Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

81쪽

sit ablata tibi Valerius debet. Rem certe vide. quom dogladius in sinistri tridens, in dextra rete Nisi sorte ad latus suo cinctus ille, non ad pugnae usum sed cardis. id est, quo prostratum abiectumque aduersari una iugularet. Quod comagi sit labitur, quia Pittaco ctiam tribuit Strabo, Victor hic DuZar,Sequitur vara vibiam inquit. Post Pigbnim,etiam ego

Retiarium cum Secutore compositum: cgo Misis. aio cum Myrmillone, Occupans Dura: Mane Victo inquit, mane. hoc iam a bam,ut caepedirem. Dixi cum Secutoic, & : rem dixi. Iuvenalis, cum Graccho iussus Inar ecutor. At Gracch us retiarius. Suetopi us Caligula: Retrari: tunicati quinoue numero regatim cumica tes, sine Artamine dicto totidem sicistoribus su cubueraut cum occidi iuberentur, iures a omnes mi res interemit. Iriuat quod Lampridius scribit: Commodum co

s cit' init palma, retiariis vilitas vel occisis. Commodus auter . Sccutores. Nec negaui tamen de Myrmillone . cuius com- positionis exemplum in Valeri j paullo ante verbis, & in Festό Aeti/rio, inquit, a uersum Myrma gonem pugnanti cantatur, oni e peto, pe Et Quinctiliano,apuq quem Pedonis iocus myrmi one qui retiarium consequebatur, Vitium, inquit, capere v. b. Nec nouum ut nus cum diuersis composatur sicut Myrmi se ipse etiam cum Threce. Finio de etiariis, si versus Prum doni j addi dero: Spectant aeratam ciem quam cre rati dente' ' . Impacto uatiant bis i ii ast itu quam: Uulneribi patulis partem perfundat arenae Iteni inscriptionem veterem satis argutam quaea ergest

vos.

82쪽

T HR A cε si hunc dabo , vel, ut libri faeliores semper,

Threcem. ad quod exemplum in Maximini vita Threciseus. Festus de istis : T Gogladiatorγs, a militu eparmula rum et braciarum Imo non ab armis solum, sed, credo, quia ipsi ex ca gente. Odorari videor e vestigiis Liuianae scripturae parum firmis tamen plenisque, lib. x L i. ubi cum narrasset Pe sea regem crebras gladiatorum pugnas dedisse, imitatione Ro-nnoni addit Familiare ocul gratumque id lectaculum jecit, ar morum studium pleri que iuuenion accendit. Itaque qui prin is ab Ro- tria sui magnί pi Vitu patratos gladiatores accersere olitus era ambu Nam quae seqtiuntur,sunt in lacuna Tamen videtur mihi sit biecisse,iam1uo e regno Roma 'mi te a autquid tale. Et, nisi faulo haec origo Threcuris. Certe suo ing nio prona ea gens ad pugnas & caedes. Ammian 's: E Thracibi inter alios immaniter esserati in rantur Os se, ita humanum undere sanguinem a pue--. ri eum holitum copia non daretur, si inter epulas, uis velut alienu ori ribis imprimerent errum. Ina' vero iam mi uigum singulari certamine decertabant. quod omnino obseruandum Herodotus suggessit,in Euterpe,ubi de ritibus eorum

ne si alarim cui, que prau . Sane Monomachia liaec ad Gl 'diato es Threcas spe at , quorum sparsa in libris. mentio.

83쪽

Apud Plinium lib. x i. Stussis Threciis C. Caesaru ludo notum est dextra isi procerior . Apud Senecam,initio libri i v. Quaestion Naturai. Te,inquit, longiorem iurabo Fido Annaeo Φοί nio P Ita, quamuis aturam habeas Tl misi Thraca incompositi. quae postrema in libro Lipsj scripto, I brecisium trece compsit. ex tisique procliua correctio, Threcis cum Threce compositi. Habitum videlicet aspicit pugnantium inter se Threciam, &,dum in amma se colligunt, subsidentium. Mentio & istorum Horatio, Threx sca ina Syro par 3 Quae ad verba ludus mihi Mi i iocus Scitoliastes vetus si tanacia ille Threx Ga tua, inquit, uit

VO 'Vt est par nata. At ecce nouitius interpres configit illi 'o oculos,& Thrax inquit,s myrmilis: C secutor idem cum retiaris./ Quid testat 3 nisi ut columba sit miluus,&oui lupusὶ Nu-α,υ gantur illi: nos arma Threcum videamus . Fectus dat iis par- 'mas. etiam Martialis:

Hac qua De olet τλc quae incere raro Pagma, tibiscutum pumilionis erit. . Sumpta autem parma a Thracumpopulo, quibus vellit propria. Glos : Parma. Θ ει ὰν λον. Plinius de Speculis: Fluriamum . refert concauasint poculi m modo. n parmae Threcidicae. Co ruptus in hac voce Alexadrinus Clemens Stromat. i

peltat tu equis sunt usi. Quid' parma, gladius Z dictu audituque

banturgia totas, quo ad magnitudinem attinet, hau longe ab Ter rum Acinace diuersis: sed incuruis tamen inflex, seque, quales fiunt eae

84쪽

scu. Probabile eniin, contra myrmillonem , pupnasse eum Threcidicis. Iuvenalis clarius: - pugnante ulcesupina. Quam falcem doceo interpretes Harpen esse siue Sicam, &Threcem circumscribi. Et clarissime Artemidorus,me quidem

coetu . Nam libri - Ο -- praeserunt, Θωes . & interpres nihil sani. Mens verborum eius haec : Siquis cum Thrace certare sibi quidetur, uxorem ducet diuitem , astutam, ambitiosam. Diuitem , quia protectiu armis. Uutam, quia gladius issi non rectus. ambitiosam , quia attolgit sicin insurgit. Vbi omnia expressa , quae ad hanc armatu ram. Sicam etiam describit nobis e Suetonii verbis Isidorus, sed, peruersis & pollutis. Sica, inquit, a secanλ. Tranqui us autem ilicit, Hon cuiusdam gladiatoris tu ludum emi figladius curuatus cmὶ si ἔμ fit ex acie recta: procurrit unus ad eum corrigendum. tumque pug ante re ponsum, sic pugnabo. inde ' Sicae nomen datum est. An n)inens haec Tranquilli, nescio & ambigo: balbutiem quidem; π Hispalensis illius videtis. Arma Threciam, Ciceroni, aliisque,

Threcidica dicta: & pugnare Threcidicis.

is arma

C A p v T T. De rmidour origine nominis vix inuenta, ipsi e Ga Iapetiti Arma eorum, , compositio. MVRMi LLONEM in Arenam nunc produco. & simul obortus DuZor largior risus. Nos mirati sumus. Quid rei subitae estὸ inquam. & quem rides,atit irrides Z Non pos sum, inquit, mihi admoderarier. Virum doctum rideo, vi. rum H MILIum magnum, qui Myrmillones dictos quasi Myrmidones si si

censet, littera D. in L. mutante. O Musael quo non penetrat Criticum acumen Z ut ego me hebetiorem natum esse, non moleste feram Transfert ecce velificante una litici a Myrmillo-ares in Graeciam. At ego in Galliam potius ; unde veniisse eos accredam Festo: Retiario moluit,pugnanti aduersus mirati onem μ'

85쪽

- - larunt,etudo Lentuli,Gallos suisse ait&Thraces. Et Gallos cetam, 'taue perim, Myrmillones. Describere mihi hac armatusam Tacitu, ubi Di videritur, lib. II i. Annalium: Adduntur e fruituslladiaturae de quibus more gentico continuum ferri tegimen. Crupedarios mutirem, vocant. Nam & Myrniillones certe toti in armis. Ammianus indicat de Persis,libro xx ii 1. Pedites enim uis eciem myrmilb- ρη, num contem iussasciunt. Videntur inter pugoam soliti subsid re, ad excipiendum aduersarium , & vitabundi. Ausonius ostendit praeloquio Centonis sui: Simulantur Jecies multae sermarum , aper bessia, anser volans, aut m illa in armissu videns. Sed & Ammianus lib. x v i. Seque in modum myrmilisnis operiens,

bostium latera perforabat. Capitis ergo illa Artemidori verba de Threce, supra: quem ait solitum, itam' siue insurgere & v lut conscendere in hostem: id est, myrmillonem subsidet rem. Nam ij duo plerumque compositi. Ausonius in Mo

nosyllabis:

myrmidoni componitur aequimanus3 Threx. Cicero v. in Antonium: Myrmi opugnauit in Asia. cam ornasset Threcidicis comitem em famibarem sivum, litam miserum fugientem 'T trucidauit. Tamen etiam cum Retiariis, ut monui ante. Desi m. nebat sermonem hunc Dueta: sed ad eum Victor: Siccine defungeris Turnebo modo inequitasti sensi enim j in origina-M mi et is tione Myrmillonis: tu, bone, quid adfers Inscitiam tantum, inquit Dura.& si vis suspicionem,ab Etruscis eam esse vocena. Cum enim res gladiatoria ab iis, quIdni hoc unum nomen Turnebi autem , Victor, nec derisor nec arroser ego . cuius

probum doctumque. os veneror, o quem cum vno alter . que habeo velut ' notam τοῦ P-ς,

86쪽

De Hobmacla o Samnite. qui re sis iidem. Samnitium origo, marma. Item de Srouocatoribus.

HOpL o M A C H o s subiungo de Samnites. Gr. aecum illud

nomen, uniuerse sonat q inuis gladiatorem, qui pii praet armatus. Et vix aliter Dio Cassius, quam οπλομα - de

Tamen etiam species certa gi adiatorum. Seneca pater lib. II i. Controueri. aperte: Glaeam cum Hoplomacbu, quidam cum Thre cibus optime pugnant. Suetonius in Caligula: detractum repente Threci, mox Hoplomacho comparauit. Nec enim est ut loca ea interpretando eludas. Martialis versus in viruinnis Valci, Hoplomachi nunc es, fueras ophthalmicus ante. Fecisti medicus, quo facis Hoplomachus. Dubius animi sum,separem Hoplomachos, an cum Myrmillonibus,aut Samnitibus c5fundam. Puto cum alterutris. Nam r. 3 de in Myrmillonem vox Graeca conuenit,quia tectus armis: &verius sertasse in Samnitem. cuius nomen ante Ciceronem celebre desii se sub Imperatoribus videtur,& abiisse in Hoplomachum, At res armaque eadem. Samnitium sane memo itam post Augustum non repperi. Antea tape. Lucillius, ei ninussuit, Flaccorum muncre, quidam Nomia, in 'Sumniis Jurctu homo. ὀροπη ,

Ita lego coniti tuoque iactatum a Criticis sterium. Varro apud Plinium ,Tritanum quempiam celebrat Samnitium armatura celebrem. Quem locum transscribens Solinus cap. i III. POly- ris mihistoris,aut corrupit, aut corruptus ipse,z arribinquit, vota ivit Tritanum Samnitem gladiatorem natura fui si: qui ἔν rectis cintransuersis neruis, dcc. Absurde. quis vero gladiator natura esl3Mec id per somnium voluit Varro. Corrigo, Tritanum Samni-sium armatura uisse. Et apud Ciceronem, Horatium, aliosque, Di ila Gamnites crebri. Originem eorum non celat nos Liuius lib. ix. Navi, inquit , odio Samnitium gladiatores eo ornatu armarunt, a vitii q. nomine appellarunt.y quibus verbis etiam armatura L L eorum

87쪽

8ή fATVRNAT. sERMON v Meorum non ignota. nempe illa ipsa, quam in Samnitibus de re scribit idem Liuius: Samnites, inquit,pr tercetcros apparatus,vi acies sua fulgeret nouis armoru insigni rascerisit. Duo exercitin erant. scuta alterius auro,alteri u argento caelaverunt. Forma erat scut summum latius , qua postus atque humeri teguntur , fastigio aequali:adimam cuneatior, mobilitatis caris . Spongiapectori tegumentum, ω finistrum crus ocres tectum.galeae cristatae. Picturam omnem spe G ', descriptione : quam ordine videamus. Ait, scuta' c. aelata argento. Iam ergo intellego & disco ad Samnites rese-

gnet, uxorem ducet mediocriter diuitem, Ham, domusseruantem, tu ro De obsequentem. Nam o subit, tectus est. Addit Spongiam '' pectori tegmen. Ea est, quam in nota seminei sexus,qui gladi ' toriam exercebat, vocat Iuvenalis Baltheum,

riisse Gale decus, rerum si coniugis auctiost, Σά Taltheus manicae, ede crissae, cruri que Diti

eas. Timidium tegmen.

Nam si versus plane apti de industria ad armaturam sananitum; quam v t nobiliorem, seminae quoniam ita Veneri cum Marte visum) seminae, inquam, nobiles adsectabant. Pergit Li-nim, se mus: mistum crus ocrea tectum. quid aliud Satyrieus rem

siuistri Dimidium torment Potiremo, galeae cristatae. At Iuue natis, o municae, is crissae. Varro: Pinnae, quas insigniti milites in galeis baberesolent, in gladiatoribus Samnites. Itaque Pin- . ni rapi, noto illo vecturiarena Pinnirapi cultos iuuenes, iuuenesque lanistae, alij qui cuna Samnite compositi, quique rapiunt

eius pinnas. Onomasticon vetus Secutores eos facere videtur: Pinnirapi, pinquit,sectatoreula latores quodpinnas rapiant. Pum, T . ., sicutores. In Cicerone tamen obseruo ProuocatoreS compo ni solere cum Samnitibus. .c ratione pro Sestio : Ex erga sulis emptos nominibus gladiatori is ornauit , c sortito alios Samnites, alias Prouocatores serit. Quamquam obscuri mihi Pro uocatores, nisi si lucem iis dabunt haec Artemidori :οδ Lκτωρ, ἔ-ορ lari γα σαν, λιμπρὰν δὲ elv eti: ἄν: id est, Proba Ior 'autem

88쪽

L I B E R I r. 8s autem pulchram quidcm invenustam uxorem sagnificat sed lu-.bricam amoribiu deditam. Probactorem enim vocare videatur, quem Cicero Prouocatorem :& in alterutro vox cmen ' danda. Ad Samnites etiam pertinere illa Apuleij ccnseam lib. xl. Porro alium ocreis,scuto,galia erroque insignem,c ludo putares gladiatoria procedere. Dat enim eorum arma. Nec plura de salebroso hoc utroque genere : e quo non satis me eripio. Tu

Lipsi, tu Pighi, iuuate.

De Us dariis, Aque , dabat . inde

vinaque ratione punandi.

SILENT ivvs nobis, Heu capita sine linguat inquit. sed

pergo. Hactenus notissimos frequentissimosque gladiato res proauxi. supersunt alij,faniosi non adaeque. Eiledari j sunt, qui ex essedo pugnant. Mentio eorum Suetonio, Calig. cap. x xxv. Clim quodam die muneris essedario Pora obpi Jeramp tamam seruum suum manumittentistudiosias plausi m esset: proripuit e e dinoo.θVectaculis indignabundus in clamitans, Lminum gentium populum ex re leuissima plus honoris gladiatori ti ibuentem, quam consecratis Principibus aut praesenti sibi. Iterum Claudio, cap. x x l. Cum essedario pra quo quattuor liiij deprecabantur,magno omnium suore indu sisset rudem, tabulum i icὸ misit admonenspopulum quanto opere liberasse stipere deberetit, quos viderent digla utoripraesidio gratiaeque esse. Ex quibus liquet inter legitimos gladiatores eos fuisse:

quanquam mixtim, Opinor, modo e curru, modo pedites proe- 'liati sint. Nam desiluisse eos, & pedibus pugna it e, praeit ad su spicandum Seneca in ioco Iulij Graecini, de Aristone philosopho qui in gestatione disserebat. epist. x x i X. De eodem ci ta ηsa a consuleretur Iulius Graecinus, τὰ egregius quidsentiret, Non possum inquit, tibi dicere. nescio enim quid de gradu sciat. tanquam de Essedario interrogaretur. Vbi legerim , degradus. Seruum etiam na-buisse videntur in pugna, qui pro auriga: ex Tranquilli priore

loco. Nescio an in Artemidoro restituenda haec vox: ο-αμδα O , αρ- e -ρὰν - γ-υκα α μανει id est , Aridarius , ignauum

89쪽

86 sATvRNAL. sERMONVMδα Credo restituenda quia coniungit cum ciue Equite An dabata. deinde ex interpretatione. Nam velocem, Vagam ibi acceperim: non otiosam inertemque. quod conuenit cum curru δc cum actionibus stolidae & morae. Andabatae his proximi, siue αναc sed Latina consuetudo vetus D. interiecit. Hi pugnabant ex equis, galea frontem oculosquc tecti. Varronis Satyram fuisse scimus, cui titulus, Andabatae. Ex ea fragmentum,quod aptum huic ritui firman-

doleuiter emendatum: Aurum, inquit, non minus prae lingit ocu vim los, quam τὸ τοῦ κρα&. Vbi Iu ius Olim noster , quam οποῦ του κρατος.

- in Verissime ego, quam τὸ σου Audabatam alloquitur: Et omi homo ait Varro: aurum non minus excaecat oculos,quam tua haec galea. Certὸ enim pugnabant clausis oculis, adcoa ut origo ad. agi j inde. Hieronymus contra Iovinianum : DI tume, eliquod dicitur,clausis oculu ndabatarum more t rare , quam aeresia βicula chpeo non repellire Tentatis. Idem contra

Rui inum: Habetur dialogiu apud Graecos Origenis Candidi i tu quo duos Ais antas digladiantes inter se flectasse me fateor. Valet, duos caecos. Ambigo an iidem hi sint, qui Desultores etsi non me fugit comm unius paullo id nomen fuisse,&yettinuisse ad

eos qui ex equo in equum sine ulla pugna transiliebant, arte, inc, b verba haec Pausaniae, lib. v. Ad Carpentum iungebantur equaed suariae, equi bium extremo curriculo desilientes sessores, preti is manu frenis , ad metum cursitabunt. qui mos aetate measeruatur ab iis qui Anabatae appellantur. Sed isti Graeci: & abj, ut videtur, a animi Romanis. Andabatam non dubie Artemidorus intellexit:

id est: Eques vero νxorem aedicit diuitem nobilem, sed quaesutura excors. Ita enim diuinat, quia Eques sine usu oculorum. Martialem etiam de Andabata interpreter,ubi Hermetem gladiatorem attollit,& variis armis pugnacem facit,libro v.

Hermes belligera seuperbus bHi

Hermes aequoreo minax tridente,

Hermes caside laneuida tremendus.

Puto enim intellegit singulis versibus, Samnitem, Retiarium, Andabatam. Quid enim aliud sit languida illa cassis , quam haec tenebras & sanguidam calisinem inducens ἰ Isidorus nescio

90쪽

seio quid vani de istis & imperfecti: Generaltidiatorum plura, i d ri ,

inquit,quorumprimum ludus equestria. Duo enisn equites praecedentibus prius gnu militaribus, Ῥntu a porta Orientis, alter ab Occi dentis procedebant in equis albis, cum aurias galeis,minoribus ha bilioribus arm is scque atroci perseuerantia inibant pugnam, dimicav-tes quo que alter in alterius morte prosiliret . armatura pugnabat Marti duelli caussά. Nugae mixtae veris. De aureis galeis, cre do illum recte dicere: &ed spectare interpretamentum Artemidori, παλ- αν. Vtrosque, Essedarios dico & Andabatas,Cice ro in epistola ad Trebatium coniunxit : Sed tu in re militari multo es cautior, qui neque in Oceano natare volueris, neque esseda rios spectare: quem antea ne Andabata quidem fraudare poteramus

Nec ad alios referri placet quae de Equis gladiatorum idem ille, si Nor 'pro Sestio,scribit: Qui quo tempore conspectus erat,non modo gladiatores,sed equi ipsi gla tutorum repentinis sibilis extimescebant.

Gidam agiecti nondum pernoti. Ἐimachaeri, Laquearii. temo lin- sum confundi interdum dicta nomina a poetis, saepe alitteratoribus semidoctis. Artemidori caput descriptum,ad lucem. DIxi omnes : certe quidem mihi notos: Nam alij inter legendum reperti etiam, sed non inuenti. Vt in Arte- . midoro,' Dimachaerias vel Orbelas: quem colligas facile duo- lia bus gladiis pugnasse, nec scio ultra. Item in Isidoro Laquearij: quorum pugna erat, inquit fugientes in ludo homines iniecto laqueo impeditos consecut sique prosternere, 'amictos umbone pelliceo. De quibus hic tantum legi. Dprari. Finierat Dia Za: excepit Lornutius, Multa hercle bonaque nos docuisti: sed discrimina haec semperne certaZ Fcre semper, ait Duga. Confusa tamen est cum inuenias a poetis. Vt ab Au- Ua ii,

sonio in Imperatoribus, de Commodo: zzή-

Commodus insequitur pugnis maculosus arenae, vcmiti

Threcidico princeps besia mouens udio. Nonenim sica pugnauit, sed inter Secutores,ut dixi. At Threcidi cum gladium , in genere posuit, pro gladiatorio. Sic idem , Trei primat Thecum pugnas. non reuera Threcum , sed