장음표시 사용
31쪽
Lapillus scyphoidaeus, , 67 Lapis Aquilinus, a si, Arabicus, s
Bononiensis, II Busonius,. I 26 Callimus, a Cascia lanus, II Chelidonius, ias Comensis, Is Draeonius, 4 Fissilis Hemiciali. 33,, Frumentarius, fisi i Geodes, IIl H . 1 F bisnu , . ,i 37 Iudaicus, 28 Lebeium,i I6i Lucifer, IJ Lyncurius, IasOdore violas reserens, IZOllaris, Is Percae piscis. I Sceleton serpentis res rens, specularis,. 27 Spinosus, Ia Stellaris angulis aeutis, sis Angulis obtulis, εχ FGlis,. 63 stillaticus Σ' Syriacus,
L Autilites, i Io I Neriti tes, ic Nitidum sterile, frNux vomica lapidea, I16
Oculus cati, 23 oculus marinus, IIGOdontopetra cuspidata, q9i Molatis, soMolaris.blaetiformis, ibid. olives de pierres, 8l inlatis lapis,
Ombria natisormis, intombrias, Ia Ophioglossum petraeum, Asiosteocolla, ITOstraciles,. II Leviter rugosus & spin sus, Iso Rugosius, ibid. Rugosus undatus, ibid. ovum Anguinum, Iax
32쪽
Pectinites, i IUPectunculites, ibid. Pereae piscis lapis si Pes animalis aquaties lapideus, yi
Phaeniciles, i l x18 Phosphorus mineralis, IJ Pietra frumentale, is Pisolithes, . . - 16 Pseudoadamantes, a Pseudocrystallus, in ' 3o
Quercinus calix cum pediculo petrificatus, FI Quercinus cortex petrificatus, 1 Quercinus glandites, ΤΙ Quercinus ramus una cum cochlea petrificatus, 3
Quercus folia petrificata, ibid.
Mutellati Ichthyodontes, ikutulum Echinitarum, Scyphoidatus lapillus, i. 'selenites. . l . u. Serpens petrificatus,
R. Adioli Echinitarum. IIT Radix lapidea,
Rapa in lignum mutata, Retepora seu Eschara marina sollis, Rhodites, coRiZoides, FA
Serpentis caput petrificatum, 17Silex. i u i i is Perforatus, ibid. Sitieeus pyrites, I Spatum, ΣΑ. 9IEbori simile, Is Spectrorum candela, I 29 specularis lapis, ZySphragis-Asteros, 64Spina piscis lapidea, FISpinotus lapis, I27Spondylolithae, PsCoracoidati, 78 Ovati, ibid. Subrotundi, 7 6 spongia lucis, Is
Stalachites, asCrustaceus, 3 Stirice - sormis, ast Tubulatus, 3o Stalamites, ' si Statua uxoris Lothi, a s eii marga, GStellaris lapis, QSterile nitidum, sIStigmites, coStillatilius lapis, 29 Strombites, aI Syriacus lapis, Ia8
33쪽
sui N, i ci Cmi r V., i 2. I, sitiata delaeunosa, Is7LV Amnu Iupis, Iι Tessera lusoria lapidea, i 68lvariolites Lucernensis, mThryallides perpetuae, salvermeille, . ' 24 Tiliae lignum petrilicatum. 34 Vermicchiara, 16o Tonitrui cuneus, . I lVermiculare Alcyonium, ibid. pasius ori talis, 23lvermicularia, t . ibid. phus, . Sylvirgulta petrificata, r3Trochites, M. Io8lumbilicus marinus, IasTubulites, Iss Magnus Indicus. ais Balanorum eatices refe-lumbilicus Veneris, ibid.rens, Icr Umcoruu sessile, s . . . Dentalis, Iclo. Volvola doliata, scvermicularis, ibid. t urticites. ει
34쪽
. De Lapidibus, Vuliaribus & Figuratis
modo tractare , Verum , cum horum natura integre copn
: T Tid misi pxtu ς pMΠantur propri tatex, quas cumalus lapi libus communes hahent, descriptionem Lapidum se, H --:-:S Rς ς' pymςΤpkQrumq; eos constituentium huic tractaatui praemittendam censui, quem ua finem sit
DE LAPIDIBUs UULGARIBUS IN GENERE.
iusi Guidsit Lapis, ejusque generariae modus.
P mi Iulgare intelligi eos, qui passim obvii sunt, & in pluria
bus locis frequenter ac copiose nascuntur , ita ut sera cuilibet
35쪽
a r His TORIA LAPIDUM FIGURATORUM
An amia eatur; acr enim ambiens a Vapore aquae magis distensus massam vicinam hin petria comprimit, salem in intima spatia ab humore relicta vi quadam impellit. rimam & cum contentis sulphinis ramusculis ita involvit, ut porro a reliqua nus promon. sa non nisi potentissimo igne separari queat. Ads, α Tria itaque ad formandum lapidem concurrupi: Sal in conyenienti ve-diam Iis hIculo susus Liquor terrestris viscidus, ac demum putium proportionatadr tria ex configi alio, & coaptatio. currunt. Ut aurem hae partes ad constituendam substantiam lapideam requisitae imgis, abis. time sese penetrent, conjungantur, dc debite coaptentur, fluiditas omisitim sis. nium, Vel sane potiorum necessaria est, sic enim in motu positae faciliusdisa, rata commiscentur, irretiuntur, & in massam fixam coeunt, unde omnis penes uiri κ. generatio ex fluidisprocedit, ita ut ne gemmae quidem, & lapides durissi-a-- mi excipiantur.' , ' , ,. A i pidum ducites, gi pilas . Sc quandoque serma dependent, i, Dis .is., quor terrentis sulphtire suso unbutus eis colorem, diaphaneitatem, vel Io da ἀ- opacitatem tribuit, diversa dehique partium configuratio , & coaptatio odisi. lapidibus aut firmitatem, aut iriabilitatem inducit.
De Sale Lapidum causa primaria
modo menti obveniunt. Hine Mathematicus illum definit per cer l
S mis diversae adducuntur definitiones secundum diversima modum, quo consideratur, & varias sus proprietates, quae in tali concipiendi l
tas figuras, quibus semper donari credit, & per quas ab aliis corporibus, qu ales non sunt, susticienterdistingui putat. Quamobrem Clarissimus
ct eeli. D. CHRISTINUM MARTINELLI Tadii, em Venisum inter hucu'. excogitatas Ialis descriptiones, illas potissimum approbat, quae de hujusmodi salium fisuris mentionem quandam iaciunt, &inventae sunt a Langeliora inomia Phasis, novusii 4 Lemonis proxime adradigeia lotum accedente. Dic salem esse ait: corpus minimum in punctum acutum semper desinens maxim4 permotum divisibile. Lν Dractverti dicit: Sesem esse corpus Obtinens puncta,&acumina, sive nia sint fluida, sive rigida. Attamen nec haec .finitiones adducto Authori omni ex.pgrte placent, quod Sali tanquam alicui Elemento smplIcissimo minus conveni e videantur ;unde sequentem subiungit. cit. ad .pam Io. Sales dixerim corpuscula tibsectilia tendinata planis siu perficiebus, ita ad invicem inclinatis. ut inmmplicem aliquam includam figuram, Chynuciopinante omnium rerum turalium firmitates S pondera potissimum a salibus dependere, iudican illos esse unum ex principiis corporum activis, sedreliquis magis fixum ae ponderosiam. Plures autem Philosophi praecipue respicientes duas prima rias salium proprietate momnibuscDrum speciebus, licet inter se diversis, obvias d sensibiles .in mullo alis corpore ἀ quod Sal non est, aut e s libus nonconstat ,observaser, quae sum liquabilitas,& sapiditas. in his dua L bus
36쪽
hus proprietatibus istium differentias essentiales eolloeati debere autu- Sιeandum mant: propterea Author Burgundi dicit: Salem esse corpus duram, &in Du Η, aqua ditalubile , quibus Nisi imus Byle addit: re sapidum, nam pos- mel osti dati aliquod corpus durum. Minaquae dissolubile, etiamsi nullus esset Boyle. sal, nec e tale, aut saltem paucissimo constaret, prout est Lae Lunae minus iaetacatim, & luto pingui imbutum, & plures Bolorum species, quae codipora omnia, etiamsi minime salina sint, aut paucissimo sale impraegnata, tamen facile in aqua di lvuntur. Gm igitur non istum dictae duae ultimae proprietates in omnibus salibus ceris, & a nullo allo corpore heterogeneo obvelatis deprehendantur, sed insuper quilibet sal suam figuram angularem obtineat, ac consistemtiae sit durioris, quaelibet dictarum propositionum Midquam peculiare D. M Be sali proprium exprimit, unde optimum erit, ex illis unicam salis dει salis Ire scriptaonem concinnare, quae omni & soli conveniat hunc in modum: sal dum -- est corpus durum angulare , in aqua iacile liquabile , &sapiduate do- tiarem.
. In hac salis destriptione omnes ejus proprietates Essentiales, quae illum
in statu sincero constitutum concomitati solent, continentur, & licet particulis Elementaribus non conveniat, tamen propter hoc non reiiciem
da videtur. cum hae raro vel non rem cadam. M adhuc magnum subsit dubium, an hae quatuortaeusq; observatae salium differentes speetes nimirum e Sal marinus seu muripticus cubicus, Virriolum para telepipedum rhomboideum, Alumen rupeum octaedricum, de Nitrum pris. niaticum hexagonum, quorum figurae omnes aut ad pyramides, aut ad ptismata reducibiles sint, verae Elementares calium species existant,seu primigeniae & componentes, vel an etiam compositae, aut deriva curcum matrimini loquar sint,prout vult Clari . Ph sephus ct Comicus D. Hombera, inq; alias differentes ae invisibiles salium species tanquam Elementa
res abeant, & dividantur. 9. Ad majorem autem definitionis intestisentiam sciendum est, quid inteLugatur per totiquabile, ne pro aliqua salis in aquam convertibilitate ace,
Piatu quod valde er neum esset, nam per liquabilitatem talium QIummo. μώ- ι doindicatur facilis eorum ab aqua dissblutio, quae tam ob eonstantem suum s mmotum omnibus liquidis communem, quam ob subtilissimas suas patriem v las interstitia corpusculorumsalinorum cohaerentium facila penetrat, & illa plerumq; vinculo tantum mechanico, seu ope propriae structurae unita, nubkN; alio vinculo ramoso, aut firmitatem fixam inducente ligata separat , atq; ad minima soluta poris suis figuris salium proportionatis recipit, & Fui negotio ob parvitatem mol is intra propriam substantiam sustinet, a shus eorpustulis salinisintra porosaquae ruerentibus sapiditas aquae conculatur, manifestum signum, qu non fuerint in aquam conversa, sed tam tum in ea abscondita, dinu praesentia sua aquam salsam reddunt. Exposita salium definitione eorum textura consideranda est, quae comstat e pluribus particulis insensibilibus longis, tectis, rigidis, & acutis Gmul unicis, fecundum quam particularum diversitatem variae quoque s lium species exurgunt: unde alii tales sunt acres, alii acetosi, alii neutri, ut Nitrum, Viniuium,&Sas marinas: si est volatius, alius fixus, alius
37쪽
. P . simplex , alius compositus, dantur deniquς inflammabilas, &quuionis
flammantur. lia Nirr Sal Nurosus eum rebus sulphureis magnam habet cognationem, &eum D - .acetosis effervescit, Moutra vero Vitrictum nec cum acetosis tumultuatur, Hi Πρωm, nec ita inter A sulpbura aliqua assinitas deprehenditur. Sal communis d. μι ορ mum ex aequabili elementorum mixtione componitur, quae illi saporem
ex acri & acido temperatum communicat . . . . a
Praedictus Author in eis. dis. de Sal. contendit, potiores Lilium differet, , ollisis iras praesertam quo ad sapiditatem diversis eorum figuris debere, se acid, sapidi . ., talem adicribit spiculis latinis in acutos angulos desinentibus. Salem verbrunda no- muriatIcum seu marinum, ciun acutis angulis careat, & eorum loco omradant. nes rectos habeat, non aciditate, sed falledine praeditum esse; Uitriolum econtra omni salsedine carere, sed aciditate aliquali dulcedine mixta donati ob acutos suos avgulos, nonnullo'; obtusos adjacentes, in quibus dulcedo consistat. Natrum vero aciditatem&salsedinem p seserre ob angulos roctos & acutos in eodem schemate conjunctos. Alumen demum aciditate praevalente, simul dulcedine & aliquali salsedine imbutum esse supponit, quia in eopraevalent anguli aciut, nihilominus tamen erectis nec obtusis destituto. Stipticum autem saporem tam in Alumine quam in Vitriolo sensis bilem depςndere docet, nori minus ρxasperitato φlanorum anzulos componentium , quam ex ipsismet angulis,wc quibus connituuntur; asperit,tem vero planorum deri vare a praesentia corpusculorum heterogeneorum e terra & paniculis minoiamina inmitima ijmstancia commixtorum. Verum quemadmodum sapor stipticus in Vitriolo & Alumine a varia corporum heterogeneorum misceta dependet, nullus infietas ibit, plures ashuc salium divertas lapiditates a varias particularum salmarum combinati
nibus, & aliorum corporum admiscelis produci posse. Sed haec Clarissimus Author de saporibus salium tantum primigemorum intelligit, & non deri Vatorum , ruorumdot erunt differentiae, quot dularentes stilium combi, A-- um igitur proprietas abeorum figura, Mexistendi modo potissimum
num M.' dependet, nec non a. corporum poris, quibus applicantur, ita ut idem prie δε nune figat, nunc coagulet, deinde separet, & disislvat fecitndum variam Op π partium configurationem, cum quibus commiscetur: Si enim earum ca- η - . vitates Imiter subeant, iis sensim irretiti figuntur, dc una cum corpore , Ω ρ ρ ρ quod subierunt, in duritiem lapideam coagulantur; Si auteracorporis p ih. M. Vi quadam penetrent, ut sese insinuando, & quasi incuti eando ejus par-- tes*nsibiles a se invicem separent, texturam dissolvent, eiusque vinculae rumpent, prout aqua simplex dissolvit sales, sortis metalla peir, . . Diversae lapidum species manifestant ad petrificationem omnis generis Garionem siles concurrere. Siquidem sal nitrosus deprehenditur in calce, acetosus in omnis ga- marcasita, neuter in aliis lapidibus. In sale volatili tantillo fixi ligato spiri neris sales tum lapidificiam consistere valdeprobabile es qui poros materiae peltificam εο currur. dae aperit, & ita disponit, ut sales fixi eos facilius pervadere queant, & acce, deme debito liquore viseido in lapidem coagulari. ' . . .
eis. Di spiritus iste lapidificus mediame velliculo aeris velaquae undique diffun- ρ ωbi. αἶ , α quamlibet materiam aptam, quam Tito penetrat igit, stm
38쪽
simque sine sensu in substantiam lapideam convertit. Quamobrem ubique lapides irgenerantur sapides; apparent altissimi montes e meris lapidibus exstructi, nerentur. quorum nec subjectae valles, nec prata, nec campi expertes sunt, saepiusque ipsamet aqua innata vi lapides depascens ob congesta saxa proprios alveos deserere cogitur, 3c plura corpora, in quae impingit, petrificat, imo in aere sive calore, live frigore perfuso lapides produci videmus, a quibus neque ubventia immunia sunt, ita ut lapides quovis tempore, in qualibet regi ne, & in omni re gignantur, nihilque naturae naturalius Videatur, quam lapides generare, sine dubio, ut tanquam solicita rerum parens debiliora sua producta valido hoc sulcro insta et . . Aer omnis generis salibus praesertim nitro gravescit, quos ab exhalatio- πινι mimnibus terrae &maris salibus minus fixis imbutis recipit, vel etiam cavitates r/ndiris sa- subterraneas pemadens, inmineram salis impingit,'ejus particulas libe- Iibus grariores solvit, & secum rapit, a quibus in nubibus grando, Ceraunias, in vescit, is pulmonibus hominum praecipue prope mare degentium sabulum & lapilli quemo oformantur, nec non scorbutus inducitur , pleraque montium cacumina imbμ' Septentrionem respicientia in rupes durissimas coguntur, imo integrae ur- bes, equitum turmae, & pecudum armenta, quorum exemplum habemus
in Asrica prope Tripolim, in montanis provinciae Chilenus in Armenia,
nec non in Ruma, in naturam lapideam mutatae sunt. Mid. N. Barth. Cent. a. his. Icio. I M. Gamerari in aeuerit Ptolem. centia. cap. 7. Ortelium in
descript. Ras. HI INec solima vaporibus ter & maris aer suos recipit sales, nam quoque eliciuntur saxis ab aere calido &humido praecipue ab Austro summo timpetu ad rupes allidente, a quo sunduntur, & emulgentur terra residua hinc rapidis inde a ventis projecta, & remanente liquore terrestri & viscido, qui spe- quandoq; ciem putredinis contrahit, ita ut in eo teste Nic. Menet. dans la traitteris putres ripierresart. I. exigui vermiculi ope microscopii Observentur, Sc merito dim in m tin
Hoc ipsum in causa est, cur tot foveae & cavernae Meridiem spectantes in ρ.ntibis,
summitate montium appareant 1 ventiphurnldsoribus sensim excavatae , observo haud dissimili modo, ac saxa in ripis fluviorum sita, aut supra quae rivulus rur. excurrere solet, exeduntur, hoc tantum discrimine, quod flumina rapita suo motu lapides proximos erodentia integra ramenta lapidea potius, quaru , ipsum salem secum rapiant, quae, si sint subtilia , porosique corporum Ob- Petri Viorum penetrare apta nata, petrificationem inducent, si vero crassiora exi- ' guom stant, & materiae limosae ac glutinois meatus praecludenti associata, supera' ficietenus tantum corporibus adhaerescent, eaque incrustatione obducent, is . yrme unde aquae petrificantes, &incrustantes originem suam trahunt. Aquam copioso tale imbutam esse, no solumnacula aquae minerales,& murinae , sed etiam ipsimet vapores aquei hyeme, vel instante frigore sub forma nivis,aut grandinis decidentes luculenter demonstrant, quo partim in acre, partim in locis subterraneis impraegnatur, etenim cryptas & sodinaς salinas percurrenti non minus latentes tales dissolvit, & secum trahit, ac humores aquei sursum elati nitrum acrium imbibunt, quo in guttulas coeuntes Asub forma pluviae decidentes terram inigant, taci sertilitatem inducunt. - . Apus
39쪽
Aptissimum verδ petrificationis salem in subterraneis sequenti modo a natura Elici, generatio Lactis Lunae s de qua intra ) persuadere videtur.
Aqua nempe mediante calore subterraneo in vapores versa per internas silmmarum spium cavernas , quae pluribus in locis ad altissima momtium cacumina penetrant, non secus ac in destillatione aquae peralembicum, attollitur, ubi in summitate saxosis cavernarum parietibus adhau et Glentim In guttulas abit, quae a denuo subsequentibus vaporibus ita au- entur, G conglobantur, ut sacto aquarum quasi agmine in aliquo clivo devexo In scaturiginem crumpentes, aut liinpidum iontem, aut susurram rem rivulum producant. Dicti vapores velut rorulentae, &subtilissimae liurrum particulae constanter sursum avolantes meatus rupium pervadunt,
contentumque salem alliciunt, & diluunt, quo saxa insuperficie suadest, tuta, propria natura duritiei, & gravitatis deperdita, substantiam terre urem albicantem , fungosam , ac levissimam induunt, quae Lac Lunae Mo--Ich audit, quia lactis instarduscescit, & in aqua dissoluta ei albedinem inducit. Praedictus sal toties rectificatus, & per infinita terrae cribra ad tantam montium altitudinem cohobatus cum sale volatili vel spiritu aliquo lapidinco magiram habeat affinitatem, &meo primaria petrificationis causa conustat, necesse est, liquidem saxa illo orbata subsistere nequeunt, quin dispositiones lapici Proprias amittant, nUvamue auctius corporis qualitates assumant,quod manifeste demonstrat generatio Lachis Lunae in hiis usin di Iapidum resolutione supervenientis, cuius praecipuas proprietates hic breviter perstringam: Ad clariorem salium notitiam adduntur figurae potiomana silis specierum, prout A Claris Listero in doctiffluis Exercitationibus deThe .ct Font.Med. Anglia exhoemur, ct a Doctis Gutirimino dissen. citat. describuntur. Viae icon. min.
De Lacte Lunae , ejusque usu Maecinali. '
LAc Lunae est Terra, quae a variis Authoribus varie denominatur . Ferrandus Imperat. lib. s. cap. I4. hanc Terram Agaricum Minerίlem appellat ; Gemerus Agaricum saxatilem seu Fungum p meum, eo quod Agarica instar saxosis parietibus adhaereat. Agricolae Ste, marga, Germanis Moonmιlchoder Stemmam . Ob substantiam albam, fungosain, &porosam, ex qua concreta est. Maximus Lactis Lunae proventus est in Helvetia, ubi in summis altissi morum montium speluncis colligitur, quarum praecipua est in summitate montis Pileati seu Fracti. Germanis Pilatuabeet vel Frachmaenis, quae nomina ab ipsis latinis a Romanis istis locis primo impositis, &dein eo ruptis derivant. in ita vocati, quia nubes ipsius cacumen pilei instar comtinuo cingunt. V infat. H fori Lariss quati Civit. dyletia montem; in m
dici divisum seu stactum praeciseri, & ob adjacentem famosum Pilati lacum valde celebria, ex parte meridionali ditionis suintrinae, re ab incolis ob