus leonum ligno incisorum. Per plurimas sparsorum paginas, additur, ut illustrationem inde haheant dictorum lectores. Saltem Romani ritus socii multum inde voluptatis capturos esse speramus.
TRACTATUS THEOLOGICUS DE A VILIBRIO
peccati, se vicariarum Iesu Christi pactonum, publicis disputationibus ventilatus se defensus, auctore PETROIANSSEN, S. S. Theon Doct. eiusdemque o Isis. Eccles in Acad. Duisburg. Pros P. O .
Teutoburgi ad Rhenum I7s3. apud Herm. Οwenium, Αοῦ demiae bibliopolam. Alph. I. Pl. IO. in A.
Nobilissimum S doctrina Auctoris elarissimi dignissimum
est argumentum . per publicas disquisitiones ventit tum, atque in publicam lucem nune emissum. Non opus erit, nos in limine huius libri reeensendi iusto longius commorari, lectoribus potius summam contentoriim. explicatius indicaturi, ct quantum satis sit ad gustum. In Capita primo secundum naturae atque doctrinae ordinem de demerito peeeati agitur, secundum effatum apostolicum a Ioh. LII, ubi finitio peceati ea constituenda venit, ut sit omne illud. quicquid est & fit contra legem divinam, vel omittendo, vel committendo. Qua definitione omne peceatum tum naturale c originale, tum actuale, eomprehenditur. In illo habetur, quod est contra legem divinam; adeoque etiam habitus vitiosos in se comprehendit. In peccatis vero actualibus est aut fit aliquid contra legem Dei vel committendo interdictuna, vel omittendo praeceptum. In statu praesente
vero peccatum. in genere consideratum, ita est comparatum, ut totus homo totius legis divinae violator, secundum naturam, habendus sit. Hine non Dei amor, sed concupiaentia carnalis, horum actuum in hominibus naturalibus atque irre.
genitis priueipium est. Qua materiam actus isti boni sunt, non
546쪽
aurem qua formam, quae, eum rei suum esse dat, sequitur. quod vitiosum sit omne, cuius sorma est vitiusa. Quod uti fit in reliquis, ita etiam in tristitia mundi secundum a Corim o. Ibi non est tristitia hominis de Deo, per peccata offense, dolentis, sed de mundo, aut amittendo, aut ex parte amisse. Adeoque est tristitia ex. mundi profluens amore. Caput secundum Peccati Demeritum metiendum sibi sumit. latelligitur vero per illud in genere, quodcunque malum triste, delinquenti eveniens, vel per naturalem nexum actus commissi, cum incommodo aut aegritudine, ex actu aut habitu vitioso per se profluente, vel quo extrinsecus per sententiam iudicis contemtores ac violatores legum aificiuntur. Praeclare haec omnia explicantur, uti res omnis tum ad naturalem, tum ad arbitrariam iudicis poenam defertur. Deciatim tamen hic intelligitur poena, quae, intercedente iudiciali sententia, a Deo infligitur, adeoque poena, seu malum triste est, inter quam, & delictum, exacta intercedit proportio seu convenientia. In hae eonsistit aequilibrium peccati, ubi quasi debitum in una lance positum, in altera vero pinna collocata fingitur. Poenae vero istae multiplicis sunt generis. Est alia eorrectoria & eastigatoria, eademque est arbitraria: alia veros issectoria, eademque naturalis, qua Deus, ut iudex, delinquentes punit, ut sitisfiat iustitiae suae, & laesae suae maiestatis reparetur honos, quod ex persectionibus divinis demonstratur, atque ab obiectionibus adversariorum vindicatur, iis inprimis. ubi salso asseritur. quod Deus a iure suo discedere atque peccatum impunitum dimittere queat. AEquilibrium
tamen servat exactum, ut poena nec excedat, nec infra sit demeritum , ubi illustratio quaedam ex Dan. V. additur. Pertinent huc etiam omnino poenae insernales, in quibus aequilibrium Deus servabit, ita, ut etiam hanc ob causam cor-Pora mortuorum resuscitanda veniant, ut, qui fuit socius culpae . socius item fiat poenae, nullaque pars subiecti peccantis impunita abeat. obiter hie ad PF XXVIII, . Vica res ditur fauo omne stilicet malum, quod laverunt impii, to-
547쪽
tus maleficiorum nidus. AEquilibrium peceati servatur praeterea in usu talionis, qua malum idem, quo alius iniuria erat assectus, is, qui malum intulit, patitur. Quod ius, talionis scilicet, in poenis, a Deo in gravissima flagitia statutis, deprehendimus. Caput tertium curatius, atque peeuliari quadam ratione, poenas damnatorum expendit, & singulas voces adique phrases illustrat, quibus poenae istae a Spiritu S. deseribuntur. Per mortem spiritualem intelligit Noster absentiam occupationis a spiritu hominis, quae ei, qua spiritui. conveniens est, ct scopo respondet. ad quem eum Deus condidit, & facultatibus, quibus instructus est, instruxit. Mors
temporalis dicitur mentis a cyrpore divulsio, usu creaturarum, qui ope S beneficio corporis obtinuerat, animos, a corpore seiunctos, in totum atque perpetuum privans. Per hanc mortem in impiis, ab usu atque perceptione iueunditatis, quae inest in creaturis, divulsis atque exclusis, verum adique essentiale initium mortis aeternae inchoatur. Et haee fuit mors, Adamo a Deo praedicta, de arbore cognitionis & mali comestiuro, atque Omni omnium creaturarum usu ac sevitio. ne in perpetuum privando, neque ad suavitatem coelestium
bonorum admittendo. In maledictione illa diuina implici. tum est illud, quod scilicet ipsa terra, quae homini. in obe. dientia persistenti, coeli sui siet vestibulum, nunc in exitu huis ius mundi exuratur tandem. Notio haec maledictionis divinae amplius hic etiam enodata legitur. S inprimis urgetur. in disperditione, seu ἀπωλέια illam Matth. PN, s. eonsistere, quod etiam ex parabola Christi Lue. - L eonfirma tur, ubi non inscite etiam reliquae phrases scriptum de statu
damnatorum excitantur atque explicantur. Oeeurrit hie
etiam disputatio de tempore durationis poenarum infernalium, qud aeternae & nullo unquam tempore finiendae, ab -Αutore demonstrantur. Additur hic etiam dilucidatio non indocta ex Acy. ILI, ar. ubi per tempora restitutionis omnium rerum Autori intelligendum venit tempus resurremonis, qua plena ct completa undique rerum omnium, Per peccatum
548쪽
amissarum I perditarum, fiet Pylautio a semine mulieris sanctificante, seu seeundo Adamo, in semine mulieris sancti. sicando, atque ex potestate diaboli, devicto ultimo hoste, morte, plene tandem eripiendo. Quod si quis inter peceatum temporarium, atque poenam seirnam, proportionem desiderare velit. illi respondet recte Autor . peccati gravita. tem, non ex tempore, sed ex natura iniuriae, & personae dignitate, cui fit iniuria. esse aestimandam. Hinc etiam n cessario dantur gradus damnatorum in inferno, quorum tres inprimis hie commemorantur causae. Caput quartum aequio talem harum poenarum considerat .. ubi Autor recte atque praeclare monet. iure in Dei incurrere maledic tionem, qui benedictionem eius respuerunt, atque in maledictionem summam 4 consummatam incurrere, qui consummatam sui mae ct omnis benedictionis causam respuerunti Manis
sta servatur sequitas, si Deus gloriae, tam turpiter tamque iniuriose de contumeliose proculcatae, vindietas aeternas suscipere veliti Hinc etiam patet, vere iudicium novissimum sore iudicium talionis. quod Paulus Rom. LI. I. I. amplissime est prosecutus. Quo tandem pacto Deus gloriam suam. pessimis modis obscuratam, de nefario sacrilegio quasi raptam sibi. post verborum & lenitudinis contemtum, poenarum testimoniis de factis, vindieatum ibit. In Capue quinto iam descenditur ad Passiones Iesu Christi vicarias. harumque ad peo eati demeritum rationem, S utriusque aquilibrium. In g. saere hic notandum venit . quicquid Servatori nostro eveniti vilitatis. incommodi, inopiae, ignominiae, molestiae, taedii. crueiatus, ct aegritudinis. id omne passionum Iesu Christi voce. sensu latissimo, accipi. Statum exinanitionis Auctor noster, ex more suo, exponit ita, ut sit ille status, quo Servator, in terris agens. divinitatis gloriam post velum naturae occultavit humanae. neque inter ipsum d alios homines, qua externam speciem, in oculos incurrit disserentia. Ad locum
Pauli PHL H. r. 3. notatur. duos distingui hic exinanitionis gradus, scilicet, seu exinanitionem. in specie sic dictam.
549쪽
di ταπέ1απιν, seu depressionem, eui duos tribuit gradus
primo, quod fuerit Servator obediens usque ad mortem, &deinde, ad mortem usque crucis. Ad exinanitionem vero illam refertur incarnatio filii Dei, vilior externae vitae condi.
tio, & humillima legis obedientia. Ad humiliationem in speeie sie dictam, pertinent passiones Christi, in externas &internas, & deinde in mediatas & immediatas, dividendae. Viearias Christi esse passiones omnis scriptura loquitur, ubi Christus dicitur sponsor, cuius proprietas est, ut debitum alimnum suseipiat, loeo debitoris a se solvendum. Videant lecto
In primis in hanc rem notatu dignum est caput Esaiae quinquagesimum tertium, hic variis in locis illustratum. Porro hie eonsiderandi veniunt loci, in quibus iustitia Dei punitiva in Papsionibus Iesu Christi dicitur dein strata, ct in Evangelio m nisestata, veluti Rom. II, V. asi & alibi. Porro clarissime hoc evincunt testimonia, in quibus Christus dicitur passus &mortuus pro nobis, pro multis. Pro omnibus, tam vice Sloco aliorum. Amplius hie occurrunt testimonia, acceptii tionem proscribentia in passionibus dominicis. Rom. VILLIAVox ποι κε designat. Deum. qua iudicem, filium suum universs poenis, earumque diritati omni, quam iustitia &Iex postulabant, permisisse omnino, neque, quo minus Plena earum fieret executio, per amorem suum impedire voluisse, vel actu impedivi sie. Ex his Scripturae S. testimoniis satis superque evictum est, Iesum Christum tantundem, quantum meritus filii peccator, passum omnino esse; atque ita ratione poenae, quam electi meruerant peceatis suis, inearias Chrissipassiones fuisse aequivalentes. In Capste sexto hoe inerius ex analogia scripturarum, & historia sacra, demonstratur. Iu
LXIX. comparatum, diligenter etiam a celeberrimo Auctore enarratum. Pro doloribus infernalibus exeitatur massimis XVIII, s. c. UXVI, ro. S alia seripturae testimonia etiam
550쪽
hypothesin. ratione explieati vocabuli profert, ae si- . bero lectoris iudicio submittit. Ceterum hie potiora huius Psalmi rapita enueleant Auctor. ubi in pharimis Cotem legit vestigia. Caput septimum in speeie defeendit ad ipsarum passionum, quas Dominus prius in horto Gethsemane, deinceps suspenses m eruce, subiiti Insigniores Auctor, ad rem dc opum situm facientes, partes hie contemplatur, ubi in plu- . Timas graecas voces inquiritur, S res ipsi clarior redditur. Lectu dignissima etiam sent, quae de poculo Servator, in passione ebibendo, deprecatus est. Fovet hie Auctor tam opinionem , quod angelus de eoelo nunciaverit Christo, poemlum illud Gethsemaneum non esse reversurum. Quod non impedit, quo minus statim possit, sub vitae finem, quando Servator alta voce elamabat: Deus mi. Deus mi , quare deseruisti me, idem passionum rediisse genus. Quia enim, licet redieriti id breviorri stat temporis, ct morte mox subsequente abruptum; non sine fuit eapax illud & amplum poculum. quod Servator in horto ebibere debuit. Advocat hic Nostis in subsidium, ad sententiam suam confirmandam, locum Pauli Hebr. V. r. breviter hic explicatum. Consentit Auctor eum
Bo a. quoad ultima verba , ita vertenda: exauditus a metu;
id est, exauditis precibus liberatus est a metu. obiectionem quidem ipse sibi sermat contra illam hypothesin, ex Matth. XXVI, M. Ad quam vero etiam docte respondetur. Posthaee Meupat diligentiam Auctoris passio Christi in foro eret.
sameo & politi eo ipsi inflicta, ubi singulis ex partibus passi
num, singulis peccatorum satisfactiones enarrantur. Sic, verbi gratia, in extrema ignominia constitutus Filius Dei, imiuriae, a Peccatoribus Deo fictae, mortiferae eoncupistentiae
vitae ct usui, summi atque aeterni Numinis amicitiam postp nentibus, eompensitionem reddidit. Sic in aliis passionum generibus Christus alia etiam peceatorum genera sustulit; misee Christi derelictionem sitam divinam gemebundo ore prωfitentis hine Noster ae pit sensis interpretationem: Deus , Deus mi , suousque, ad quem gradum, me dereliquisti