장음표시 사용
61쪽
bus inquit Tacitus) in eo pant consilia, quid sibi conducereputent. Principum diuer .fasors ea, quibus praecipua ad famam dirigenda. Nec quicquam Vtile putandum, quod non honestum. ut omittam, Cum qui fidem violat, omnibus ita suspectum fieri,ut etiam horrori sit. Imperii fundamentum est hones a fama, subditorum beneuolentia , de Principis auctoritas. at cuius quassio famae, cuius auctoritatis erit Princeps, si foedifragus, si diffidens, si dissimulans, si periurus:vel si sit,qua diu, quaeso,duraturat Nullum
simulatum diuturnum. Certum est, nullam rem Remptibi. magis continere, quam fidem: qua sublata, iusticia cultumana societate tollitur . ut dem vi otii , inquit Tullius , oppugnat omnium communepraesidium. Foedera mortales ne saeuo rumpite ferro:
Sed casta eruate dem fulgenti b. os
Hoc addo, maioris impietatis periurucsse, quam atheum. Hic enim querari non nouit D EVM, non magni facit; ille quem nouit omnipotentem,despicit re contemnit. Adeo aute omnes frau-
62쪽
PR NCEPs. J3des a prudentia remouendaS censeo, ut quicquid recentioru nonnulli dicant nec leues admitta cum prudentia,ut de
lege diuina nihil dicam, a virtute separari non possit. Sine fide omnes Regu, ac Principum virtutes obscuriorcs si-unt: ab cannim,ut sidera & stellae a sole, lumen accipiunt. Perplacet mihi illud: THis es, qualis videri vis. Vt nihil magis regium fidei stabilitate &constantia: ita nihil est perfidia magis a rogiis moribas & institutis alienum. Nec enim quis se ,α quam ait Seneca minus conuenit, quam subdola sa calliditas, animis conantibuου magna. Et qui perfidos aliosque fraudulentos Principes diri exitus maneat; excpla docent. & verissimum est illud Flori: Fraudulent imos flaude ipsa pia- Foru rumqueis insidiis deduci. Ecce Alexander vi. P. R. & filius Caesar: de quoru cs te
altero lcribunt, eum numquam dicere M. αν. Ab solitum quae facturus erat, alterum nu- - Ao-
quam cilicere quae dixisset; virumque Θρ autem id statui me, omnibus fidem dari oportere, sed nemini seruari: qui norant, Vt paucis multa,
Et udare homines o fulgere numina. diuum. E i
63쪽
4 1Hippo LYTI A COL; II. Nonne ille eodem veneno, quod famIliaribus & collegis, Adrianoscit. Corneli Cardinali, in cuius vinea coenaturicrant, prope Vaticanum, aliisque parauerat, per erroremque hauserat, sublatus est, alter eadem fraude, qua hostes consueuerat, a Consiluo circum uetuS, dire, Magistratibus patriam committerc. Facto, ut si quis iurauerit occidere
liquem. Ratio est, quia promissa turpister pro non promissas habentur. CAPUT XI.
De bellica prudentia: quid sit bellum, quomplex, se
NO N minus necessaria Principi recta ratio est suscipiendi gerendiq; belli,quam bellicam prudentiam voCauimus. Illa enim sine hac, vix subsistere& defendi potest. vi nihil de gloriada cana, quam ingentem sibi summi etiam
Reges armorum exercitatione peperere. Et reuera magnum quid est, vol a viates contemnere, labores immensos misere interiit Z Obleruanaum laic cit, promissa turpia non esse seruanda.Turpia dicuntur natura, facto. Natura, Vt si quis iurauerit se nolle parctibus Olu:-
64쪽
P R 1 N C E O. cispernari, mortem parui facere, Rei publ. coscruandae studio. Bellum suscipitur , vel defensionis vel offensionis caussa. hoc licitum vix est, nisi forte obviolatam existimationem, honoreS,Vectigalia. Bellum est duorum exercituuper fecialem aliumve modum rite indicta cocertatio. Ritus solemnis indi cedi olim apud Romanos hic erat Hasam ferratam au anguineam praeus fecialis adhostium nes ferebat, o non minin tribus puberibin praesentibus dicebat : Quod populi priscorum Latinorum, hominesque prisci Latini aduersuVop. Rom. diuisits cerunt, deliquerunt Euo Roman. uiarit. bellam cumpriscis Latinis it esse, S naimque pop. Romani diuisitium censuit, con fit, conscisis, ut besium eum priscis Latinis meret ob eam rem ego populumRom. populi riscorumLatinorum hominibusque priscis Latinis bella indicosacisque. Id ubi Eixisset, hastam in fines eorum immittebat. Hodie licerim ritus inrusu non sinat, de-
Munciatio tamen requiritur; ut latrocinii voxcultetur. Oeterum bellu si iu-piaque de caussa suscipiatur, iustum ac pium dicitur: veluti si instituatur ad
65쪽
sue Hippo LYTI A COLLIA conseruadam veram Religionem, Rei publ. utilitatem, vel ad propulsandam hostium rebelliumve vim dc iniurias.
Nullum hesium inquit Cicero in libro de Republ.) m bene conseituta Repub suscipitur ni roside, vel bditorum salute . Ex his fatis apparet,quodnam ini ustum bellum dicatur. Bellum quoque aliud
internum, aliud externum. hoc aduersus hos cs cxterosque; illud dicitur, quod populus inter se gerit, vcl contra Principem In quolibet bello suscipien do, primo omnium de belli caus is cum suis deliberabit Princeps, ne iniustum& minime neces larium bellum conci-
tet; ex quo quae mala oriantur, notum nimis est. Bello saepe disciplina turbatur, Religio violatur, vires franguntur,
opes consumuntur, innoCctia VCXatur, improbitas cxcitatur, omniaque rapinis, caedibus, stuprisserturbantur. Sed& hoc perpendendum, Martem dubiti,&ancipites proeliorum cuctus esse. Iniustis prosecto bellis princeps non solum homines a se alienat,sed etiam grauem diuini numinis offensione incit
rit. quod ispissime exitus docent. In
66쪽
citeriore Hi spania M, Lepidus Procomitii Vaccaeos innoxios &supplices inuito Senatu pertinaciter expugnare ten
ta uit; sed mox accepta clade gra u i βῆ ma, improbae pertinaciae poenas luit. Sex millia enim Romanorum caesa fuerunti reliqui exuti castris S armis euasere. Huc pertinet quod Aurelius Victor de Nahquae Augusto scribit, cum adeo bella exse- --LVM cratum, &nisi iustis de cauillis numqua 'si genti cuiquam bellum intulisse. Iactantis cnim ingenii & leuissimi esse dicebat, ardore triumphandi, &ob lauream coronam, id est, folia infructuosi,in discrimen per incertos euentus Certaminum, securitatem ciuium praecipitare. Neque bono Imperatori quicquam
minus quam temeritatem congruere;
satis feliciter fieri, quicquid commodegeritur : armaque, nisi maioris emolumenti caussa , nequaquam mouenda esse, ne compendio tenui, iactura graui, petita victoria similis sit hamo aureo piscantibus; cuius abrupti amissim detrimentu, nullo capturς loco pesari potest. ymnivrius experiri quam armis sapia sntem decet, inquit Comicus. ideo Va-
67쪽
18 Hippo LYTI A COLLIB. letinianoTheodosi' utSuidasrefert dicere solebat, Imperatoriam aciem non a
mis, sed iustis caussis re. Hacratione bel ita suscepto, causa illa iusta inculcada est omnib. ut no solii alios ad societate belli adducat, sed etia ut animustiis addat. Speraddita liscitat iras. abi qui egregiestiebat, dc Romanos eius esse libertatis, quς columelia exasperaretur,& a Poenis nihil iustum moderatuvc cxlpcctabat, misit legatosCarthagine de coditionib' pacis. uas cuiniquitatis&inseleti ple- Plutareh. in naS attulistent, CXercitus Romanoru ad SHone , in pugnanducocitatus est. Tale quid Cy'D 'π' rus, Solon, S partani, aliique fecerunt
CAPUT XII. De prudentia bellica ante bellum.
BEL Lic A prudentia cernitur ante bellu, in bello, post bellu . Ante bel- tu, in belli apparatu. Romae ubi de bello Cois retulerat, decernerem cogenere. solebat Senatus,quatis copiis, quo milio tu numero,quibus, quotve legionib',&- . perquos duces bellu geri&re bellicaad ministrari placeret. Desectus ite haberi, novasque legiones coscribi. Ideo Princeps solersem nauis gubernatoreimita 'U M, H bitur,quiprii qua portu egressu sinalys omnib.iebus instruit nave, atq;
68쪽
PRINCEPS. 'quoad ei'feripotcst,armat&Ornat,mari deinde ac velis sese comittit. Primo igitur si bellu suscipi edti,de reb. neccsla-For
xiis ad bellu ge du cogitabit Princeps
nia, sippequi ,quicqd alii dicat,precipu- orti belli nervorti no postrem' cst. Poteria duab. reb. Coparari, cosseruari aut augeri dicebat I. inser,pecunia sic. 2 militi
ri.Tucdςlfecto rei militaris, latrocinioru*Coercedoria unica ratio est, si milites sua certa stipedia habeat. N on facile miles in ossicio potest cotineri ab eo, si necessariano subministrat. Quare insit Treb. Pollio in Gallieno, Cosio Principi; fuit, ut misites quosole lacari gener edaretur. Promissis itaq; pMartianti aureis vicenis,&acceptis,&c. Philippii Macedone, qui largitionib.&donis tota pene Grςcia subImperiti redegit, dicere soli- tu seriat Vul praesidiis alispropugnaculis
adeo munita arce esse, quae no facile expugneor tumetu aureis numisonusta eo penetra--.IdePhilip .Hispani rex hodie obse Mat, si pecuniarii vi plus qua alii multo- auarmatorii millib.cssicit. Cii Adherbes
69쪽
co Hippo LYTI A COLLIB. Romam de Iugurtha questum profit- gisset, scribunt Iiugurtham eo missa pecunia facile Sestatum in suam sententi .am traxisse: in istos deinde a Senatu te gatos qui regnum inter illum Adherbalemque diuiderent, similiter aggrcs sum, pecunia corrupisse. Necessariae sunt magrus Principibus largitiones, ad hostium consilia , copias , opes Cuerr
Tamsirmum nihil essit, tam clausum a trinquesanctum,
'uod non expugnu et Isauri.-Sed vel opinio, Principem aliquem opulentum esse, plurimum valet. Alphonsum Ferrariensem dicere solitum ferunt, Principis inane nomen, ct i contemptui ct iniuriae expositum, nis e m aerario raegrandemsignata pecuniae vim, ante periculum congestam contineriseruarique o mnis generis homines existiment. In id igitur Princeps eniti debet, ut etiam
non exspectato belli tempore felix illa
T more quaepacis besia futura timeo sis cum bene instructiim habeat ; ne, dupecunia quaeritur, & hinc inde colligi-
70쪽
tur, belli occasiones negligantur, &hostium celeritas nocere possit. Scrib. subibis. Suetonius , Augustum, Ut perpCtuo ac ψρ sine dissicultate sumptus ad tucdos militcs prosequendosque suppeteret, aerarium militare cum vectigalibus nouis, propriosque huic aerario praesectos instituisse. Romanum porro aerarium sui hoc obiter moneam tributis constabat& vectigalibus. Neque quies gensum sin- l ui t Tacitus sine armis , neque arma ne 'sipendiis, neque stipendi sine tributii ha
ri queunt. Tributum, inquit Varro, erat ram.
pecunia populo imperata , quae tribolim a Musis proportione re in exigebatur. Festus scribit, tria fuisse tributorum gene- 'ρ
scilicet; alterum, quod ex censu conte' rebatur; tertium , temerarium , quod stil. extra ordine imperabatur. Vectigalia, ut ex Cicerone liquet , trium erat generum: ex agricolatione, mercibus e portatis vel importatis; unde Ex R.
dicebantur, 3c fagogica denique - in εςX agris pascuis. Hodie fisci siue aerarii conficiendi septem a nostris genera tra s,ὰ M. duntur: ex agris publicis, ex hostium es. a.