장음표시 사용
101쪽
tae ludorum. Allusiit & explicuit comiter bonus seneca s patrem dico lib. iiii. Controu. God munerarii solint scirea exJectationem populi detinendam , quino a paria per omnes dies di pensant , ut sit quod papulum delectet reuocet: hoc epo --
cio : non omnes simul produco. a liquid noui semper habeat libesiit. ν η. . iii Nec Vero in libellis lolum pronuntiatio haec munerum : seda'. log etiam in tabulis & pictura. Pingi, inquam, iubebant habitum formamque pugnantium gladiatorum , item loci , mune-ο- δε risque totius. Plinius serio notat libro xxx v. Pingi, inquit,.. gladiatoria munera atque in publicum exponi coepta a C.' Terentio Iu ita cauo. Is auo suo triginta paria in foro per triduum dedit, tabulamque u r. - pictam in nemore Diame posuit. Apud Horatiuna lib. ii. Saty-
Vel cum Pausiaca torpes in sine tabelgai
Gipeccm minus atque ego, cilm Fulvi Rutubique ut Flacideiani, contento poplite miror Proelia, rubricapicta aut carbone : velutsi Reuera puguent,feriaut, vitentque, mouentes
ubi graphice videtis sormam eiusmodi tabularum . illud autem, Contento poplite , habitum nimirum exprimit pugnantium gladiatorum : ne ad seruum ipsum referatis, cum interpretibus laeuis. De his picturis Trebellium capio in Viati Carini : Memo abile maxime Carini O- Numeriani hoc habuit imperium, quod ludos Romanos noulis ornatos flectaculis dederunt, y ' quos in Palatis circa porticumstabuli pictos vidimus. Vbi nescio an relli tuenda Porticus Statilii. Idemque in Venatione seruatum esse ex Capitolino discere est, in Gordianis: & hodie seruant nostri in isto Battualium ludicro, quod Gladiatorium vocant, etsi prisci illius vix umbram.
102쪽
Gai odie acta: , tamen ante pugnam. Pompa, transilioque.
compositiones , in ostensio ornamentorum. Praelusio, bassis, rudi bus,armis. Tuba cantus, in Uersa arma.
HAEc ante muneris diem. At die ipse, gladiatores ordine deduci in Arenam mos fuit,&inibi solemni quadam
pompa circumduci. Quinctilianus: Iam dies aderat, iam ad ite seiu-ctaculumsupplicii nostripopuluου conuenerat, iam OHentata per arenam periturorum corpora mortis suae pompam duxerunt. Ad quam traductionem accommodo illud Capitolini in M. Antonino: Faustinam quondam cum gladiatores transire vidisset, unius ex his amore juccensem. Postquam introducti,paria inter se componebantur, siue ut Graeci decenter appellant, Componere dixi. ita enim loquebantur. Plinius pulcherrime de occulta quo:un- ΡΣ - dam animalium discordia lib. v m. cap. X I i. Gam quis aliam tautae disiordiae caussam adtulerit, nisi naturae spectaculum , sibiparia componentisi Vbi melius liber vetus, nisi naturam,Jectaculumsibi risiis,m ac paria componentem. Etiam, Comparare. Quinctilianus: Cum me una tamen res apud quodam faceret miserabilem, quod viderer
inique comparatus. Certa enim arenae destinabar victima. nemo munerario vilius steterat. Item Committam. cuius verbi saepe exempla. In hac compositione prima Editoris cum,ut pares cum paribus constigerent. Atque adeo id volebant ipli Gladiatores. I Seneca alibi: Ignominiam iudicat gladiator cum inferiore componi: scit eum siuegloria vinci, qui me periculo vincitur. Lucanus libro IIII.
- veluti fatalis arenae Muneribus, non ira vetis concurrere cogit Productos: odere pares.
Et bene, productos: quia id quoque arenae huius verbum. Seneca de virtute loquens: Produci enim illi in tentari expedit: nec Pi intelligunt, quota sit, quam qui vires eius lacessendosenserimi. Post comparationem, credo, gladij armaque quibus pugnaturi, Munerario ostendebantur: explorandi caussa, & an satis ' acuti. Suetonius Tito 'Ceterum ipsos non solum Iamiliari caenae N i adbibuit i
103쪽
adhibuit, e2 cy- is quenti die gladiatorum blectaculo, circa se ex iu-dustris colyocatis, oblata sibi ornamenta pugnantium inllicienda pomi exit. Nam Titus ipse tunc Editor. Victor de codcira facto , pstise cum gladium dicit, quasi ad exploraudam aciem. Dio clarissime in Nervii: Cosiocauit eos in iste iaculo quodam iuxta se, ignaros quod proditi essent: iisque gladios tra idit, in blectim quidem vii diiudic rent ausatu acuti essent squodsierisolet: reueia Pt ouendiret purum se hinc tum sive alim isterficeretur. Facit ad hunc in uulgatu in .h a s --xixum, quod Dio idem scribit gladios acutissimo, ' Drusianos vulgo vocatos . videlicet quia crudelis ille &cruentus editor acutissimos eos semper existebat. Contria lenissimus
τες ἐαι I. adeo a caede abhorruit, ut gladiatores Romae, tamquam athletas, sine periculo aut noxa, pugnantes cerneret. Ferrum enim acutum nemini eorum commisit , sed obtusis in velut orbiculatis gladiis omnes pugnabant. interpellauit laic Lernutius , Heus tu, inquit, longum hoc tuum ante loquium: pugnam ipsam Vidcre aveo. iam committe. Mane etiam,inquit Victc r. praelusio praemit
tenda est. Viden' tu illos qui arte quadam iaciunt hastas ἰ viden' qui velut seriunt gladiis 3 Purae a serro illae haltae, obtusi gladii. denique proludunt, & cludunt. Praelusionis diem Symmachus appellat lib. 1 1. epistol, de canibus : Gor praelusioniis die ita Roma mirata est, mi ferreis caue is putaret ad p ibi uectos. Sed ille de Venatione aut Circensibus: at proprie dera, . Gladiatoribus , Cicero de Oratore : Sed si in iiDipso itidia toris mitae certamine , quo ferro decernitur , tamen ante co rei sionem multa fiunt , quae non ad vulnus sed ad Peciem valere viariantur; quanto hoc magis in oratione exb ectandum est Vbi scripserim, in illaipso gladiator a vili certamine. Praelusio autem in Ha-nis, Rudibus, Armis. De hastis, Cicero in iisdem libris: δε-que ei modi ilia praelusio esse debet , non ut Samnitium qui vibranti' se hastas ante pugnam, quibiti in pugnando nihil utuntur. Iterinan idem:' Et ait cam brachium concaldicerit, tum seselere pugnare. Neque attendit eos ipsis gladiatores intelligit in unde hoc simile ducit, ilias primaι hastas ita iactare leuiter,utinue stati velina meserviant, o iu
104쪽
o in reliquum Viribus. Hos Pilarios & Ventilatores incti
lianus aprillat: qui ea quae emiserant ita librabant, ut venire in mutantu viderentur, quaque iuberentur decurrere. De rudibus, Eumenius Rhetor in ea quae De instaurandis Maenianis: Neque inimtanta me aut nul entia aut considentia tenet , ut nesciam quanta sit inter hanc aciem sori 'nostra ilia Iecreta studiorum exercitia diuersitas. Ibi armantur ingenia , bic proeliantur: ibi praelusio , hic pugna commilitur: hic plerumque velut sudibus saxis , i ic semper telus tendentibi dimicatur. Nec enim ambigo quin rescribendum rudibus cis hastis. Vnde enim ibi saxaὶ Et hanc correctionem, Din Mamici, imputo hodie vobis. Ouidius i ii. De arte. Ποῦ '
Sic ubipraelusit, rudibiu puer illa reluctu Spicula de pharetra promit acuta sus. Tertullianus oculos hic habuit, dum scripsit aduersus Valentinianos: Congressionis lusionem deputa lector, haud pugnam: ostendam, sed non imprimam vulnera. Appellabant haec lusoria tela. Ostia itu. Seneca: Remove ea lusoria arma, decretoriis opus est. Item lib. ii. Quaest. Naturat. Illas vero viros altissimos error iste non tenuit , Ut putarent Iouem modo leuioribus fulminibus, in lustriis telis uti. Exercitoria tela, alibi' Tertullianus. E contra, vera & acuta
tela, Decretoria : ut in verbis Senecae iam dictis. Credo ideo, quia haec velut decreto Praetoris siue Editoris dabantur. post quam inspecta acriter & probata. Hinc obscuriores illae me taphorae lucem accipient in eodem Seneca: ut lib. i. De Clementia: Nisiplus es quod timet quam quod damnat, non accedet ad decretorium stilum. Et Epistola C iii. Intrepidus horam ilium decretoriam prosi ice. Eadem arma dix re&, Pugnatoria. Suetonius in Cato: Batuebat pugnatoriis armis. Significat enim eum omisia Pumis urudi, usum gladio vero. Non ab ter quam Commodus, diatores, flecte depugnandi, crebro trucidauit, cum ipseIerrum obis ctum veronibus plumbeis uteretur,alt Aurelius Vitior. quem l O-aiis vi cum vexant varie viri docti. Restituo ego, erro obtecto Neronibusplumbeis. Haec sane scriptoris cognominis mihi mens. iis mala fraude pugnasse Commodum: & velut lusoriis armis Vteretur, Vsum veris. Ferrum enim obduxisse dumtaxat laminis c plumbo et cum gladium ipsum putarent esse e plumbo. Sed Eedeo ad rem. Pugnatorium mucronem Seneca pater dixit
105쪽
lib. 1 i. praefatione: Deerat illa oratorium robur, dissetur aurius, ἀά, . Addidi etiam armis eos praelusisse: de rem dixi. Nam Maz parmas aut clypeos in altum iaciebant, recipiebantque cum venustate. Martialis lib. I x. Summa licet melox Agathine pericula ludas, Non tamen escies ut tibi parma cadat. lentem sequitur tenuesque reuersper auras vel pede, vel tergo, clune, vel π usserit. ut peccare Mis, cum Ieceris omnia, Non potes. arte opus est, Ni tibi parma cadat. Nec parmas solum, sed de hastas, ut praedixi: fortasta de gladios. Id vocabant proprie Ventilare. Seneca pater lib. III. Controu. Teinde res i a diuersa tota est: aliud en ventilare, aliud pugnare. Seneca filius Epistola C x iii. Jultum est,cum sit guumpugnae acceperis, ventilare Martialis: Currit, se in toto ventilat arma boue. Plinius etiam elephantes doctos ad hanc praelusionem ostendit. Vulgare erat, inquit, per auro arma iacere, non auferentibus ventu, gladiatorios interse edere congressius. Hoc ergo, Praeludere: at cum desierint, dicuntur elusisse, aut delusisse. Cicero
de I socrate: Non enim in acie versatur serro: qua sirudatas eisu eludit oratio. Nec absimili notione Litus definiebat Aouilius qua lucti eluderet. id est, ludere destineret. Plinius De)udere
dixisse videtur, lib. x x x v ii. Luxatis potus medetur, ut licet via dere gladiatores, cum Hluserunt, hac iuuaripotione. Auditisne iam, amici, has tubasὸ signum commissionis sunt de verae pugnae. 1 - appellar, quia primitias deludicra certaminis finiret terminaretque. Libro x. At ubi dissu sus reciproci multinodes ambages tubae terminalis cantus explicuit.
Virgilius: At tuba commissis medio canit aggere ludos. intilianus in Gladiatore: Sonabant clangore ferali tubae. Statius in Silvis: Iam placidae dant signa tubae. Nec alterius sententiae illud Satyrici dignissima prorsus Flo' rati matrona tuba. id est, digna quae commistione Floralium producatur. Idque in omnibus ludis factitatum , etiam scenicis
106쪽
L I B E R I I. Iosnicis. Seneca epist. L x x x v. In comessationibi semen o cla- frena inmre, commi om&Mὶ nostru plus cantorum eu, quam in theatro olim φ 'ssu Zararum fuit. cum omnes fias ordo uentium impleuit, es' cauea aeneatoribi cincta est, dcc. AEneatores enim, Tubicines. Plinius lib. ii. epistolar. numquam caura viderunt, num
quam tubarum sonum nisi in blectacusis au ierunt. Iuvenalis de senum incommodis. Gi resert magnis eat qua parte theatri
Gi Nix cornismes exaudiat atque tubarum Concentusῖ
Seneca hoc signum pugnae intellexit. Gamstultum es cum signum p ae acceperis, ventilare Diremeta ergo Praelusione, abiectisque lusoriis armis , transibant ad vera. Atque hoc est quod Dimicare ad certum Tertullianus alibi vocat. Appella bant id etiam, pugnare versis armis. Caper litterator: Inuersis vri u .m armis pugnassuladiatores non ea dicendum,sed versis,idest transmutatis. e non inversis pannis agitasse aureas ,se versis. Plauti versum e Cassina illustrabit haec nota: Hurim α,-.-. . ita rem natam intelligo, tau vis .
resum est vorsis gladiis depugnarier. Nee enim aliud in ea armorum versione esse,facile persuadeor ibiis. Ouidij versu De arte: Ponite iamlladios hebetes, pugnetur acutis. Alias suspicari possimus, siquis a genere ad genus alterum transeat, puta a Secutore ad Retiarium, dici eum pugnare versis armis. At placet prius. etsi in Plauti versu saliuam etiamnum mihi mouet mea olim diuinatio, veris gladiis.
Punae ipsit descriptio. Inflatu flabant. petebant, repetebant. Exibant, excedebant. Diud tegebant. . o
OV Ae s o oculos mihi nunc date & aures. Pugnam vobis ostendam : sed cum Ioue Homerico in monte sitis, & extra teli iactum. Ecce componunt se gladiatores
colligunt in arma: deus bones quanta arte curaque, sui deficia-dendi,
107쪽
ad pugnandum s ait Agelliust haec proposita sors est: aut occidere,
occupauerit .aat occumbere , sicessavcrit. Hanc ex arte posituram, a. vocabant Statum. Petronius de anu: Statumpraeliantis componit.
Plautus facete, ut solet, allusit lilite:
Ut adoriatur moechum quiforma est ferox. Quadrigarius in singulari certamine Galli cum T. Manlio: Ita vi ante dixi constiterunt. Gallas sui disciplina,scuto proiecto cautabundus linatim , cautabundus quasi vitabundus.ὶ Manlius animo magis , quam arte confisus, scutum scuto percussit, atque Dium Galli conturbauit. Gulnu dum e iurum eodem pacto constituere studet, Manlim iterum scutum scuto percutit, atque de loco hominem proiecit. Vbi videtis curae iis fu ille atque adeo laudi, mansiisse in flatu. Laberius: uem nulla ambitio , nulnunquam largitio Mouere potuit in iuuenta deflatu. Imo nec laesi deserebant. Seneca Consolatione ad Polybium: Omnes scient quomodo te in isti gessieris vulnire, utrunmestatim per cussita armo submiseris, an in statu γ in gradu steteris. quem locum
tentant frustra. Idem enim est, Stare in gradu. Sciaeca: Gorum alter vulnus premit, , constat in gradu. Lucanus, siue quis alius auctor Poematij ad Pisonem: Arma tuis etiamsi serte rotare lacertis, Inque radu clausis libuit conmere membris, Et vitare simu simul captare petentem. Ita malo prorsus,quam ut edunt,In uegradum. Hinc apud Ter tullianum : Degradu pedire, aduersus Marcionem : Cedere e. gradu, Praescriptione aduersus Haereticos: Construere gradum, Apologetico. Cicero etiam ab hoc gladiatorio more elegan- tem metaphoram plus semel usurpat, Delici, de tui bari, de statu animi, statu mentis: de restituendam in Oratore eius ad k' Brutum libro qui non leetendus iuuentuti, sed ediscedus ccnseo: genere nos mediocres, aut multo etiam minus: Da magnox
semper Uimpetu , sepe aduersarios de statu anini deiecimus. Sic eligam, pnae vulgata, de statu omni. Certe hoc Cicero voluit, Maccommodat ad Horicnsium, Catilinam, Curionem, quibus vis
108쪽
vis illa dicendi linguam imo mentem eripuit. Cum hoc modo igitur paria in statu: petebat alter, vitabat alter. Petebat dico. ita enim propri): & ictus ipsi, Petitiones. Servius ad illud Viragiiij, Vol pentem petit, insolo Volscente moratur: Petitiones, inquit, proprie dicimus impetus gladiatorum. Cicero in Catilinam i otero tuas petitiones, ita coniecto ut vitari nulli modo possent, parua quadam declinatione, ut aiunt, ' corpore, excelsit idem in Oratore: Vt enim athletas, nec muli cus gladiatores, videmus nihilne G vitando facere caute, nec petendo vehementer, in quo non motus hic habeat pati bam quandam: sic eratis neque plagam graue acii , nisi Videntur etiam appellasse conatus inuasionesque singulas, Manus. Quinctilianus lib. v. cap. XI i IVt gladiatorum mavus quae secundae vocantur, fiunt in tertiae, Briama ad euocandum aduersarij ictum prolata erat: quarta si geminata captatio est, τt bucauere , bis repetere oportuerit. Idem lib. I x. cap. r. Nam ut in armorum certamine aduersos ictus o. rectas manus tum rodere tum etiam propulsare scite eli; auersae tectaque minas sunt obseruabiles : sic oratio, dec. Nec di uersa multum ratione Seneca dicit, Manum mittere, epist . v i i. Nunc nihil habent quo tegantur , totis corporibus ad
ictum expositi. nunquam fustra manum mittunt. Paullo ali ter Apuleius lib. i iii. Gladiatores illi famosae manus , venatoresi probatae pernicitatis. Signi ficat enim veteres gladiatores, &quoru in dextrae non una caede imbutae. Magis conuenit, quod in ludo aleae singulosiactus siue missus, rationὰ simili appellarunt Manus. Augustus in epist. apud Tranquillum: Nam sihi' quasiumque munus remisi, exegissem. Petere igitur , arenae Ver Dum. etiam Repetere. Ita appellabant geminare ictum. La-x tutis.ctantius: Teresses iacente que repeti iubent. In Quinctili ni verbis supra repetere oportuerit. Inde natum in Caligulae caede symbolum: de quo Tranquillus: Iacentem conia D mpita tracti que membris clamitaentem se vivere , ceteri vulneribustriginta in confecerunt. Namsignun erat omnium, Repere. Haec inuadendi verba, at vitandi cauendique, Exire. Virgilius: cor ne idimoaeo atque oculis tigilantibus exit.. . ia
Manilius: Ide cito motu reidos eluilere cessus ' O
109쪽
Nunc exire lius missis. -υε. Etiam Excedere. Cicero: parua quadam declinatione aiunt, corpore excessi. Prudentius idipsum,uti&Manilius, Ludere vel
Eludere dixit: Nam si vostrasides secto tuo tuta quieto, a Viribus infessis bostilique arte petita est: Cur mihi fas non sit, lateris sinuamine lixi. Ludere ventosas iactu pereunt agitio' Vbi ambigo, num,Sarissas, melius. praecessit enim a Zm hastae autem iaciuntur pilaque, non sagittae.Tame in Prudentio veri uere . borum non tam acer dilectus. In vitando praecipua cura,vi latus tegerent. Apud Terentiu elegantissimo Mureto admoncia te iam innotuit: taceat modo tecto titere discedere. Seneca lib. mi. Quaest. Naturai. Aturba quantum potes te sipanu, nec adulatoribus latuspraebeas. Et latus certe aduersirius maxime petebat. Ammianus: Seque in modum mmddoniis operiens, hostium latera, quae
nudabat ina Pagrantior, districtis mucronibus perfrabat. Et Quinctilianus in Declamatione quapiam, de Gladiatoribus qui
vinci volebant: Concurrebant lateribus nudis. Tibullus: Saepe dabis nudum, vincat ut illa, latus. Nec rarum erat, ut cum plura paria pugnarent, Vulnerareturo listi . quispiam per alterius latus. A qua mente Ciceronis illud Inter un-r rogatio ine in Vatinium: Omnia mea telo sic in te coniicientur,vine moter tuum latus,quodsoles diceres cietur. Et Liuius lib.x L. Vt a me coeptum scelus in me finem habear,nec per meum luim tu petaris. CAP v TXx I.
clamor ad vulnus, Hoc habet. L Uupplicabant, , amma submitte
bant. populum, editores, orabήnt. si s vellit, mittebanthri Gid
E Mum exclamatione subita hicVictor: En,en inquit. Hoc habet. Nos commoti, Quid sibi hic clamor vult Z inquimus. Non etiam videtis 3inq ait daesus est,cecidit Airria. Vox ea μ' ii σε propria insultantis aduersari j,aut acclamantis vulgi.Virgilius:
teloque onun em multa trabalia .me ita sutari Hoc Dsuper ultus equetrauitcrs ιι,
110쪽
Hoc habet: Lec magnu melior data mictima u. Prudentius meus Psychomachia:
ne exarmatae iugulum meretricis adacto Trans Diutidis: calidos vomit in vapores. Hoc habet, exclamat victrix regina.
Simpliciter etiam, Habet. Seneca in Tragoediis: Habet, peractum est: quas petis poenas dedit. Idem: Habet, peractum eo stasi nonra ex Scant. Et apud eumpse pluriens. Nec atriis sane clamor est,quem Augustinus indicat lib.v i. Confess. cap. v III. ubi de Alypio. Laetii autem gladiatores & mortis metuentes,submittebant arma. Id signum viisti fractique. Seneca De prouidentia: Gid ego ' 'illam adu/rsarium mihisumamὶ statim armas mittet. non opus est in illam tota potentia messi leui comminatione pectetur Nec ideo tamen liberi. a nutu populi pudebat mors eorum vel salus. Horatius:
O populum ' extrema toties exoret arena. .
Senecti: Gladiatoribus licet arma submittere, misericordiam populi, tentare , tu neque submittes arma, nec vitam rogabis. recto tibi inui et a 2'ctoque moriendum est. Idem epist. Curii. allusit: Non faciam quod a . victisolent, tprouocem ad populum. Sive etiam ab Editoris. Cicero Ii. Tuscul. Mittunt etiam vulneribus confecti ad Dominos, qui Q u. quaerunt quid velim. si iis satisfactum non sit se velli decumbere. Dio in Caracalix cum insectatione lauitiae eius : --α μω in si in
id est: Munus Nicomed praebuit die suo natat.in quinerunt victum quempiam e gladiatoribus Iupplicasse Antonino uti seruaretur. res' ondise, Abi , ω' aduersario tuosupplica. Nam Autoninus ibi M. Editor. tanquam reuera Imperatori, cum praesens, scin per ', ius liberandi. in imo& solo superuentu suo: nisi fallunt meo uidi j verba de Ponto: Caesaris aduentu tutuladiator arens
Exit, ct auxilium non leve vultus habet. - ρeratam.
Haec liberatio, Missio dicta. Non enim audio viros eruditos, qui cum Rude colandunt. Errare eos scio tota via Misso ad vi-α -- hos pertinebat: Rudis ad vitiores. Illius effectus, ut ab immi- eo α- nenti